ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

മാ ഭൈഷ്ട ഭ്രാതരോ മഹ്യം യൂയമിത്യാഹ കൌശികഃ। അനന്യഭാവാന്പാര്ഷദാനാത്മനോ മരുതാം ഗണാന്

കൗശികൻ പറഞ്ഞു: 'സഹോദരന്മാരേ, ഭയപ്പെടേണ്ട; നിങ്ങൾ എനിക്ക് പ്രിയരാണ്. നിങ്ങൾ എന്റെ ഭൃത്യന്മാരും മരുതുകളുടെ കൂട്ടവും ആണു, മറ്റൊന്നിനും ആശ്രയമില്ലാത്തവർ.'

ന മമാര ദിതേര്ഗര്ഭഃ ശ്രീനിവാസാനുകമ്പയാ। ബഹുധാ കുലിശക്ഷുണ്ണോ ദ്രൌണ്യസ്ത്രേണ യഥാ ഭവാന്

ശ്രീനിവാസന്റെ കൃപയാൽ, ദിതിയുടെ ഗർഭം മരിച്ചില്ല; വജ്രം കൊണ്ട് പലതവണ അടിച്ചിട്ടും, നീ ദ്രോണന്റെ ആയുധം നേരിട്ടപ്പോലെ അതു നിലനിന്നു.

സകൃദിഷ്ട്വാദിപുരുഷം പുരുഷോ യാതി സാമ്യതാമ്। സംവത്സരം കിഞ്ചിദൂനം ദിത്യാ യദ്ധരിരര്ചിതഃ

ആദിപുരുഷനെ ഒരിക്കൽ പോലും ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ ഒരാൾക്ക് സമത്വം ലഭിക്കും; ദിതി ഒരു വർഷം മുഴുവൻ ഹരിയെ ആരാധിച്ചു.

സജൂരിന്ദ്രേണ പഞ്ചാശദ്ദേവാസ്തേ മരുതോഽഭവന്। വ്യപോഹ്യ മാതൃദോഷം തേ ഹരിണാ സോമപാഃ കൃതാഃ

ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ആ അമ്പത് ദേവന്മാർ മരുതുകളായി; അമ്മയുടെ പാപം നീക്കി, ഹരിയുടെ കൃപയാൽ അവർ സോമപാനം ചെയ്യാൻ യോഗ്യരായി.

ദിതിരുത്ഥായ ദദൃശേ കുമാരാനനലപ്രഭാന്। ഇന്ദ്രേണ സഹിതാന്ദേവീ പര്യതുഷ്യദനിന്ദിതാ

ദിതി എഴുന്നേറ്റ്, അഗ്നിപോലുള്ള പ്രകാശം ഉള്ള തന്റെ മക്കളെയും, ദേവിയെയും, ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ കാണുകയും ചെയ്തു.

അഥേന്ദ്രമാഹ താതാഹമാദിത്യാനാം ഭയാവഹമ്। അപത്യമിച്ഛന്ത്യചരം വ്രതമേതത്സുദുഷ്കരമ്

അപ്പോൾ ദിതി ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു: 'മകനേ, ആദിത്യന്മാർക്ക് ഭയം ഉണ്ടാക്കുന്ന ഈ പ്രയാസമുള്ള വ്രതം ഞാൻ ഒരു മകനായി ആഗ്രഹിച്ചാണ് സ്വീകരിച്ചത്.'

ഏകഃ സങ്കല്പിതഃ പുത്രഃ സപ്ത സപ്താഭവന്കഥമ്। യദി തേ വിദിതം പുത്ര സത്യം കഥയ മാ മൃഷാ

'ഒരു മകനാണ് ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചത്, പക്ഷേ ഏഴായി ഏഴായി എങ്ങനെ മാറി? മകനേ, നിനക്ക് അറിയാമെങ്കിൽ സത്യം പറയൂ, എന്നെ വഞ്ചിക്കരുത്.'

ഇന്ദ്ര ഉവാച। അമ്ബ തേഽഹം വ്യവസിതമുപധാര്യാഗതോഽന്തികമ്। ലബ്ധാന്തരോഽച്ഛിദം ഗര്ഭമര്ഥബുദ്ധിര്ന ധര്മദൃക്

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'അമ്മേ, നിന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് മനസ്സിലാക്കി ഞാൻ അടുത്ത് വന്നു. അവസരം കണ്ടപ്പോൾ, ഞാൻ ഗർഭം വിഭജിച്ചു; എന്റെ മനസ്സ് ലക്ഷ്യത്തിലായിരുന്നു, ധർമ്മത്തിൽ അല്ല.'

കൃത്തോ മേ സപ്തധാ ഗര്ഭ ആസന്സപ്ത കുമാരകാഃ। തേഽപി ചൈകൈകശോ വൃക്ണാഃ സപ്തധാ നാപി മമ്രിരേ

'ഞാൻ നിന്റെ ഗർഭം ഏഴായി വിഭജിച്ചു, അതിൽ നിന്ന് ഏഴ് മക്കൾ ജനിച്ചു. അവരിൽ ഓരോരുത്തരെയും വീണ്ടും ഏഴായി വിഭജിച്ചെങ്കിലും, ആരും മരിച്ചില്ല.'

തതസ്തത്പരമാശ്ചര്യം വീക്ഷ്യ വ്യവസിതം മയാ। മഹാപുരുഷപൂജായാഃ സിദ്ധിഃ കാപ്യാനുഷങ്ഗിണീ

'അപ്പോൾ, എന്റെ ഇടപെടലിൽ ഉണ്ടായ ഈ അത്ഭുതകരമായ ഫലം കണ്ടപ്പോൾ, മഹാപുരുഷനെ ആരാധിച്ചതിന്റെ ഫലമായാണിത് എന്നറിഞ്ഞു.'

ആരാധനം ഭഗവത ഈഹമാനാ നിരാശിഷഃ। യേ തു നേച്ഛന്ത്യപി പരം തേ സ്വാര്ഥകുശലാഃ സ്മൃതാഃ

'ആശകൾ ഇല്ലാതെ ഭഗവാനെ ആരാധിക്കുന്നവർ, ഒന്നും ആഗ്രഹിക്കാതിരുന്നാലും, യഥാർത്ഥത്തിൽ ജ്ഞാനികളാണ്; സ്വാർത്ഥം മാത്രം നോക്കുന്നവർക്ക് അങ്ങനെ പറയാനാവില്ല.'

ആരാധ്യാത്മപ്രദം ദേവം സ്വാത്മാനം ജഗദീശ്വരമ്। കോ വൃണീത ഗുണസ്പര്ശം ബുധഃ സ്യാന്നരകേഽപി യത്

'സ്വാത്മാവിനെയും ലോകാധിപതിയെയും ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാമെങ്കിൽ, ജ്ഞാനിയാരാണ് നരകത്തിലേക്കും നയിക്കുന്ന ഗുണങ്ങളുടെ സ്പർശം തിരഞ്ഞെടുക്കുക?'

തദിദം മമ ദൌര്ജന്യം ബാലിശസ്യ മഹീയസി। ക്ഷന്തുമര്ഹസി മാതസ്ത്വം ദിഷ്ട്യാ ഗര്ഭോ മൃതോത്ഥിതഃ

'അമ്മേ, ഞാൻ ബാലിഷനും ദുഷ്ടനും ആയതിനാൽ ചെയ്ത ഈ വലിയ പാപം നീ ക്ഷമിക്കണം. ഭാഗ്യവശാൽ നിന്റെ ഗർഭം വീണ്ടും ജീവിച്ചു.'

ശ്രീശുക ഉവാച। ഇന്ദ്രസ്തയാഭ്യനുജ്ഞാതഃ ശുദ്ധഭാവേന തുഷ്ടയാ। മരുദ്ഭിഃ സഹ താം നത്വാ ജഗാമ ത്രിദിവം പ്രഭുഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: അവളാൽ അനുമതി ലഭിച്ച ഇന്ദ്രൻ, മനസ്സിൽ ശുദ്ധിയോടെ സന്തോഷത്തോടെ, മരുതുകളോടൊപ്പം അവളെ വണങ്ങി സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

ഏവം തേ സര്വമാഖ്യാതം യന്മാം ത്വം പരിപൃച്ഛസി। മങ്ഗലം മരുതാം ജന്മ കിം ഭൂയഃ കഥയാമി തേ

'നീ എന്നോട് ചോദിച്ച എല്ലാം, മരുതുകളുടെ മംഗളജനനം, ഞാൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇനി എന്ത് പറയണം?'

സൂത ഉവാച । മഹീപതിസ്ത്വഥ തത്കര്മ ഗര്ഹ്യം വിചിന്തയന് നാത്മകൃതം സുദുര്മനാഃ । അഹോ മയാ നീചമനാര്യവത്കൃതം നിരാഗസി ബ്രഹ്മണി ഗൂഢതേജസി

സൂതൻ പറഞ്ഞു: രാജാവ്, താൻ ചെയ്തതല്ലാത്ത ആ അപകീർത്തികരമായ പ്രവൃത്തി ആലോചിച്ച്, 'ഹായ്, പാപമില്ലാത്ത, അദൃശ്യശക്തിയുള്ള ബ്രാഹ്മണനോട് ഞാൻ അനാചാരിയായ പോലെ പെരുമാറി' എന്ന് ദുഃഖത്തോടെ വിചാരിച്ചു.

ധ്രുവം തതോ മേ കൃതദേവഹേലനാദ് ദുരത്യയം വ്യസനം നാതിദീര്ഘാത് । തദസ്തു കാമം ഹ്യഘനിഷ്കൃതായ മേ യഥാ ന കുര്യാം പുനരേവമദ്ധാ

'ദൈവങ്ങളെ അവഗണിച്ചതിനാൽ എനിക്ക് അതികഠിനമായ ഒരു ദുരന്തം ഉടൻ സംഭവിക്കുമെന്നു ഉറപ്പാണ്. അതു വരട്ടെ, എന്റെ പാപം ശുദ്ധീകരിക്കാൻ, ഞാൻ ഇനി ഇങ്ങനെയൊന്നും ചെയ്യാതിരിക്കട്ടെ.'

അദ്യൈവ രാജ്യം ബലമൃദ്ധകോശം പ്രകോപിതബ്രഹ്മകുലാനലോ മേ । ദഹത്വഭദ്രസ്യ പുനര്ന മേഽഭൂത് പാപീയസീ ധീര്ദ്വിജദേവഗോഭ്യഃ

'ഇന്ന് തന്നെ, എന്റെ രാജ്യം, ശക്തി, സമ്പത്തുകൾ, കോപിതനായ ബ്രാഹ്മണന്റെ ക്രോധാഗ്നി ദഹിപ്പിക്കട്ടെ. ഞാൻ ഇനി ബ്രാഹ്മണന്മാരോടോ, ദേവന്മാരോടോ, പശുക്കളോടോ ദുഷ്ടചിന്തകൾ വയ്ക്കരുത്.'

സ ചിന്തയന്നിത്ഥമഥാശൃണോദ് യഥാ മുനേഃ സുതോക്തോ നിര്‌ഋതിസ്തക്ഷകാഖ്യഃ । സ സാധു മേനേ ന ചിരേണ തക്ഷകാ നലം പ്രസക്തസ്യ വിരക്തികാരണമ്

ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, മുനിയുടെ മകൻ തക്ഷക എന്ന നാമത്തിൽ മരണശിക്ഷ പ്രഖ്യാപിച്ചതായി അവൻ കേട്ടു. അതിനെ നല്ലതാണെന്ന് വിചാരിച്ചു, കാരണം തക്ഷക ഉടൻ തന്നെ ഈ ആശക്തിയുള്ളവനിൽ വിരക്തി വരുത്തും.

അഥോ വിഹായേമമമും ച ലോകം വിമര്ശിതൌ ഹേയതയാ പുരസ്താത് । കൃഷ്ണാങ്‌ഘ്രിസേവാമധിമന്യമാന ഉപാവിശത് പ്രായമമര്ത്യനദ്യാമ്

അപ്പോൾ, ഈ ലോകവും അന്ത്യലോകവും ഉപേക്ഷിച്ച്, അവയുടെ മൂല്യം മുൻകൂട്ടി വിലയിരുത്തി, കൃഷ്ണന്റെ പാദസേവനത്തിൽ മനസ്സു നിർത്തി, അമരനദിയുടെ തീരത്ത് ഉപവാസം ആരംഭിച്ചു.

യാ വൈ ലസച്ഛ്രീതുലസീവിമിശ്ര കൃഷ്ണാങ്‌ഘ്രിരേണ്വഭ്യധികാമ്ബുനേത്രീ । പുനാതി ലോകാനുഭയത്ര സേശാന് കസ്താം ന സേവേത മരിഷ്യമാണഃ

കൃഷ്ണന്റെ പാദധൂളി കലർന്നതും, ഗംഗയേക്കാൾ വിശുദ്ധിയുള്ളതുമായ ആ നദിയുടെ വെള്ളം, ലോകങ്ങളെയും അവയുടെ അധിപന്മാരെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. മരണം നേരിടുന്നവൻ ആരാണ് അവളെ സേവിക്കാതിരിക്കുന്നത്?

ഇതി വ്യവച്ഛിദ്യ സ പാണ്ഡവേയഃ പ്രായോപവേശം പ്രതി വിഷ്ണുപദ്യാമ് । ദധൌ മുകുന്ദാങ്‌ഘ്രിമനന്യഭാവോ മുനിവ്രതോ മുക്തസമസ്തസങ്ഗഃ

ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച പാണ്ഡുവംശജൻ, വിഷ്ണുപദതീരത്ത് പ്രായോപവാസം സ്വീകരിച്ചു. മുകുന്ദന്റെ പാദങ്ങളിൽ മാത്രം മനസ്സു നിർത്തി, മുനിവ്രതം പാലിച്ച്, എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും വിട്ട് ഇരുന്നു.

തത്രോപജഗ്മുര്ഭുവനം പുനാനാ മഹാനുഭാവാ മുനയഃ സശിഷ്യാഃ । പ്രായേണ തീര്ഥാഭിഗമാപദേശൈഃ സ്വയം ഹി തീര്ഥാനി പുനന്തി സന്തഃ

അവിടെ ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന മഹാനുഭാവികളായ മഹർഷിമാർ ശിഷ്യന്മാരോടൊപ്പം എത്തിയപ്പോൾ, ഭൂരിഭാഗവും തീർത്ഥയാത്രയുടെ പേരിലാണ് വന്നത്. കാരണം, സന്മാർഗ്ഗികൾ തന്നെയാണ് തീർത്ഥങ്ങൾക്കും വിശുദ്ധത നൽകുന്നത്.

അത്രിര്വസിഷ്ഠശ്ച്യവനഃ ശരദ്വാന് അരിഷ്ടനേമിര്ഭൃഗുരങ്‌ഗിരാശ്ച । പരാശരോ ഗാധിസുതോഽഥ രാമ ഉതഥ്യ ഇന്ദ്രപ്രമദേധ്മവാഹൌ

അത്രി, വസിഷ്ഠൻ, ച്യവനൻ, ശരദ്വാൻ, അരിഷ്ടനേമി, ഭൃഗു, അങ്കിരാസ്, പരാശരൻ, ഗാധിയുടെ മകൻ, രാമൻ, ഉതത്യൻ, ഇന്ദ്രപ്രമദൻ, ഇട്മവാഹൻ ഇവരും എത്തിയിരുന്നു.

മേധാതിഥിര്ദേവല ആര്ഷ്ടിഷേണോ ഭാരദ്വാജോ ഗൌതമഃ പിപ്പലാദഃ । മൈത്രേയ ഔര്വഃ കവഷഃ കുമ്ഭയോനിഃ ദ്വൈപായനോ ഭഗവാന് നാരദശ്ച

മെധാതിഥി, ദേവലൻ, ആർഷ്ടിഷേണൻ, ഭാരദ്വാജൻ, ഗൗതമൻ, പിപ്പലാദൻ, മൈത്രേയൻ, ഔർവൻ, കവഷൻ, കുംഭയോനി, ദ്വൈപായനൻ, മഹാനായ നാരദൻ ഇവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

അന്യേ ച ദേവര്ഷിബ്രഹ്മര്ഷിവര്യാ രാജര്ഷിവര്യാ അരുണാദയശ്ച । നാനാര്ഷേയപ്രവരാന് സമേതാന് അഭ്യര്ച്യ രാജാ ശിരസാ വവന്ദേ

മറ്റു ദേവർഷിമാരും ബ്രഹ്മർഷിമാരും രാജർഷിമാരും അരുണനും കൂട്ടുകാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. അങ്ങനെ മഹർഷിമാരുടെ സന്തതികളായ മഹാനുഭാവികളെ രാജാവ് ആദരപൂർവ്വം വണങ്ങി, തലകുനിഞ്ഞ് സ്നേഹത്തോടെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.

സുഖോപവിഷ്ടേഷ്വഥ തേഷു ഭൂയഃ കൃതപ്രണാമഃ സ്വചികീര്ഷിതം യത് । വിജ്ഞാപയാമാസ വിവിക്തചേതാ ഉപസ്ഥിതോഽഗ്രേഽഭിഗൃഹീതപാണിഃ

അവർ എല്ലാവരും സുഖമായി ഇരുന്നപ്പോൾ രാജാവ് വിനയപൂർവ്വം പ്രണാമം അർപ്പിച്ച്, മനസ്സിൽ വ്യക്തതയോടെ തന്റെ ആഗ്രഹം നടപ്പാക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, ഇരുവരുടെയും മുന്നിൽ കൈകൂപ്പി നിൽക്കുകയായിരുന്നു.

രാജോവാച അഹോ വയം ധന്യതമാ നൃപാണാം മഹത്തമാനുഗ്രഹണീയശീലാഃ । രാജ്ഞാം കുലം ബ്രാഹ്മണപാദശൌചാദ് ദൂരാദ് വിസൃഷ്ടം ബത ഗര്ഹ്യകര്മ

രാജാവ് പറഞ്ഞു: രാജാക്കന്മാരിൽ ഞങ്ങൾ ഏറ്റവും ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്, മഹാന്മാർക്ക് ദയയും അനുഗ്രഹവും ലഭിച്ചതുകൊണ്ട്. ബ്രാഹ്മണരുടെ പാദങ്ങൾ അവഗണിച്ചതിനാൽ രാജവംശം അകറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അഹോ, അതൊരു അപകീർത്തികരമായ കാര്യമാണ്.

തസ്യൈവ മേഽഘസ്യ പരാവരേശോ വ്യാസക്തചിത്തസ്യ ഗൃഹേഷ്വഭീക്ഷ്ണമ് । നിര്വേദമൂലോ ദ്വിജശാപരൂപോ യത്ര പ്രസക്തോ ഭയമാശു ധത്തേ

എനിക്ക്, സകലത്തിന്റെയും ഇശ്വരനായ ഭഗവാൻ, വീട്ടുജീവിതത്തിൽ മനസ്സ് അകപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നതു കണ്ടു, ദ്വിജന്മാരുടെ വാക്കുകളിൽ നിന്ന് വിരക്തി ഉണർത്തി; കാരണം, അതിൽ ആസ്വാദനം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഉടൻ ഭയം വരും.