ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

* യോ വൈ മമാതിഭരമാസുരവംശരാജ്ഞാമ് അക്ഷൌഹിണീശതമപാനുദദാത്മതന്ത്രഃ । ത്വാം ദുഃസ്ഥമൂനപദമാത്മനി പൌരുഷേണ സമ്പാദയന് യദുഷു രമ്യമബിഭ്രദങ്ഗമ്

അസുരവംശരാജാക്കന്മാരുടെ നൂറുകൂട്ടം സൈന്യങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ ഉണ്ടായ അത്യന്തഭാരം തന്റെ ശക്തിയാൽ നീക്കിയവൻ, തളർന്ന നിലയിലായിരുന്ന നിന്നെ ശക്തിയോടെ നിലനിര്‍ത്തി, യദുകുലത്തിൽ മനോഹരമായ രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച് അവരെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു.

* കാ വാ സഹേത വിരഹം പുരുഷോത്തമസ്യ പ്രേമാവലോകരുചിരസ്മിതവല്ഗുജല്പൈഃ । സ്ഥൈര്യം സമാനമഹരന്മധുമാനിനീനാം രോമോത്സവോ മമ യദങ്ഘ്രിവിടങ്കിതായാഃ

പരമപുരുഷനോടു വേർപാട് സഹിക്കാൻ ആര്ക്ക് കഴിയും? അവന്റെ പ്രേമപൂർണ്ണമായ കാഴ്ചകളും, പ്രകാശമുള്ള പുഞ്ചിരിയും, മധുരമായ വാക്കുകളും, തേനീച്ചകളുടേയും സ്ഥിരത കവർന്നെടുക്കുന്നു. അവന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങൾകൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട എന്റെ ശരീരത്തിൽ പോലും ആനന്ദം നിറയുന്നു.

* തയോരേവം കഥയതോഃ പൃഥിവീധര്മയോസ്തദാ । പരീക്ഷിന്നാമ രാജര്ഷിഃ പ്രാപ്തഃ പ്രാചീം സരസ്വതീമ്

ഇങ്ങനെ ഭൂമിയും ധർമ്മനും സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, രാജർഷിയായ പരിചിത്ത് പൂർവദിശയിലുള്ള സർസ്വതീനദിയുടെ തീരത്ത് എത്തി.

( അനുഷ്ടുപ് ) നമസ്തുഭ്യം ഭഗവതേ പുരുഷായ മഹാത്മനേ । ഭൂതാവാസായ ഭൂതായ പരായ പരമാത്മനേ

നിനക്കു വന്ദനം, ഭഗവാനേ, മഹാത്മാവേ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ആധാരമായവനേ, സകലത്തിന്റെയും കാരണമായ പരമാത്മാവേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

ജ്ഞാനവിജ്ഞാനനിധയേ ബ്രഹ്മണേഽനന്തശക്തയേ । അഗുണായാവികാരായ നമസ്തേഽപ്രാകൃതായ ച

ജ്ഞാനവും വിവേകവും നിറഞ്ഞവനേ, പരബ്രഹ്മവുമായ അനന്തശക്തിയുള്ളവനേ, ഗുണാതീതനേ, മാറ്റമില്ലാത്തവനേ, പ്രകൃതിക്കതീതനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

കാലായ കാലനാഭായ കാലാവയവസാക്ഷിണേ । വിശ്വായ തദുപദ്രഷ്ട്രേ തത്കര്ത്രേ വിശ്വഹേതവേ

കാലമായവനേ, കാലത്തിന്റെ മൂലമായവനേ, കാലത്തിന്റെ വിഭജനം കാണുന്നവനേ, ഈ വിശ്വമായവനേ, അതിന്റെ സാക്ഷിയായവനേ, സൃഷ്ടാവായവനേ, കാരണം തന്നവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

ഭൂതമാത്രേന്ദ്രിയപ്രാണ മനോബുദ്ധ്യാശയാത്മനേ । ത്രിഗുണേനാഭിമാനേന ഗൂഢസ്വാത്മാനുഭൂതയേ

ഭൂതങ്ങൾക്കും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും പ്രാണനും മനസ്സിനും ബുദ്ധിക്കും ആന്തരികവൃത്തികൾക്കും ആധാരമായ ആത്മാവേ, മൂന്നു ഗുണങ്ങളോടുള്ള ഐക്യത്തിൽ മറഞ്ഞു, അകത്തുതന്നെ അനുഭവപ്പെടുന്നവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

നമോഽനന്തായ സൂക്ഷ്മായ കൂടസ്ഥായ വിപശ്ചിതേ । നാനാവാദാനുരോധായ വാച്യവാചക ശക്തയേ

അനന്തനേ, സൂക്ഷ്മനേ, അചഞ്ചലനേ, സർവ്വജ്ഞനേ, വിവിധ വാദങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുന്നവനേ, പറയപ്പെടുന്നതിലും അപ്രകൃതമായതിലും ശക്തിയുള്ളവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

നമഃ പ്രമാണമൂലായ കവയേ ശാസ്ത്രയോനയേ । പ്രവൃത്തായ നിവൃത്തായ നിഗമായ നമോ നമഃ

സകല പ്രമാണങ്ങളുടെ മൂലമായവനേ, മഹാകവിയായവനേ, ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ ഉത്ഭവമായവനേ, പ്രവൃത്തിയും നിർവൃത്തിയും ആയവനേ,Nigamമായ വേദമായവനേ, വീണ്ടും വീണ്ടും നിനക്ക് വന്ദനം.

നമഃ കൃഷ്ണായ രാമായ വസുദേവസുതായ ച । പ്രദ്യുമ്നായാനിരുദ്ധായ സാത്വതാം പതയേ നമഃ

കൃഷ്ണനേ, രാമനേ, വസുദേവപുത്രനേ, പ്രദ്യുമ്നനേ, അനിരുദ്ധനേ, സാത്വതരുടെ നാഥനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

നമോ ഗുണപ്രദീപായ ഗുണാത്മച്ഛാദനായ ച । ഗുണവൃത്ത്യുപലക്ഷ്യായ ഗുണദ്രഷ്ടേ സ്വസംവിദേ

ഗുണങ്ങളുടെ പ്രകാശമായവനേ, ഗുണങ്ങളാൽ സ്വയം മറയ്ക്കുന്നവനേ, ഗുണങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനംകൊണ്ടു അറിയപ്പെടുന്നവനേ, ഗുണങ്ങളെ കാണുന്നവനേ, ആന്തരികചൈതന്യമായവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

അവ്യാകൃതവിഹാരായ സര്വവ്യാകൃതസിദ്ധയേ । ഹൃഷീകേശ നമസ്തേഽസ്തു മുനയേ മൌനശീലിനേ

അവ്യാകൃതമായതിൽ ക്രീഡിക്കുന്നവനേ, സകല വ്യാകൃതങ്ങളെയും സിദ്ധിയിലേക്കു നയിക്കുന്നവനേ, ഹൃഷീകേശനേ, മൗനവ്രതം പാലിക്കുന്ന മുനിയായവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

പരാവരഗതിജ്ഞായ സര്വാധ്യക്ഷായ തേ നമഃ । അവിശ്വായ ച വിശ്വായ തദ്ദ്രഷ്ടേഽസ്യ ച ഹേതവേ

ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ ഗതികൾ അറിയുന്നവനേ, എല്ലാറ്റിനും മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നവനേ, അവ്യക്തവും വ്യക്തവുമായവനേ, ഇതെല്ലാം കാണുന്നവനും ഇതിന്റെ കാരണവുമാവുന്നവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

( മിശ്ര ) ത്വം ഹ്യസ്യ ജന്മസ്ഥിതിസംയമാന് പ്രഭോ ഗുണൈരനീഹോഽകൃത കാലശക്തിധൃക് । തത്തത് സ്വഭാവാന് പ്രതിബോധയന് സതഃ സമീക്ഷയാമോഘവിഹാര ഈഹസേ

പ്രഭുവേ, നീ ഗുണങ്ങളിൽ ആസക്തിയില്ലാതിരുന്നിട്ടും, ഈ ലോകത്തിന്റെ ജനനം, നിലനിൽപ്പ്, ലയങ്ങൾ എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കുന്നു. കാലശക്തിയെ നിലനിർത്തി, ജീവികളിൽ വിവിധ സ്വഭാവങ്ങൾ ഉണർത്തി, അശേഷമായ കാഴ്ചകൊണ്ട് അത്ഭുതമായ ലീലകൾ നടത്തുന്നു.

( ഇംദ്രവംശാ ) തസ്യൈവ തേഽമൂസ്തനവസ്ത്രിലോക്യാം ശാന്താ അശാന്താ ഉത മൂഢയോനയഃ । ശാന്താഃ പ്രിയാസ്തേ ഹ്യധുനാവിതും സതാം സ്ഥാതുശ്ച തേ ധര്മപരീപ്സയേഹതഃ

മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിന്റെ ഈ ശരീരങ്ങൾ — ചിലത് ശാന്തമായവ, ചിലത് അശാന്തമായവ, ചിലത് അജ്ഞതയിൽ ജനിച്ചവ — എല്ലാം നീ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവയാണ്, ഇന്ദ്രവംശജാ. അതിൽ ശാന്തരായവരാണ് നിനക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയം, കാരണം ഇപ്പോൾ നീ ധർമ്മം നിലനിറുത്താൻ സന്മാർഗ്ഗികളായവരെ രക്ഷിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനും ശ്രമിക്കുന്നു.

( അനുഷ്ടുപ് ) അപരാധഃ സകൃദ് ഭര്ത്രാ സോഢവ്യഃ സ്വപ്രജാകൃതഃ । ക്ഷന്തുമര്ഹസി ശാന്താത്മമ് മൂഢസ്യ ത്വാമജാനതഃ

ഭരണാധികാരിക്ക് തന്റെ ജനങ്ങൾ ചെയ്ത ഒരു തെറ്റ് ക്ഷമിക്കേണ്ടതാണ്; അജ്ഞതയിൽ നിന്നു നിന്നോട് തെറ്റു ചെയ്തവനെ ശാന്തമായ മനസ്സോടെ നീ ക്ഷമിക്കണം.

അനുഗൃഹ്ണീഷ്വ ഭഗവന് പ്രാണാംസ്ത്യജതി പന്നഗഃ । സ്ത്രീണാം നഃ സാധുശോച്യാനാം പതിഃ പ്രാണഃ പ്രദീയതാമ്

ദയയോടെ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ, പ്രഭോ. പാമ്പ് ജീവൻ വിടുകയാണ്; ഞങ്ങൾ സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവാണ് ജീവൻ. ദയയ്ക്ക് അർഹരായ ഞങ്ങളെ അവനു തിരികെ നൽകണമേ.

വിധേഹി തേ കിങ്‌കരീണാം അനുഷ്ഠേയം തവാജ്ഞയാ । യച്ഛ്രദ്ധയാനുതിഷ്ഠന് വൈ മുച്യതേ സര്വതോ ഭയാത്

നാം നിന്റെ ദാസിമാർക്ക് ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണെന്ന് നീ കല്പിക്കണം; വിശ്വാസത്തോടെ അതു അനുഷ്ഠിച്ചാൽ എല്ലാ ഭയങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.

ശ്രീശുക ഉവാച । ഇത്ഥം സ നാഗപത്‍നീഭിഃ ഭഗവാന് സമഭിഷ്ടുതഃ । മൂര്ച്ഛിതം ഭഗ്നശിരസം വിസസര്ജാങ്‌ഘ്രികുട്ടനൈഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പാമ്പിന്റെ ഭാര്യമാർ ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ബോധംകെട്ട് തല പൊട്ടിയിരുന്ന പാമ്പിനെ കാൽകൊണ്ടു ചവിട്ടൽ അവസാനിപ്പിച്ച് വിട്ടയച്ചു.

പ്രതിലബ്ധേന്ദ്രിയപ്രാണഃ കാലിയഃ ശനകൈര്ഹരിമ് । കൃച്ഛ്രാത് സമുച്ഛ്വസന് ദീനഃ കൃഷ്ണം പ്രാഹ കൃതാഞ്ജലിഃ

ഇന്ദ്രിയങ്ങളും പ്രാണനും വീണ്ടെടുത്ത്, കാലിയൻ പതിയെ ഹരിയെ നോക്കി; ശ്വാസം എടുക്കാൻ കഷ്ടപ്പെട്ട്, ദുർബലനായി, കയ്യുകൂപ്പി കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു.

കാലിയ ഉവാച । വയം ഖലാഃ സഹോത്പത്ത്യാ തമസാ ദീര്ഘമന്യവഃ । സ്വഭാവോ ദുസ്ത്യജോ നാഥ ലോകാനാം യദസദ്‍ഗ്രഹഃ

കാലിയൻ പറഞ്ഞു: ഞങ്ങൾ ജന്മത്തോടുകൂടി ദുഷ്ടരും, അന്ധകാരത്തിലും ദീർഘമായ കോപത്തിലും ആഴപ്പെട്ടവരുമാണ്. ഈ സ്വഭാവം ഉപേക്ഷിക്കാൻ വളരെ കഠിനമാണ്, ഭഗവാനേ, കാരണം ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളും അജ്ഞതയാൽ ഇങ്ങനെ തന്നെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.

ത്വയാ സൃഷ്ടമിദം വിശ്വം ധാതര്ഗുണവിസര്ജനമ് । നാനാസ്വഭാവവീര്യൌജോ യോനിബീജാശയാകൃതി

നീ സൃഷ്ടാവായ ഭഗവാനാണ് ഈ ലോകം ഗുണങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്ത് സൃഷ്ടിച്ചത്. വിവിധ സ്വഭാവങ്ങളും ശക്തിയും ഉത്സാഹവും രൂപങ്ങളും വിത്തുകളും ആഗ്രഹങ്ങളും എല്ലാം നിന്നിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.

വയം ച തത്ര ഭഗവന് സര്പാ ജാത്യുരുമന്യവഃ । കഥം ത്യജാമസ്ത്വന്മായാം ദുസ്ത്യജാം മോഹിതാഃ സ്വയമ്

അവയിൽ ഞങ്ങൾ പാമ്പുകൾ ജന്മത്തിൽ തന്നെ കഠിനമായ കോപമുള്ളവരാണ്, ഭഗവാനേ. നിന്റെ മായയെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും? അതു ഉപേക്ഷിക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്, കാരണം ഞങ്ങൾ തന്നെ അതിൽ അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ഭവാന് ഹി കാരണം തത്ര സര്വജ്ഞോ ജഗദീശ്വരഃ । അനുഗ്രഹം നിഗ്രഹം വാ മന്യസേ തദ് വിധേഹി നഃ

ഇതിന്റെ കാരണവും, സർവ്വജ്ഞനും, ലോകനാഥനും നീ തന്നെയാണ്. ദയയോ ശിക്ഷയോ ഏത് നിനക്ക് ഉചിതമായെന്ന് തോന്നുന്നു അതു ഞങ്ങളോടു ചെയ്യുക.

ശ്രീശുക ഉവാച । ഇത്യാകര്ണ്യ വചഃ പ്രാഹ ഭഗവാന് കാര്യമാനുഷഃ । നാത്ര സ്ഥേയം ത്വയാ സര്പ സമുദ്രം യാഹി മാ ചിരമ് । സ്വജ്ഞാത്യപത്യദാരാഢ്യോ ഗോനൃഭിര്ഭുജ്യതാം നദീ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, മനുഷ്യരൂപത്തിൽ വന്ന ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'നീ ഇവിടെ തുടരാൻ പാടില്ല, പാമ്പേ; വൈകാതെ സമുദ്രത്തിലേക്ക് പോ. ഈ നദി പശുക്കൾക്കും മനുഷ്യർക്കും നിന്റെ കുടുംബത്തിനും കുട്ടികൾക്കും ഭാര്യമാർക്കും ഉപഭോഗിക്കാൻ വിട്ടു കൊടുക്കണം.'

യ ഏതത് സംസ്മരേന് മര്ത്യഃ തുഭ്യം മദനുശാസനമ് । കീര്തയന് ഉഭയോഃ സന്ധ്യോഃ ന യുഷ്മദ് ഭയമാപ്നുയാത്

നിനക്ക് ഞാൻ നൽകിയ ഈ ഉപദേശം ആരെങ്കിലും മനുഷ്യർക്ക് ഓർത്തു, രാവിലെയും വൈകിട്ടും ജപിച്ചാൽ, അവനു നിന്നിൽ നിന്ന് ഭയം ഉണ്ടാകില്ല.

യോഽസ്മിന് സ്നാത്വാ മദാക്രീഡേ ദേവാദീന് തര്പയേജ്ജലൈഃ । ഉപോഷ്യ മാം സ്മരന്നര്ചേത് സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ

എവിടേയും ഞാൻ കളിച്ച ഈ സ്ഥലത്ത് കുളിച്ച്, ദേവന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും വെള്ളം നൽകി തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് എന്നെ സ്മരിച്ച് പൂജിച്ചാൽ, അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.

ദ്വീപം രമണകം ഹിത്വാ ഹ്രദമേതമുപാശ്രിതഃ । യദ് ഭയാത്സ സുപര്ണസ്ത്വാം നാദ്യാന്മത്പാദ ലാഞ്ഛിതമ്

രമണകദ്വീപ് വിട്ട് ഈ കുളത്തിൽ അഭയം തേടിയപ്പോൾ, നീ എന്റെ പാദചിഹ്നം ധരിക്കുന്നതിനാൽ, സൂപർണ്ണൻ ഭയത്താൽ നിന്നെ തിന്നില്ലായിരുന്നു.

ശ്രീഋഷിരുവാച । ഏവമുക്തോ ഭഗവതാ കൃഷ്ണേനാദ്‌ഭുതകര്മണാ । തം പൂജയാമാസ മുദാ നാഗപത്‍ന്യശ്ച സാദരമ്

മഹാത്ഭുതകര്യങ്ങളുള്ള കൃഷ്ണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, പാമ്പിന്റെ ഭാര്യമാർ സന്തോഷത്തോടും ആദരവോടും കൂടി അവനെ ആരാധിച്ചു.