ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

കൃഷിവാണിജ്യഗോരക്ഷാ കുസീദം തൂര്യമുച്യതേ । വാര്താ ചതുര്വിധാ തത്ര വയം ഗോവൃത്തയോഽനിശമ്

വളര്‍ത്തല്‍, വ്യാപാരം, പശുപാലനം, കടവിട്ടല്‍, സംഗീതം എന്നിവ livelihood-ന്റെ നാല് വകകളാണ്. ഇതില്‍ ഞങ്ങള്‍ എല്ലായ്പ്പോഴും പശുപാലനത്തിലാണ്.

സത്ത്വം രജസ്തമ ഇതി സ്ഥിത്യുത്പത്ത്യന്തഹേതവഃ । രജസോത്പദ്യതേ വിശ്വം അന്യോന്യം വിവിധം ജഗത്

സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളാണ് നിലനില്‍പ്പിനും സൃഷ്ടിക്കും നാശത്തിനും കാരണമാകുന്നത്. രജസ്സില്‍ നിന്നാണ് ഈ വൈവിധ്യമാര്‍ന്ന ലോകം ഉരുത്തിരിയുന്നത്.

രജസാ ചോദിതാ മേഘാ വര്ഷന്ത്യമ്ബൂനി സര്വതഃ । പ്രജാസ്തൈരേവ സിധ്യന്തി മഹേന്ദ്രഃ കിം കരിഷ്യതി

രജസ്സിന്റെ പ്രേരണയാല്‍ മേഘങ്ങള്‍ എല്ലായിടത്തും മഴ പെയ്യുന്നു; അതിലൂടെയാണ് ജീവികള്‍ വളരുന്നത്. അങ്ങനെ വന്നാല്‍ ഇന്ദ്രന്‍ എന്ത് ചെയ്യാനുണ്ട്?

ന നഃ പുരോജനപദാ ന ഗ്രാമാ ന ഗൃഹാ വയമ് । നിത്യം വനൌകസസ്താത വനശൈലനിവാസിനഃ തസ്മാദ്‍ഗവാം ബ്രാഹ്മണാനാം അദ്രേശ്ചാരഭ്യതാം മഖഃ । യ ഇംദ്രയാഗസംഭാരാഃ തൈരയം സാധ്യതാം മഖഃ

നമുക്ക് നഗരങ്ങളോ ഗ്രാമങ്ങളോ വീടുകളോ ഇല്ല; ഞങ്ങള്‍ എല്ലായ്പ്പോഴും കാടിലും മലകളിലും താമസിക്കുന്നവരാണ്. അതുകൊണ്ട് പശുക്കള്‍ക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാര്‍ക്കും മലയ്ക്കുമായി യാഗം തുടങ്ങട്ടെ; ഇന്ദ്രനു വേണ്ടി ഒരുക്കിയ സാധനങ്ങള്‍ അതിന് ഉപയോഗിക്കട്ടെ.

പച്യന്താം വിവിധാഃ പാകാഃ സൂപാന്താഃ പായസാദയഃ । സംയാവാപൂപശഷ്കുല്യഃ സര്വദോഹശ്ച ഗൃഹ്യതാമ്

വിവിധതരം പാചകങ്ങള്‍, കഞ്ഞി, പായസം, കറി, അപ്പം, പൂരി, ശഷ്കുലി, എല്ലാം ഒരുക്കണം. എല്ലാ പശുക്കളുടെയും പാല്‍ ഉപയോഗിച്ച് വിഭവങ്ങള്‍ തയ്യാറാക്കണം.

ഹൂയന്താമഗ്നയഃ സമ്യഗ് ബ്രാഹ്മണൈര്ബ്രഹ്മവാദിഭിഃ । അന്നം ബഹുഗുണം തേഭ്യോ ദേയം വോ ധേനുദക്ഷിണാഃ

വേദപാരായണത്തില്‍ പ്രാവീണ്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാര്‍ യഥാവിധി അഗ്നിയില്‍ ഹോമം നടത്തണം. അവര്‍ക്ക് നല്ലതും ധാരാളവുമുള്ള അന്നം നല്‍കണം; പശുക്കളും ദാനമായി നല്‍കണം.

അന്യേഭ്യശ്ചാശ്വചാണ്ഡാല പതിതേഭ്യോ യഥാര്ഹതഃ । യവസം ച ഗവാം ദത്ത്വാ ഗിരയേ ദീയതാം ബലിഃ

കുതിരയാളികള്‍, ചാണ്ഡാളര്‍, പതിതര്‍ തുടങ്ങിയവര്‍ക്ക് യോഗ്യമായ വിധത്തില്‍ ദാനം നല്‍കണം. പശുക്കള്‍ക്ക് യവം നല്‍കിയശേഷം മലയ്ക്ക് ബലിയും അർപ്പിക്കണം.

സ്വലങ്‌കൃതാ ഭുക്തവന്തഃ സ്വനുലിപ്താഃ സുവാസസഃ । പ്രദക്ഷിണാം ച കുരുത ഗോവിപ്രാനലപര്വതാന്

നന്നായി അലങ്കരിച്ച്, ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങള്‍ പുരട്ടി, നല്ല വസ്ത്രം ധരിച്ച്, പശുക്കളെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അഗ്നിയെയും മലയെയും ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം.

ഏതന്മമ മതം താത ക്രിയതാം യദി രോചതേ । അയം ഗോബ്രാഹ്മണാദ്രീണാം മഹ്യം ച ദയിതോ മഖഃ

ഇതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം, പ്രിയനേ; നിങ്ങള്‍ക്ക് ഇഷ്ടമായാല്‍ ഇങ്ങനെ ചെയ്യാം. ഈ യാഗം പശുക്കള്‍ക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാര്‍ക്കും മലയ്ക്കും എനിക്ക് പ്രിയമാണ്.

ശ്രീശുക ഉവാച - കാലാത്മനാ ഭഗവതാ ശക്രദര്പം ജിഘാംസതാ । പ്രോക്തം നിശമ്യ നന്ദാദ്യാഃ സാധ്വഗൃഹ്ണന്ത തദ്വചഃ

ശ്രീശുകന്‍ പറഞ്ഞു: കാലസ്വരൂപനായ ഭഗവാന്‍ ഇന്ദ്രന്റെ അഭിമാനം തകർക്കാന്‍ പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകള്‍ കേട്ടു, നന്ദനും മറ്റുള്ളവരും അതിനെ സാദ്ധ്യമായത്‌ പോലെ അംഗീകരിച്ചു.

തഥാ ച വ്യദധുഃ സര്വം യഥാഽഽഹ മധുസൂദനഃ । വാചയിത്വാ സ്വസ്ത്യയനം തദ് ദ്രവ്യേണ ഗിരിദ്വിജാന്

അങ്ങനെ, മധുസൂദനന്‍ പറഞ്ഞതുപോലെ എല്ലാം ചെയ്തു; ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കൊണ്ട് മംഗളവചനങ്ങള്‍ പാടിച്ചു, ആ സാധനങ്ങള്‍ മലക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാര്‍ക്കും ഉപയോഗിച്ചു.

ഉപഹൃത്യ ബലീന് സമ്യഗ് സര്വാന് ആദൃതാ യവസം ഗവാമ് । ഗോധനാനി പുരസ്കൃത്യ ഗിരിം ചക്രുഃ പ്രദക്ഷിണമ്

എല്ലാ ബലികളും യഥാവിധി അർപ്പിച്ച്, പശുക്കള്‍ക്ക് ആദരവോടെ യവം നല്‍കി, പശുക്കളെ മുന്നില്‍ നിര്‍ത്തി മലയെ ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു.

അനാംസ്യനഡുദ്യുക്താനി തേ ചാരുഹ്യ സ്വലങ്‌കൃതാഃ । ഗോപ്യശ്ച കൃഷ്ണവീര്യാണി ഗായന്ത്യഃ സദ്വിജാശിഷഃ

നന്നായി അലങ്കരിച്ച കാളകള്‍ ചേര്‍ത്ത വണ്ടികളില്‍ കയറി, സ്ത്രീകള്‍ കൃഷ്ണന്റെ വീര്യങ്ങള്‍ പാടി, സദ്വിജന്മാരുടെ അനുഗ്രഹം സ്വീകരിച്ചു.

കൃഷ്ണസ്ത്വന്യതമം രൂപം ഗോപവിശ്രമ്ഭണം ഗതഃ । ശൈലോഽസ്മീതി ബ്രുവന് ഭൂരി ബലിമാദദ് ബൃഹദ്വപുഃ

കൃഷ്ണന്‍ മറ്റൊരു രൂപം സ്വീകരിച്ച്, ഗോപ്പന്മാരുടെ വിശ്വാസം ഉറപ്പാക്കി, 'ഞാനാണ് ഈ മല' എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച്, വലിയ രൂപത്തില്‍ ധാരാളം ബലികള്‍ സ്വീകരിച്ചു.

തസ്മൈ നമോ വ്രജജനൈഃ സഹ ചക്രേഽഽത്മനാഽഽത്മനേ । അഹോ പശ്യത ശൈലോഽസൌ രൂപീ നോഽനുഗ്രഹം വ്യധാത്

വ്രജജനങ്ങളോടൊപ്പം കൃഷ്ണന്‍ അവനു തന്നെ നമസ്കാരം ചെയ്തു; 'ഇവിടെ ഈ മല രൂപംകൊണ്ട് പ്രത്യക്ഷമായി, നമ്മെ അനുഗ്രഹിച്ചു' എന്ന് പറഞ്ഞു.

ഏഷോഽവജാനതോ മര്ത്യാന് കാമരൂപീ വനൌകസഃ । ഹന്തി ഹ്യസ്മൈ നമസ്യാമഃ ശര്മണേ ആത്മനോ ഗവാമ്

ഇവൻ ഇച്ഛാനുസൃതമായി രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് കാട്ടിൽ താമസിക്കുന്നു; അവനെ അവമതിക്കുന്ന മനുഷ്യരെ അവൻ നശിപ്പിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ നമ്മുടെ കാളകളും ഞങ്ങളുമൊക്കെ രക്ഷിക്കണമെന്നു അവനോടു പ്രണാമം അർപ്പിക്കുന്നു.

ഇത്യദ്രിഗോദ്വിജമഖം വാസുദേവപ്രചോദിതാഃ । യഥാ വിധായ തേ ഗോപാ സഹകൃഷ്ണാ വ്രജം യയുഃ

ഇങ്ങനെ വാസുദേവന്റെ പ്രേരണയാൽ, കൃഷ്ണനോടൊപ്പം ഗോപന്മാർ പർവതത്തിനും പശുക്കൾക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും യജ്ഞത്തിനും വേണ്ട ചടങ്ങുകൾ നിർവഹിച്ചു, ശേഷം വ്രജത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

ഇതി ശ്രീമദ്‍ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാം ദശമസ്കന്ധേ പൂര്വാര്ധേ ചതുര്വിംശോഽധ്യായഃ

ഇങ്ങനെ ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ പാരമഹംസ്യ സംഹിതയുടെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ ആദ്യപകുതിയിലെ ഇരുപത്തുനാലാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.

മാമാത്മാനം സ്വയംജ്യോതിഃ സര്വഭൂതഗുഹാശയമ് । ആത്മന്യേവാത്മനാ വീക്ഷ്യ വിശോകോഽഭയമൃച്ഛസി

എനിക്ക് തന്നെയാണ് സ്വയം പ്രകാശമുള്ള ആത്മാവ്, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നവൻ. നീ സ്വയം എന്നെ നിന്റെ ഉള്ളിൽ അനുഭവിച്ചാൽ, നീ ദുഃഖവും ഭയവും അതിജയിക്കും.

മാത്ര ആധ്യാത്മികീം വിദ്യാം ശമനീം സര്വകര്മണാമ് । വിതരിഷ്യേ യയാ ചാസൌ ഭയം ചാതിതരിഷ്യതി

അമ്മേ, എല്ലാ കർമ്മങ്ങൾക്കും ശാന്തി നൽകുന്ന ആത്മവിദ്യ ഞാൻ നിന്നെ പഠിപ്പിക്കും; അതിലൂടെ നീ ഭയം അതിക്രമിക്കും.

മൈത്രേയ ഉവാച - ഏവം സമുദിതസ്തേന കപിലേന പ്രജാപതിഃ । ദക്ഷിണീകൃത്യ തം പ്രീതോ വനമേവ ജഗാമ ഹ

മൈത്രേയൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ കപിലൻ പറഞ്ഞതോടെ, പ്രജാപതി സന്തോഷത്തോടെ അവനെ വലതുഭാഗം ചുറ്റി വനംപുറത്തേക്ക് പോയി.

വ്രതം സ ആസ്ഥിതോ മൌനം ആത്മൈകശരണോ മുനിഃ । നിഃസങ്ഗോ വ്യചരത് ക്ഷോണീം അനഗ്നിരനികേതനഃ

അവൻ മൗനവ്രതം സ്വീകരിച്ചു, ആത്മാവിൽ മാത്രം ആശ്രയം വെച്ചു, ബന്ധങ്ങളില്ലാതെ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു; തീയും സ്ഥിരമായ വാസസ്ഥലവും ഇല്ലാതെ.

മനോ ബ്രഹ്മണി യുഞ്ജാനോ യത്തത് സദസതഃ പരമ് । ഗുണാവഭാസേ വിഗുണ ഏകഭക്ത്യാനുഭാവിതേ

അവൻ മനസ്സിനെ സദാസത്തിനെക്കാൾ അതീതമായ, ഗുണങ്ങൾ കാണുന്നുവെങ്കിലും സ്വയം ഗുണരഹിതമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ ഏകഭക്തിയോടെ ലയിപ്പിച്ചു.

നിരഹങ്കൃതിര്നിര്മമശ്ച നിര്ദ്വന്ദ്വഃ സമദൃക് സ്വദൃക് । പ്രത്യക്പ്രശാന്തധീര്ധീരഃ പ്രശാന്തോര്മിരിവോദധിഃ

അഹങ്കാരമില്ലാതെ, എന്റെതെന്ന ഭാവമില്ലാതെ, ദ്വന്ദങ്ങൾക്കപ്പുറം, എല്ലാം സമദർശനത്തോടെ, ആത്മാവിനെ തന്നെ കാണുന്നവൻ, ഉള്ളിൽ സമാധാനത്തോടെ, ധൈര്യത്തോടെ, തരംഗങ്ങളില്ലാത്ത സമുദ്രംപോലെ.

വാസുദേവേ ഭഗവതി സര്വജ്ഞേ പ്രത്യഗാത്മനി । പരേണ ഭക്തിഭാവേന ലബ്ധാത്മാ മുക്തബന്ധനഃ

സർവ്വജ്ഞനായ ഭഗവാൻ വാസുദേവനിൽ പരമഭക്തിയോടെ, അവൻ ആത്മാവിനെ കണ്ടെത്തി, ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി.

ആത്മാനം സര്വഭൂതേഷു ഭഗവന്തം അവസ്ഥിതമ് । അപശ്യത്സര്വഭൂതാനി ഭഗവത്യപി ചാത്മനി

അവൻ ഭഗവാനെ എല്ലാ ജീവികളിലും ആത്മാവായി കാണുകയും, എല്ലാ ജീവികളെയും ഭഗവാനിൽ തന്നെ കാണുകയും ചെയ്തു.

ഇച്ഛാദ്വേഷവിഹീനേന സര്വത്ര സമചേതസാ । ഭഗവദ്‍ഭക്തിയുക്തേന പ്രാപ്താ ഭാഗവതീ ഗതിഃ

ഇച്ഛയും ദ്വേഷവും വിട്ട്, എല്ലായിടത്തും സമചിത്തനായി, ഭഗവാനോടു ഭക്തിയോടെ, അവൻ ഭഗവത്ഭവം പ്രാപിച്ചു.

സ്ഫുരത്കിരീടവലയ ഹാരനൂപുരമേഖലമ് । ശങ്‌ഖചക്രഗദാപദ്മ മാലാമണ്യുത്തമര്ദ്ധിമത്

തിളങ്ങുന്ന കിരീടം, വളകൾ, മാല, നൂപുരം, കട്ടിബന്ധം എന്നിവ ധരിച്ച്; ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, താമര, പുഷ്പമാല, ഉത്തമ രത്നങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, പരമമായ മഹിമയോടെ.

സിംഹസ്കന്ധത്വിഷോ ബിഭ്രത് സൌഭഗ ഗ്രീവകൌസ്തുഭമ് । ശ്രിയാനപായിന്യാ ക്ഷിപ്ത നികഷാശ്മോരസോല്ലസത്

സിംഹത്തിന്റെ ഭുജങ്ങൾപോലെയുള്ള ഭാവം, സൗഭാഗ്യപൂർണ്ണമായ കഴുത്തിൽ കൗസ്തുഭമണിയുമായി, അക്ഷയമായ ശ്രീയോടെ, കനകത്തൊപ്പമുള്ള പ്രകാശത്തോടെ.