ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

( വസംതതിലകാ ) ശ്യാമം ഹിരണ്യപരിധിം വനമാല്യബര്ഹ ധാതുപ്രവാലനടവേഷമനവ്രതാംസേ । വിന്യസ്തഹസ്തമിതരേണ ധുനാനമബ്ജം കര്ണോത്പലാലക കപോലമുഖാബ്ജഹാസമ്

അവർ കൃഷ്ണനെ കറുത്ത മേഘംപോലെയും പൊന്നുനിറമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചവനെയും, വനമാലയും മയില്പീലിയുമണിഞ്ഞവനെയും, നർത്തകന്റെ വേഷത്തിൽ, ഒരു കൈയിൽ താമര പിടിച്ച്, മറ്റേ ഭുജത്തിൽ താമര വച്ചവനെയും, ചെവിയിൽ ഉത്പലപൂവും കവിളിൽ ചുരുളിയ മുടിയും, മുഖത്ത് പുഞ്ചിരിയുമായി കാണുകയും ചെയ്തു.

പ്രായഃശ്രുതപ്രിയതമോദയകര്ണപൂരൈഃ യസ്മിന് നിമഗ്നമനസഃ തം അഥാക്ഷിരംധ്രൈഃ । അന്തഃ പ്രവേശ്യ സുചിരം പരിരഭ്യ താപം പ്രാജ്ഞം യഥാഭിമതയോ വിജഹുര്നരേന്ദ്ര

അവരുടെ മനസ്സുകൾ, അവന്റെ കഥകൾ കേൾക്കാൻ എപ്പോഴും ആഗ്രഹിച്ചവ, അവനെ കണ്ണുകൾകൊണ്ട് ആന്തരികമായി സ്വീകരിച്ചു, ദീർഘകാലം ഹൃദയത്തിൽ ചേർത്ത്, ജ്ഞാനികൾ പോലെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ദുഃഖം വിട്ടുകളഞ്ഞു.

( അനുഷ്ടുപ് ) താസ്തഥാ ത്യക്തസര്വാശാഃ പ്രാപ്താ ആത്മദിദൃക്ഷയാ । വിജ്ഞായാഖിലദൃഗ്ദ്രഷ്ടാ പ്രാഹ പ്രഹസിതാനനഃ

അങ്ങനെ, എല്ലാ പ്രതീക്ഷകളും ഉപേക്ഷിച്ച്, സ്വയം ദർശിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവർ എത്തി. എല്ലാം അറിയുന്ന ദ്രഷ്ടാവായ കൃഷ്ണൻ, അവരെ മനസ്സിലാക്കി, പുഞ്ചിരിയോടെ സംസാരിച്ചു.

സ്വാഗതം വോ മഹാഭാഗാ ആസ്യതാം കരവാമ കിമ് । യന്നോ ദിദൃക്ഷയാ പ്രാപ്താ ഉപപന്നമിദം ഹി വഃ

നിങ്ങൾക്ക് സ്വാഗതം, മഹാഭാഗ്യശാലികളേ! ദയവായി ഇരിക്കൂ. ഞാൻ നിങ്ങൾക്കായി എന്ത് ചെയ്യണം? നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് വന്നത് വളരെ യുക്തിയാണ്.

നന്വദ്ധാ മയി കുര്വന്തി കുശലാഃ സ്വാര്ഥദര്ശിനഃ । അഹൈതുക്യവ്യവഹിതാം ഭക്തിമാത്മപ്രിയേ യഥാ

തികച്ചും ജ്ഞാനികളും തങ്ങളുടെ ഭാവുകം അന്വേഷിക്കുന്നവരും, കാരണം ഒന്നുമില്ലാതെ, തടസ്സമില്ലാതെ, എന്നെ ആത്മാവിനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടവനായി കരുതി ഭക്തി അർപ്പിക്കുന്നു.

പ്രാണബുദ്ധിമനഃസ്വാത്മ ദാരാപത്യധനാദയഃ । യത്സമ്പര്കാത് പ്രിയാ ആസന് തതഃ കോ ന്വപരഃ പ്രിയഃ

ജീവൻ, ബുദ്ധി, മനസ്സ്, ആത്മാവ്, ഭാര്യ, മക്കൾ, സമ്പത്ത് എന്നിവ എല്ലാം എന്നെ സ്പർശിച്ചതിനാലാണ് പ്രിയപ്പെട്ടതാകുന്നത്; അതിനാൽ, മറ്റാരാണ് സത്യത്തിൽ പ്രിയപ്പെട്ടവൻ?

തദ് യാത ദേവയജനം പതയോ വോ ദ്വിജാതയഃ । സ്വസത്രം പാരയിഷ്യന്തി യുഷ്മാഭിര്ഗൃഹമേധിനഃ

ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ ദേവയജ്ഞസ്ഥലത്തേക്ക് പോകൂ, ദ്വിജാതികളുടെ ഭാര്യമാരേ! നിങ്ങളുടെ ഭർത്താക്കന്മാർ, ഗൃഹസ്ഥന്മാർ, നിങ്ങൾക്കൊപ്പം അവരുടെ യജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കും.

ശ്രീപത്‍ന്യ ഊചുഃ । ( വസംതതിലകാ ) മൈവം വിഭോഽര്ഹതി ഭവാന്ഗദിതും നൃശംസം സത്യം കുരുഷ്വ നിഗമം തവ പാദമൂലമ് । പ്രാപ്താ വയം തുലസിദാമ പദാവസൃഷ്ടം കേശൈര്നിവോഢുമതിലങ്‌ഘ്യ സമസ്തബന്ധൂന്

ഭാര്യമാർ പറഞ്ഞു: ഭഗവനെ, ഇങ്ങനെ കഠിനമായി പറയരുത്! നിങ്ങളുടെ പാദസന്നിധിയിൽ വാഗ്ദാനം ചെയ്ത വചനങ്ങൾ സത്യമാക്കണം. തുളസിയാലങ്കൃതമായ നിങ്ങളുടെ പാദധൂളി നമ്മുടെ മുടിയിൽ ചാർത്താൻ, എല്ലാ ബന്ധുക്കളെയും വിട്ട് ഞങ്ങൾ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.

ഗൃഹ്ണന്തി നോ ന പതയഃ പിതരൌ സുതാ വാ ന ഭ്രാതൃബന്ധുസുഹൃദഃ കുത ഏവ ചാന്യേ । തസ്മാദ് ഭവത്പ്രപദയോഃ പതിതാത്മനാം നോ നാന്യാ ഭവേദ് ഗതിരരിന്ദമ തദ് വിധേഹി

ഇപ്പോൾ ഭർത്താക്കന്മാരോ, മാതാപിതാക്കളോ, മക്കളോ, സഹോദരന്മാരോ, സുഹൃത്തുക്കളോ, മറ്റാരുമോ ഞങ്ങളെ സ്വീകരിക്കില്ല. അതിനാൽ, ശത്രുനാശനേ, നിങ്ങളുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണു ശരണം പ്രാപിച്ച ഞങ്ങൾക്ക് മറ്റൊന്നും അഭയം ഇല്ല — ദയവായി ഞങ്ങൾക്ക് അത് അനുവദിക്കണം.

ശ്രീഭഗവാനുവാച - പതയോ നാഭ്യസൂയേരന് പിതൃഭ്രാതൃസുതാദയഃ । ലോകാശ്ച വോ മയോപേതാ ദേവാ അപ്യനുമന്വതേ

ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നിങ്ങളുടെ ഭർത്താക്കന്മാരോ, പിതാക്കളോ, സഹോദരന്മാരോ, മക്കളോ, മറ്റുള്ളവരോ ദ്വേഷിക്കരുത്; നിങ്ങൾ ഇപ്പോൾ എന്നോടൊപ്പം ചേർന്നിരിക്കുന്നതിനാൽ ലോകവും ദേവതകളും എല്ലാവരും നിങ്ങളെ ആദരിക്കുന്നു.

( അനുഷ്ടുപ് ) ന പ്രീതയേഽനുരാഗായ ഹ്യങ്‌ഗസങ്‌ഗോ നൃണാമിഹ । തന്മനോ മയി യുഞ്ജാനാ അചിരാന് മാമവാപ്സ്യഥ

ഇവിടെ മനുഷ്യർക്കിടയിലെ ശരീരസംബന്ധം സ്നേഹത്തിനോ പ്രേമത്തിനോ വേണ്ടിയല്ല; നിങ്ങളുടെ മനസ്സ് എന്നിൽ ഏകാഗ്രമാക്കിയാൽ, നിങ്ങൾ ഉടൻ തന്നെ എന്നെ പ്രാപിക്കും.

ശ്രീശുക ഉവാച - ഇത്യുക്താ ദ്വിജപത്‍ന്യസ്താ യജ്ഞവാടം പുനര്ഗതാഃ । തേ ചാനസൂയവഃ സ്വാഭിഃ സ്ത്രീഭിഃ സത്രമപാരയന്

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, ദ്വിജന്മാരുടെ ഭാര്യമാർ യജ്ഞവാടത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുപോയി; അവരുടെ ഭർത്താക്കന്മാർ, ഇനി അസൂയ ഇല്ലാതെ, സ്വന്തം ഭാര്യമാരോടൊപ്പം യജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കി.

തത്രൈകാ വിധൃതാ ഭര്ത്രാ ഭഗവന്തം യഥാശ്രുതമ് । ഹൃദോപഗുഹ്യ വിജഹൌ ദേഹം കര്മാനുബന്ധനമ്

അവിടെ, ഭർത്താവാൽ തടയപ്പെട്ട ഒരാൾ, ഭഗവാനെ കേട്ടതുപോലെ ഹൃദയത്തിൽ ആലിംഗനം ചെയ്തു, കർമ്മബന്ധിതമായ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് മോക്ഷം നേടി.

ഭഗവാനപി ഗോവിന്ദഃ തേനൈവാന്നേന ഗോപകാന് । ചതുര്വിധേനാശയിത്വാ സ്വയം ച ബുഭുജേ പ്രഭുഃ

ഭഗവാൻ ഗോവിന്ദൻ, ആ അന്നം ഉപയോഗിച്ച്, ആറ് വിധത്തിൽ ഗോപന്മാരെ ഭക്ഷിപ്പിച്ചു; സ്വയം പ്രഭുവും ആഹാരം കഴിച്ചു.

ഏവം ലീലാനരവപുഃ നൃലോകമനുശീലയന് । രേമേ ഗോഗോപഗോപീനാം രമയന്രൂപവാക്കൃതൈഃ

ഇങ്ങനെ, ലീലാനരവേഷം ധരിച്ചു, ഭഗവാൻ മനുഷ്യലോകത്തിൽ ജീവിച്ച്, തന്റെ സൗന്ദര്യത്താൽ, വാക്കുകളാൽ, പ്രവൃത്തികളാൽ, പശുക്കളെയും, ഗോപന്മാരെയും, ഗോപികകളെയും ആനന്ദിപ്പിച്ചു.

അഥാനുസ്മൃത്യ വിപ്രാസ്തേ അന്വതപ്യന് കൃതാഗസഃ । യദ് വിശ്വേശ്വരയോര്യാച്ഞാം അഹന്മ നൃവിഡമ്ബയോഃ

പിന്നീട്, ബ്രാഹ്മണന്മാർ അവരുടെ ഭാര്യമാർ വിശ്വേശ്വരന്മാരോടു ചെയ്ത അപേക്ഷ ഓർത്ത്, മനുഷ്യവേഷം ധരിച്ച ഭഗവാനെ അവഹേളിച്ചതിൽ ദുഃഖിച്ചു.

ദൃഷ്ട്വാ സ്ത്രീണാം ഭഗവതി കൃഷ്ണേ ഭക്തിമലൌകികീമ് । ആത്മാനം ച തയാ ഹീനം അനുതപ്താ വ്യഗര്ഹയന്

ഭാര്യമാരുടെ അതുല്യമായ ഭഗവത്ഭക്തി കണ്ട്, തങ്ങള്ക്ക് അത്തരം ഭക്തി ഇല്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അവർ ഖേദിച്ചു സ്വന്തം തെറ്റിനെ കുറ്റപ്പെടുത്തി.

ധിഗ്ജന്മ നഃ ത്രിവൃത് വിദ്യാം ധിഗ് വ്രതം ധിഗ് ബഹുജ്ഞതാമ് । ധിക്കുലം ധിക് ക്രിയാദാക്ഷ്യം വിമുഖാ യേ ത്വധോക്ഷജേ

ഭഗവാനെ അജ്ഞാതനായി അവഗണിക്കുന്നവർക്കു ജന്മം, ത്രിവിദ്യ, വ്രതം, വലിയ ജ്ഞാനം, വംശം, കര്‍മ്മശുദ്ധി — ഇതൊക്കെയും നിന്ദനീയമാണ്.

നൂനം ഭഗവതോ മായാ യോഗിനാമപി മോഹിനീ । യസ് വയം ഗുരവോ നൃണാം സ്വാര്ഥേ മുഹ്യാമഹേ ദ്വിജാഃ

ഭഗവാന്റെ മായാ യോജ്യന്മാർക്കു പോലും ഭ്രമം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; കാരണം, മനുഷ്യർക്കു ഗുരുക്കന്മാരായ ഞങ്ങൾ പോലും സ്വന്തം ഭാവുകം അറിയാതെ അജ്ഞരായി പോയിരിക്കുന്നു.

അഹോ പശ്യത നാരീണാം അപി കൃഷ്ണേ ജഗദ്‍ഗുരൌ । ദുരന്തഭാവം യോഽവിധ്യന് മൃത്യുപാശാന് ഗൃഹാഭിധാന്

കൃഷ്ണനിൽ, ലോകഗുരുവിൽ, ഈ സ്ത്രീകളുടെ ദൃഢമായ ഭാവം നോക്കൂ; അവർ 'ഗൃഹം' എന്ന മരണബന്ധനം തകർത്തു.

നാസാം ദ്വിജാതിസംസ്കാരോ ന നിവാസോ ഗുരാവപി । ന തപോ നാത്മമീമാംസാ ന ശൌചം ന ക്രിയാഃ ശുഭാഃ

ഈ സ്ത്രീകൾക്ക് ദ്വിജാതി സംസ്‌കാരമോ, ഗുരുവിന്റെ അടുക്കൽ വാസമോ, തപസ്സോ, ആത്മവിചാരമോ, ശുദ്ധിയോ, ശുഭകർമ്മങ്ങളോ ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു.

തഥാപി ഹ്യുത്തമഃശ്ലോകേ കൃഷ്ണേ യോഗേശ്വരേശ്വരേ । ഭക്തിര്ദൃഢാ ന ചാസ്മാകം സംസ്കാരാദിമതാമപി

എങ്കിലും, ഉത്തമന്മാരുടെ ആരാധ്യനായ കൃഷ്ണനിൽ, യോഗശക്തികളുടെ അധിപതിയിലേക്കുള്ള നമ്മുടെ ഭക്തി ഉറപ്പില്ല. സംസ്കാരവും മറ്റും ഉണ്ടായിട്ടും, നമ്മുടെ മനസ്സിൽ ആ ഭക്തി ദൃഢമല്ല.

നനു സ്വാര്ഥവിമൂഢാനാം പ്രമത്താനാം ഗൃഹേഹയാ । അഹോ നഃ സ്മാരയാമാസ ഗോപവാക്യൈഃ സതാം ഗതിഃ

നമ്മുടെ യഥാർത്ഥ ക്ഷേമം മനസ്സിലാക്കാതെ, കുടുംബജീവിതത്തിൽ മുഴുകി ഞങ്ങൾ അജ്ഞരായിരുന്നു. എന്നാൽ, ഗോപി സ്ത്രീകളുടെ വാക്കുകൾകൊണ്ട്, കൃഷ്ണൻ സന്മാർഗ്ഗം ഞങ്ങൾക്ക് ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.

അന്യഥാ പൂര്ണകാമസ്യ കൈവല്യാദ്യശിഷാം പതേഃ । ഈശിതവ്യൈഃ കിമസ്മാഭിഃ ഈശസ്യൈതദ് വിഡമ്ബനമ്

അല്ലെങ്കിൽ, സമ്പൂർണ്ണമായ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അനുഗ്രഹങ്ങളുടെ പ്രഭുവിൽ നിന്ന്, മോക്ഷം പോലുള്ള വരങ്ങൾ ഞങ്ങൾ എന്തിന് ചോദിക്കണം? അവൻ്റെ ഇഷ്ടത്തിന് കീഴിലുള്ളവരായ ഞങ്ങൾക്കു അതൊന്നും ആവശ്യമില്ല. ഇതെല്ലാം അവൻ്റെ ലീലാമാത്രമാണ്.

ഹിത്വാന്യാന് ഭജതേ യം ശ്രീഃ പാദസ്പര്ശാശയാ സകൃത് । സ്വാത്മദോഷാപവര്ഗേണ തദ്യാച്ഞാ ജനമോഹിനീ

ശ്രീദേവി, അവൻ്റെ പാദസ്പർശം മാത്രം ആഗ്രഹിച്ച്, മറ്റെല്ലാവരെയും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഒരിക്കൽ പോലും അവനെ ഭജിക്കുന്നു. അവളുടെ മോക്ഷത്തിനായുള്ള അപേക്ഷ, ജനങ്ങളെ മയക്കാനുള്ള ഒരു തന്ത്രം മാത്രമാണ്.

ദേശഃ കാലഃ പൃഥഗ്ദ്രവ്യം മംത്രതംത്രര്ത്വിജോഽഗ്നയഃ । ദേവതാ യജമാനശ്ച ക്രതുര്ധര്മശ്ച യന്മയഃ

ദേശവും, കാലവും, വ്യത്യസ്ത വസ്തുക്കളും, മന്ത്രങ്ങളും, ആചാരങ്ങളും, യജ്ഞികരും, അഗ്നികളും, ദേവതകളും, യജമാനനും, യജ്ഞവും, ധർമ്മവും — ഇതെല്ലാം അവനിൽ നിന്നാണ്.

സ ഏഷ ഭഗവാന് സാക്ഷാദ് വിഷ്ണുര്യോഗേശ്വരേശ്വരഃ । ജാതോ യദുഷ്വിത്യാശ്രൃണ്മ ഹ്യപി മൂഢാ ന വിദ്മഹേ

ഈ ഭഗവാൻ, സാക്ഷാൽ വിഷ്ണു, യോഗശക്തികളുടെ അധിപതി, യദു വംശത്തിൽ ജനിച്ചു എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. എങ്കിലും, ഞങ്ങൾ അജ്ഞരായതിനാൽ, അവനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നില്ല.

അഹോ വയം ധന്യതമാ യേഷാം നസ്താദൃശീഃ സ്ത്രിയഃ । ഭക്ത്യാ യാസാം മതിര്ജാതാ അസ്മാകം നിശ്ചലാ ഹരൌ

അയ്യോ, ഞങ്ങൾ എത്ര ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്! ഞങ്ങളുടെ ഇടയിൽ, ഹരിയിൽ അചഞ്ചലമായ ഭക്തി മനസ്സിൽ ഉദിച്ച സ്ത്രീകൾ ഉണ്ട്.

നമസ്തുഭ്യം ഭഗവതേ കൃഷ്ണായാകുണ്ഠമേധസേ । യന്മായാമോഹിതധിയോ ഭ്രമാമഃ കര്മവര്ത്മസു

അക്ഷയമായ ബുദ്ധിയുള്ള കൃഷ്ണാ, ഭഗവാനേ, നിനക്കു വന്ദനം. നിന്റെ മായയിൽ അകപ്പെട്ട്, ഞങ്ങളുടെ മനസ്സുകൾ കർമത്തിന്റെ വഴികളിൽ ചുറ്റുന്നു.