ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഏവം ഋഷിഗണൈഃ പൃഷ്ടൈഃ നിര്ണീയോക്തം ദുരാസദമ്

ഇങ്ങനെ, മഹര്‍ഷിമാര്‍ ചോദിച്ചപ്പോള്‍, അതു വളരെ പ്രാപ്യമല്ലെന്നു തീരുമാനിച്ചു പറഞ്ഞു.

തതശ്ചിന്താതുരഃ സോഽഥ ബദരീവനമാഗതഃ । തപശ്ചരാമി ചാത്രേതി തദര്ഥം കൃതനിശ്ചയഃ

അങ്ങനെ വിഷമത്തില്‍ ആഴപ്പെട്ട നാരദന്‍ ബദരിവനത്തിലേക്ക് വന്നു. അതിനായി തപസ്സു ചെയ്യാന്‍ അവന്‍ ഉറച്ച മനസ്സാക്കി.

താവദ് ദദര്ശ പുരതഃ സനകാദീന് മുനീശ്വരാന് । കോടിസൂര്യസമാഭാസാന് ഉവാച മുനിസത്തമഃ

അപ്പോള്‍ അവന്‍ മുന്നില്‍ കോടിയോളം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള സനകാദിമഹര്‍ഷിമാരെ കണ്ടു. അപ്പോള്‍ മഹര്‍ഷിമാരില്‍ പ്രധാനനായവന്‍ സംസാരിച്ചു.

നാരദ ഉവാച - ഇദാനീം ഭൂരിഭാഗ്യേന ഭവദ്‌ഭിഃ സംഗമോഽഭവത് । കുമാരാ ബ്രുവതാം ശീഘ്രം കൃപാം കൃത്വാ മമോപരി

നാരദന്‍ പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോള്‍ വലിയ ഭാഗ്യത്താലാണ് നിങ്ങളെ കാണാന്‍ കഴിഞ്ഞത്. കുമാരന്മാരേ, ദയവായി എനിക്ക് ദയ കാണിച്ച് ഉടന്‍ പറഞ്ഞുതരിക.'

ഭവന്തോ യോഗിനഃ സര്വേ ബുദ്ധിമന്തോ ബഹുശ്രുതാഃ । പഞ്ചഹായനസംയുക്താഃ പൂര്വേഷാമപി പൂര്വജാഃ

നിങ്ങള്‍ എല്ലാവരും യോഗികളും, ജ്ഞാനികളും, പഠിച്ചവരുമാണ്. അഞ്ചു വിധത്തിലുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങളോടുകൂടിയവരും, പണ്ടത്തെ മഹാന്മാരുടെ മുന്‍ഗാമികളും തന്നെയാണ്.

സദാ വൈകുണ്ഠനിലയാ ഹരികീര്തനതത്പരാഃ । ലീലാമൃതരസോന്മത്താഃ കഥാമാത്രൈകജീവിനഃ

എപ്പോഴും വൈകുണ്ഠത്തിൽ വസിക്കുന്നവരും, ഹരിയുടെ മഹത്വം പാടുന്നതിൽ മുഴുകിയവരുമായ ഇവർ, അവന്റെ ലീലകളുടെ അമൃതം ആസ്വദിച്ച് ഉന്മാദരായി, അവന്റെ കഥകൾക്കായാണ് മാത്രം ജീവിക്കുന്നത്.

ഹരിഃ ശരണമേവ ഹി നിത്യം യേഷാം മുഖേ വചഃ । അഥ കാലസമാദിഷ്ടാ ജരാ യുഷ്മാന്ന ബാധതേ

ഹരിയെ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് അവന്റെ നാമം എപ്പോഴും വായിൽ ഉച്ചരിക്കുന്നവരെ, കാലചക്രം നിർദേശിച്ച വൃദ്ധാവസ്ഥ എപ്പോഴും വേദനിപ്പിക്കില്ല.

യേഷാം ഭ്രൂഭങ്‍ഗമാത്രേണ ദ്വാരപാലൌ ഹരേഃ പുരാ । ഭ്രൂമൌ നിപതിതൌ സദ്യോ യത്കൃപാതഃ പുരം ഗതൌ

അവരുടെ ഭ്രൂഭംഗം മാത്രം കൊണ്ടു, ഒരിക്കൽ ഹരിയുടെ രണ്ട് വാതില്പാലുകാരും ഉടൻ അവരുടെ കാലടിയിൽ വീണു; അവരുടെ കരുണകൊണ്ട് ആ വാതില്പാലുക്കാർ നഗരത്തിലേക്ക് തിരികെ പോയി.

അഹോ ഭാഗ്യസ്യ യോഗേന ദര്ശനം ഭവതാമിഹ । അനുഗ്രഹസ്തു കര്തവ്യോ മയി ദീനേ ദയാപരൈഃ

അയ്യോ, യോഗത്തിന്റെ ഭാഗ്യത്താൽ ഞാൻ ഇവിടെ നിങ്ങളെ കാണാൻ സാധിച്ചു; ദയയിൽ സമ്പന്നരായ നിങ്ങൾ, ദയനീയനായ എന്നോട് കരുണ കാണിക്കണം.

അശരീരഗിരോക്തം യത് തത്കിം സാധനമുച്യതാമ് । അനുഷ്ഠേയം കഥം താവത് പ്രബ്രുവന്തു സവിസ്തരമ്

ശരീരമില്ലാത്ത ശബ്ദം പറഞ്ഞത് എന്താണ്, അതിന് മാർഗ്ഗം എന്താണെന്ന് ദയവായി വിശദമായി പറഞ്ഞുതരൂ; അതെങ്ങനെ ആചരിക്കാമെന്ന് വിശദീകരിക്കണം.

ഭക്തിജ്ഞാനവിരാഗാണാം സുഖം ഉത്പദ്യതേ കഥമ് । സ്ഥാപനം സര്വവര്ണേഷു പ്രേമപൂര്വം പ്രയത്‍നതഃ

ഭക്തിയും ജ്ഞാനവും വിരക്തിയും ഉള്ളവർക്കു സന്തോഷം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും? സ്നേഹത്തോടെയും പരിശ്രമത്തോടെയും അത് എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളിലും എങ്ങനെ സ്ഥാപിക്കാം?

കുമാരാ ഊചുഃ - മാ ചിന്താം കുരു ദേവര്ഷേ ഹര്ഷം ചിത്തേ സമാവഹ । ഉപായഃ സുഖസാധ്യോഽത്ര വര്തതേ പൂര്വ ഏവ ഹി

കുമാരന്മാർ പറഞ്ഞു: ദേവർഷേ, ചിന്തിക്കേണ്ട; മനസ്സിൽ സന്തോഷം നിറയ്ക്കണം. ഇവിടെ തന്നെ എളുപ്പത്തിൽ നേടാവുന്ന മാർഗ്ഗം ഇതിനകം ഉണ്ട്.

അഹോ നാരദ ധന്യോഽസി വിരക്താനാം ശിരോമണിഃ । സദാ ശ്രീകൃഷ്ണദാസാനാം അഗ്രണീഃ യോഗഭാസ്കരഃ

നാരദാ, നീ ഭാഗ്യവാനാണ്; വിരക്തരിൽ ഉന്നതനും, ശ്രീകൃഷ്ണഭക്തരിൽ എപ്പോഴും മുൻപന്തിയിലും, യോഗികളിൽ സൂര്യനുമാണ്.

ത്വയി ചിത്രം ന മന്തവ്യം ഭക്ത്യര്ഥം അനുവര്തിനി । ഘടതേ കൃഷ്ണദാസസ്യ ഭക്തേഃ സംസ്ഥാപനാ സദാ

ഭക്തിമാർഗ്ഗം എപ്പോഴും പിന്തുടരുന്ന നിനക്കു, കൃഷ്ണഭക്തന്റെ ഭക്തി സ്ഥാപിക്കൽ എപ്പോഴും സാധാരണമായ കാര്യമാണ്.

ഋഷിര്ബഹവോ ലോകേ പന്ഥാനഃ പ്രകടീകൃതാഃ । ശ്രമസാധ്യാശ്ച തേ സര്വേ പ്രായഃ സ്വര്ഗഫലപ്രദാഃ

ലോകത്ത് അനേകം ഋഷിമാർ പല വഴികളും വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്; അവ എല്ലാം പ്രയത്നത്തോടെ നേടേണ്ടതും, കൂടുതലും സ്വർഗ്ഗഫലം നൽകുന്നതുമാണ്.

വൈകുണ്ഠസാധകം പന്ഥാഃ സ തു ഗോപ്യോ ഹി വര്തതേ । തസ്യോപദേഷ്ടാ പുരുഷഃ പ്രായോ ഭാഗ്യേന ലഭ്യതേ

പക്ഷേ, വൈകുണ്ഠത്തിലെത്തുന്ന വഴി രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ ഉപദേശകൻ ഭാഗ്യവാന്മാർക്ക് മാത്രം അപൂർവ്വമായി ലഭിക്കും.

സത്കര്മ തവ നിര്ദിഷ്ടം വ്യോമവാചാ തു യത്പുരാ । തദുച്യതേ ശ്രൃണുഷ്വാദ്യ സ്ഥിരചിത്തഃ പ്രസന്നധീഃ

നിനക്ക് മുമ്പ് ആകാശവാണി നിർദ്ദേശിച്ച സത്കർമ്മം ഇപ്പോൾ വിശദമായി പറയും; സ്ഥിരമായ മനസ്സോടെ, തെളിഞ്ഞ ബുദ്ധിയോടെ ഇന്ന് കേൾക്കണം.

ദ്രവ്യയജ്ഞാസ്തപോയജ്ഞാ യോഗയജ്ഞാസ്തഥാപരേ । സ്വാധ്യായജ്ഞാനയജ്ഞാശ്ച തേ തു കര്മവിസൂചകാഃ

ചിലർ ദ്രവ്യയജ്ഞം, ചിലർ തപസ്സിലൂടെ, മറ്റുചിലർ യോഗയജ്ഞം, ചിലർ സ്വാധ്യായവും ജ്ഞാനവും വഴിയാണ് യജ്ഞം ചെയ്യുന്നത്; ഇവയെല്ലാം കര്‍മങ്ങളായി അറിയപ്പെടുന്നു.

സത്കര്മസൂചകോ നൂനം ജ്ഞാനയജ്ഞഃ സ്മൃതോ ബുധൈഃ । ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതാലാപഃ സ തു ഗീതഃ ശുകാദിഭിഃ

ഇവയിൽ ജ്ഞാനയജ്ഞം സത്കർമ്മത്തിന്റെ അടയാളമായാണ് പണ്ഡിതന്മാർ കരുതുന്നത്; ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സംവാദം ശുകനും മറ്റുള്ളവരും പാടിയിരിക്കുന്നു.

ഭക്തിജ്ഞാനവിരാഗാണാം തദ്‌ഘോഷേണ ബലം മഹത് । വ്രജിഷ്യതി ദ്വയോഃ കഷ്ടം സുഖം ഭക്തേര്ഭവിഷ്യതി

അത് പ്രഘോഷിക്കുമ്പോൾ, ഭക്തിക്കും ജ്ഞാനത്തിനും വിരക്തിക്കും വലിയ ശക്തി ലഭിക്കും; ഇരുവരുടെയും ദു:ഖം മാറി, ഭക്തന് സന്തോഷം വരും.

പ്രലയം ഹി ഗമിഷ്യന്തി ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതധ്വനേഃ । കലേര്ദോഷാ ഇമേ സര്വ സിംഹശബ്ദാദ് വൃകാ ഇവ

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതപഥത്തിന്റെ ശബ്ദം കേട്ടാൽ, കലിയുഗത്തിലെ എല്ലാ ദോഷങ്ങളും സിംഹത്തിന്റെ ഗർജ്ജനയിൽ പേടിച്ചോടുന്ന കൊക്കുകളെപ്പോലെ നശിക്കും.

ജ്ഞാനവൈരാഗ്യസംയുക്താ ഭക്തിഃ പ്രേമരസാവഹാ । പ്രതിഗേഹം പ്രതിജനം തതഃ ക്രീഡാം കരിഷ്യതി

ജ്ഞാനവും വിരക്തിയും ചേർന്ന ഭക്തി, പ്രേമത്തിന്റെ രസം നൽകുന്നവൾ, വീട് വീടായി, മനുഷ്യൻ മനുഷ്യനായി, അങ്ങിങ്ങ് സുഖത്തോടെ സഞ്ചരിക്കും.

നാരദ ഉവാച - വേദവേദാന്തഘോഷൈശ്ച ഗീതാപാഠൈഃ പ്രബോധിതമ് । ഭക്തിജ്ഞാനവിരാഗാണാം നോദതിഷ്ഠത് ത്രികം യദാ

നാരദൻ പറഞ്ഞു: വേദങ്ങളുടെയും ഉപനിഷത്തുകളുടെയും ഘോഷവും ഗീതാപാരായണവും ഉണ്ടായിട്ടും, ഭക്തി, ജ്ഞാനം, വിരക്തി എന്ന ത്രയം ഉദയിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ—

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവത ആലാപാത് തത്കഥം ബോധമേഷ്യതി । തത്കഥാസു തു വേദാര്ഥഃ ശ്ലോകേ ശ്ലോകേ പദേ പദേ

ശ്രീമദ്‌ഭാഗവതം വായിച്ചാൽ അതിലെ അർത്ഥം മനസ്സിലാകും; അതിലെ കഥകളിൽ ഓരോ ശ്ലോകത്തിലും ഓരോ പദത്തിലും വേദങ്ങളുടെ സാരമായ അർത്ഥം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

ഛിന്ദന്തു സംശയം ഹ്യേനം ഭവന്തോഽമോഘദര്ശനാഃ । വിലമ്ബോ നാത്ര കര്തവ്യഃ ശരണാഗതവത്സലാഃ

തീരാ വ്യക്തമായി കാണുന്നവരായ മഹാന്മാരേ, ഈ സംശയം ദയവായി നീക്കം ചെയ്യൂ; അഭയം തേടിയവരെ സ്നേഹിക്കുന്ന നിങ്ങൾക്ക് ഇവിടെ ഒരു വൈകീറും വേണ്ട.

കുമാരാ ഊചുഃ - വേദോപനിഷദാം സാരാത് ജാതാ ഭാഗവതീ കഥാ । അത്യുത്തമാ തതോ ഭാതി പൃഥഗ്ഭൂതാ ഫലാകൃതിഃ

കുമാരന്മാർ പറഞ്ഞു: വേദങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും ചേർന്ന സാരത്തിൽ നിന്നാണ് ഭാഗവതകഥ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്; അതിനാൽ, വേറിട്ടതായും അത്യുത്തമമായും അതിന്റെ ഫലമായി അതിജ്വലിക്കുന്നു.

ആമൂലാഗ്രം രസസ്തിഷ്ഠന് നാസ്തേ ന സ്വാദ്യതേ യഥാ । സഭൂയഃ സംപൃഥഗ്ഭൂതഃ ഫലേ വിശ്വമനോഹരഃ

ഒരു ഫലത്തിൽ, വേരിൽ നിന്ന് അഗ്രം വരെ രസം ഉണ്ടെങ്കിലും, അത് പൂർണ്ണമായി വേർതിരിച്ചെടുക്കുമ്പോഴാണ് ആസ്വദിക്കാൻ കഴിയുന്നത്; അങ്ങനെ, പൂർണ്ണമായും വേറിട്ടു കിട്ടുമ്പോൾ ആ ഫലം എല്ലാവർക്കും ആകർഷകമാകുന്നു.

യഥാ ദുഗ്ധേ സ്ഥിതം സര്പിഃ ന സ്വാദായോപകല്പതേ । പൃഥഗ്ഭൂതം ഹി തദ്‌ഗവ്യം ദേവാനാം രസവര്ധനമ്

പാലിൽ നെയ്യ് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നുവെങ്കിലും, വേർതിരിച്ചെടുക്കുമ്പോഴാണ് അതിന്റെ രുചി അനുഭവിക്കാൻ കഴിയുന്നത്; അങ്ങനെ വേർതിരിച്ചെടുത്ത ആ പശുപ്രസാദം ദേവന്മാരുടെ ആനന്ദം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ഇക്ഷൂണാമപി മധ്യാന്തം ശര്കരാ വ്യാപ്യ തിഷ്ഠതി । പൃഥഗ്ഭൂതാ ച സാ മിഷ്ടാ തഥാ ഭാഗവതീ കഥാ

കരിമ്പിൽ നടുവിലും അഗ്രത്തിലും പഞ്ചസാര നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; പക്ഷേ, വേർതിരിച്ചെടുക്കുമ്പോഴാണ് അതിന്റെ മധുരം അനുഭവിക്കാൻ കഴിയുന്നത്. അതുപോലെ തന്നെയാണ് ഭാഗവതകഥയും.