ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

നമോ ഗുണപ്രദീപായ ഗുണാത്മച്ഛാദനായ ച । ഗുണവൃത്ത്യുപലക്ഷ്യായ ഗുണദ്രഷ്ടേ സ്വസംവിദേ

ഗുണങ്ങളുടെ പ്രകാശമായവനേ, ഗുണങ്ങളാൽ സ്വയം മറയ്ക്കുന്നവനേ, ഗുണങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനംകൊണ്ടു അറിയപ്പെടുന്നവനേ, ഗുണങ്ങളെ കാണുന്നവനേ, ആന്തരികചൈതന്യമായവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

അവ്യാകൃതവിഹാരായ സര്വവ്യാകൃതസിദ്ധയേ । ഹൃഷീകേശ നമസ്തേഽസ്തു മുനയേ മൌനശീലിനേ

അവ്യാകൃതമായതിൽ ക്രീഡിക്കുന്നവനേ, സകല വ്യാകൃതങ്ങളെയും സിദ്ധിയിലേക്കു നയിക്കുന്നവനേ, ഹൃഷീകേശനേ, മൗനവ്രതം പാലിക്കുന്ന മുനിയായവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

പരാവരഗതിജ്ഞായ സര്വാധ്യക്ഷായ തേ നമഃ । അവിശ്വായ ച വിശ്വായ തദ്ദ്രഷ്ടേഽസ്യ ച ഹേതവേ

ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ ഗതികൾ അറിയുന്നവനേ, എല്ലാറ്റിനും മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നവനേ, അവ്യക്തവും വ്യക്തവുമായവനേ, ഇതെല്ലാം കാണുന്നവനും ഇതിന്റെ കാരണവുമാവുന്നവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

( മിശ്ര ) ത്വം ഹ്യസ്യ ജന്മസ്ഥിതിസംയമാന് പ്രഭോ ഗുണൈരനീഹോഽകൃത കാലശക്തിധൃക് । തത്തത് സ്വഭാവാന് പ്രതിബോധയന് സതഃ സമീക്ഷയാമോഘവിഹാര ഈഹസേ

പ്രഭുവേ, നീ ഗുണങ്ങളിൽ ആസക്തിയില്ലാതിരുന്നിട്ടും, ഈ ലോകത്തിന്റെ ജനനം, നിലനിൽപ്പ്, ലയങ്ങൾ എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കുന്നു. കാലശക്തിയെ നിലനിർത്തി, ജീവികളിൽ വിവിധ സ്വഭാവങ്ങൾ ഉണർത്തി, അശേഷമായ കാഴ്ചകൊണ്ട് അത്ഭുതമായ ലീലകൾ നടത്തുന്നു.

( ഇംദ്രവംശാ ) തസ്യൈവ തേഽമൂസ്തനവസ്ത്രിലോക്യാം ശാന്താ അശാന്താ ഉത മൂഢയോനയഃ । ശാന്താഃ പ്രിയാസ്തേ ഹ്യധുനാവിതും സതാം സ്ഥാതുശ്ച തേ ധര്മപരീപ്സയേഹതഃ

മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിന്റെ ഈ ശരീരങ്ങൾ — ചിലത് ശാന്തമായവ, ചിലത് അശാന്തമായവ, ചിലത് അജ്ഞതയിൽ ജനിച്ചവ — എല്ലാം നീ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവയാണ്, ഇന്ദ്രവംശജാ. അതിൽ ശാന്തരായവരാണ് നിനക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയം, കാരണം ഇപ്പോൾ നീ ധർമ്മം നിലനിറുത്താൻ സന്മാർഗ്ഗികളായവരെ രക്ഷിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനും ശ്രമിക്കുന്നു.

( അനുഷ്ടുപ് ) അപരാധഃ സകൃദ് ഭര്ത്രാ സോഢവ്യഃ സ്വപ്രജാകൃതഃ । ക്ഷന്തുമര്ഹസി ശാന്താത്മമ് മൂഢസ്യ ത്വാമജാനതഃ

ഭരണാധികാരിക്ക് തന്റെ ജനങ്ങൾ ചെയ്ത ഒരു തെറ്റ് ക്ഷമിക്കേണ്ടതാണ്; അജ്ഞതയിൽ നിന്നു നിന്നോട് തെറ്റു ചെയ്തവനെ ശാന്തമായ മനസ്സോടെ നീ ക്ഷമിക്കണം.

അനുഗൃഹ്ണീഷ്വ ഭഗവന് പ്രാണാംസ്ത്യജതി പന്നഗഃ । സ്ത്രീണാം നഃ സാധുശോച്യാനാം പതിഃ പ്രാണഃ പ്രദീയതാമ്

ദയയോടെ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ, പ്രഭോ. പാമ്പ് ജീവൻ വിടുകയാണ്; ഞങ്ങൾ സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവാണ് ജീവൻ. ദയയ്ക്ക് അർഹരായ ഞങ്ങളെ അവനു തിരികെ നൽകണമേ.

വിധേഹി തേ കിങ്‌കരീണാം അനുഷ്ഠേയം തവാജ്ഞയാ । യച്ഛ്രദ്ധയാനുതിഷ്ഠന് വൈ മുച്യതേ സര്വതോ ഭയാത്

നാം നിന്റെ ദാസിമാർക്ക് ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണെന്ന് നീ കല്പിക്കണം; വിശ്വാസത്തോടെ അതു അനുഷ്ഠിച്ചാൽ എല്ലാ ഭയങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.

ശ്രീശുക ഉവാച । ഇത്ഥം സ നാഗപത്‍നീഭിഃ ഭഗവാന് സമഭിഷ്ടുതഃ । മൂര്ച്ഛിതം ഭഗ്നശിരസം വിസസര്ജാങ്‌ഘ്രികുട്ടനൈഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പാമ്പിന്റെ ഭാര്യമാർ ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ബോധംകെട്ട് തല പൊട്ടിയിരുന്ന പാമ്പിനെ കാൽകൊണ്ടു ചവിട്ടൽ അവസാനിപ്പിച്ച് വിട്ടയച്ചു.

പ്രതിലബ്ധേന്ദ്രിയപ്രാണഃ കാലിയഃ ശനകൈര്ഹരിമ് । കൃച്ഛ്രാത് സമുച്ഛ്വസന് ദീനഃ കൃഷ്ണം പ്രാഹ കൃതാഞ്ജലിഃ

ഇന്ദ്രിയങ്ങളും പ്രാണനും വീണ്ടെടുത്ത്, കാലിയൻ പതിയെ ഹരിയെ നോക്കി; ശ്വാസം എടുക്കാൻ കഷ്ടപ്പെട്ട്, ദുർബലനായി, കയ്യുകൂപ്പി കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു.

കാലിയ ഉവാച । വയം ഖലാഃ സഹോത്പത്ത്യാ തമസാ ദീര്ഘമന്യവഃ । സ്വഭാവോ ദുസ്ത്യജോ നാഥ ലോകാനാം യദസദ്‍ഗ്രഹഃ

കാലിയൻ പറഞ്ഞു: ഞങ്ങൾ ജന്മത്തോടുകൂടി ദുഷ്ടരും, അന്ധകാരത്തിലും ദീർഘമായ കോപത്തിലും ആഴപ്പെട്ടവരുമാണ്. ഈ സ്വഭാവം ഉപേക്ഷിക്കാൻ വളരെ കഠിനമാണ്, ഭഗവാനേ, കാരണം ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളും അജ്ഞതയാൽ ഇങ്ങനെ തന്നെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.

ത്വയാ സൃഷ്ടമിദം വിശ്വം ധാതര്ഗുണവിസര്ജനമ് । നാനാസ്വഭാവവീര്യൌജോ യോനിബീജാശയാകൃതി

നീ സൃഷ്ടാവായ ഭഗവാനാണ് ഈ ലോകം ഗുണങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്ത് സൃഷ്ടിച്ചത്. വിവിധ സ്വഭാവങ്ങളും ശക്തിയും ഉത്സാഹവും രൂപങ്ങളും വിത്തുകളും ആഗ്രഹങ്ങളും എല്ലാം നിന്നിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.

വയം ച തത്ര ഭഗവന് സര്പാ ജാത്യുരുമന്യവഃ । കഥം ത്യജാമസ്ത്വന്മായാം ദുസ്ത്യജാം മോഹിതാഃ സ്വയമ്

അവയിൽ ഞങ്ങൾ പാമ്പുകൾ ജന്മത്തിൽ തന്നെ കഠിനമായ കോപമുള്ളവരാണ്, ഭഗവാനേ. നിന്റെ മായയെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും? അതു ഉപേക്ഷിക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്, കാരണം ഞങ്ങൾ തന്നെ അതിൽ അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ഭവാന് ഹി കാരണം തത്ര സര്വജ്ഞോ ജഗദീശ്വരഃ । അനുഗ്രഹം നിഗ്രഹം വാ മന്യസേ തദ് വിധേഹി നഃ

ഇതിന്റെ കാരണവും, സർവ്വജ്ഞനും, ലോകനാഥനും നീ തന്നെയാണ്. ദയയോ ശിക്ഷയോ ഏത് നിനക്ക് ഉചിതമായെന്ന് തോന്നുന്നു അതു ഞങ്ങളോടു ചെയ്യുക.

ശ്രീശുക ഉവാച । ഇത്യാകര്ണ്യ വചഃ പ്രാഹ ഭഗവാന് കാര്യമാനുഷഃ । നാത്ര സ്ഥേയം ത്വയാ സര്പ സമുദ്രം യാഹി മാ ചിരമ് । സ്വജ്ഞാത്യപത്യദാരാഢ്യോ ഗോനൃഭിര്ഭുജ്യതാം നദീ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, മനുഷ്യരൂപത്തിൽ വന്ന ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'നീ ഇവിടെ തുടരാൻ പാടില്ല, പാമ്പേ; വൈകാതെ സമുദ്രത്തിലേക്ക് പോ. ഈ നദി പശുക്കൾക്കും മനുഷ്യർക്കും നിന്റെ കുടുംബത്തിനും കുട്ടികൾക്കും ഭാര്യമാർക്കും ഉപഭോഗിക്കാൻ വിട്ടു കൊടുക്കണം.'

യ ഏതത് സംസ്മരേന് മര്ത്യഃ തുഭ്യം മദനുശാസനമ് । കീര്തയന് ഉഭയോഃ സന്ധ്യോഃ ന യുഷ്മദ് ഭയമാപ്നുയാത്

നിനക്ക് ഞാൻ നൽകിയ ഈ ഉപദേശം ആരെങ്കിലും മനുഷ്യർക്ക് ഓർത്തു, രാവിലെയും വൈകിട്ടും ജപിച്ചാൽ, അവനു നിന്നിൽ നിന്ന് ഭയം ഉണ്ടാകില്ല.

യോഽസ്മിന് സ്നാത്വാ മദാക്രീഡേ ദേവാദീന് തര്പയേജ്ജലൈഃ । ഉപോഷ്യ മാം സ്മരന്നര്ചേത് സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ

എവിടേയും ഞാൻ കളിച്ച ഈ സ്ഥലത്ത് കുളിച്ച്, ദേവന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും വെള്ളം നൽകി തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് എന്നെ സ്മരിച്ച് പൂജിച്ചാൽ, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.

ദ്വീപം രമണകം ഹിത്വാ ഹ്രദമേതമുപാശ്രിതഃ । യദ് ഭയാത്സ സുപര്ണസ്ത്വാം നാദ്യാന്മത്പാദ ലാഞ്ഛിതമ്

രമണകദ്വീപ് വിട്ട് ഈ കുളത്തിൽ അഭയം തേടിയപ്പോൾ, നീ എന്റെ പാദചിഹ്നം ധരിക്കുന്നതിനാൽ, സൂപർണ്ണൻ ഭയത്താൽ നിന്നെ തിന്നില്ലായിരുന്നു.

ശ്രീഋഷിരുവാച । ഏവമുക്തോ ഭഗവതാ കൃഷ്ണേനാദ്‌ഭുതകര്മണാ । തം പൂജയാമാസ മുദാ നാഗപത്‍ന്യശ്ച സാദരമ്

മഹാത്ഭുതകര്യങ്ങളുള്ള കൃഷ്ണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, പാമ്പിന്റെ ഭാര്യമാർ സന്തോഷത്തോടും ആദരവോടും കൂടി അവനെ ആരാധിച്ചു.

ദിവ്യാമ്ബരസ്രങ്‌ മണിഭിഃ പരാര്ധ്യൈരപി ഭൂഷണൈഃ । ദിവ്യഗന്ധാനുലേപൈശ്ച മഹത്യോത്പലമാലയാ

ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങൾ, പുഷ്പമാലകൾ, വിലയേറിയ മാണിക്യങ്ങളും അലങ്കാരങ്ങളും, സുഗന്ധിതമായ ലേപനങ്ങളും, വലിയ ഉത്പലമാലയും കൊണ്ട് അവനെ ആദരിച്ചു.

പൂജയിത്വാ ജഗന്നാഥം പ്രസാദ്യ ഗരുഡധ്വജമ് । തതഃ പ്രീതോഽഭ്യനുജ്ഞാതഃ പരിക്രമ്യാഭിവന്ദ്യ തമ്

ലോകനാഥനായ കൃഷ്ണനെ ആരാധിച്ച്, ഗരുഡധ്വജനായ അവനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു; പിന്നെ അവനെ ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം നടത്തി, വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.

സകലത്രസുഹൃത്പുത്രോ ദ്വീപമബ്ധേര്ജഗാമ ഹ । തദൈവ സാമൃതജലാ യമുനാ നിര്വിഷാഭവത് । അനുഗ്രഹാദ് ഭഗവതഃ ക്രീഡാമാനുഷരൂപിണഃ

ഭാര്യകളും സുഹൃത്തുക്കളും പുത്രന്മാരും കൂട്ടായി, അവൻ സമുദ്രത്തിലെ ദ്വീപിലേക്ക് പോയി. അപ്പോൾ തന്നെ, മനുഷ്യരൂപത്തിൽ കളിച്ച ഭഗവാന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, യമുനാ പുഴയിൽ വിഷം ഇല്ലാതായി.

  ഗന്ധധൂപാദിഭിശ്ചാര്ചേദ് ദ്വാദശാക്ഷരവിദ്യയാ

അവൻ സുഗന്ധങ്ങളും ധൂപവും മറ്റ് ഭക്തിസാമഗ്രികളും ഉപയോഗിച്ച്, പന്ത്രണ്ടക്ഷരമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് ആരാധന നടത്തി.

സൂത ഉവാച തത്ര ഗോമിഥുനം രാജാ ഹന്യമാനമനാഥവത് । ദണ്ഡഹസ്തം ച വൃഷലം ദദൃശേ നൃപലാഞ്ഛനമ്

സൂതൻ പറഞ്ഞു: അവിടെ രാജാവിന് ഒരു പശുവിനെയും കാളയെയും ആരും സംരക്ഷിക്കാതെ അടിച്ചുതെറിപ്പിക്കുന്നതും, ഒരു ചാവേർ കൈയിൽ ദണ്ഡം പിടിച്ച്, രാജവംശത്തിന് അപമാനമായി അവിടെ നിൽക്കുന്നതും കാണാൻ കഴിഞ്ഞു.

വൃഷം മൃണാലധവലം മേഹന്തമിവ ബിഭ്യതമ് । വേപമാനം പദൈകേന സീദന്തം ശൂദ്രതാഡിതമ്

കാള, താമരക്കൊമ്പിന്റെ നിറത്തിൽ വെള്ളയായിരുന്നു; ഭയത്താൽ മൂത്രം ചോർക്കുന്നപോലെയും, ഒരു കാൽ മാത്രം നില്ക്കയും, കുലുക്കുകയും, ശൂദ്രന്റെ അടികൾ കൊണ്ട് ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഗാം ച ഘര്മദുഘാം ദീനാം ഭൃശം ശൂദ്രപദാഹതാമ് । വിവത്സാമാശ്രുവദനാം ക്ഷാമാം യവസമിച്ഛതീമ്

പശു, ഒരിക്കൽ ചൂടുള്ള പാലു നൽകുന്നവളായിരുന്നു; ഇപ്പോൾ ദു:ഖിതയായി, ശൂദ്രന്റെ കാൽകൊണ്ടു കനത്ത അടികൾ ഏറ്റു, കിടാവിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട്, കണ്ണീരോടെ, ക്ഷീണിച്ച നിലയിൽ, പുല്ലിനായി ആഗ്രഹിച്ചു നിന്നു.

പപ്രച്ഛ രഥമാരൂഢഃ കാര്തസ്വരപരിച്ഛദമ് । മേഘഗമ്ഭീരയാ വാചാ സമാരോപിതകാര്മുകഃ

പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച രഥത്തിൽ കയറി, ഇടിമുഴക്കമുള്ള ശബ്ദത്തിൽ, വില്ലുയർത്തി, അവരെ രാജാവ് ചോദ്യം ചെയ്തു.

കസ്ത്വം മച്ഛരണേ ലോകേ ബലാദ്ധംസ്യബലാന് ബലീ । നരദേവോഽസി വേഷേണ നടവത്കര്മണാദ്വിജഃ

നീ ആരാണ്? എന്റെ സംരക്ഷണത്തിലുള്ള ഈ ലോകത്ത്, നീ ശക്തനായവൻ ദുർബലരെ അന്യായമായി ഉപദ്രവിക്കുന്നു. നീ രാജാവെന്ന വേഷം ധരിച്ചാലും, നിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ നടന്റെതുപോലെയാണ്, ഒരു സത്യവാന്റെതല്ല.

യസ്ത്വം കൃഷ്ണേ ഗതേ ദൂരം സഹഗാണ്ഡീവധന്വനാ । ശോച്യോഽസ്യശോച്യാന് രഹസി പ്രഹരന് വധമര്ഹസി

കൃഷ്ണനും ഗാണ്ഡീവം വഹിച്ചവനും ദൂരേ പോയപ്പോൾ, നീ നിരപരാധികളെ രഹസ്യമായി ആക്രമിക്കുന്നു. അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നതിന് നിനക്ക് മരണശിക്ഷ അർഹമാണ്.