ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ന തേ മാമങ്ഗ ജാനന്തി ഹൃദിസ്ഥം യ ഇദം യതഃ। ഉക്ഥശസ്ത്രാ ഹ്യസുതൃപോ യഥാ നീഹാരചക്ഷുഷഃ

പ്രിയമേ, ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന എന്നെയും, ഈ ലോകം എങ്കിൽ നിന്നാണെന്നതും അവർ അറിയുന്നില്ല; യജ്ഞങ്ങളും സ്തുതികളും കൊണ്ട് തൃപ്തിയില്ലാത്തവർ, മൂടൽമഞ്ഞിൽ കണ്ണടച്ചവരെപ്പോലെയാണ്.

തേ മേ മതമവിജ്ഞായ പരോക്ഷം വിഷയാത്മകാഃ। ഹിംസായാം യദി രാഗഃ സ്യാദ്യജ്ഞ ഏവ ന ചോദനാ

എന്റെ പരോക്ഷമായ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കാതെ, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ മുഴുകിയവർ, ഹിംസയോട് ആസക്തി വളർത്തിയാൽ, യജ്ഞം പോലും അവർക്കു നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നില്ല.

ഹിംസാവിഹാരാ ഹ്യാലബ്ധൈഃ പശുഭിഃ സ്വസുഖേച്ഛയാ। യജന്തേ ദേവതാ യജ്ഞൈഃ പിതൃഭൂതപതീന്ഖലാഃ

സ്വന്തം സുഖത്തിനായി, ഹിംസയിലൂടെ കിട്ടിയ മൃഗങ്ങളാൽ, ക്രൂരന്മാർ ദേവന്മാരെയും പിതാക്കളെയും ഭൂതപതികളെയും യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

സ്വപ്നോപമമമും ലോകമസന്തം ശ്രവണപ്രിയമ്। ആശിഷോ ഹൃദി സങ്കല്പ്യ ത്യജന്ത്യര്ഥാന്യഥാ വണിക്

സ്വപ്നംപോലെയുള്ള ആ ലോകം കേൾക്കാൻ മനോഹരമാണ്, എന്നാൽ യാഥാർത്ഥ്യമല്ല; വ്യാപാരികൾ സ്വപ്നത്തിനായി സത്യസമ്പത്ത് ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ, അവർ ഹൃദയത്തിൽ ആശംസകൾക്കായി യാഥാർത്ഥ്യത്തെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

രജഃസത്ത്വതമോനിഷ്ഠാ രജഃസത്ത്വതമോജുഷഃ। ഉപാസത ഇന്ദ്ര മുഖ്യാന്ദേവാദീന്ന യഥൈവ മാമ്

രാജസ്സിൽ, സത്ത്വത്തിൽ, തമസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരും, അവയെ പ്രീതിയോടെ സ്വീകരിക്കുന്നവരും, ഇന്ദ്രനെയും മറ്റു പ്രധാന ദേവന്മാരെയും ആരാധിക്കുന്നു; എങ്കിൽ എന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരും ആരാധിക്കുന്നില്ല.

ഇഷ്ട്വേഹ ദേവതാ യജ്ഞൈര്ഗത്വാ രംസ്യാമഹേ ദിവി। തസ്യാന്ത ഇഹ ഭൂയാസ്മ മഹാശാലാ മഹാകുലാഃ

ദേവന്മാരെ യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി ആരാധിച്ച ശേഷം, 'സ്വർഗത്തിൽ സുഖം അനുഭവിക്കാം' എന്ന് അവർ കരുതുന്നു; അതിന് ശേഷം, ഭൂമിയിൽ വീണ്ടും ധനികരും വലിയ കുടുംബക്കാരുമായിരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

ഏവം പുഷ്പിതയാ വാചാ വ്യാക്ഷിപ്തമനസാം നൃണാമ്। മാനിനാം ചാതിലുബ്ധാനാം മദ്വാര്താപി ന രോചതേ

ഇങ്ങനെ പുഷ്പിതമായ വാക്കുകളിൽ മനസ്സു ചിതറുന്ന, അഹങ്കാരമുള്ള, അത്യധികം ലോഭികളായവർക്കു എന്റെ വാക്കുകൾ പോലും ഇഷ്ടമാവുന്നില്ല.

വേദാ ബ്രഹ്മാത്മവിഷയാസ്ത്രികാണ്ഡവിഷയാ ഇമേ। പരോക്ഷവാദാ ഋഷയഃ പരോക്ഷം മമ ച പ്രിയമ്

ഈ വേദങ്ങൾ ബ്രഹ്മവും ആത്മാവും ദേവന്മാരുമാണ് വിഷയങ്ങൾ; വേദങ്ങൾ മൂന്നായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. ഋഷികൾ പരോക്ഷമായി സംസാരിക്കുന്നു; എനിക്ക് പരോക്ഷവാക്കുകൾ പ്രിയമാണ്.

ശബ്ദബ്രഹ്മ സുദുര്ബോധം പ്രാണേന്ദ്രിയമനോമയമ്। അനന്തപാരം ഗമ്ഭീരം ദുര്വിഗാഹ്യം സമുദ്രവത്

ശബ്ദബ്രഹ്മം മനസ്സും പ്രാണനും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ചേർന്ന് രൂപംകൊള്ളുന്നതാണ്. അതിന്റെ അളവോ ആഴമോ ഇല്ല; അതിനെ മനസ്സിലാക്കാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമാണ്. സമുദ്രം പോലെ അതിന്റെ ആഴം അളക്കാൻ കഴിയില്ല.

മയോപബൃംഹിതം ഭൂമ്നാ ബ്രഹ്മണാനന്തശക്തിനാ। ഭൂതേഷു ഘോഷരൂപേണ ബിസേഷൂര്ണേവ ലക്ഷ്യതേ

എന്റെ അനന്തശക്തിയാൽ, ഈ ബ്രഹ്മം എല്ലാ ജീവികളിലും ശബ്ദരൂപത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു കമലംകൊണ്ടുള്ള തണ്ടിനുള്ളിലെ നൂൽപോലെ കാണപ്പെടുന്നു.

യഥോര്ണനാഭിര്ഹൃദയാദൂര്ണാമുദ്വമതേ മുഖാത്। ആകാശാദ്ഘോഷവാന്പ്രാണോ മനസാ സ്പര്ശരൂപിണാ

ഉർണനാഭൻ തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് വായിലൂടെ ജാലം പുറത്ത് വിടുന്നതുപോലെ, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് പ്രാണൻ ശബ്ദരൂപത്തിൽ മനസ്സിന്റെ സ്പർശമായി ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.

ഛന്ദോമയോഽമൃതമയഃ സഹസ്രപദവീം പ്രഭുഃ। ഓംകാരാദ്വ്യഞ്ജിതസ്പര്ശ സ്വരോഷ്മാന്തസ്ഥഭൂഷിതാമ്

അവൻ തന്നെ ഛന്ദസ്സുകളും അമൃതവും നിറഞ്ഞവനും ആയിരം വഴികളുള്ളവനും ആകുന്നു. ഓംകാരത്തിൽ നിന്ന് ഉച്ചാരണം, സ്വരം, ഉഷ്മം, അന്തസ്ഥം എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് അവൻ ഉള്ളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.

വിചിത്രഭാഷാവിതതാം ഛന്ദോഭിശ്ചതുരുത്തരൈഃ। അനന്തപാരാം ബൃഹതീം സൃജത്യാക്ഷിപതേ സ്വയമ്

നാനാതരം ഭാഷകളിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ മഹത്തായ അനന്തമായ വാക്ക്, നാലു അക്ഷരങ്ങൾ വീതം കൂട്ടിച്ചേർത്ത ഛന്ദസ്സുകൾകൊണ്ട്, അവൻ തന്നെ സൃഷ്ടിക്കുകയും പിൻവലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഗായത്ര്യുഷ്ണിഗനുഷ്ടുപ്ച ബൃഹതീ പങ്ക്തിരേവ ച। ത്രിഷ്ടുബ്ജഗത്യതിച്ഛന്ദോ ഹ്യത്യഷ്ട്യതിജഗദ്വിരാട്

ഗായത്രീ, ഉഷ്ണിക്, അനുഷ്ടുപ്, ബൃഹതീ, പംക്തി, ത്രിഷ്ടുപ്, ജഗതീ, അതിഛന്ദസ്, അത്യഷ്ടി, അതിജഗത്, വിരാട് — ഇവയാണ് ഛന്ദസ്സുകൾ.

കിം വിധത്തേ കിമാചഷ്ടേ കിമനൂദ്യ വികല്പയേത്। ഇത്യസ്യാ ഹൃദയം ലോകേ നാന്യോ മദ്വേദ കശ്ചന

ഇത് എന്താണ് സ്ഥാപിക്കുന്നത്, എന്താണ് പറയുന്നത്, എന്താണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, എന്താണ് വ്യത്യാസപ്പെടുത്തുന്നത് — ഇതിന്റെ അന്തസ്സു ഞാൻ ഒഴികെ ആരും അറിയുന്നില്ല.

മാം വിധത്തേഽഭിധത്തേ മാം വികല്പ്യാപോഹ്യതേ ത്വഹമ്। ഏതാവാന്സര്വവേദാര്ഥഃ ശബ്ദ ആസ്ഥായ മാം ഭിദാമ് । മായാമാത്രമനൂദ്യാന്തേ പ്രതിഷിധ്യ പ്രസീദതി

ഇത് എന്നെ സ്ഥാപിക്കുന്നു, എന്നെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, എന്നെ വ്യത്യാസപ്പെടുത്തുന്നു, എന്നെ നിഷേധിക്കുന്നു. ശബ്ദത്തെ ആശ്രയിച്ച്, വേദാർത്ഥം എന്നെ വേർതിരിക്കുന്നു; മായയെ മാത്രം ഉച്ചരിച്ച് അവസാനം അതിനെ നിഷേധിച്ച് ദയയോടെ നിലകൊള്ളുന്നു.

തഥൈവ ഹരിണൈഃ ക്രോഡൈഃ ശ്വാവിത് ഗവയ കുഞ്ജരൈഃ । ഗോപുച്ഛൈഃ ഹരിഭിഃ മര്കൈഃ നകുലൈഃ നാഭിഭിര്വൃതമ്

അത് ഹരിണങ്ങൾ, പന്നികൾ, കാട്ടുനായകൾ, കാളകൾ, കാട്ടുപോത്തുകൾ, ആനകൾ, പശുവിന്റെ വാൽ, കുരങ്ങുകൾ, മംഗൂസ്, പാമ്പുകൾ എന്നിവകൊണ്ടു ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

പ്രവിശ്യ തത്തീര്ഥവരം ആദിരാജഃ സഹാത്മജഃ । ദദര്ശ മുനിമാസീനം തസ്മിന് ഹുതഹുതാശനമ്

ആ മഹത്തായ തീർത്ഥത്തിൽ കടന്നെത്തിയ രാജാവ് തന്റെ മക്കളോടൊപ്പം അഗ്നിഹോത്രം നടക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ഇരുന്നിരുന്ന മുനിയെ കണ്ടു.

വിദ്യോതമാനം വപുഷാ തപസി ഉഗ്രയുജാ ചിരമ് । നാതിക്ഷാമം ഭഗവതഃ സ്നിഗ്ധാപാങ്ഗാവലോകനാത് । തദ്വ്യാഹൃതാമൃതകലാ പീയൂഷശ്രവണേന ച

ദീർഘകാലം കഠിനതപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന ആ മുനി ദിവ്യമായ രൂപത്തിൽ പ്രകാശിച്ചുനിന്നു. ഭഗവാന്റെ സ്നേഹപൂർവ്വമായ കാഴ്ചയും അമൃതംപോലുള്ള വാക്കുകളും കേട്ടതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം അത്ര ക്ഷീണിച്ചിരുന്നില്ല.

പ്രാംശും പദ്മപലാശാക്ഷം ജടിലം ചീരവാസസമ് । ഉപസംശ്രിത്യ മലിനം യഥാര്ഹണം അസംസ്കൃതമ്

അവൻ ഉയരം കൂടിയവനും താമരപ്പൂവിന്റെ ഇലപോലെയുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവനും ജടാമുടിയുമുള്ളവനും ചീരം ധരിച്ചവനും യോജ്യമായ വിധത്തിൽ അശുദ്ധനായി അലങ്കാരമില്ലാതെ ഇരുന്നവനും ആയിരുന്നു.

അഥോടജമുപായാതം നൃദേവം പ്രണതം പുരഃ । സപര്യയാ പര്യഗൃഹ്ണാത് പ്രതിനന്ദ്യാനുരൂപയാ

അതിനുശേഷം രാജാവ് അശ്രമത്തിൽ എത്തി മുനിയുടെ മുമ്പിൽ നമസ്കരിച്ചു. മുനി യോജ്യമായ ആദരവോടെ അവനെ സ്വീകരിച്ചു.

ഗൃഹീതാര്ഹണമാസീനം സംയതം പ്രീണയന് മുനിഃ । സ്മരന് ഭഗവദാദേശം ഇത്യാഹ ശ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിരാ

അർഹണ സ്വീകരിച്ച് രാജാവിനെ ഇരുത്തിയ മുനി, ഭഗവാന്റെ കല്പന ഓർത്ത്, മൃദുവായ വാക്കുകളിൽ സന്തോഷം പകർന്നു.

നൂനം ചങ്ക്രമണം ദേവ സതാം സംരക്ഷണായ തേ । വധായ ചാസതാം യസ്ത്വം ഹരേഃ ശക്തിര്ഹി പാലിനീ

ദേവാ, നിന്റെ സഞ്ചാരം സത്പുരുഷന്മാരെ രക്ഷിക്കാനും ദുഷ്ടന്മാരെ നശിപ്പിക്കാനുമാണ്. ഹരിയുടെ രക്ഷാസക്തി നീയാണല്ലോ.

യോഽര്കേന്ദു അഗ്നീന്ദ്രവായൂനാം യമധര്മപ്രചേതസാമ് । രൂപാണി സ്ഥാന ആധത്സേ തസ്മൈ ശുക്ലായ തേ നമഃ

സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, അഗ്നി, ഇന്ദ്രൻ, വായു, യമൻ, ധർമ്മൻ, വരുണൻ എന്നിവയുടെ രൂപവും സ്ഥാനവും നീ സ്വീകരിക്കുന്നു. അങ്ങയ്ക്ക്, ശുദ്ധനായവനേ, നമസ്കാരം.

ന യദാ രഥമാസ്ഥായ ജൈത്രം മണിഗണാര്പിതമ് । വിസ്ഫൂര്ജത് ചണ്ഡകോദണ്ഡോ രഥേന ത്രാസയന് അഘാന്

നീ രത്നങ്ങൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ജയരഥത്തിൽ കയറി, ഭയങ്കരമായ വില്ലുമായി ദുഷ്ടരെ ഭയപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, അവർക്കു ഭയമാണ്.

സ്വസൈന്യചരണക്ഷുണ്ണം വേപയന് മണ്ഡലം ഭുവഃ । വികര്ഷന് ബൃഹതീം സേനാം പര്യടസി അംശുമാനിവ

നിന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ കാലടികൾ ഭൂമിയെ ചവിട്ടി, അതിന്റെ വട്ടം കുലുക്കി, വലിയ സൈന്യത്തെ നയിച്ച് നീ പ്രകാശമുള്ള സൂര്യനെപ്പോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

തദൈവ സേതവഃ സര്വേ വര്ണാശ്രമനിബന്ധനാഃ । ഭഗവദ് രചിതാ രാജന് ഭിദ്യേരന് ബത ദസ്യുഭിഃ

അന്നേരം തന്നെ, രാജാവേ, ഭഗവാൻ സൃഷ്ടിച്ച വർണ്ണാശ്രമങ്ങളാൽ നിശ്ചയിച്ചിരുന്ന എല്ലാ അതിരുകളും കള്ളന്മാർ തകർക്കും.

അധര്മശ്ച സമേധേത ലോലുപൈര്വ്യങ്കുശൈര്നൃഭിഃ । ശയാനേ ത്വയി ലോകോഽയം ദസ്യുഗ്രസ്തോ വിനങ്ക്ഷ്യതി

അധർമ്മം, അത്യന്തം ലോഭികളും നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവരുമായ മനുഷ്യർ കൊണ്ടു വളരുകയും, നീ വിശ്രമിച്ചാൽ ഈ ലോകം കള്ളന്മാരാൽ പിടിക്കപ്പെടുകയും നശിച്ചുപോകുകയും ചെയ്യും.

അഥാപി പൃച്ഛേ ത്വാം വീര യദര്ഥം ത്വം ഇഹാഗതഃ । തദ്വയം നിര്വ്യലീകേന പ്രതിപദ്യാമഹേ ഹൃദാ

എങ്കിലും, വീരാ, നീ ഇവിടേക്ക് വന്നതെന്തിനാണെന്ന് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു; ഞങ്ങൾ സത്യസന്ധമായ മനസ്സോടെ അതനുസരിച്ച് പെരുമാറാം.