ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

പ്രാവൃഡ്വര്ണനം ശരദ്‌വര്ണനം ച - ശ്രീശുക ഉവാച । ( അനുഷ്ടുപ് ) തയോസ്തദദ്‍ഭുതം കര്മ ദാവാഗ്നേര്മോക്ഷമാത്മനഃ । ഗോപാഃ സ്ത്രീഭ്യഃ സമാചഖ്യുഃ പ്രലമ്ബവധമേവ ച

ശുകൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും കാട്ടുതീ അണച്ചു, പ്രലമ്പനെ സംഹരിച്ചു എന്നിങ്ങനെ ആ ഇരുവരുടെയും അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തികൾ ഗോവാളന്മാർ സ്ത്രീകൾക്ക് പറഞ്ഞു.

ഗോപവൃദ്ധാശ്ച ഗോപ്യശ്ച തദുപാകര്ണ്യ വിസ്മിതാഃ । മേനിരേ ദേവപ്രവരൌ കൃഷ്ണരാമൌ വ്രജം ഗതൌ

അത് കേട്ടപ്പോൾ മുതിർന്ന ഗോവാളരും സ്ത്രീകളും അത്ഭുതപ്പെട്ടു; കൃഷ്ണനും രാമനും വ്രജത്തിലേക്ക് വന്നവരാണ് ദേവന്മാരിൽ പ്രധാനരെന്ന് അവർ കരുതിച്ചു.

തതഃ പ്രാവര്തത പ്രാവൃട് സര്വസത്ത്വസമുദ്‍ഭവാ । വിദ്യോതമാനപരിധിഃ വിസ്ഫൂര്ജിത നഭസ്തലാ

അതിനുശേഷം എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളോടും കൂടി മഴക്കാലം ആരംഭിച്ചു; ആകാശവും ഭൂമിയും ഇടിമുഴക്കത്തോടെ പ്രകാശിച്ചു.

സാന്ദ്രനീലാമ്ബുദൈര്വ്യോമ സവിദ്യുത് സ്തനയിത്‍നുഭിഃ । അസ്പഷ്ടജ്യോതിഃ ആച്ഛന്നം ബ്രഹ്മേവ സഗുണം ബഭൌ

കടുംനീലമായ മേഘങ്ങൾ, മിന്നലും ഇടിമുഴക്കവും കൂടെ, ആകാശം മങ്ങലായി മറച്ചു; ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ ബ്രഹ്മം പോലെ അത് തിളങ്ങി.

അഷ്ടൌ മാസാന് നിപീതം യദ് ഭൂമ്യാശ്ചോദമയം വസു । സ്വഗോഭിര്മോക്തുമാരേഭേ പര്ജന്യഃ കാല ആഗതേ

എട്ട് മാസം ഭൂമിയിൽ നിന്നെടുത്ത വെള്ളം, സമയമെത്തിയപ്പോൾ, മേഘങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ശക്തിയാൽ തിരിച്ചൊഴുക്കാൻ തുടങ്ങി.

തഡിദ്വന്തോ മഹാമേഘാഃ ചണ്ഡ ശ്വസന വേപിതാഃ । പ്രീണനം ജീവനം ഹ്യസ്യ മുമുചുഃ കരുണാ ഇവ

മിന്നലോടുകൂടിയ വലിയ മേഘങ്ങൾ കാറ്റിന്റെ ശക്തിയിൽ കുലുങ്ങി, ജീവനെ പകരുന്ന മഴ കരുണപോലെ ഒഴുക്കി.

തപഃകൃശാ ദേവമീഢാ ആസീദ് വര്ഷീയസീ മഹീ । യഥൈവ കാമ്യതപസഃ തനുഃ സമ്പ്രാപ്യ തത്ഫലമ്

സൂര്യന്റെ ചൂടിൽ ഉണങ്ങിയ ഭൂമി മഴയിൽ തണുപ്പു നേടി; ഇഷ്ടഫലം ലഭിച്ചപ്പോൾ തപസ്സിൽ ക്ഷയിച്ച ശരീരം പുതുമയാകുന്നതുപോലെ.

നിശാമുഖേഷു ഖദ്യോതാഃ തമസാ ഭാന്തി ന ഗ്രഹാഃ । യഥാ പാപേന പാഖണ്ഡാ ന ഹി വേദാഃ കലൌ യുഗേ

രാത്രിയുടെ തുടക്കത്തിൽ ഇരുണ്ടതിൽ വെളിച്ചം പകരുന്നത് കിളിവെളിച്ചികൾ മാത്രം; ഗ്രഹങ്ങൾ അല്ല. അതുപോലെ, കലിയുഗത്തിൽ പാപം മൂലം വേദങ്ങൾ പാകണ്ഡന്മാരിൽ പ്രകാശിക്കില്ല.

ശ്രുത്വാ പര്ജന്യനിനദം മണ്ഡുകാഃ വ്യസൃജന് ഗിരഃ । തൂഷ്ണീം ശയാനാഃ പ്രാഗ് യദ്വദ് ബ്രാഹ്മണാ നിയമാത്യയേ

മേഘങ്ങളുടെ ഇടിമുഴക്കം കേട്ടപ്പോൾ, നേരത്തെ മൗനമായിരുന്ന തവളകൾ ക്വയ്ക്വയെന്നു ശബ്ദിച്ചു; വ്രതം കഴിഞ്ഞ ബ്രാഹ്മണന്മാർ വീണ്ടും വേദം ഉച്ചരിക്കുന്നതുപോലെ.

ആസന് ഉത്പഥവാഹിന്യഃ ക്ഷുദ്രനദ്യോഽനുശുഷ്യതീഃ । പുംസോ യഥാസ്വതംത്രസ്യ ദേഹദ്രവിണ സമ്പദഃ

വഴി തെറ്റി ഉണങ്ങിയ ചെറുനദികൾ വീണ്ടും ഒഴുകാൻ തുടങ്ങി; സ്വതന്ത്രനായ മനുഷ്യന്റെ ദേഹസമ്പത്തും ധനവും പോലെ.

ഹരിതാ ഹരിഭിഃ ശഷ്പൈഃ ഇന്ദ്രഗോപൈശ്ച ലോഹിതാ । ഉച്ഛിലീന്ധ്രകൃതച്ഛായാ നൃണാം ശ്രീരിവ ഭൂരഭൂത്

ഭൂമി പച്ചപുല്ലുകൊണ്ടും ചുവന്ന ഇന്ദ്രഗോപം പുഴുക്കളാലും, കൂൺ കാട്ടിയ നിഴലാലും അലങ്കരിതയായി; മനുഷ്യർക്കുള്ള ഭാഗ്യത്തെപ്പോലെ.

ക്ഷേത്രാണി ശഷ്യസമ്പദ്‌ഭിഃ കര്ഷകാണാം മുദം ദദുഃ । മാനിനാം ഉനുതാപം വൈ ദൈവാധീനം അജാനതാമ്

വളഞ്ഞ കൃഷിയുമായി നിലങ്ങൾ കർഷകർക്ക് സന്തോഷം നൽകി; ദൈവത്തിന്റെ അധീനത അറിയാത്ത അഹങ്കാരികൾക്ക് വിഷമം മാത്രം.

ജലസ്ഥലൌകസഃ സര്വേ നവവാരിനിഷേവയാ । അബിഭ്രന് രുചിരം രൂപം യഥാ ഹരിനിഷേവയാ

ജലത്തിൽക്കും കരയിലും ജീവികൾ പുതുവെള്ളത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് മനോഹരമായ രൂപം നേടി; ഹരിയെ സേവിച്ചപ്പോഴുള്ള ഭംഗിപോലെ.

സരിദ്‌ഭീ സങ്‌ഗതഃ സിന്ധുഃ ചുക്ഷോഭ ശ്വസനോര്മിമാന് । അപക്വയോഗിനശ്ചിത്തം കാമാക്തം ഗുണയുഗ് യഥാ

നദി അനേകം പുഴകളുമായി ചേരുമ്പോൾ കാറ്റ് ഉണർത്തിയ തിരകളാൽ ഉണരുന്നു; അകപക്ഷം നിറഞ്ഞ യോഗിയുടെ മനസ്സ് കാമം ഗുണം കൊണ്ടു കുലുങ്ങുന്നതുപോലെ.

ഗിരയോ വര്ഷധാരാഭിഃ ഹന്യമാനാ ന വിവ്യഥുഃ । അഭിഭൂയമാനാ വ്യസനൈഃ യഥാ അധോക്ഷജചേതസഃ

മഴയുടെ ഒഴുക്കിൽ പർവതങ്ങൾ അടിയറവിടാതെ നിന്നു; പരമാത്മാവിൽ മനസ്സ് ഉറപ്പിച്ചവർ ദുരിതങ്ങളിൽ അകമ്പടി കാണിക്കാത്തതുപോലെ.

മാര്ഗാ ബഭൂവുഃ സന്ദിഗ്ധാഃ തൃണൈശ്ഛന്നാ ഹ്യസംസ്കൃതാഃ । നാഭ്യസ്യമാനാഃ ശ്രുതയോ ദ്വിജൈഃ കാലഹതാ ഇവ

പാതകൾ പുല്ലുകൊണ്ട് മറഞ്ഞു, തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്തതായി മാറി; ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഉപേക്ഷിച്ച വേദങ്ങൾ കലഹം മൂലം മറഞ്ഞതുപോലെ.

ലോകബന്ധുഷു മേഘേഷു വിദ്യുതശ്ചലസൌഹൃദാഃ । സ്ഥൈര്യം ന ചക്രുഃ കാമിന്യഃ പുരുഷേഷു ഗുണിഷ്വിവ

മേഘങ്ങളിൽ മിന്നുന്ന മിന്നലുപോലെ, മനുഷ്യർക്കിടയിലെ ബന്ധങ്ങളും ക്ഷണികമായതായിരുന്നു. അതുപോലെ, സദ്ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള പുരുഷന്മാരോടു പോലും സ്ത്രീകളുടെ സ്ഥിരത നിലനിന്നില്ല.

ധനുര്വിയതി മാഹേന്ദ്രം നിര്ഗുണം ച ഗുണിന്യഭാത് । വ്യക്തേ ഗുണവ്യതികരേ അഗുണവാന് പുരുഷോ യഥാ

ആകാശത്തിലെ ഇന്ദ്രധനുസ്സ് ഗുണങ്ങളില്ലാത്തതായിരുന്നുവെങ്കിലും, അതിൽ ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നപോലെ തോന്നി. അതുപോലെ, ഗുണങ്ങൾ പ്രകടമായപ്പോൾ, ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത മനുഷ്യനും ഗുണമുള്ളവനായി കാണപ്പെടുന്നു.

ന രരാജോഡുപശ്ഛന്നഃ സ്വജ്യോത്സ്നാരാജിതൈര്ഘനൈഃ । അഹംമത്യാ ഭാസിതയാ സ്വഭാസാ പുരുഷോ യഥാ

സ്വന്തം പ്രകാശത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന മേഘങ്ങൾ ചന്ദ്രനെ മറച്ചതുകൊണ്ട്, അതിന്റെ പ്രകാശം പുറത്തു വന്നില്ല. അതുപോലെ, അഹങ്കാരത്തിൽ ആകൃതിയുള്ള മനുഷ്യൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ തേജസ്സിൽ പ്രകാശിക്കാറില്ല.

മേഘാഗമോത്സവാ ഹൃഷ്ടാഃ പ്രത്യനന്ദന് ശിഖണ്ഡിനഃ । ഗൃഹേഷു തപ്താ നിര്വിണ്ണാ യഥാച്യുതജനാഗമേ

മേഘങ്ങൾ വന്നതിൽ ആനന്ദിച്ച മയിലുകൾ സന്തോഷത്തോടെ ആഹ്ലാദിച്ചു. എന്നാൽ, വീടുകളിൽ വെയിലിൽ കത്തിയും നിരാശരുമായി, അച്യുതന്റെ വരവിനായി ഭക്തന്മാർ കാത്തിരിക്കുന്നതുപോലെ അവർ കാത്തിരുന്നു.

പീത്വാപഃ പാദപാഃ പദ്‌ഭിഃ ആസന്നാനാത്മമൂര്തയഃ । പ്രാക് ക്ഷാമാസ്തപസാ ശ്രാന്താ യഥാ കാമാനുസേവയാ

വേരുകൾകൊണ്ട് വെള്ളം കുടിച്ച വൃക്ഷങ്ങൾ വീണ്ടും തങ്ങളുടെ ആകൃതിയിൽ എത്തി. മുമ്പ്, അവർ തപസ്സിൽ ക്ഷീണിച്ചവരായി വരണ്ടിരുന്നതുപോലെ, ആഗ്രഹങ്ങൾ പിന്തുടർന്നവരും അങ്ങനെ ക്ഷീണിക്കുന്നു.

സരഃസ്വശാന്തരോധഃസു ന്യൂഷുരങ്‌ഗാപി സാരസാഃ । ഗൃഹേഷ്വശാന്തകൃത്യേഷു ഗ്രാമ്യാ ഇവ ദുരാശയാഃ

തടാകങ്ങളിലും കുളങ്ങളിലും ശാന്തമായ വെള്ളത്തിൽ സാരസപ്പക്ഷികൾ പാർക്കുന്നു. അങ്ങനെ, അശാന്തമായ കർമ്മങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ വീടുകളിൽ, വൃഥാശകളോടെ ഗ്രാമ്യർ താമസിക്കുന്നു.

ജലൌഘൈര്നിരഭിദ്യന്ത സേതവോ വര്ഷതീശ്വരേ । പാഷണ്ഡിനാമസദ്വാദൈഃ വേദമാര്ഗാഃ കലൌ യഥാ

മഴയുടെ അധിപൻ അയച്ച ജലപ്രവാഹങ്ങൾ കരയുകൾ തകർത്തു. അതുപോലെ, കലിയുഗത്തിൽ പാഷണ്ടന്മാരുടെ അസത്യവാക്കുകൾ വേദമാർഗ്ഗങ്ങൾ തകർക്കുന്നു.

വ്യമുഞ്ചന് വാന്വായുഭിര്നുന്നാ ഭൂതേഭ്യോഽഥാമൃതം ഘനാഃ । യഥാഽഽശിഷോ വിശ്പതയഃ കാലേ കാലേ ദ്വിജേരിതാഃ

കാറ്റ് തള്ളിയ മേഘങ്ങൾ ജീവികൾക്കായി അമൃതംപോലുള്ള വെള്ളം ഒഴുക്കി. അതുപോലെ, ദ്വിജന്മാർ പ്രേരിപ്പിക്കുമ്പോൾ ധനാധിപന്മാർ അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്നു.

ഏവം വനം തദ് വര്ഷിഷ്ഠം പക്വഖര്ജുര ജമ്ബുമത് । ഗോഗോപാലൈര്വൃതോ രന്തും സബലഃ പ്രാവിശദ് ഹരിഃ

അങ്ങനെ, പാകമായ ഈന്തപ്പഴവും ജാമ്പുപഴവും നിറഞ്ഞ ആ വനത്തിലേക്ക്, പശുക്കളും ഗോപന്മാരും കൂടെ, ഹരിയും കൂട്ടുകാരും ആനന്ദിക്കാൻ കടന്നു.

ധേനവോ മന്ദഗാമിന്യ ഊധോഭാരേണ ഭൂയസാ । യയുര്ഭഗവതാഽഽഹൂതാ ദ്രുതം പ്രീത്യാ സ്നുതസ്തനീഃ

വലുതായ ഉണ്ണയുടെ ഭാരത്തിൽ മന്ദഗതിയിൽ നടന്ന പശുക്കൾ, ഭഗവാൻ വിളിച്ചപ്പോൾ, സ്നേഹത്തിൽ തനിത്തരമായ ഉണ്ണയോടെ വേഗത്തിൽ എത്തി.

വനൌകസഃ പ്രമുദിതാ വനരാജീര്മധുച്യുതഃ । ജലധാരാ ഗിരേര്നാദാദ് ആസന്നാ ദദൃശേ ഗുഹാഃ

വനവാസികൾ സന്തോഷത്തോടെ, തേൻ ചോർന്നുനില്ക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളെയും, പർവതത്തിനടുത്ത് ജലധാരയുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന ഗുഹകളെയും കണ്ടു.

ക്വചിദ് വനസ്പതിക്രോഡേ ഗുഹായാം ചാഭിവര്ഷതി । നിര്വിശ്യ ഭഗവാന് രേമേ കന്ദമൂലഫലാശനഃ

ചിലപ്പോൾ, വൃക്ഷങ്ങളുടെ കുഴിയിലോ ഗുഹയിലോ മഴ പെയ്യുമ്പോൾ, ഭഗവാൻ അകത്തു കടന്ന്, കിഴങ്ങ്, മുള, പഴം എന്നിവയുൾപ്പെടുത്തി ആഹ്ലാദിച്ചു.

ദധ്യോദനം സമാനീതം ശിലായാം സലിലാന്തികേ । സമ്ഭോജനീയൈര്ബുഭുജേ ഗോപൈഃ സങ്‌കര്ഷണാന്വിതഃ

സങ്കർഷണനും ഗോപന്മാരുമൊത്ത്, വെള്ളത്തിനരികിലെ കല്ലിൽ ഇരുന്ന്, കൂട്ടുകാരുമായി പങ്കുവെച്ച് കൊണ്ടു കൊണ്ടുവന്ന തയിർചോറ് ഭഗവാൻ ആസ്വദിച്ചു.