ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ലോകബന്ധുഷു മേഘേഷു വിദ്യുതശ്ചലസൌഹൃദാഃ । സ്ഥൈര്യം ന ചക്രുഃ കാമിന്യഃ പുരുഷേഷു ഗുണിഷ്വിവ

മേഘങ്ങളിൽ മിന്നുന്ന മിന്നലുപോലെ, മനുഷ്യർക്കിടയിലെ ബന്ധങ്ങളും ക്ഷണികമായതായിരുന്നു. അതുപോലെ, സദ്ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള പുരുഷന്മാരോടു പോലും സ്ത്രീകളുടെ സ്ഥിരത നിലനിന്നില്ല.

ധനുര്വിയതി മാഹേന്ദ്രം നിര്ഗുണം ച ഗുണിന്യഭാത് । വ്യക്തേ ഗുണവ്യതികരേ അഗുണവാന് പുരുഷോ യഥാ

ആകാശത്തിലെ ഇന്ദ്രധനുസ്സ് ഗുണങ്ങളില്ലാത്തതായിരുന്നുവെങ്കിലും, അതിൽ ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നപോലെ തോന്നി. അതുപോലെ, ഗുണങ്ങൾ പ്രകടമായപ്പോൾ, ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത മനുഷ്യനും ഗുണമുള്ളവനായി കാണപ്പെടുന്നു.

ന രരാജോഡുപശ്ഛന്നഃ സ്വജ്യോത്സ്നാരാജിതൈര്ഘനൈഃ । അഹംമത്യാ ഭാസിതയാ സ്വഭാസാ പുരുഷോ യഥാ

സ്വന്തം പ്രകാശത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന മേഘങ്ങൾ ചന്ദ്രനെ മറച്ചതുകൊണ്ട്, അതിന്റെ പ്രകാശം പുറത്തു വന്നില്ല. അതുപോലെ, അഹങ്കാരത്തിൽ ആകൃതിയുള്ള മനുഷ്യൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ തേജസ്സിൽ പ്രകാശിക്കാറില്ല.

മേഘാഗമോത്സവാ ഹൃഷ്ടാഃ പ്രത്യനന്ദന് ശിഖണ്ഡിനഃ । ഗൃഹേഷു തപ്താ നിര്വിണ്ണാ യഥാച്യുതജനാഗമേ

മേഘങ്ങൾ വന്നതിൽ ആനന്ദിച്ച മയിലുകൾ സന്തോഷത്തോടെ ആഹ്ലാദിച്ചു. എന്നാൽ, വീടുകളിൽ വെയിലിൽ കത്തിയും നിരാശരുമായി, അച്യുതന്റെ വരവിനായി ഭക്തന്മാർ കാത്തിരിക്കുന്നതുപോലെ അവർ കാത്തിരുന്നു.

പീത്വാപഃ പാദപാഃ പദ്‌ഭിഃ ആസന്നാനാത്മമൂര്തയഃ । പ്രാക് ക്ഷാമാസ്തപസാ ശ്രാന്താ യഥാ കാമാനുസേവയാ

വേരുകൾകൊണ്ട് വെള്ളം കുടിച്ച വൃക്ഷങ്ങൾ വീണ്ടും തങ്ങളുടെ ആകൃതിയിൽ എത്തി. മുമ്പ്, അവർ തപസ്സിൽ ക്ഷീണിച്ചവരായി വരണ്ടിരുന്നതുപോലെ, ആഗ്രഹങ്ങൾ പിന്തുടർന്നവരും അങ്ങനെ ക്ഷീണിക്കുന്നു.

സരഃസ്വശാന്തരോധഃസു ന്യൂഷുരങ്‌ഗാപി സാരസാഃ । ഗൃഹേഷ്വശാന്തകൃത്യേഷു ഗ്രാമ്യാ ഇവ ദുരാശയാഃ

തടാകങ്ങളിലും കുളങ്ങളിലും ശാന്തമായ വെള്ളത്തിൽ സാരസപ്പക്ഷികൾ പാർക്കുന്നു. അങ്ങനെ, അശാന്തമായ കർമ്മങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ വീടുകളിൽ, വൃഥാശകളോടെ ഗ്രാമ്യർ താമസിക്കുന്നു.

ജലൌഘൈര്നിരഭിദ്യന്ത സേതവോ വര്ഷതീശ്വരേ । പാഷണ്ഡിനാമസദ്വാദൈഃ വേദമാര്ഗാഃ കലൌ യഥാ

മഴയുടെ അധിപൻ അയച്ച ജലപ്രവാഹങ്ങൾ കരയുകൾ തകർത്തു. അതുപോലെ, കലിയുഗത്തിൽ പാഷണ്ടന്മാരുടെ അസത്യവാക്കുകൾ വേദമാർഗ്ഗങ്ങൾ തകർക്കുന്നു.

വ്യമുഞ്ചന് വാന്വായുഭിര്നുന്നാ ഭൂതേഭ്യോഽഥാമൃതം ഘനാഃ । യഥാഽഽശിഷോ വിശ്പതയഃ കാലേ കാലേ ദ്വിജേരിതാഃ

കാറ്റ് തള്ളിയ മേഘങ്ങൾ ജീവികൾക്കായി അമൃതംപോലുള്ള വെള്ളം ഒഴുക്കി. അതുപോലെ, ദ്വിജന്മാർ പ്രേരിപ്പിക്കുമ്പോൾ ധനാധിപന്മാർ അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്നു.

ഏവം വനം തദ് വര്ഷിഷ്ഠം പക്വഖര്ജുര ജമ്ബുമത് । ഗോഗോപാലൈര്വൃതോ രന്തും സബലഃ പ്രാവിശദ് ഹരിഃ

അങ്ങനെ, പാകമായ ഈന്തപ്പഴവും ജാമ്പുപഴവും നിറഞ്ഞ ആ വനത്തിലേക്ക്, പശുക്കളും ഗോപന്മാരും കൂടെ, ഹരിയും കൂട്ടുകാരും ആനന്ദിക്കാൻ കടന്നു.

ധേനവോ മന്ദഗാമിന്യ ഊധോഭാരേണ ഭൂയസാ । യയുര്ഭഗവതാഽഽഹൂതാ ദ്രുതം പ്രീത്യാ സ്നുതസ്തനീഃ

വലുതായ ഉണ്ണയുടെ ഭാരത്തിൽ മന്ദഗതിയിൽ നടന്ന പശുക്കൾ, ഭഗവാൻ വിളിച്ചപ്പോൾ, സ്നേഹത്തിൽ തനിത്തരമായ ഉണ്ണയോടെ വേഗത്തിൽ എത്തി.

വനൌകസഃ പ്രമുദിതാ വനരാജീര്മധുച്യുതഃ । ജലധാരാ ഗിരേര്നാദാദ് ആസന്നാ ദദൃശേ ഗുഹാഃ

വനവാസികൾ സന്തോഷത്തോടെ, തേൻ ചോർന്നുനില്ക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളെയും, പർവതത്തിനടുത്ത് ജലധാരയുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന ഗുഹകളെയും കണ്ടു.

ക്വചിദ് വനസ്പതിക്രോഡേ ഗുഹായാം ചാഭിവര്ഷതി । നിര്വിശ്യ ഭഗവാന് രേമേ കന്ദമൂലഫലാശനഃ

ചിലപ്പോൾ, വൃക്ഷങ്ങളുടെ കുഴിയിലോ ഗുഹയിലോ മഴ പെയ്യുമ്പോൾ, ഭഗവാൻ അകത്തു കടന്ന്, കിഴങ്ങ്, മുള, പഴം എന്നിവയുൾപ്പെടുത്തി ആഹ്ലാദിച്ചു.

ദധ്യോദനം സമാനീതം ശിലായാം സലിലാന്തികേ । സമ്ഭോജനീയൈര്ബുഭുജേ ഗോപൈഃ സങ്‌കര്ഷണാന്വിതഃ

സങ്കർഷണനും ഗോപന്മാരുമൊത്ത്, വെള്ളത്തിനരികിലെ കല്ലിൽ ഇരുന്ന്, കൂട്ടുകാരുമായി പങ്കുവെച്ച് കൊണ്ടു കൊണ്ടുവന്ന തയിർചോറ് ഭഗവാൻ ആസ്വദിച്ചു.

ശാദ്വലോപരി സംവിശ്യ ചര്വതോ മീലിതേക്ഷണാന് । തൃപ്താന് വൃഷാ വത്സതരാന് ഗാശ്ച സ്വോധോഭരശ്രമാഃ

പുല്ലിന്മേൽ ഇരുന്ന്, മേശകളും കിടാവുകളും പശുക്കളും, ഉണ്ണയുടെ ഭാരത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചവരും, കണ്ണ് അടച്ച് തൃപ്തരായി ചവിട്ടി.

പ്രാവൃട്‌ശ്രിയം ച താം വീക്ഷ്യ സര്വഭൂതമുദാവഹാമ് । ഭഗവാന് പൂജയാംചക്രേ ആത്മശക്ത്യുപബൃംഹിതാമ്

സകലജീവികൾക്കും ആനന്ദം പകരുന്ന, തന്റെ ശക്തിയാൽ കൂടുതൽ ഭംഗിയായ പ്രാവൃട്ട് കാലത്തിന്റെ മഹിമ കാണുമ്പോൾ, ഭഗവാൻ അതിനെ ആദരവോടെ ആരാധിച്ചു.

ഏവം നിവസതോസ്തസ്മിന് രാമകേശവയോര്വ്രജേ । ശരത് സമഭവദ് വ്യഭ്രാ സ്വച്ഛാമ്ബ്വപരുഷാനിലാ

അങ്ങനെ, രാമനും കേശവനും വൃന്ദാവനത്തിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ, ആകാശം വെടിപ്പും, വെള്ളം ശുദ്ധിയും, കാറ്റ് സുഖകരവുമായ ശരത്കാലം എത്തി.

ശരദാ നീരജോത്പത്ത്യാ നീരാണി പ്രകൃതിം യയുഃ । ഭ്രഷ്ടാനാമിവ ചേതാംസി പുനര്യോഗനിഷേവയാ

ശരത്കാലത്ത് താമരകൾ വിരിയുമ്പോൾ, വെള്ളങ്ങൾ സ്വഭാവസ്ഥയിലേക്ക് മടങ്ങി. അതുപോലെ, വീണുപോയവരുടെ മനസ്സ് യോഗാഭ്യാസത്തിലൂടെ വീണ്ടും ശാന്തമാകുന്നു.

വ്യോമ്നോഽബ്ഭ്രം ഭൂതശാബല്യം ഭുവഃ പങ്‌കമപാം മലമ് । ശരത് ജഹാരാശ്രമിണാം കൃഷ്ണേ ഭക്തിര്യഥാശുഭമ്

ശരത്കാലം ആകാശത്തിലെ മേഘങ്ങളും, ഭൂമിയിലെ മലിനതയും, വെള്ളത്തിലെ അഴുക്കും നീക്കി. അങ്ങനെ, കൃഷ്ണഭക്തി ആശ്രമികളിൽ നിന്നുള്ള അശുദ്ധി നീക്കുന്നു.

സര്വസ്വം ജലദാ ഹിത്വാ വിരേജുഃ ശുഭ്രവര്ചസഃ । യഥാ ത്യക്തൈഷണാഃ ശാന്താ മുനയോ മുക്തകില്ബിഷാഃ

അവരവരുടെ എല്ലാ സമ്പത്തുകളും വിട്ട്, അവർ ശുദ്ധമായ പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങി. എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച ശാന്തരായ മുനികൾ പാപരഹിതരായി തിളങ്ങുന്നതുപോലെ.

ഗിരയോ മുമുചുസ്തോയം ക്വചിന്ന മുമുചുഃ ശിവമ് । യഥാ ജ്ഞാനാമൃതം കാലേ ജ്ഞാനിനോ ദദതേ ന വാ

പർവ്വതങ്ങൾ വെള്ളം ഒഴുക്കി, ചിലപ്പോൾ ശുഭം ആയതൊന്നും കൊടുത്തില്ല. ജ്ഞാനികൾ സമയത്തിന് അനുസരിച്ച് ജ്ഞാനത്തിന്റെ അമൃതം നൽകുന്നതുപോലെയും, ചിലപ്പോൾ നൽകാതിരിപ്പതുപോലെയും.

നൈവാവിദന് ക്ഷീയമാണം ജലം ഗാധജലേചരാഃ । യഥാഽഽയുരന്വഹം ക്ഷയ്യം നരാ മൂഢാഃ കുടുമ്ബിനഃ

ആഴമുള്ള വെള്ളത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന ജീവികൾ വെള്ളം കുറയുന്നത് മനസ്സിലാക്കിയില്ല. അങ്ങനെ തന്നെ, അജ്ഞാനികളായ ഗൃഹസ്ഥർ ഓരോ ദിവസവും ആയുസ്സ് കുറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കാറില്ല.

ഗാധവാരിചരാസ്താപം അവിന്ദന് ശരദര്കജമ് । യഥാ ദരിദ്രഃ കൃപണഃ കുടുമ്ബ്യവിജിതേന്ദ്രിയഃ

ആഴത്തിലുള്ള വെള്ളത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവർ ശരത്കാല സൂര്യന്റെ ചൂട് അനുഭവിച്ചില്ല. അതുപോലെ, ദരിദ്രനും ദയനീയനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാത്ത ഗൃഹസ്ഥനും കഷ്ടം മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.

ശനൈഃ ശനൈര്ജഹുഃ പങ്‌കം സ്ഥലാന്യാമം ച വീരുധഃ । യഥാഹംമമതാം ധീരാഃ ശരീരാദിഷ്വനാത്മസു

വൃക്ഷങ്ങൾ മണ്ണും ഉണങ്ങലും പതിയെ ഉപേക്ഷിച്ചു. അതുപോലെ, ധീരന്മാർ ശരീരം മുതലായ സ്വതന്ത്രമല്ലാത്തവയിൽ നിന്നുള്ള 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവവും 'എന്റെ' എന്ന ഭാവവും പതിയെ വിട്ടുകളയുന്നു.

നിശ്ചലാമ്ബുരഭൂത് തൂഷ്ണീം സമുദ്രഃ ശരദാഗമേ । ആത്മനി ഉപരതേ സമ്യങ്‌ മുനിര്വ്യുപരതാഗമഃ

ശരത്കാലം എത്തിയപ്പോൾ സമുദ്രം അശാന്തതയും ശബ്ദവും ഇല്ലാതെ നിലച്ചു. അതുപോലെ, എല്ലാ ചലനങ്ങളും അവസാനിച്ചപ്പോൾ ഒരു മുനി ആത്മാവിൽ മുഴുകി നിൽക്കുന്നു.

കേദാരേഭ്യസ്ത്വപോഽഗൃഹ്ണന് കര്ഷകാ ദൃഢസേതുഭിഃ । യഥാ പ്രാണൈഃ സ്രവജ്ജ്ഞാനം തന്നിരോധേന യോഗിനഃ

കർഷകർ ശക്തമായ കരയോടെ വയലുകളിൽ നിന്ന് വെള്ളം എടുത്തു. അതുപോലെ, യോഗികൾ പ്രാണശക്തി നിയന്ത്രിച്ച് ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് തടയുന്നു.

ശരദര്കാംശുജാംസ്താപാന് ഭൂതാനാം ഉഡുപോഽഹരത് । ദേഹാഭിമാനജം ബോധോ മുകുന്ദോ വ്രജയോഷിതാമ്

ശരത്കാല സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള ചൂട് ചന്ദ്രൻ ജീവികളിൽ നിന്ന് നീക്കി. അതുപോലെ, മുകുന്ദൻ വ്രജയുവതികളുടെ ദേഹാഭിമാനത്തിൽ നിന്നുള്ള ദു:ഖം അകറ്റി.

ഖമശോഭത നിര്മേഘം ശരദ് വിമലതാരകമ് । സത്ത്വയുക്തം യഥാ ചിത്തം ശബ്ദബ്രഹ്മാര്ഥദര്ശനമ്

ശരത്കാലത്തിൽ ആകാശം മേഘങ്ങളില്ലാതെ വെടിപ്പും ശുദ്ധമായ നക്ഷത്രങ്ങളാലും ഭംഗിയായി. അതുപോലെ, സത്ത്വഗുണമുള്ള മനസ്സ് ശബ്ദബ്രഹ്മത്തിന്റെ അർത്ഥം കാണുന്നു.

അഖണ്ഡമണ്ഡലോ വ്യോമ്നി രരാജോഡുഗണൈഃ ശശീ । യഥാ യദുപതിഃ കൃഷ്ണോ വൃഷ്ണിചക്രാവൃതോ ഭുവി

നക്ഷത്രങ്ങൾ ചുറ്റിയ ചന്ദ്രൻ ആകാശത്ത് അഖണ്ഡമായ വട്ടത്തിൽ തിളങ്ങി. അതുപോലെ, വൃഷ്ണിവംശത്താരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട കൃഷ്ണൻ ഭൂമിയിൽ തിളങ്ങുന്നു.

ആശ്ലിഷ്യ സമശീതോഷ്ണം പ്രസൂന വനമാരുതമ് । ജനാസ്താപം ജഹുര്ഗോപ്യോ ന കൃഷ്ണഹൃതചേതസഃ

പൂക്കളുടെ സുഗന്ധവും തണുപ്പും ചൂടും ഒരുപോലെ ഉള്ള കാട്ടുമഴവില്ല് ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ജനങ്ങൾ ദു:ഖം വിട്ടു. എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ മനസ്സു കവർന്ന ഗോപികൾക്ക് അങ്ങനെ കഴിഞ്ഞില്ല.