ശോചത്യശ്രുകലാ സാധ്വീ ദുര്ഭഗേവോജ്ഝിതാ സതീ । അബ്രഹ്മണ്യാ നൃപവ്യാജാഃ ശൂദ്രാ ഭോക്ഷ്യന്തി മാമിതി
ആ പുണ്യവതി, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടതും ദുർഭാഗ്യവതിയും, കണ്ണീരൊഴുക്കി വിലപിക്കുന്നു: 'ബ്രാഹ്മണ്യരല്ലാത്ത രാജാക്കന്മാർ, രാജാവെന്ന പേരിൽ, ശൂദ്രന്മാർ എന്നെ അനുഭവിക്കും.'
ഇതി ധര്മം മഹീം ചൈവ സാന്ത്വയിത്വാ മഹാരഥഃ । നിശാതമാദദേ ഖഡ്ഗം കലയേഽധര്മഹേതവേ
ഇങ്ങനെ ധർമ്മത്തെയും ഭൂമിയെയും ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം, മഹാരഥി തന്റെ മൂർച്ചയുള്ള വാൾ എടുത്തു, അകൃത്യത്തിന് കാരണമാകുന്നവനെ ശിക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായി.
തം ജിഘാംസുമഭിപ്രേത്യ വിഹായ നൃപലാഞ്ഛനമ് । തത്പാദമൂലം ശിരസാ സമഗാദ്ഭയവിഹ്വലഃ
കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് സമീപിച്ചവൻ, രാജചിഹ്നം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഭയത്തിൽ വിറെച്ച്, അവന്റെ പാദങ്ങൾക്കരികിൽ തലകൂന്തി വീണു.
പതിതം പാദയോര്വീരഃ കൃപയാ ദീനവത്സലഃ । ശരണ്യോ നാവധീച്ഛ്ലോക്യ ആഹ ചേദം ഹസന്നിവ
വീരൻ, ദയയോടെ ദു:ഖിതരെ സംരക്ഷിക്കുന്നവൻ, തന്റെ കാലിൽ വീണവനെ കൊല്ലാതെ, ആശ്രയാർത്ഥിയെന്ന നിലയിൽ, അല്പം പുഞ്ചിരിയോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രാജോവാച ന തേ ഗുഡാകേശയശോധരാണാം ബദ്ധാഞ്ജലേര്വൈ ഭയമസ്തി കിഞ്ചിത് । ന വര്തിതവ്യം ഭവതാ കഥഞ്ചന ക്ഷേത്രേ മദീയേ ത്വമധര്മബന്ധുഃ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: കൈകൾ ചേർത്ത് വിനയത്തോടെ നിന്നിരിക്കുന്ന നിനക്കു ഗുഡാകേശന്റെ വംശജന്മാരിൽ നിന്നു ഒരു ഭയവും ഇല്ല. നീ എന്റെ രാജ്യത്ത് ഒരിക്കലും തുടരരുത്, അകൃത്യത്തിന്റെ കൂട്ടുകാരാ.
ത്വാം വര്തമാനം നരദേവദേഹേഷ്വനുപ്രവൃത്തോഽയമധര്മപൂഗഃ । ലോഭോഽനൃതം ചൌര്യമനാര്യമംഹോ ജ്യേഷ്ഠാ ച മായാ കലഹശ്ച ദമ്ഭഃ
നീ മനുഷ്യരിൽ വസിക്കുമ്പോൾ, അകൃത്യങ്ങളുടെ കൂട്ടം ഉയർന്നു: ലാഭം, കള്ളം, മോഷണം, അശുദ്ധി, പാപം, വഞ്ചന, കലഹം, കപടത്വം.
ന വര്തിതവ്യം തദധര്മബന്ധോ ധര്മേണ സത്യേന ച വര്തിതവ്യേ । ബ്രഹ്മാവര്തേ യത്ര യജന്തി യജ്ഞൈര്യജ്ഞേശ്വരം യജ്ഞവിതാനവിജ്ഞാഃ
അകൃത്യത്തിന്റെ കൂട്ടുകാരാ, നീ ഇവിടെ തുടരരുത്; ധർമ്മത്തിലും സത്യത്തിലും മാത്രം നിലകൊള്ളണം, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രഹ്മാവർതത്തിൽ, യജ്ഞങ്ങൾക്കുവഴി യജ്ഞേശ്വരനെ അറിഞ്ഞ് ആരാധിക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾ ഉള്ളിടത്ത്.
യസ്മിന് ഹരിര്ഭഗവാനിജ്യമാന ഇജ്യാത്മമൂര്തിര്യജതാം ശം തനോതി । കാമാനമോഘാന് സ്ഥിരജങ്ഗമാനാമന്തര്ബഹിര്വായുരിവൈഷ ആത്മാ
ഹരി, ഭഗവാൻ, യജ്ഞരൂപത്തിൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നിടത്ത്, യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവർക്കു ക്ഷേമം നൽകുന്നു; അവൻ, വായുവുപോലെ, അകത്തും പുറത്തും, ചലനമുള്ളവർക്കും ചലനമില്ലാത്തവർക്കും ആത്മാവാണ്.
സൂത ഉവാച പരീക്ഷിതൈവമാദിഷ്ടഃ സ കലിര്ജാതവേപഥുഃ । തമുദ്യതാസിമാഹേദം ദണ്ഡപാണിമിവോദ്യതമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പരിചാരികൻ കലിയെ നിർദ്ദേശിച്ചപ്പോൾ, കലികാലൻ ഭയത്തിൽ വിറെച്ചു; വാൾ ഉയർത്തിയ രാജാവിനെ, ശിക്ഷയ്ക്ക് തയ്യാറായവനെ, അവൻ അഭിമുഖീകരിച്ചു.
കലിരുവാച യത്ര ക്വ വാഥ വത്സ്യാമി സാര്വഭൌമ തവാജ്ഞയാ । ലക്ഷയേ തത്ര തത്രാപി ത്വാമാത്തേഷുശരാസനമ്
കലി പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഞാനെവിടെയായാലും താമസിക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞയാൽ, നിങ്ങൾ വില്ലും അമ്പും കൈവശം വച്ചിരിക്കുന്നതെവിടെയും ഞാൻ കാണുന്നു.
തന്മേ ധര്മഭൃതാം ശ്രേഷ്ഠ സ്ഥാനം നിര്ദേഷ്ടുമര്ഹസി । യത്രൈവ നിയതോ വത്സ്യ ആതിഷ്ഠംസ്തേഽനുശാസനമ്
ധർമ്മത്തെ ഏറ്റവും നല്ലവനേ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞ കർശനമായി പാലിച്ച് താമസിക്കാൻ ഒരു സ്ഥലം നിങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കണം.
സൂത ഉവാച അഭ്യര്ഥിതസ്തദാ തസ്മൈ സ്ഥാനാനി കലയേ ദദൌ । ദ്യൂതം പാനം സ്ത്രിയഃ സൂനാ യത്രാധര്മശ്ചതുര്വിധഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ രാജാവ് കലിക്ക് ഈ സ്ഥലങ്ങൾ അനുവദിച്ചു: ചൂതാട്ടം, മദ്യപാനം, സ്ത്രീകൾ, കൊല്ലൽ—ഇവിടെയാണ് നാലു വിധത്തിലുള്ള അധർമ്മം നിലനിൽക്കുന്നത്.
പുനശ്ച യാചമാനായ ജാതരൂപമദാത്പ്രഭുഃ । തതോഽനൃതം മദം കാമം രജോ വൈരം ച പഞ്ചമമ്
കലി വീണ്ടും അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, രാജാവ് അവനു പൊന്നും അനുവദിച്ചു. അതിൽ നിന്ന് അസത്യവും, മദവും, കാമവും, രാഗവും, അഞ്ചാമതായി വൈരവും ഉരുത്തിരിഞ്ഞു.
അമൂനി പഞ്ച സ്ഥാനാനി ഹ്യധര്മപ്രഭവഃ കലിഃ । ഔത്തരേയേണ ദത്താനി ന്യവസത്തന്നിദേശകൃത്
അധർമ്മം വളരുന്ന ഈ അഞ്ചു സ്ഥലങ്ങളും ഉത്തരയുടെ മകനായ രാജാവ് കലിക്ക് നൽകി; അവൻ ആജ്ഞ അനുസരിച്ച് അവിടെ താമസിച്ചു.
അഥൈതാനി ന സേവേത ബുഭൂഷുഃ പുരുഷഃ ക്വചിത് । വിശേഷതോ ധര്മശീലോ രാജാ ലോകപതിര്ഗുരുഃ
ആകയാൽ, ആരെങ്കിലും നല്ലതിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, പ്രത്യേകിച്ച് ധർമ്മനിഷ്ഠനായ രാജാവ്, ജനങ്ങളുടെ നേതാവ്, ഗുരു—ഇവരൊരുവനും ഈ സ്ഥലങ്ങളിൽ ഒരിക്കലും പോകരുത്.
വൃഷസ്യ നഷ്ടാംസ്ത്രീന് പാദാന് തപഃ ശൌചം ദയാമിതി । പ്രതിസന്ദധ ആശ്വാസ്യ മഹീം ച സമവര്ധയത്
വൃഷഭത്തിന് നഷ്ടമായിരുന്ന മൂന്ന് കാലുകൾ—തപസ്സും, ശുദ്ധിയും, കരുണയും—അവൻ തിരികെ നൽകി, ആശ്വസിപ്പിച്ചു, ഭൂമിയെ സമൃദ്ധിയിലാക്കി.
സ ഏഷ ഏതര്ഹ്യധ്യാസ്ത ആസനം പാര്ഥിവോചിതമ് । പിതാമഹേനോപന്യസ്തം രാജ്ഞാരണ്യം വിവിക്ഷതാ
ഇപ്പോൾ അവൻ രാജസിംഹാസനം അലങ്കരിക്കുന്നു; രാജാവ് വനവാസം ആഗ്രഹിച്ചപ്പോൾ, അവന്റെ മുത്തശ്ശൻ ഏല്പിച്ചിരുന്നതാണ് അത്.
ആസ്തേഽധുനാ സ രാജര്ഷിഃ കൌരവേന്ദ്രശ്രിയോല്ലസന് । ഗജാഹ്വയേ മഹാഭാഗശ്ചക്രവര്തീ ബൃഹച്ഛ്രവാഃ
ഇപ്പോൾ ആ രാജർഷി, കൗരവരാജാക്കന്മാരുടെ മഹിമയിൽ തിളങ്ങുന്നവൻ, ഹസ്തിനാപുരത്തിൽ വസിക്കുന്നു; മഹാഭാഗനും ചക്രവർത്തിയും പ്രശസ്തനുമാണ്.
ഇത്ഥമ്ഭൂതാനുഭാവോഽയമഭിമന്യുസുതോ നൃപഃ । യസ്യ പാലയതഃ ക്ഷൌണീം യൂയം സത്രായ ദീക്ഷിതാഃ
അഭിമന്യുവിന്റെ മകനായ ഈ രാജാവിന്റെ ശക്തി ഇതാണ്: ഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും മഹായാഗത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഏവംവിധോ നരപതിഃ വിമാനേനാര്കവര്ചസാ । വിധൂയ ഇഹ അശുഭം കൃത്സ്നം ഇംദ്രേണ സഹ മോദതേ
ഇത്തരം ഒരു രാജാവ്, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവൻ, ദുർഭാഗ്യം മുഴുവൻ വിട്ട്, ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു.
സീദന് വിപ്രഃ വണിക് വൃത്ത്യാ പണ്യൈഃ ഏവാപദം തരേത് । ഖഡ്ഗേന വാ ആപദാക്രാംതോ ന ശ്വവൃത്ത്യാ കഥഞ്ചന
ബ്രാഹ്മണൻ കഷ്ടതയിൽ ആണെങ്കിൽ, വ്യാപാരമോ വസ്തുക്കൾ വിൽക്കലോ ചെയ്ത് ജീവിക്കാം; അതിനാൽ കഴിയില്ലെങ്കിൽ, ആയുധം ഉപയോഗിച്ചും ജീവിക്കാം; പക്ഷേ, ഒരിക്കലും നായയുടെ ജീവിതം പോലെ നിന്ദ്യമായ ഉപജീവനം സ്വീകരിക്കരുത്.
വൈശ്യവൃത്ത്യാ തു രാജന്യോ ജീവേത് മൃഗയയാപദി । ചരേദ് വാ വിപ്രരൂപേണ ന ശ്വവൃത്ത്യാ കഥഞ്ചന
ക്ഷത്രിയൻ കഷ്ടതയിൽ ആണെങ്കിൽ, വൈശ്യന്റെ ജോലി ചെയ്യാം, വേട്ടയാടാം, അല്ലെങ്കിൽ ബ്രാഹ്മണന്റെ രൂപത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കാം; പക്ഷേ, നായയുടെ ജീവിതം പോലെ നിന്ദ്യമായ ഉപജീവനം ഒരിക്കലും സ്വീകരിക്കരുത്.
ശൂദ്രവൃത്തിം ഭജേദ് വൈശ്യഃ ശൂദ്രഃ കാരുകടക്രിയാമ് । കൃച്ഛ്രാന് മുക്തോ ന ഗര്ഹ്യേണ വൃത്തിം ലിപ്സേത കര്മണാ
വൈശ്യൻ ശൂദ്രന്റെ ജോലി ചെയ്യാം; ശൂദ്രൻ താഴ്ന്ന തൊഴിൽ സ്വീകരിക്കാം; എന്നാൽ കഷ്ടത കഴിഞ്ഞാൽ, ആരും നിന്ദ്യമായ ജോലി തേടരുത്.
വേദാധ്യായ സ്വധാ സ്വാഹാ ബലി അന്നാദ്യൈഃ യഥോദയമ് । ദേവര്ഷിപിതൃഭൂതാനി മദ് രൂപാണി അന്വഹം യജേത്
വേദപഠനം, പിതൃകാർമ്മങ്ങൾ, ഹോമങ്ങൾ, ദാനങ്ങൾ, ഭക്ഷണം എന്നിവ ലഭ്യമായതുപോലെ ഉപയോഗിച്ച്, ദേവന്മാരെയും, ഋഷിമാരെയും, പിതാക്കന്മാരെയും, ഭൂതങ്ങളെയും—എന്റെ രൂപങ്ങളായ ഇവരെ—ദിവസേന ആരാധിക്കണം.
യദൃച്ഛയാ ഉപപന്നേന ശുക്ലേന ഉപാര്ജിതേന വാ । ധനേന അപീഡയന് ഭൃത്യാന് ന്യായേന ഏവ ആഹരേത് ക്രതൂന്
യാദൃശ്ചികമായി ലഭിച്ചോ, സത്യസന്ധമായി സമ്പാദിച്ചോ, മറ്റുള്ളവരെ പീഡിപ്പിക്കാതെ സമ്പാദിച്ചോ സമ്പത്ത് ഉപയോഗിച്ച്, ഭൃത്യന്മാരെ പോഷിക്കണം, യാഗങ്ങൾ നടത്തണം; എല്ലായ്പ്പോഴും നീതിപാലിച്ച് മാത്രം ചെയ്യണം.
കുടുംബേഷു ന സജ്ജേത ന പ്രമാദ്യേത് കുടുംബീ അപി । വിപശ്ചിത് നശ്വരം പശ്യേദ് അദൃഷ്ടമപി ദൃഷ്ടവത്
കുടുംബത്തിൽ ആസ്വാദനമോ അശ്രദ്ധയോ കാണിക്കരുത്—even as a householder; ജ്ഞാനികൾ, നശ്വരമായത് കാണാത്തതും കാണുന്നതുപോലെ കാണുന്നു.
പുത്രദാരാ ആപ്തബംധൂനാം സംഗമഃ പാംഥസങ്ഗമഃ । അനുദേഹം വിയന്ത്യേതേ സ്വപ്നോ നിദ്രാനുഗോ യഥാ
മക്കളും ഭാര്യയും ബന്ധുക്കളും തമ്മിലുള്ള കൂടിച്ചേരൽ യാത്രക്കാരുടെ കൂടിച്ചേരലുപോലെയാണ്; ഇവർ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേർപിരിയുന്നത് ഉറക്കത്തിന് ശേഷം സ്വപ്നം മാറുന്നതുപോലെയാണ്.
ഇത്ഥം പരിമൃശന് മുക്തോ ഗൃഹേഷു അതിഥിവദ് വസന് । ന ഗൃഹൈഃ അനുബധ്യേത നിര്മമോ നിരഹങ്കൃതഃ
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് മോചിതനായവൻ വീട്ടിൽ അതിഥിപോലെ താമസിക്കും; വീട്ടിനോടു ബന്ധം ഇല്ലാതെയും, സ്വന്തമെന്ന ഭാവവും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാതെയും.
കര്മഭിഃ ഗൃഹമേധീയൈഃ ഇഷ്ട്വാ മാമേവ ഭക്തിമാന് । തിഷ്ഠേദ് വനം വോപവിശേത് പ്രജാവാന് വാ പരിവ്രജേത്
വീട്ടുകാരുടെ കര്മ്മങ്ങള് ഭക്തിയോടെ എനിക്ക് വേണ്ടി നിര്വഹിച്ച്, ആൾ വീട്ടിൽ തന്നെ കഴിയാമെങ്കിലും, കാട്ടിലേക്ക് പോകാമെങ്കിലും, മക്കളുണ്ടെങ്കിൽ സന്യാസിയായി യാത്ര ചെയ്യാമെങ്കിലും അതിൽ ദോഷമില്ല.
യസ്തു ആസക്തമതിഃ ഗേഹേ പുത്രവിത്തൈഷണാ ആതുരഃ । സ്ത്രൈണഃ കൃപണധീഃ മൂഢോ മമ അഹം ഇതി ബധ്യതേ
വീട്ടിനോടും മക്കളോടും ധനത്തിനോടും അമിതമായ ആസക്തിയുള്ളവനും, സ്ത്രീകളിൽ ലയിച്ച മനസ്സും, ദയനീയമായ ചിന്തകളും, 'എനിക്ക്' എന്ന ഭാവവും ഉള്ളവൻ അജ്ഞാനത്തിൽ കുടുങ്ങിപ്പോകുന്നു.