ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

അന്യഥാ തേഽവ്യക്തഗതേഃ ദര്ശനം നഃ കഥം നൃണാമ് । നിതരാം മ്രിയമാണാനാം സംസിദ്ധസ്യ വനീയസഃ

അല്ലെങ്കില്‍, അവ്യക്തമായ മനസ്സുള്ള, വനം വസിക്കുന്ന, സിദ്ധനായ നിങ്ങളെ, മരണത്തോട് നേരിടുന്ന നമ്മളെപ്പോലെയുള്ള മനുഷ്യര്‍ക്ക് എങ്ങനെ കാണാന്‍ സാധിക്കും?

അതഃ പൃച്ഛാമി സംസിദ്ധിം യോഗിനാം പരമം ഗുരുമ് । പുരുഷസ്യേഹ യത്കാര്യം മ്രിയമാണസ്യ സര്വഥാ

അതുകൊണ്ട്, മഹായോഗിമാരുടെ പരമഗുരുവേ, മരണസമീപം വന്നപ്പോള്‍ മനുഷ്യന്‍ ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണെന്ന് ഞാന്‍ ചോദിക്കുന്നു.

യച്ഛ്രോതവ്യമഥോ ജപ്യം യത്കര്തവ്യം നൃഭിഃ പ്രഭോ । സ്മര്തവ്യം ഭജനീയം വാ ബ്രൂഹി യദ്വാ വിപര്യയമ്

പ്രഭുവേ, മനുഷ്യര്‍ എന്ത് കേള്‍ക്കണം, ജപിക്കണം, ചെയ്യണം, ഓര്‍ക്കണം, ഭജിക്കണം, അല്ലെങ്കില്‍ ഇതിന് വിപരീതമായി എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കില്‍ അതും ദയവായി പറയണം.

നൂനം ഭഗവതോ ബ്രഹ്മന് ഗൃഹേഷു ഗൃഹമേധിനാമ് । ന ലക്ഷ്യതേ ഹ്യവസ്ഥാനം അപി ഗോദോഹനം ക്വചിത്

ബ്രാഹ്മണനേ, ഭഗവാന്റെ സാന്നിധ്യം ഗൃഹസ്ഥരുടെ വീടുകളില്‍ കാണപ്പെടുന്നില്ല; പശുവിനെ പാല്‍കടയ്ക്കുന്ന സമയത്തുപോലും.

സൂത ഉവാച । ഏവമാഭാഷിതഃ പൃഷ്ടഃ സ രാജ്ഞാ ശ്ലക്ഷ്ണയാ ഗിരാ । പ്രത്യഭാഷത ധര്മജ്ഞോ ഭഗവാന് ബാദരായണിഃ

സൂതന്‍ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ രാജാവിന്റെ സ്നേഹപൂര്‍വ്വമായ വാക്കുകള്‍ കേട്ട ശേഷം, ധര്‍മ്മത്തെ അറിയുന്ന ബാദരായണിയുടെ പുത്രന്‍ മറുപടി പറഞ്ഞു.

ശ്രീര്ഗുണാ നൈരപേക്ഷ്യാദ്യാഃ സുഖം ദുഃഖസുഖാത്യയഃ। ദുഃഖം കാമസുഖാപേക്ഷാ പണ്ഡിതോ ബന്ധമോക്ഷവിത്

ശ്രീയുടെ ഗുണങ്ങള്‍ സ്വതന്ത്രതയും മറ്റും ആണ്; സന്തോഷം ദുഃഖവും സുഖവും അവസാനിക്കുന്നതിലാണ്. ദുഃഖം സുഖത്തിനുള്ള ആഗ്രഹത്തില്‍ നിന്നാണ് വരുന്നത്. പണ്ഡിതന്‍ ബന്ധവും മോക്ഷവും അറിയുന്നവനാണ്.

മൂര്ഖോ ദേഹാദ്യഹംബുദ്ധിഃ പന്ഥാ മന്നിഗമഃ സ്മൃതഃ। ഉത്പഥശ്ചിത്തവിക്ഷേപഃ സ്വര്ഗഃ സത്ത്വഗുണോദയഃ

മൂഢന്‍ ശരീരത്തോടും മറ്റുമായി തന്നെ ഐക്യപ്പെടുത്തുന്നു; എന്റെ മാര്‍ഗം വേദം എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്. മനസ്സിന്റെ ചിതറല്‍ തെറ്റായ വഴിയാണ്; സ്വര്‍ഗം സത്ത്വഗുണം ഉയര്‍ന്നപ്പോഴാണ്.

നരകസ്തമഉന്നാഹോ ബന്ധുര്ഗുരുരഹം സഖേ। ഗൃഹം ശരീരം മാനുഷ്യം ഗുണാഢ്യോ ഹ്യാഢ്യ ഉച്യതേ

നരകം അന്ധകാരവും അഹങ്കാരവുമാണ്; സ്നേഹിതനും ഗുരുവും ആത്മാവും ഒരുപോലെയാണ്. ഗൃഹം ശരീരമാണ്; മനുഷ്യരാശി ഗുണസമ്പന്നതയാണ്; ഗുണങ്ങള്‍ ഉള്ളവന്‍ യഥാര്‍ത്ഥത്തില്‍ സമ്പന്നനാണ്.

ദരിദ്രോ യസ്ത്വസന്തുഷ്ടഃ കൃപണോ യോഽജിതേന്ദ്രിയഃ। ഗുണേഷ്വസക്തധീരീശോ ഗുണസങ്ഗോ വിപര്യയഃ

സന്തോഷം ഇല്ലാത്തവനാണ് ദരിദ്രൻ; ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിക്കാത്തവനാണ് ദയനീയൻ. ഗുണങ്ങളിൽ മനസ്സ് അകറ്റിയവനാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്വാമി; ഗുണങ്ങളിൽ ആസക്തി പുലർത്തുന്നത് അതിന്റെ വിപരീതമാണ്.

ഏത ഉദ്ധവ തേ പ്രശ്നാഃ സര്വേ സാധു നിരൂപിതാഃ। കിം വര്ണിതേന ബഹുനാ ലക്ഷണം ഗുണദോഷയോഃ। ഗുണദോഷദൃശിര്ദോഷോ ഗുണസ്തൂഭയവര്ജിതഃ

ഉദ്ധവാ, നിന്റെ എല്ലാ ചോദ്യങ്ങൾക്കും ഉത്തരം നന്നായി നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഗുണവും ദോഷവും വിശദമായി പറയേണ്ടതെന്ത്? ഗുണത്തിൽ ദോഷം കാണുന്നത് ദോഷമാണ്; ഗുണം എന്നത് ഇരുവിധ ദോഷങ്ങളും ഇല്ലാത്തതാണ്.

പ്രാവൃഡ്വര്ണനം ശരദ്‌വര്ണനം ച - ശ്രീശുക ഉവാച । ( അനുഷ്ടുപ് ) തയോസ്തദദ്‍ഭുതം കര്മ ദാവാഗ്നേര്മോക്ഷമാത്മനഃ । ഗോപാഃ സ്ത്രീഭ്യഃ സമാചഖ്യുഃ പ്രലമ്ബവധമേവ ച

ശുകൻ പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണനും ബാലരാമനും കാട്ടുതീ അണച്ചു, പ്രലമ്പനെ സംഹരിച്ചു എന്നിങ്ങനെ ആ ഇരുവരുടെയും അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തികൾ ഗോവാളന്മാർ സ്ത്രീകൾക്ക് പറഞ്ഞു.

ഗോപവൃദ്ധാശ്ച ഗോപ്യശ്ച തദുപാകര്ണ്യ വിസ്മിതാഃ । മേനിരേ ദേവപ്രവരൌ കൃഷ്ണരാമൌ വ്രജം ഗതൌ

അത് കേട്ടപ്പോൾ മുതിർന്ന ഗോവാളരും സ്ത്രീകളും അത്ഭുതപ്പെട്ടു; കൃഷ്ണനും രാമനും വ്രജത്തിലേക്ക് വന്നവരാണ് ദേവന്മാരിൽ പ്രധാനരെന്ന് അവർ കരുതിച്ചു.

തതഃ പ്രാവര്തത പ്രാവൃട് സര്വസത്ത്വസമുദ്‍ഭവാ । വിദ്യോതമാനപരിധിഃ വിസ്ഫൂര്ജിത നഭസ്തലാ

അതിനുശേഷം എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളോടും കൂടി മഴക്കാലം ആരംഭിച്ചു; ആകാശവും ഭൂമിയും ഇടിമുഴക്കത്തോടെ പ്രകാശിച്ചു.

സാന്ദ്രനീലാമ്ബുദൈര്വ്യോമ സവിദ്യുത് സ്തനയിത്‍നുഭിഃ । അസ്പഷ്ടജ്യോതിഃ ആച്ഛന്നം ബ്രഹ്മേവ സഗുണം ബഭൌ

കടുംനീലമായ മേഘങ്ങൾ, മിന്നലും ഇടിമുഴക്കവും കൂടെ, ആകാശം മങ്ങലായി മറച്ചു; ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ ബ്രഹ്മം പോലെ അത് തിളങ്ങി.

അഷ്ടൌ മാസാന് നിപീതം യദ് ഭൂമ്യാശ്ചോദമയം വസു । സ്വഗോഭിര്മോക്തുമാരേഭേ പര്ജന്യഃ കാല ആഗതേ

എട്ട് മാസം ഭൂമിയിൽ നിന്നെടുത്ത വെള്ളം, സമയമെത്തിയപ്പോൾ, മേഘങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ശക്തിയാൽ തിരിച്ചൊഴുക്കാൻ തുടങ്ങി.

തഡിദ്വന്തോ മഹാമേഘാഃ ചണ്ഡ ശ്വസന വേപിതാഃ । പ്രീണനം ജീവനം ഹ്യസ്യ മുമുചുഃ കരുണാ ഇവ

മിന്നലോടുകൂടിയ വലിയ മേഘങ്ങൾ കാറ്റിന്റെ ശക്തിയിൽ കുലുങ്ങി, ജീവനെ പകരുന്ന മഴ കരുണപോലെ ഒഴുക്കി.

തപഃകൃശാ ദേവമീഢാ ആസീദ് വര്ഷീയസീ മഹീ । യഥൈവ കാമ്യതപസഃ തനുഃ സമ്പ്രാപ്യ തത്ഫലമ്

സൂര്യന്റെ ചൂടിൽ ഉണങ്ങിയ ഭൂമി മഴയിൽ തണുപ്പു നേടി; ഇഷ്ടഫലം ലഭിച്ചപ്പോൾ തപസ്സിൽ ക്ഷയിച്ച ശരീരം പുതുമയാകുന്നതുപോലെ.

നിശാമുഖേഷു ഖദ്യോതാഃ തമസാ ഭാന്തി ന ഗ്രഹാഃ । യഥാ പാപേന പാഖണ്ഡാ ന ഹി വേദാഃ കലൌ യുഗേ

രാത്രിയുടെ തുടക്കത്തിൽ ഇരുണ്ടതിൽ വെളിച്ചം പകരുന്നത് കിളിവെളിച്ചികൾ മാത്രം; ഗ്രഹങ്ങൾ അല്ല. അതുപോലെ, കലിയുഗത്തിൽ പാപം മൂലം വേദങ്ങൾ പാകണ്ഡന്മാരിൽ പ്രകാശിക്കില്ല.

ശ്രുത്വാ പര്ജന്യനിനദം മണ്ഡുകാഃ വ്യസൃജന് ഗിരഃ । തൂഷ്ണീം ശയാനാഃ പ്രാഗ് യദ്വദ് ബ്രാഹ്മണാ നിയമാത്യയേ

മേഘങ്ങളുടെ ഇടിമുഴക്കം കേട്ടപ്പോൾ, നേരത്തെ മൗനമായിരുന്ന തവളകൾ ക്വയ്ക്വയെന്നു ശബ്ദിച്ചു; വ്രതം കഴിഞ്ഞ ബ്രാഹ്മണന്മാർ വീണ്ടും വേദം ഉച്ചരിക്കുന്നതുപോലെ.

ആസന് ഉത്പഥവാഹിന്യഃ ക്ഷുദ്രനദ്യോഽനുശുഷ്യതീഃ । പുംസോ യഥാസ്വതംത്രസ്യ ദേഹദ്രവിണ സമ്പദഃ

വഴി തെറ്റി ഉണങ്ങിയ ചെറുനദികൾ വീണ്ടും ഒഴുകാൻ തുടങ്ങി; സ്വതന്ത്രനായ മനുഷ്യന്റെ ദേഹസമ്പത്തും ധനവും പോലെ.

ഹരിതാ ഹരിഭിഃ ശഷ്പൈഃ ഇന്ദ്രഗോപൈശ്ച ലോഹിതാ । ഉച്ഛിലീന്ധ്രകൃതച്ഛായാ നൃണാം ശ്രീരിവ ഭൂരഭൂത്

ഭൂമി പച്ചപുല്ലുകൊണ്ടും ചുവന്ന ഇന്ദ്രഗോപം പുഴുക്കളാലും, കൂൺ കാട്ടിയ നിഴലാലും അലങ്കരിതയായി; മനുഷ്യർക്കുള്ള ഭാഗ്യത്തെപ്പോലെ.

ക്ഷേത്രാണി ശഷ്യസമ്പദ്‌ഭിഃ കര്ഷകാണാം മുദം ദദുഃ । മാനിനാം ഉനുതാപം വൈ ദൈവാധീനം അജാനതാമ്

വളഞ്ഞ കൃഷിയുമായി നിലങ്ങൾ കർഷകർക്ക് സന്തോഷം നൽകി; ദൈവത്തിന്റെ അധീനത അറിയാത്ത അഹങ്കാരികൾക്ക് വിഷമം മാത്രം.

ജലസ്ഥലൌകസഃ സര്വേ നവവാരിനിഷേവയാ । അബിഭ്രന് രുചിരം രൂപം യഥാ ഹരിനിഷേവയാ

ജലത്തിൽക്കും കരയിലും ജീവികൾ പുതുവെള്ളത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് മനോഹരമായ രൂപം നേടി; ഹരിയെ സേവിച്ചപ്പോഴുള്ള ഭംഗിപോലെ.

സരിദ്‌ഭീ സങ്‌ഗതഃ സിന്ധുഃ ചുക്ഷോഭ ശ്വസനോര്മിമാന് । അപക്വയോഗിനശ്ചിത്തം കാമാക്തം ഗുണയുഗ് യഥാ

നദി അനേകം പുഴകളുമായി ചേരുമ്പോൾ കാറ്റ് ഉണർത്തിയ തിരകളാൽ ഉണരുന്നു; അകപക്ഷം നിറഞ്ഞ യോഗിയുടെ മനസ്സ് കാമം ഗുണം കൊണ്ടു കുലുങ്ങുന്നതുപോലെ.

ഗിരയോ വര്ഷധാരാഭിഃ ഹന്യമാനാ ന വിവ്യഥുഃ । അഭിഭൂയമാനാ വ്യസനൈഃ യഥാ അധോക്ഷജചേതസഃ

മഴയുടെ ഒഴുക്കിൽ പർവതങ്ങൾ അടിയറവിടാതെ നിന്നു; പരമാത്മാവിൽ മനസ്സ് ഉറപ്പിച്ചവർ ദുരിതങ്ങളിൽ അകമ്പടി കാണിക്കാത്തതുപോലെ.

മാര്ഗാ ബഭൂവുഃ സന്ദിഗ്ധാഃ തൃണൈശ്ഛന്നാ ഹ്യസംസ്കൃതാഃ । നാഭ്യസ്യമാനാഃ ശ്രുതയോ ദ്വിജൈഃ കാലഹതാ ഇവ

പാതകൾ പുല്ലുകൊണ്ട് മറഞ്ഞു, തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്തതായി മാറി; ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഉപേക്ഷിച്ച വേദങ്ങൾ കലഹം മൂലം മറഞ്ഞതുപോലെ.

ലോകബന്ധുഷു മേഘേഷു വിദ്യുതശ്ചലസൌഹൃദാഃ । സ്ഥൈര്യം ന ചക്രുഃ കാമിന്യഃ പുരുഷേഷു ഗുണിഷ്വിവ

മേഘങ്ങളിൽ മിന്നുന്ന മിന്നലുപോലെ, മനുഷ്യർക്കിടയിലെ ബന്ധങ്ങളും ക്ഷണികമായതായിരുന്നു. അതുപോലെ, സദ്ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള പുരുഷന്മാരോടു പോലും സ്ത്രീകളുടെ സ്ഥിരത നിലനിന്നില്ല.

ധനുര്വിയതി മാഹേന്ദ്രം നിര്ഗുണം ച ഗുണിന്യഭാത് । വ്യക്തേ ഗുണവ്യതികരേ അഗുണവാന് പുരുഷോ യഥാ

ആകാശത്തിലെ ഇന്ദ്രധനുസ്സ് ഗുണങ്ങളില്ലാത്തതായിരുന്നുവെങ്കിലും, അതിൽ ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നപോലെ തോന്നി. അതുപോലെ, ഗുണങ്ങൾ പ്രകടമായപ്പോൾ, ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത മനുഷ്യനും ഗുണമുള്ളവനായി കാണപ്പെടുന്നു.

ന രരാജോഡുപശ്ഛന്നഃ സ്വജ്യോത്സ്നാരാജിതൈര്ഘനൈഃ । അഹംമത്യാ ഭാസിതയാ സ്വഭാസാ പുരുഷോ യഥാ

സ്വന്തം പ്രകാശത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന മേഘങ്ങൾ ചന്ദ്രനെ മറച്ചതുകൊണ്ട്, അതിന്റെ പ്രകാശം പുറത്തു വന്നില്ല. അതുപോലെ, അഹങ്കാരത്തിൽ ആകൃതിയുള്ള മനുഷ്യൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ തേജസ്സിൽ പ്രകാശിക്കാറില്ല.