ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഭക്തിജ്ഞാനവിരാഗാണാം സുഖം ഉത്പദ്യതേ കഥമ് । സ്ഥാപനം സര്വവര്ണേഷു പ്രേമപൂര്വം പ്രയത്‍നതഃ

ഭക്തിയും ജ്ഞാനവും വിരക്തിയും ഉള്ളവർക്കു സന്തോഷം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും? സ്നേഹത്തോടെയും പരിശ്രമത്തോടെയും അത് എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളിലും എങ്ങനെ സ്ഥാപിക്കാം?

കുമാരാ ഊചുഃ - മാ ചിന്താം കുരു ദേവര്ഷേ ഹര്ഷം ചിത്തേ സമാവഹ । ഉപായഃ സുഖസാധ്യോഽത്ര വര്തതേ പൂര്വ ഏവ ഹി

കുമാരന്മാർ പറഞ്ഞു: ദേവർഷേ, ചിന്തിക്കേണ്ട; മനസ്സിൽ സന്തോഷം നിറയ്ക്കണം. ഇവിടെ തന്നെ എളുപ്പത്തിൽ നേടാവുന്ന മാർഗ്ഗം ഇതിനകം ഉണ്ട്.

അഹോ നാരദ ധന്യോഽസി വിരക്താനാം ശിരോമണിഃ । സദാ ശ്രീകൃഷ്ണദാസാനാം അഗ്രണീഃ യോഗഭാസ്കരഃ

നാരദാ, നീ ഭാഗ്യവാനാണ്; വിരക്തരിൽ ഉന്നതനും, ശ്രീകൃഷ്ണഭക്തരിൽ എപ്പോഴും മുൻപന്തിയിലും, യോഗികളിൽ സൂര്യനുമാണ്.

ത്വയി ചിത്രം ന മന്തവ്യം ഭക്ത്യര്ഥം അനുവര്തിനി । ഘടതേ കൃഷ്ണദാസസ്യ ഭക്തേഃ സംസ്ഥാപനാ സദാ

ഭക്തിമാർഗ്ഗം എപ്പോഴും പിന്തുടരുന്ന നിനക്കു, കൃഷ്ണഭക്തന്റെ ഭക്തി സ്ഥാപിക്കൽ എപ്പോഴും സാധാരണമായ കാര്യമാണ്.

ഋഷിര്ബഹവോ ലോകേ പന്ഥാനഃ പ്രകടീകൃതാഃ । ശ്രമസാധ്യാശ്ച തേ സര്വേ പ്രായഃ സ്വര്ഗഫലപ്രദാഃ

ലോകത്ത് അനേകം ഋഷിമാർ പല വഴികളും വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്; അവ എല്ലാം പ്രയത്നത്തോടെ നേടേണ്ടതും, കൂടുതലും സ്വർഗ്ഗഫലം നൽകുന്നതുമാണ്.

വൈകുണ്ഠസാധകം പന്ഥാഃ സ തു ഗോപ്യോ ഹി വര്തതേ । തസ്യോപദേഷ്ടാ പുരുഷഃ പ്രായോ ഭാഗ്യേന ലഭ്യതേ

പക്ഷേ, വൈകുണ്ഠത്തിലെത്തുന്ന വഴി രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ ഉപദേശകൻ ഭാഗ്യവാന്മാർക്ക് മാത്രം അപൂർവ്വമായി ലഭിക്കും.

സത്കര്മ തവ നിര്ദിഷ്ടം വ്യോമവാചാ തു യത്പുരാ । തദുച്യതേ ശ്രൃണുഷ്വാദ്യ സ്ഥിരചിത്തഃ പ്രസന്നധീഃ

നിനക്ക് മുമ്പ് ആകാശവാണി നിർദ്ദേശിച്ച സത്കർമ്മം ഇപ്പോൾ വിശദമായി പറയും; സ്ഥിരമായ മനസ്സോടെ, തെളിഞ്ഞ ബുദ്ധിയോടെ ഇന്ന് കേൾക്കണം.

ദ്രവ്യയജ്ഞാസ്തപോയജ്ഞാ യോഗയജ്ഞാസ്തഥാപരേ । സ്വാധ്യായജ്ഞാനയജ്ഞാശ്ച തേ തു കര്മവിസൂചകാഃ

ചിലർ ദ്രവ്യയജ്ഞം, ചിലർ തപസ്സിലൂടെ, മറ്റുചിലർ യോഗയജ്ഞം, ചിലർ സ്വാധ്യായവും ജ്ഞാനവും വഴിയാണ് യജ്ഞം ചെയ്യുന്നത്; ഇവയെല്ലാം കര്‍മങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു.

സത്കര്മസൂചകോ നൂനം ജ്ഞാനയജ്ഞഃ സ്മൃതോ ബുധൈഃ । ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതാലാപഃ സ തു ഗീതഃ ശുകാദിഭിഃ

ഇവയിൽ ജ്ഞാനയജ്ഞം സത്കർമ്മത്തിന്റെ അടയാളമായാണ് പണ്ഡിതന്മാർ കരുതുന്നത്; ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സംവാദം ശുകനും മറ്റുള്ളവരും പാടിയിരിക്കുന്നു.

ഭക്തിജ്ഞാനവിരാഗാണാം തദ്‌ഘോഷേണ ബലം മഹത് । വ്രജിഷ്യതി ദ്വയോഃ കഷ്ടം സുഖം ഭക്തേര്ഭവിഷ്യതി

അത് പ്രഘോഷിക്കുമ്പോൾ, ഭക്തിക്കും ജ്ഞാനത്തിനും വിരക്തിക്കും വലിയ ശക്തി ലഭിക്കും; ഇരുവരുടെയും ദു:ഖം മാറി, ഭക്തന് സന്തോഷം വരും.

പ്രലയം ഹി ഗമിഷ്യന്തി ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതധ്വനേഃ । കലേര്ദോഷാ ഇമേ സര്വ സിംഹശബ്ദാദ് വൃകാ ഇവ

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതപഥത്തിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടാൽ, കലിയുഗത്തിലെ എല്ലാ ദോഷങ്ങളും സിംഹത്തിന്റെ ഗർജ്ജനയിൽ പേടിച്ചോടുന്ന കൊക്കുകളെപ്പോലെ നശിക്കും.

ജ്ഞാനവൈരാഗ്യസംയുക്താ ഭക്തിഃ പ്രേമരസാവഹാ । പ്രതിഗേഹം പ്രതിജനം തതഃ ക്രീഡാം കരിഷ്യതി

ജ്ഞാനവും വിരക്തിയും ചേർന്ന ഭക്തി, പ്രേമത്തിന്റെ രസം നൽകുന്നവൾ, വീട് വീടായി, മനുഷ്യൻ മനുഷ്യനായി, അങ്ങിങ്ങ് സുഖത്തോടെ സഞ്ചരിക്കും.

നാരദ ഉവാച - വേദവേദാന്തഘോഷൈശ്ച ഗീതാപാഠൈഃ പ്രബോധിതമ് । ഭക്തിജ്ഞാനവിരാഗാണാം നോദതിഷ്ഠത് ത്രികം യദാ

നാരദൻ പറഞ്ഞു: വേദങ്ങളുടെയും ഉപനിഷത്തുകളുടെയും ഘോഷവും ഗീതാപാരായണവും ഉണ്ടായിട്ടും, ഭക്തി, ജ്ഞാനം, വിരക്തി എന്ന ത്രയം ഉദയിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ—

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവത ആലാപാത് തത്കഥം ബോധമേഷ്യതി । തത്കഥാസു തു വേദാര്ഥഃ ശ്ലോകേ ശ്ലോകേ പദേ പദേ

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം വായിച്ചാൽ അതിലെ അർത്ഥം മനസ്സിലാകും; അതിലെ കഥകളിൽ ഓരോ ശ്ലോകത്തിലും ഓരോ പദത്തിലും വേദങ്ങളുടെ സാരമായ അർത്ഥം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

ഛിന്ദന്തു സംശയം ഹ്യേനം ഭവന്തോഽമോഘദര്ശനാഃ । വിലമ്ബോ നാത്ര കര്തവ്യഃ ശരണാഗതവത്സലാഃ

തീരാ വ്യക്തമായി കാണുന്നവരായ മഹാന്മാരേ, ഈ സംശയം ദയവായി നീക്കം ചെയ്യൂ; അഭയം തേടിയവരെ സ്നേഹിക്കുന്ന നിങ്ങൾക്ക് ഇവിടെ ഒരു വൈകീറും വേണ്ട.

കുമാരാ ഊചുഃ - വേദോപനിഷദാം സാരാത് ജാതാ ഭാഗവതീ കഥാ । അത്യുത്തമാ തതോ ഭാതി പൃഥഗ്ഭൂതാ ഫലാകൃതിഃ

കുമാരന്മാർ പറഞ്ഞു: വേദങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും ചേർന്ന സാരത്തിൽ നിന്നാണ് ഭാഗവതകഥ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്; അതിനാൽ, വേറിട്ടതായും അത്യുത്തമമായും അതിന്റെ ഫലമായി അതിജ്വലിക്കുന്നു.

ആമൂലാഗ്രം രസസ്തിഷ്ഠന് നാസ്തേ ന സ്വാദ്യതേ യഥാ । സഭൂയഃ സംപൃഥഗ്ഭൂതഃ ഫലേ വിശ്വമനോഹരഃ

ഒരു ഫലത്തിൽ, വേരിൽ നിന്ന് അഗ്രം വരെ രസം ഉണ്ടെങ്കിലും, അത് പൂർണ്ണമായി വേർതിരിച്ചെടുക്കുമ്പോഴാണ് ആസ്വദിക്കാൻ കഴിയുന്നത്; അങ്ങനെ, പൂർണ്ണമായും വേറിട്ടു കിട്ടുമ്പോൾ ആ ഫലം എല്ലാവർക്കും ആകർഷകമാകുന്നു.

യഥാ ദുഗ്ധേ സ്ഥിതം സര്പിഃ ന സ്വാദായോപകല്പതേ । പൃഥഗ്ഭൂതം ഹി തദ്‌ഗവ്യം ദേവാനാം രസവര്ധനമ്

പാലിൽ നെയ്യ് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നുവെങ്കിലും, വേർതിരിച്ചെടുക്കുമ്പോഴാണ് അതിന്റെ രുചി അനുഭവിക്കാൻ കഴിയുന്നത്; അങ്ങനെ വേർതിരിച്ചെടുത്ത ആ പശുപ്രസാദം ദേവന്മാരുടെ ആനന്ദം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ഇക്ഷൂണാമപി മധ്യാന്തം ശര്കരാ വ്യാപ്യ തിഷ്ഠതി । പൃഥഗ്ഭൂതാ ച സാ മിഷ്ടാ തഥാ ഭാഗവതീ കഥാ

കരിമ്പിൽ നടുവിലും അഗ്രത്തിലും പഞ്ചസാര നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; പക്ഷേ, വേർതിരിച്ചെടുക്കുമ്പോഴാണ് അതിന്റെ മധുരം അനുഭവിക്കാൻ കഴിയുന്നത്. അതുപോലെ തന്നെയാണ് ഭാഗവതകഥയും.

ഇദം ഭാഗവതം നാമ പുരാണം ബ്രഹ്മസമ്മിതമ് । ഭക്തിജ്ഞാനവിരാഗാണാം സ്ഥാപനായ പ്രകാശിതമ്

ഭാഗവതം എന്ന ഈ പുരാണം, ജ്ഞാനികളും ബുദ്ധിമാന്മാരും ആദരിക്കുന്നതാണിത്; ഭക്തിയും ജ്ഞാനവും വിരക്തിയും സ്ഥാപിക്കാൻ ഇതാണ് വെളിപ്പെടുത്തപ്പെട്ടത്.

വേദാന്തവേദസുസ്നാതേ ഗീതായാ അപി കര്തരി । പരിതാപവതി വ്യാസേ മുഹ്യത്യജ്ഞാനസാഗരേ

വേദവും വേദാന്തവും പഠിച്ചവനും ഗീതയുടെ കർത്താവുമായ വ്യാസൻ പോലും, ദു:ഖത്തിൽ ആകുമ്പോൾ അജ്ഞാനത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ ആകുലനായി.

തദാ ത്വയാ പുരാ പ്രോക്തം ചതുഃശ്ലോകസമന്വിതമ് । തദീയശ്രവണാത് സദ്യോ നിര്ബാധോ ബാദരായണഃ

അപ്പോൾ, നീ മുമ്പ് പറഞ്ഞ നാലു ശ്ലോകങ്ങൾ കേട്ടതോടെ, ബാദരായണൻ ഉടൻ തന്നെ എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി.

തത്ര തേ വിസ്മയഃ കേന യതഃ പ്രശ്നകരോ ഭവാന് । ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം ശ്രാവ്യ ശോകദുഃഖവിനാശനമ്

അതിനാൽ, ഈ ചോദ്യം ചോദിക്കാൻ നിന്നെ അത്ഭുതിപ്പിച്ച കാര്യം എന്താണ്? ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം കേൾക്കേണ്ടതാണ്, കാരണം അത് ശോകവും ദു:ഖവും നീക്കം ചെയ്യുന്നു.

നാരദ ഉവാച - (വസംതിതിലകാ) യദ്ദര്ശനം ച വിനിഹന്ത്യശുഭാനി സദ്യഃ ശ്രേയസ്തനോതി ഭവദുഃഖദവാര്ദിതാനാമ് । നിഃശേഷശേഷമുഖഗീതകഥൈകപാനാഃ പ്രേമപ്രകാശകൃതയേ ശരണം ഗതോഽസ്മി

നാരദൻ പറഞ്ഞു: ദുർഭാഗ്യങ്ങൾ ഉടൻ തന്നെ അകറ്റുകയും, ഭവദു:ഖത്തിൽ പെടുന്നവർക്കു പരമശ്രേയസ് നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന ദർശനം, പവിത്രന്മാർ പാടുന്ന കഥകളുടെ അമൃതത്തിൽ മുഴുകി, പ്രേമം തെളിയിക്കാൻ ഞാൻ അതിൽ അഭയം തേടുന്നു.

ഭാഗ്യോദയേന ബഹുജന്മസമര്ജിതേന സത്സംഗമം ച ലഭതേ പുരുഷോ യദാ വൈ । അജ്ഞാനഹേതുകൃതമോഹമദാന്ധകാര നാശം വിധായ ഹി തദോദയതേ വിവേകഃ

അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച ഭാഗ്യോദയത്താൽ ഒരാൾക്ക് സത്സംഗം ലഭിക്കുമ്പോൾ, അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുള്ള മോഹവും അഹങ്കാരവും അകറ്റി വിവേകം ഉദയിക്കുന്നു.

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതമാഹാത്മ്യമ് - തൃതീയോഽധ്യായഃ സനകാദിമുഖാത് ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതശ്രവണേന ഭക്ത്തേസ്തുഷ്ടീര്ജ്ഞാനവൈരാഗ്യയോഃ പുഷ്ടിശ്ച - നാരദ ഉവാച - (അനുഷ്ടുപ്) ജ്ഞാനയജ്ഞം കരിഷ്യാമി ശുകശാസ്ത്രകഥോജ്ജ്വലമ് । ഭക്തിര്ജ്ഞാനവിരാഗാണാം സ്ഥാപനാര്ഥം പ്രയത്‍നതഃ

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതത്തിന്റെ മഹത്വം — മൂന്നാം അധ്യായം. സനകാദിമാരുടെ വായിൽ നിന്ന് ഭാഗവതം കേൾക്കുന്ന ഭക്തന് തൃപ്തിയും, ജ്ഞാനത്തിനും വിരക്തിക്കും വളർച്ചയും ലഭിക്കുന്നു.

കുത്ര കാര്യോ മയാ യജ്ഞഃ സ്ഥലം തദ്‌വാച്യതാമിഹ । മഹിമാ ശുകശാസ്ത്രസ്യ വക്തവ്യോ വേദപാരഗൈഃ

നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഭക്തിയും ജ്ഞാനവും വിരക്തിയും സ്ഥാപിക്കാൻ, ശുകന്റെ ശാസ്ത്രകഥകളാൽ പ്രകാശമുള്ള ജ്ഞാനയജ്ഞം ഞാൻ ഉത്സാഹത്തോടെ നടത്തും.

കിയദ്‌ഭിഃ ദിവസൈഃ ശ്രാവ്യാ ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതീ കഥാ । കോ വിധിഃ തത്ര കര്തവ്യോ മമേദം ബ്രുവതാമിതഃ

ഈ യജ്ഞം എവിടെയാണ് നടത്തേണ്ടത്? ദയവായി ആ സ്ഥലം പറയൂ. വേദങ്ങൾ പഠിച്ചവരാണ് ശുകന്റെ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ മഹത്വം വിവരിക്കേണ്ടത്.

കുമാരാ ഊചുഃ - ശ്രൃണു നാരദ വക്ഷ്യാമോ വിനമ്രായ വിവേകിനേ । ഗംഗാദ്വാരസമീപേ തു തടം ആനന്ദനാമകമ്

കുമാരന്മാർ പറഞ്ഞു: നാരദാ, വിനയത്തോടും വിവേകത്തോടും കൂടിയുള്ള നിനക്കു ഞങ്ങൾ പറയുന്നു: ഗംഗയുടെ തീരത്ത് ആനന്ദം എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു സ്ഥലം ഉണ്ട്.