ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

കേദാരേഭ്യസ്ത്വപോഽഗൃഹ്ണന് കര്ഷകാ ദൃഢസേതുഭിഃ । യഥാ പ്രാണൈഃ സ്രവജ്ജ്ഞാനം തന്നിരോധേന യോഗിനഃ

കർഷകർ ശക്തമായ കരയോടെ വയലുകളിൽ നിന്ന് വെള്ളം എടുത്തു. അതുപോലെ, യോഗികൾ പ്രാണശക്തി നിയന്ത്രിച്ച് ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് തടയുന്നു.

ശരദര്കാംശുജാംസ്താപാന് ഭൂതാനാം ഉഡുപോഽഹരത് । ദേഹാഭിമാനജം ബോധോ മുകുന്ദോ വ്രജയോഷിതാമ്

ശരത്കാല സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ചൂട് ചന്ദ്രൻ ജീവികളിൽ നിന്ന് നീക്കി. അതുപോലെ, മുകുന്ദൻ വ്രജയുവതികളുടെ ദേഹാഭിമാനത്തിൽ നിന്നുള്ള ദു:ഖം അകറ്റി.

ഖമശോഭത നിര്മേഘം ശരദ് വിമലതാരകമ് । സത്ത്വയുക്തം യഥാ ചിത്തം ശബ്ദബ്രഹ്മാര്ഥദര്ശനമ്

ശരത്കാലത്തിൽ ആകാശം മേഘങ്ങളില്ലാതെ വെടിപ്പും ശുദ്ധമായ നക്ഷത്രങ്ങളാലും ഭംഗിയായി. അതുപോലെ, സത്ത്വഗുണമുള്ള മനസ്സ് ശബ്ദബ്രഹ്മത്തിന്റെ അർത്ഥം കാണുന്നു.

അഖണ്ഡമണ്ഡലോ വ്യോമ്നി രരാജോഡുഗണൈഃ ശശീ । യഥാ യദുപതിഃ കൃഷ്ണോ വൃഷ്ണിചക്രാവൃതോ ഭുവി

നക്ഷത്രങ്ങൾ ചുറ്റിയ ചന്ദ്രൻ ആകാശത്ത് അഖണ്ഡമായ വട്ടത്തിൽ തിളങ്ങി. അതുപോലെ, വൃഷ്ണിവംശത്താരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട കൃഷ്ണൻ ഭൂമിയിൽ തിളങ്ങുന്നു.

ആശ്ലിഷ്യ സമശീതോഷ്ണം പ്രസൂന വനമാരുതമ് । ജനാസ്താപം ജഹുര്ഗോപ്യോ ന കൃഷ്ണഹൃതചേതസഃ

പൂക്കളുടെ സുഗന്ധവും തണുപ്പും ചൂടും ഒരുപോലെ ഉള്ള കാട്ടുമഴവില്ല് ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ജനങ്ങൾ ദു:ഖം വിട്ടു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ മനസ്സു കവർന്ന ഗോപികൾക്ക് അങ്ങനെ കഴിഞ്ഞില്ല.

ഗാവോ മൃഗാഃ ഖഗാ നാര്യഃ പുഷ്പിണ്യഃ ശരദാഭവന് । അന്വീയമാനാഃ സ്വവൃഷൈഃ ഫലൈരീശക്രിയാ ഇവ

പശുക്കൾ, മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, സ്ത്രീകൾ, പൂക്കളുള്ള ചെടികൾ എന്നിവ ശരത്കാലത്ത് സമൃദ്ധിയായി. അവയുടെ സ്വന്തം ആണുകൾ അന്വേഷിച്ചതുപോലെ, ഫലങ്ങൾ ദൈവത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്നു.

ഉദഹൃഷ്യന് വാരിജാനി സൂര്യോത്ഥാനേ കുമുദ്‌ വിനാ । രാജ്ഞാ തു നിര്ഭയാ ലോകാ യഥാ ദസ്യൂന് വിനാ നൃപ

സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ താമരകൾ സന്തോഷിച്ചു, എന്നാൽ കുമുദം അങ്ങനെ അല്ല. രാജാവിന്റെ കാലത്ത് ജനങ്ങൾ ഭയമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നതുപോലെ, കള്ളന്മാർ ഉണ്ടായാൽ അങ്ങനെ കഴിയില്ല.

പുരഗ്രാമേഷ്വാഗ്രയണൈഃ ഇന്ദ്രിയൈശ്ച മഹോത്സവൈഃ । ബഭൌ ഭൂഃ പക്വസസ്യാഢ്യാ കലാഭ്യാം നിതരാം ഹരേഃ

നഗരങ്ങളിലും ഗ്രാമങ്ങളിലും ഉത്സവങ്ങളാലും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ സന്തോഷിച്ചും, ഹരിയുടെ കലകളാൽ ഭൂമി പാകംവന്ന വിളകളാൽ സമൃദ്ധിയായി തിളങ്ങി.

വണിങ്‌മുനി നൃപസ്നാതാ നിര്ഗമ്യാര്ഥാന് പ്രപേദിരേ । വര്ഷരുദ്ധാ യഥാ സിദ്ധാഃ സ്വപിണ്ഡാന് കാല ആഗതേ

വ്യാപാരികളും മുനികളും രാജാക്കന്മാരും സ്നാനം ചെയ്ത് പുറത്തേക്ക് പോയി തങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങൾ നടത്താൻ തുടങ്ങി. മഴയിൽ തടയപ്പെട്ടിരുന്ന സിദ്ധന്മാർ സമയമെത്തുമ്പോൾ തങ്ങളുടെ ശരീരങ്ങൾ തേടുന്നതുപോലെ.

തേഭ്യഃ സോഽസൃജത്സ്വീയം പുരം പുരുഷമാത്മവാന് । താന് ദൃഷ്ട്വാ യേ പുരാ സൃഷ്ടാഃ പ്രശശംസുഃ പ്രജാപതിമ്

അവർക്കായി ആത്മാവിൽ സ്ഥിരനായവൻ തന്റെ സ്വന്തം നഗരംയും ജനങ്ങളെയും സൃഷ്ടിച്ചു. മുമ്പ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവരെ കണ്ടപ്പോൾ അവർ സൃഷ്ടികർത്താവിനെ പുകഴ്ത്തി.

അഹോ ഏതത് ജഗത്സ്രഷ്ടഃ സുകൃതം ബത തേ കൃതമ് । പ്രതിഷ്ഠിതാഃ ക്രിയാ യസ്മിന് സാകം അന്നമദാമ ഹേ

അയ്യോ, ലോകത്തെ സൃഷ്ടിച്ചവനേ, നിന്റെ പ്രവൃത്തി എത്ര ഉത്തമം! എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും നിന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; നമുക്ക് ഒരുമിച്ച് അന്നം കഴിക്കാം.

തപസാ വിദ്യയാ യുക്തോ യോഗേന സുസമാധിനാ । ഋഷീന് ഋഷിഃ ഹൃഷീകേശഃ സസര്ജാഭിമതാഃ പ്രജാഃ

തപസ്സും ജ്ഞാനവും യോഗവും സമാധിയുമായി സമ്പന്നനായ ഹൃഷീകേശൻ, മുനികളിൽ പ്രധാനനായവൻ, ആഗ്രഹിച്ച ജനങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു.

തേഭ്യശ്ചൈകൈകശഃ സ്വസ്യ ദേഹസ്യാംശമദാദജഃ । യത്തത് സമാധിയോഗര്ദ്ധി തപോവിദ്യാവിരക്തിമത്

അവനവർക്കും അജൻ തന്റെ ശരീരത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം വീതം നൽകി; അതെന്താണെന്നാൽ, ധ്യാനവും യോഗവും austerity-യും ജ്ഞാനവും വിരക്തിയും എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഐശ്വര്യങ്ങൾ.

വേണുഗീതമ് - ഭഗവതോ മധുരം വേണുനാദം ആകര്ണ്യ ഗോപീഭിഃ തദ്‌ഗുണഗാനമ് ശ്രീശുക ഉവാച । ( അനുഷ്ടുപ് ) ഇത്ഥം ശരത് സ്വച്ഛജലം പദ്മാകരസുഗന്ധിനാ । ന്യവിശദ് വായുനാ വാതം സ ഗോഗോപാലകോഽച്യുതഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെയിരിക്കെ, ശരദ്കാലത്ത്, സുതാരമായ വെള്ളവും പൂക്കുന്ന താമരകളുടെ സുഗന്ധവും നിറഞ്ഞപ്പോൾ, അച്യുതൻ പശുക്കളോടും ഗോപകുമാരന്മാരോടും കൂടി, കാറ്റ് തഴുകുന്ന കാടിലേക്ക് കയറി.

( പുഷ്പിതാഗ്രാ ) കുസുമിതവനരാജിശുഷ്മിഭൃങ്‌ഗ ദ്വിജകുലഘുഷ്ടസരഃസരിന്മഹീധ്രമ് । മധുപതിരവഗാഹ്യ ചാരയന് ഗാഃ സഹപശുപാലബലശ്ചുകൂജ വേണുമ്

പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞ കാടുകളിൽ, തേനീച്ചകളുടെ മുരളിയും പക്ഷികളുടെ ഗാനം നിറഞ്ഞ തടാകങ്ങളും നദികളും ഉള്ളിടത്ത്, തേനീച്ചകളുടെ നാഥൻ തന്റെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം പശുക്കളെ മേയിച്ച് കൊണ്ടു കയറി, വെണു വായിച്ച് ആസ്വദിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) തദ് വ്രജസ്ത്രിയ ആശ്രുത്യ വേണുഗീതം സ്മരോദയമ് । കാശ്ചിത് പരോക്ഷം കൃഷ്ണസ്യ സ്വസഖീഭ്യോഽന്വവര്ണയന്

വ്രജത്തിലെ സ്ത്രീകൾ ആ വെണുവിന്റെ ഗാനം കേട്ടപ്പോൾ, അതു പ്രേമം ഉണർത്തുന്നതായിരുന്നു; അവരിൽ ചിലർ കൃഷ്ണൻ കാണാതെ, ആ അനുഭവം കൂട്ടുകാരിയോട് വിവരിച്ചു.

തദ് വര്ണയിതുമാരബ്ധാഃ സ്മരന്ത്യഃ കൃഷ്ണചേഷ്ടിതമ് । നാശകന് സ്മരവേഗേന വിക്ഷിപ്തമനസോ നൃപ

അവർ കൃഷ്ണന്റെ കൃത്യങ്ങൾ ഓർത്ത് അതു വിവരിക്കാൻ തുടങ്ങി; രാജാവേ, പ്രേമത്തിന്റെ ആവേശത്തിൽ മനസ്സു അലയുകയും, അവർക്കു തുടർന്നു പറയാൻ കഴിയാതിരിക്കുകയും ചെയ്തു.

( മംദാക്രാംതാ ) ബര്ഹാപീഡം നടവരവപുഃ കര്ണയോഃ കര്ണികാരം । ബിഭ്രദ് വാസഃ കനകകപിശം വൈജയന്തീം ച മാലാമ് । രന്ധ്രാന് വേണോരധരസുധയാപൂരയന് ഗോപവൃന്ദൈഃ । വൃന്ദാരണ്യം സ്വപദരമണം പ്രാവിശദ് ഗീതകീര്തിഃ

തലയിൽ മയില്പീലി, നൃത്തശൈലിയുള്ള രൂപം, ചെവിയിൽ കർണികാരപൂ, പൊന്നുപോലെയുള്ള വസ്ത്രം, വൈജയന്തിമാല, വെണുവിന്റെ രന്ധ്രങ്ങളിൽ അധരസുതയാൽ സംഗീതം നിറച്ച്, ഗോപകുമാരന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ, തന്റെ കാൽപ്പാടുകൾ കൊണ്ടും ഗാനശബ്ദം കൊണ്ടും വൃന്ദാവനത്തെ ആനന്ദകരമാക്കി കയറി.

( അനുഷ്ടുപ് ) ഇതി വേണുരവം രാജന് സര്വഭൂതമനോഹരമ് । ശ്രുത്വാ വ്രജസ്ത്രിയഃ സര്വാ വര്ണയന്ത്യോഽഭിരേഭിരേ

രാജാവേ, ആ വെണുവിന്റെ ശബ്ദം എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും ആകർഷിച്ചു; വ്രജത്തിലെ സ്ത്രീകൾ അതു കേട്ട് വിവരിച്ചുകൊണ്ട് അതിൽ മുഴുകി.

ശ്രീഗോപ്യ ഊചുഃ । ( വസംതതിലകാ ) അക്ഷണ്വതാം ഫലമിദം ന പരം വിദാമഃ സഖ്യഃ പശൂനനു വിവേശയതോര്വയസ്യൈഃ । വക്ത്രം വ്രജേശസുതയോരനവേണുജുഷ്ടം യൈര്വാ നിപീതമനുരക്ത-കടാക്ഷമോക്ഷമ്

ഗോപികൾ പറഞ്ഞു: സഖികളേ, കണ്ണുകൾക്ക് ഇതിൽ വലിയ ഫലം വേറില്ല; വ്രജപതിയുടെ രണ്ടു പുത്രന്മാരെ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം പശുക്കളെ മേയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും, അവരുടെ മുഖത്ത് വെണുവിന്റെ അലങ്കാരവും പ്രേമപൂർണ്ണമായ കാഴ്ചകളും കാണുന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ ഭാഗ്യം.

ചൂതപ്രവാലബര്ഹസ്തബക് ഉത്പലാബ്ജ മാലാനുപൃക്തപരിധാന വിചിത്രവേശൌ । മധ്യേ വിരേജതുരലം പശുപാലഗോഷ്ഠ്യാം രങ്‌ഗേ യഥാ നടവരൌ ക്വ ച ഗായമാനൌ

മാവിൻ തണ്ടുകളും ഇളം ഇലകളും മയില്പീലികളും താമരയും കുമുദവും ചേർത്തമാലകളും ധരിച്ച്, കാട്ടുപൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച വസ്ത്രം ധരിച്ച്, പശുപാലരുടെ കൂട്ടത്തിൽ നടന്മാരെപ്പോലെ, പാട്ടുപാടിക്കൊണ്ട് ഇരുവരും മധ്യത്തിൽ പ്രകാശിച്ചു.

ഗോപ്യഃ കിമാചരദയം കുശലം സ്മ വേണുഃ ദാമോദരാധരസുധാമപി ഗോപികാനാമ് । ഭുങ്‌ക്തേ സ്വയം യദവശിഷ്ടരസം ഹ്രദിന്യോ ഹൃഷ്യത്ത്വചോഽശ്രു മുമുചുസ്തരവോ യഥാഽഽര്യാഃ

സഖികളേ, ഈ വെണുവിന് എന്ത് ഭാഗ്യമാണ്! ദാമോദരന്റെ അധരസുതയേത് ഗോപികൾക്കും ആഗ്രഹമുള്ളത്, അതു വെണു മാത്രം ആസ്വദിക്കുന്നു; അവശിഷ്ടമായ രസം നദികൾക്ക് ലഭിക്കുമ്പോൾ അവ സന്തോഷത്തോടെ വിറയച്ചു, മരങ്ങൾ മുതിർന്നവരെപ്പോലെ കണ്ണുനീർ ചിന്തി.

വൃന്ദാവനം സഖി ഭുവോ വിതനോതി കീര്തിം യദ് ദേവകീസുതപദാമ്ബു ജലബ്ധലക്ഷ്മി । ഗോവിന്ദവേണുമനു മത്തമയൂരനൃത്യം പ്രേക്ഷ്യാദ്രിസാന്വവരതാന്യസമസ്തസത്ത്വമ്

സഖിയേ, വൃന്ദാവനം ഭൂമിയിൽ പ്രശസ്തി നേടിയിരിക്കുന്നു; കാരണം, ദേവകിയുടെ പുത്രന്റെ കാൽജലം അതിനെ അനുഗ്രഹിച്ചു. ഗോവിന്ദൻ വെണു വായിക്കുന്നതും, മയിലുകൾ അതിൽ ആഹ്ലാദത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്യുന്നതും, മലകളിൽ എല്ലാ ജീവികളും അതു കണ്ട് നിശ്ചലരാവുന്നതും കാണാം.

ധന്യാഃ സ്മ മൂഢമതയോഽപി ഹരിണ്യ ഏതാ യാ നന്ദനന്ദനമുപാത്ത വിചിത്രവേശമ് । ആകര്ണ്യ വേണുരണിതം സഹകൃഷ്ണസാരാഃ പൂജാം ദധുര്വിരചിതാം പ്രണയാവലോകൈഃ

സത്യമായും, ഈ ലളിതമായ മനസ്സുള്ള മൃഗങ്ങൾ പോലും ഭാഗ്യവതികളാണ്; നന്ദന്റെ പുത്രനെ അത്ഭുതമായ വേഷത്തിൽ കണ്ട്, കൃഷ്ണസാരങ്ങളോടൊപ്പം വെണുവിന്റെ ശബ്ദം കേട്ട്, പ്രേമപൂർണ്ണമായ കാഴ്ചകൊണ്ട് പൂജ അർപ്പിക്കുന്നു.

കൃഷ്ണം നിരീക്ഷ്യ വനിതോത്സവരൂപശീലം ശ്രുത്വാ ച തത്ക്വണിതവേണു വിവിക്തഗീതമ് । ദേവ്യോ വിമാനഗതയഃ സ്മരനുന്നസാരാ ഭ്രശ്യത് പ്രസൂനകബരാ മുമുഹുര്വിനീവ്യഃ

കൃഷ്ണനെ, കണ്ണുകൾക്ക് ഉത്സവമായ രൂപവും ശീലവും ഉള്ളവനെ കണ്ട്, വെണുവിന്റെ മധുരമായ ഒറ്റപ്പെട്ട ഗാനശബ്ദം കേട്ട്, ദേവതകൾ ആകാശവിമാനങ്ങളിൽ പ്രേമത്തിൽ മനസ്സു അലഞ്ഞു, പൂമാലകൾ വീണു, വസ്ത്രങ്ങൾ അഴുകി, അവർ മയങ്ങി.

ഗാവശ്ച കൃഷ്ണമുഖനിര്ഗതവേണുഗീത പീയൂഷമുത്തഭിതകര്ണപുടൈഃ പിബന്ത്യഃ । ശാവാഃ സ്നുതസ്തനപയഃകവലാഃ സ്മ തസ്ഥുഃ ഗോവിന്ദമാത്മനി ദൃശാശ്രുകലാഃ സ്പൃശന്ത്യഃ

കൃഷ്ണന്റെ വായിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന വെണു ഗാനത്തിന്റെ അമൃതം ഉയർത്തിയ ചെവികളാൽ കുടിച്ച പശുക്കൾ, കன்றുകൾ പാൽ കുടിക്കുന്നതിൽ നിർത്തി, കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ഗോവിന്ദനെ നോക്കി, മനസ്സിൽ ചേർത്തുപിടിക്കുന്നതുപോലെ നിന്നു.

പ്രായോ ബതാമ്ബ വിഹഗാ മുനയോ വനേഽസ്മിന് കൃഷ്ണേക്ഷിതം തദുദിതം കലവേണുഗീതമ് । ആരുഹ്യ യേ ദ്രുമഭുജാന് രുചിരപ്രവാലാന് ശ്രൃണ്വത്യമീലിതദൃശോ വിഗതാന്യവാചഃ

അമ്മേ, ഈ കാട്ടിലെ പക്ഷികൾ പോലും ഭാഗ്യശാലി സന്യാസികളാണ്; മനോഹരമായ ഇലകളുള്ള മരങ്ങളുടെ കൊമ്പുകളിൽ കയറി, കൃഷ്ണന്റെ വെണു ഗാനം കണ്ണടച്ച്, മറ്റൊന്നും മറന്ന് ആസ്വദിക്കുന്നു.

നദ്യസ്തദാ തദുപധാര്യ മുകുന്ദഗീതമ് ആവര്തലക്ഷിത മനോഭവഭഗ്നവേഗാഃ । ആലിങ്‌ഗനസ്ഥഗിതമൂര്മിഭുജൈര്മുരാരേഃ ഗൃഹ്ണന്തി പാദയുഗലം കമലോപഹാരാഃ

മുകുന്ദന്റെ ഗാനശബ്ദം കേട്ട്, തിരകൾ ചുറ്റലുകൾ കാണിച്ച്, മനസ്സിലെ ആസക്തി ശമിച്ച നദികൾ, തിരകളെ കൈകളാക്കി മുരാരിയെ അണച്ചു, കമലങ്ങൾ കാൽക്കൽ അർപ്പിച്ചു.

ദൃഷ്ട്വാഽഽതപേ വ്രജപശൂന് സഹ രാമഗോപൈഃ സഞ്ചാരയന്തമനു വേണുമുദീരയന്തമ് । പ്രേമപ്രവൃദ്ധ ഉദിതഃ കുസുമാവലീഭിഃ സഖ്യുര്വ്യധാത് സ്വവപുഷാമ്ബുദ ആതപത്രമ്

രാമനും ഗോപകുമാരന്മാരും കൂടെ വ്രജത്തിലെ പശുക്കൾ ചൂടിൽ മേയുന്ന കാഴ്ച കണ്ടു, കൃഷ്ണൻ വെണു വായിക്കുന്നപ്പോൾ, വൃക്ഷങ്ങൾ പ്രേമത്തിൽ നിറഞ്ഞു, പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞ കൊമ്പുകൾ ഉയർത്തി, സ്വന്തം ശരീരം കുടയായി വിരിച്ച് സഖാവിന് തണൽ നൽകി.