ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

പ്രലയം ഹി ഗമിഷ്യന്തി ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതധ്വനേഃ । കലേര്ദോഷാ ഇമേ സര്വ സിംഹശബ്ദാദ് വൃകാ ഇവ

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതപഥത്തിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടാൽ, കലിയുഗത്തിലെ എല്ലാ ദോഷങ്ങളും സിംഹത്തിന്റെ ഗർജ്ജനയിൽ പേടിച്ചോടുന്ന കൊക്കുകളെപ്പോലെ നശിക്കും.

ജ്ഞാനവൈരാഗ്യസംയുക്താ ഭക്തിഃ പ്രേമരസാവഹാ । പ്രതിഗേഹം പ്രതിജനം തതഃ ക്രീഡാം കരിഷ്യതി

ജ്ഞാനവും വിരക്തിയും ചേർന്ന ഭക്തി, പ്രേമത്തിന്റെ രസം നൽകുന്നവൾ, വീട് വീടായി, മനുഷ്യൻ മനുഷ്യനായി, അങ്ങിങ്ങ് സുഖത്തോടെ സഞ്ചരിക്കും.

നാരദ ഉവാച - വേദവേദാന്തഘോഷൈശ്ച ഗീതാപാഠൈഃ പ്രബോധിതമ് । ഭക്തിജ്ഞാനവിരാഗാണാം നോദതിഷ്ഠത് ത്രികം യദാ

നാരദൻ പറഞ്ഞു: വേദങ്ങളുടെയും ഉപനിഷത്തുകളുടെയും ഘോഷവും ഗീതാപാരായണവും ഉണ്ടായിട്ടും, ഭക്തി, ജ്ഞാനം, വിരക്തി എന്ന ത്രയം ഉദയിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ—

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവത ആലാപാത് തത്കഥം ബോധമേഷ്യതി । തത്കഥാസു തു വേദാര്ഥഃ ശ്ലോകേ ശ്ലോകേ പദേ പദേ

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം വായിച്ചാൽ അതിലെ അർത്ഥം മനസ്സിലാകും; അതിലെ കഥകളിൽ ഓരോ ശ്ലോകത്തിലും ഓരോ പദത്തിലും വേദങ്ങളുടെ സാരമായ അർത്ഥം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

ഛിന്ദന്തു സംശയം ഹ്യേനം ഭവന്തോഽമോഘദര്ശനാഃ । വിലമ്ബോ നാത്ര കര്തവ്യഃ ശരണാഗതവത്സലാഃ

തീരാ വ്യക്തമായി കാണുന്നവരായ മഹാന്മാരേ, ഈ സംശയം ദയവായി നീക്കം ചെയ്യൂ; അഭയം തേടിയവരെ സ്നേഹിക്കുന്ന നിങ്ങൾക്ക് ഇവിടെ ഒരു വൈകീറും വേണ്ട.

കുമാരാ ഊചുഃ - വേദോപനിഷദാം സാരാത് ജാതാ ഭാഗവതീ കഥാ । അത്യുത്തമാ തതോ ഭാതി പൃഥഗ്ഭൂതാ ഫലാകൃതിഃ

കുമാരന്മാർ പറഞ്ഞു: വേദങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും ചേർന്ന സാരത്തിൽ നിന്നാണ് ഭാഗവതകഥ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്; അതിനാൽ, വേറിട്ടതായും അത്യുത്തമമായും അതിന്റെ ഫലമായി അതിജ്വലിക്കുന്നു.

ആമൂലാഗ്രം രസസ്തിഷ്ഠന് നാസ്തേ ന സ്വാദ്യതേ യഥാ । സഭൂയഃ സംപൃഥഗ്ഭൂതഃ ഫലേ വിശ്വമനോഹരഃ

ഒരു ഫലത്തിൽ, വേരിൽ നിന്ന് അഗ്രം വരെ രസം ഉണ്ടെങ്കിലും, അത് പൂർണ്ണമായി വേർതിരിച്ചെടുക്കുമ്പോഴാണ് ആസ്വദിക്കാൻ കഴിയുന്നത്; അങ്ങനെ, പൂർണ്ണമായും വേറിട്ടു കിട്ടുമ്പോൾ ആ ഫലം എല്ലാവർക്കും ആകർഷകമാകുന്നു.

യഥാ ദുഗ്ധേ സ്ഥിതം സര്പിഃ ന സ്വാദായോപകല്പതേ । പൃഥഗ്ഭൂതം ഹി തദ്‌ഗവ്യം ദേവാനാം രസവര്ധനമ്

പാലിൽ നെയ്യ് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നുവെങ്കിലും, വേർതിരിച്ചെടുക്കുമ്പോഴാണ് അതിന്റെ രുചി അനുഭവിക്കാൻ കഴിയുന്നത്; അങ്ങനെ വേർതിരിച്ചെടുത്ത ആ പശുപ്രസാദം ദേവന്മാരുടെ ആനന്ദം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ഇക്ഷൂണാമപി മധ്യാന്തം ശര്കരാ വ്യാപ്യ തിഷ്ഠതി । പൃഥഗ്ഭൂതാ ച സാ മിഷ്ടാ തഥാ ഭാഗവതീ കഥാ

കരിമ്പിൽ നടുവിലും അഗ്രത്തിലും പഞ്ചസാര നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; പക്ഷേ, വേർതിരിച്ചെടുക്കുമ്പോഴാണ് അതിന്റെ മധുരം അനുഭവിക്കാൻ കഴിയുന്നത്. അതുപോലെ തന്നെയാണ് ഭാഗവതകഥയും.

ഇദം ഭാഗവതം നാമ പുരാണം ബ്രഹ്മസമ്മിതമ് । ഭക്തിജ്ഞാനവിരാഗാണാം സ്ഥാപനായ പ്രകാശിതമ്

ഭാഗവതം എന്ന ഈ പുരാണം, ജ്ഞാനികളും ബുദ്ധിമാന്മാരും ആദരിക്കുന്നതാണിത്; ഭക്തിയും ജ്ഞാനവും വിരക്തിയും സ്ഥാപിക്കാൻ ഇതാണ് വെളിപ്പെടുത്തപ്പെട്ടത്.

വേദാന്തവേദസുസ്നാതേ ഗീതായാ അപി കര്തരി । പരിതാപവതി വ്യാസേ മുഹ്യത്യജ്ഞാനസാഗരേ

വേദവും വേദാന്തവും പഠിച്ചവനും ഗീതയുടെ കർത്താവുമായ വ്യാസൻ പോലും, ദു:ഖത്തിൽ ആകുമ്പോൾ അജ്ഞാനത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ ആകുലനായി.

തദാ ത്വയാ പുരാ പ്രോക്തം ചതുഃശ്ലോകസമന്വിതമ് । തദീയശ്രവണാത് സദ്യോ നിര്ബാധോ ബാദരായണഃ

അപ്പോൾ, നീ മുമ്പ് പറഞ്ഞ നാലു ശ്ലോകങ്ങൾ കേട്ടതോടെ, ബാദരായണൻ ഉടൻ തന്നെ എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി.

തത്ര തേ വിസ്മയഃ കേന യതഃ പ്രശ്നകരോ ഭവാന് । ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം ശ്രാവ്യ ശോകദുഃഖവിനാശനമ്

അതിനാൽ, ഈ ചോദ്യം ചോദിക്കാൻ നിന്നെ അത്ഭുതിപ്പിച്ച കാര്യം എന്താണ്? ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം കേൾക്കേണ്ടതാണ്, കാരണം അത് ശോകവും ദു:ഖവും നീക്കം ചെയ്യുന്നു.

നാരദ ഉവാച - (വസംതിതിലകാ) യദ്ദര്ശനം ച വിനിഹന്ത്യശുഭാനി സദ്യഃ ശ്രേയസ്തനോതി ഭവദുഃഖദവാര്ദിതാനാമ് । നിഃശേഷശേഷമുഖഗീതകഥൈകപാനാഃ പ്രേമപ്രകാശകൃതയേ ശരണം ഗതോഽസ്മി

നാരദൻ പറഞ്ഞു: ദുർഭാഗ്യങ്ങൾ ഉടൻ തന്നെ അകറ്റുകയും, ഭവദു:ഖത്തിൽ പെടുന്നവർക്കു പരമശ്രേയസ് നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന ദർശനം, പവിത്രന്മാർ പാടുന്ന കഥകളുടെ അമൃതത്തിൽ മുഴുകി, പ്രേമം തെളിയിക്കാൻ ഞാൻ അതിൽ അഭയം തേടുന്നു.

ഭാഗ്യോദയേന ബഹുജന്മസമര്ജിതേന സത്സംഗമം ച ലഭതേ പുരുഷോ യദാ വൈ । അജ്ഞാനഹേതുകൃതമോഹമദാന്ധകാര നാശം വിധായ ഹി തദോദയതേ വിവേകഃ

അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച ഭാഗ്യോദയത്താൽ ഒരാൾക്ക് സത്സംഗം ലഭിക്കുമ്പോൾ, അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുള്ള മോഹവും അഹങ്കാരവും അകറ്റി വിവേകം ഉദയിക്കുന്നു.

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതമാഹാത്മ്യമ് - തൃതീയോഽധ്യായഃ സനകാദിമുഖാത് ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതശ്രവണേന ഭക്ത്തേസ്തുഷ്ടീര്ജ്ഞാനവൈരാഗ്യയോഃ പുഷ്ടിശ്ച - നാരദ ഉവാച - (അനുഷ്ടുപ്) ജ്ഞാനയജ്ഞം കരിഷ്യാമി ശുകശാസ്ത്രകഥോജ്ജ്വലമ് । ഭക്തിര്ജ്ഞാനവിരാഗാണാം സ്ഥാപനാര്ഥം പ്രയത്‍നതഃ

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതത്തിന്റെ മഹത്വം — മൂന്നാം അധ്യായം. സനകാദിമാരുടെ വായിൽ നിന്ന് ഭാഗവതം കേൾക്കുന്ന ഭക്തന് തൃപ്തിയും, ജ്ഞാനത്തിനും വിരക്തിക്കും വളർച്ചയും ലഭിക്കുന്നു.

കുത്ര കാര്യോ മയാ യജ്ഞഃ സ്ഥലം തദ്‌വാച്യതാമിഹ । മഹിമാ ശുകശാസ്ത്രസ്യ വക്തവ്യോ വേദപാരഗൈഃ

നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഭക്തിയും ജ്ഞാനവും വിരക്തിയും സ്ഥാപിക്കാൻ, ശുകന്റെ ശാസ്ത്രകഥകളാൽ പ്രകാശമുള്ള ജ്ഞാനയജ്ഞം ഞാൻ ഉത്സാഹത്തോടെ നടത്തും.

കിയദ്‌ഭിഃ ദിവസൈഃ ശ്രാവ്യാ ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതീ കഥാ । കോ വിധിഃ തത്ര കര്തവ്യോ മമേദം ബ്രുവതാമിതഃ

ഈ യജ്ഞം എവിടെയാണ് നടത്തേണ്ടത്? ദയവായി ആ സ്ഥലം പറയൂ. വേദങ്ങൾ പഠിച്ചവരാണ് ശുകന്റെ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കേണ്ടത്.

കുമാരാ ഊചുഃ - ശ്രൃണു നാരദ വക്ഷ്യാമോ വിനമ്രായ വിവേകിനേ । ഗംഗാദ്വാരസമീപേ തു തടം ആനന്ദനാമകമ്

കുമാരന്മാർ പറഞ്ഞു: നാരദാ, വിനയത്തോടും വിവേകത്തോടും കൂടിയുള്ള നിനക്കു ഞങ്ങൾ പറയുന്നു: ഗംഗയുടെ തീരത്ത് ആനന്ദം എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു സ്ഥലം ഉണ്ട്.

നാനാഋഷിഗണൈര്ജുഷ്ടം ദേവസിദ്ധനിഷേവനമ് । നാനാതരുലതാകീര്ണം നവകോമലവാലുകമ്

വിവിധ ഋഷിമാരാൽ നിറഞ്ഞു, ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും സേവിക്കുന്നതും, പലതരം വൃക്ഷങ്ങളും തളിരുകളും നിറഞ്ഞതും, പുതുമയുള്ള മൃദുലമായ മണലുകൊണ്ടു മൂടിയതുമാണ് ആ സ്ഥലം.

രമ്യം ഏകാന്തദേശസ്ഥം ഹേമപദ്മസുസൌരഭമ് । യത്സമീപസ്ഥജീവാനാം വൈരം ചേതസി ന സ്ഥിതമ്

അത് മനോഹരവും, ഒരാന്തരീക്ഷത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതും, പൊന്നും താമരയും സുഗന്ധം പകർന്നതുമാണ്; അവിടെയുള്ള ജീവികൾക്ക് മനസ്സിൽ വൈരം നിലനിൽക്കാറില്ല.

ജ്ഞാനയജ്ഞസ്ത്വയാ തത്ര കര്തവ്യോ ഹി അപ്രയത്‍നതഃ । അപൂര്വരസരൂപാ ച കഥാ തത്ര ഭവിഷ്യതി

അവിടെ മനോഹരവും ശാന്തവുമായ ഒരു സ്ഥലം ഉണ്ട്, പൊന്നുപോലെയുള്ള താമരപ്പൂക്കളുടെ സുഗന്ധം പരക്കുന്നിടം, സമീപവാസികളുടെയും ഹൃദയങ്ങളിൽ വൈരാഗ്യം ഇല്ലാത്തത്.

പുരഃസ്ഥം നിര്ബലം ചൈവ ജരാജീര്ണകലേവരമ് । തദ്‌ദ്വയം ച പുരസ്കൃത്യ ഭക്തിസ്തത്രാഗമിഷ്യതി

മുന്നിൽ വൃദ്ധവും ക്ഷീണിച്ചും ശരീരം വെച്ചുകൊണ്ട്, ആ ഇരുവരെയും പരിഗണിച്ച് ഭക്തി അവിടേക്ക് എത്തും.

യത്ര ഭാഗവതീ വാര്താ തത്ര ഭക്ത്യാദികം വ്രജേത് । കഥാശബ്ദം സമാകര്ണ്യ തത്ത്രികം തരുണായതേ

ഭാഗവതത്തിന്റെ കഥ നടക്കുന്നിടത്ത് ഭക്തിയും അതിന്റെ കൂട്ടുകാരും എത്തും; ആ കഥയുടെ ശബ്ദം കേട്ടാൽ ആ മൂന്നു പുതുമയോടെ ഉണരുന്നു.

സൂത ഉവാച - ഏവമുക്ത്വാ കുമാരാസ്തേ നാരദേന സമം തതഃ । ഗംഗാതടം സമാജഗ്മുഃ കഥാപാനായ സത്വരാഃ

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, കുമാരന്മാർ നാരദനോടൊപ്പം ഉടൻ ഗംഗയുടെ തീരത്തേക്ക് കഥ കേൾക്കാൻ വേഗത്തിൽ എത്തി.

യദാ യാതാസ്തടം തേ തു തദാ കോലാഹലോഽപ്യഭൂത് । ഭൂര്ലോകേ ദേവലോകേ ച ബ്രഹ്മലോകേ തഥൈവ ച

അവർ തീരത്ത് എത്തിയപ്പോൾ, ഭൂമിയിലും ദേവലോകത്തും ബ്രഹ്മലോകത്തും വലിയ ഒരു കലഹം ഉണ്ടായി.

ശ്രീഭാഗവതപീയൂഷ പാനായ രസലമ്പടാഃ । ധാവന്തോഽപ്യായയുഃ സര്വേ പ്രഥമം യേ ച വൈഷ്ണവാഃ

ശ്രീഭാഗവതത്തിന്റെ അമൃതം കുടിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് എല്ലാവരും അവിടെ ഓടിയെത്തി; വൈഷ്ണവർ ആദ്യം എത്തി.

(വംശസ്ഥ) ഭൃഗുര്വസിഷ്ഠശ്ച്യവനശ്ച ഗൌതമോ മേധാതിഥിര്ദേവലദേവരാതൌ । രാമസ്തഥാ ഗാധിസുതശ്ച ശാകലോ മൃകണ്ഡുപുത്രാത്രിജപിപ്പലാദാഃ

ഭൃഗു, വസിഷ്ഠൻ, ച്യവനൻ, ഗൗതമൻ, മേധാതിഥി, ദേവളൻ, ദേവരാതൻ, രാമൻ, ഗാധിയുടെ മകൻ, ശാകലൻ, മൃകണ്ടുവിന്റെ മകൻ, അത്രി, പിപ്പലാദൻ എന്നിവരും അവിടെ എത്തി.

(ഇംദ്രവജ്രാ) യോഗേശ്വരൌ വ്യാസപരാശരൌ ച ഛായാശുകോ ജാജലിജഹ്നുമുഖ്യാഃ । സര്വേഽപ്യമീ മുനിഗണാഃ സഹപുത്രശിഷ്യാഃ സ്വസ്ത്രീഭിരായയുരതിപ്രണയേന യുക്താഃ

യോഗശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരായ വ്യാസനും പരാശരനും, ഛായാശുകൻ, ജാജലി, ജഹ്നു എന്നിവരും, പ്രധാനമായ മറ്റു മുനിമാരും, അവരുടെ പുത്രന്മാരും ശിഷ്യന്മാരും ഭാര്യമാരുമൊത്ത് വലിയ സ്നേഹത്തോടെ അവിടെ എത്തി.