ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

പ്രാഗല്ഭ്യം പ്രശ്രയഃ ശീലം സഹ ഓജോ ബലം ഭഗഃ । ഗാമ്ഭീര്യം സ്ഥൈര്യമാസ്തിക്യം കീര്തിര്മാനോഽനഹങ്കൃതിഃ

ധൈര്യവും, വിനയവും, നല്ല പെരുമാറ്റവും, സഹനശക്തിയും, ഊർജ്ജവും, ബലവും, സമ്പത്തും, ആഴവും, സ്ഥിരതയും, ആസ്തികത്വം, കീർത്തി, മാന്യത, അഹങ്കാരമില്ലായ്മ —

ഏതേ ചാന്യേ ച ഭഗവന്നിത്യാ യത്ര മഹാഗുണാഃ । പ്രാര്ഥ്യാ മഹത്ത്വമിച്ഛദ്ഭിര്ന വിയന്തി സ്മ കര്ഹിചിത്

ഭഗവാനേ, ഈ മഹത്തായ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാം എന്നും നിനക്കുണ്ട്; മഹത്വം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഇവയെ തേടുന്നു, അവ നിനക്കിൽ ഒരിക്കലും കുറയുന്നില്ല.

തേനാഹം ഗുണപാത്രേണ ശ്രീനിവാസേന സാമ്പ്രതമ് । ശോചാമി രഹിതം ലോകം പാപ്മനാ കലിനേക്ഷിതമ്

അതിനാലാണ് ഞാൻ ഇപ്പോൾ ദുഃഖിക്കുന്നത്, എല്ലാ ഗുണങ്ങളുടെയും നിധിയായ ശ്രീനിവാസൻ ഇല്ലാതായ ഈ ലോകം, കലിയുഗത്തിന്റെ പാപഭാവം കൊണ്ടു ബാധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ആത്മാനം ചാനുശോചാമി ഭവന്തം ചാമരോത്തമമ് । ദേവാന് പിതൄനൃഷീന് സാധൂന് സര്വാന് വര്ണാംസ്തഥാശ്രമാന്

ഞാൻ എന്റെതന്നെയും, ഭവാൻ എന്ന രാജശ്രേഷ്ഠന്റെതന്നെയും, ദേവന്മാരുടെയും പിതാക്കളുടെയും ഋഷിമാരുടെയും സന്മാർഗ്ഗികളുടെയും, എല്ലാ വർണ്ണാശ്രമങ്ങളുടെയും ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു.

ബ്രഹ്മാദയോ ബഹുതിഥം യദപാങ്ഗമോക്ഷ കാമാസ്തപഃ സമചരന് ഭഗവത്പ്രപന്നാഃ । സാ ശ്രീഃ സ്വവാസമരവിന്ദവനം വിഹായ യത്പാദസൌഭഗമലം ഭജതേഽനുരക്താ

ബ്രഹ്മാദികൾ പോലും ഭഗവാന്റെ ഒരു കണികാവലോകനം നേടാൻ തീവ്രമായ തപസ്സുകൾ ചെയ്തു. എന്നാൽ ശ്രീദേവി തന്റെ സ്വസ്ഥലമായ താമരവനവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഭഗവാന്റെ പാദധൂളിയിൽ അനുരാഗത്തോടെ ഭക്തിപൂർവ്വം ശിരസ്നമിക്കുന്നു.

* തസ്യാഹമബ്ജകുലിശാങ്കുശകേതുകേതൈഃ ശ്രീമത്പദൈര്ഭഗവതഃ സമലങ്കൃതാങ്ഗീ । ത്രീനത്യരോച ഉപലഭ്യ തതോ വിഭൂതിം ലോകാന് സ മാം വ്യസൃജദുത്സ്മയതീം തദന്തേ

ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ താമര, വജ്രം, അങ്കുശം, പതാക തുടങ്ങിയ ചിഹ്നങ്ങൾകൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഞാൻ, അത്തരം മഹിമ ലഭിച്ചിട്ടും ഭഗവാന്റെ അനുകൂല്യം നേടാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; അവസാനം അവൻ എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു, ലോകങ്ങളും എന്നെ അവഗണിച്ചു.

* യോ വൈ മമാതിഭരമാസുരവംശരാജ്ഞാമ് അക്ഷൌഹിണീശതമപാനുദദാത്മതന്ത്രഃ । ത്വാം ദുഃസ്ഥമൂനപദമാത്മനി പൌരുഷേണ സമ്പാദയന് യദുഷു രമ്യമബിഭ്രദങ്ഗമ്

അസുരവംശരാജാക്കന്മാരുടെ നൂറുകൂട്ടം സൈന്യങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ ഉണ്ടായ അത്യന്തഭാരം തന്റെ ശക്തിയാൽ നീക്കിയവൻ, തളർന്ന നിലയിലായിരുന്ന നിന്നെ ശക്തിയോടെ നിലനിര്‍ത്തി, യദുകുലത്തിൽ മനോഹരമായ രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച് അവരെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു.

* കാ വാ സഹേത വിരഹം പുരുഷോത്തമസ്യ പ്രേമാവലോകരുചിരസ്മിതവല്ഗുജല്പൈഃ । സ്ഥൈര്യം സമാനമഹരന്മധുമാനിനീനാം രോമോത്സവോ മമ യദങ്ഘ്രിവിടങ്കിതായാഃ

പരമപുരുഷനോടു വേർപാട് സഹിക്കാൻ ആര്ക്ക് കഴിയും? അവന്റെ പ്രേമപൂർണ്ണമായ കാഴ്ചകളും, പ്രകാശമുള്ള പുഞ്ചിരിയും, മധുരമായ വാക്കുകളും, തേനീച്ചകളുടേയും സ്ഥിരത കവർന്നെടുക്കുന്നു. അവന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങൾകൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട എന്റെ ശരീരത്തിൽ പോലും ആനന്ദം നിറയുന്നു.

* തയോരേവം കഥയതോഃ പൃഥിവീധര്മയോസ്തദാ । പരീക്ഷിന്നാമ രാജര്ഷിഃ പ്രാപ്തഃ പ്രാചീം സരസ്വതീമ്

ഇങ്ങനെ ഭൂമിയും ധർമ്മനും സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, രാജർഷിയായ പരിചിത്ത് പൂർവദിശയിലുള്ള സർസ്വതീനദിയുടെ തീരത്ത് എത്തി.

( അനുഷ്ടുപ് ) നമസ്തുഭ്യം ഭഗവതേ പുരുഷായ മഹാത്മനേ । ഭൂതാവാസായ ഭൂതായ പരായ പരമാത്മനേ

നിനക്കു വന്ദനം, ഭഗവാനേ, മഹാത്മാവേ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ആധാരമായവനേ, സകലത്തിന്റെയും കാരണമായ പരമാത്മാവേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

ജ്ഞാനവിജ്ഞാനനിധയേ ബ്രഹ്മണേഽനന്തശക്തയേ । അഗുണായാവികാരായ നമസ്തേഽപ്രാകൃതായ ച

ജ്ഞാനവും വിവേകവും നിറഞ്ഞവനേ, പരബ്രഹ്മവുമായ അനന്തശക്തിയുള്ളവനേ, ഗുണാതീതനേ, മാറ്റമില്ലാത്തവനേ, പ്രകൃതിക്കതീതനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

കാലായ കാലനാഭായ കാലാവയവസാക്ഷിണേ । വിശ്വായ തദുപദ്രഷ്ട്രേ തത്കര്ത്രേ വിശ്വഹേതവേ

കാലമായവനേ, കാലത്തിന്റെ മൂലമായവനേ, കാലത്തിന്റെ വിഭജനം കാണുന്നവനേ, ഈ വിശ്വമായവനേ, അതിന്റെ സാക്ഷിയായവനേ, സൃഷ്ടാവായവനേ, കാരണം തന്നവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

ഭൂതമാത്രേന്ദ്രിയപ്രാണ മനോബുദ്ധ്യാശയാത്മനേ । ത്രിഗുണേനാഭിമാനേന ഗൂഢസ്വാത്മാനുഭൂതയേ

ഭൂതങ്ങൾക്കും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും പ്രാണനും മനസ്സിനും ബുദ്ധിക്കും ആന്തരികവൃത്തികൾക്കും ആധാരമായ ആത്മാവേ, മൂന്നു ഗുണങ്ങളോടുള്ള ഐക്യത്തിൽ മറഞ്ഞു, അകത്തുതന്നെ അനുഭവപ്പെടുന്നവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

നമോഽനന്തായ സൂക്ഷ്മായ കൂടസ്ഥായ വിപശ്ചിതേ । നാനാവാദാനുരോധായ വാച്യവാചക ശക്തയേ

അനന്തനേ, സൂക്ഷ്മനേ, അചഞ്ചലനേ, സർവ്വജ്ഞനേ, വിവിധ വാദങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുന്നവനേ, പറയപ്പെടുന്നതിലും അപ്രകൃതമായതിലും ശക്തിയുള്ളവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

നമഃ പ്രമാണമൂലായ കവയേ ശാസ്ത്രയോനയേ । പ്രവൃത്തായ നിവൃത്തായ നിഗമായ നമോ നമഃ

സകല പ്രമാണങ്ങളുടെ മൂലമായവനേ, മഹാകവിയായവനേ, ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ ഉത്ഭവമായവനേ, പ്രവൃത്തിയും നിർവൃത്തിയും ആയവനേ,Nigamമായ വേദമായവനേ, വീണ്ടും വീണ്ടും നിനക്ക് വന്ദനം.

നമഃ കൃഷ്ണായ രാമായ വസുദേവസുതായ ച । പ്രദ്യുമ്നായാനിരുദ്ധായ സാത്വതാം പതയേ നമഃ

കൃഷ്ണനേ, രാമനേ, വസുദേവപുത്രനേ, പ്രദ്യുമ്നനേ, അനിരുദ്ധനേ, സാത്വതരുടെ നാഥനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

നമോ ഗുണപ്രദീപായ ഗുണാത്മച്ഛാദനായ ച । ഗുണവൃത്ത്യുപലക്ഷ്യായ ഗുണദ്രഷ്ടേ സ്വസംവിദേ

ഗുണങ്ങളുടെ പ്രകാശമായവനേ, ഗുണങ്ങളാൽ സ്വയം മറയ്ക്കുന്നവനേ, ഗുണങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനംകൊണ്ടു അറിയപ്പെടുന്നവനേ, ഗുണങ്ങളെ കാണുന്നവനേ, ആന്തരികചൈതന്യമായവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

അവ്യാകൃതവിഹാരായ സര്വവ്യാകൃതസിദ്ധയേ । ഹൃഷീകേശ നമസ്തേഽസ്തു മുനയേ മൌനശീലിനേ

അവ്യാകൃതമായതിൽ ക്രീഡിക്കുന്നവനേ, സകല വ്യാകൃതങ്ങളെയും സിദ്ധിയിലേക്കു നയിക്കുന്നവനേ, ഹൃഷീകേശനേ, മൗനവ്രതം പാലിക്കുന്ന മുനിയായവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

പരാവരഗതിജ്ഞായ സര്വാധ്യക്ഷായ തേ നമഃ । അവിശ്വായ ച വിശ്വായ തദ്ദ്രഷ്ടേഽസ്യ ച ഹേതവേ

ഉയർന്നതും താഴ്ന്നതുമായ ഗതികൾ അറിയുന്നവനേ, എല്ലാറ്റിനും മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നവനേ, അവ്യക്തവും വ്യക്തവുമായവനേ, ഇതെല്ലാം കാണുന്നവനും ഇതിന്റെ കാരണവുമാവുന്നവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.

( മിശ്ര ) ത്വം ഹ്യസ്യ ജന്മസ്ഥിതിസംയമാന് പ്രഭോ ഗുണൈരനീഹോഽകൃത കാലശക്തിധൃക് । തത്തത് സ്വഭാവാന് പ്രതിബോധയന് സതഃ സമീക്ഷയാമോഘവിഹാര ഈഹസേ

പ്രഭുവേ, നീ ഗുണങ്ങളിൽ ആസക്തിയില്ലാതിരുന്നിട്ടും, ഈ ലോകത്തിന്റെ ജനനം, നിലനിൽപ്പ്, ലയങ്ങൾ എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കുന്നു. കാലശക്തിയെ നിലനിർത്തി, ജീവികളിൽ വിവിധ സ്വഭാവങ്ങൾ ഉണർത്തി, അശേഷമായ കാഴ്ചകൊണ്ട് അത്ഭുതമായ ലീലകൾ നടത്തുന്നു.

( ഇംദ്രവംശാ ) തസ്യൈവ തേഽമൂസ്തനവസ്ത്രിലോക്യാം ശാന്താ അശാന്താ ഉത മൂഢയോനയഃ । ശാന്താഃ പ്രിയാസ്തേ ഹ്യധുനാവിതും സതാം സ്ഥാതുശ്ച തേ ധര്മപരീപ്സയേഹതഃ

മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിന്റെ ഈ ശരീരങ്ങൾ — ചിലത് ശാന്തമായവ, ചിലത് അശാന്തമായവ, ചിലത് അജ്ഞതയിൽ ജനിച്ചവ — എല്ലാം നീ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവയാണ്, ഇന്ദ്രവംശജാ. അതിൽ ശാന്തരായവരാണ് നിനക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയം, കാരണം ഇപ്പോൾ നീ ധർമ്മം നിലനിറുത്താൻ സന്മാർഗ്ഗികളായവരെ രക്ഷിക്കാനും സംരക്ഷിക്കാനും ശ്രമിക്കുന്നു.

( അനുഷ്ടുപ് ) അപരാധഃ സകൃദ് ഭര്ത്രാ സോഢവ്യഃ സ്വപ്രജാകൃതഃ । ക്ഷന്തുമര്ഹസി ശാന്താത്മമ് മൂഢസ്യ ത്വാമജാനതഃ

ഭരണാധികാരിക്ക് തന്റെ ജനങ്ങൾ ചെയ്ത ഒരു തെറ്റ് ക്ഷമിക്കേണ്ടതാണ്; അജ്ഞതയിൽ നിന്നു നിന്നോട് തെറ്റു ചെയ്തവനെ ശാന്തമായ മനസ്സോടെ നീ ക്ഷമിക്കണം.

അനുഗൃഹ്ണീഷ്വ ഭഗവന് പ്രാണാംസ്ത്യജതി പന്നഗഃ । സ്ത്രീണാം നഃ സാധുശോച്യാനാം പതിഃ പ്രാണഃ പ്രദീയതാമ്

ദയയോടെ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ, പ്രഭോ. പാമ്പ് ജീവൻ വിടുകയാണ്; ഞങ്ങൾ സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവാണ് ജീവൻ. ദയയ്ക്ക് അർഹരായ ഞങ്ങളെ അവനു തിരികെ നൽകണമേ.

വിധേഹി തേ കിങ്‌കരീണാം അനുഷ്ഠേയം തവാജ്ഞയാ । യച്ഛ്രദ്ധയാനുതിഷ്ഠന് വൈ മുച്യതേ സര്വതോ ഭയാത്

നാം നിന്റെ ദാസിമാർക്ക് ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണെന്ന് നീ കല്പിക്കണം; വിശ്വാസത്തോടെ അതു അനുഷ്ഠിച്ചാൽ എല്ലാ ഭയങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.

ശ്രീശുക ഉവാച । ഇത്ഥം സ നാഗപത്‍നീഭിഃ ഭഗവാന് സമഭിഷ്ടുതഃ । മൂര്ച്ഛിതം ഭഗ്നശിരസം വിസസര്ജാങ്‌ഘ്രികുട്ടനൈഃ

ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പാമ്പിന്റെ ഭാര്യമാർ ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ബോധംകെട്ട് തല പൊട്ടിയിരുന്ന പാമ്പിനെ കാൽകൊണ്ടു ചവിട്ടൽ അവസാനിപ്പിച്ച് വിട്ടയച്ചു.

പ്രതിലബ്ധേന്ദ്രിയപ്രാണഃ കാലിയഃ ശനകൈര്ഹരിമ് । കൃച്ഛ്രാത് സമുച്ഛ്വസന് ദീനഃ കൃഷ്ണം പ്രാഹ കൃതാഞ്ജലിഃ

ഇന്ദ്രിയങ്ങളും പ്രാണനും വീണ്ടെടുത്ത്, കാലിയൻ പതിയെ ഹരിയെ നോക്കി; ശ്വാസം എടുക്കാൻ കഷ്ടപ്പെട്ട്, ദുർബലനായി, കയ്യുകൂപ്പി കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു.

കാലിയ ഉവാച । വയം ഖലാഃ സഹോത്പത്ത്യാ തമസാ ദീര്ഘമന്യവഃ । സ്വഭാവോ ദുസ്ത്യജോ നാഥ ലോകാനാം യദസദ്‍ഗ്രഹഃ

കാലിയൻ പറഞ്ഞു: ഞങ്ങൾ ജന്മത്തോടുകൂടി ദുഷ്ടരും, അന്ധകാരത്തിലും ദീർഘമായ കോപത്തിലും ആഴപ്പെട്ടവരുമാണ്. ഈ സ്വഭാവം ഉപേക്ഷിക്കാൻ വളരെ കഠിനമാണ്, ഭഗവാനേ, കാരണം ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളും അജ്ഞതയാൽ ഇങ്ങനെ തന്നെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.

ത്വയാ സൃഷ്ടമിദം വിശ്വം ധാതര്ഗുണവിസര്ജനമ് । നാനാസ്വഭാവവീര്യൌജോ യോനിബീജാശയാകൃതി

നീ സൃഷ്ടാവായ ഭഗവാനാണ് ഈ ലോകം ഗുണങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്ത് സൃഷ്ടിച്ചത്. വിവിധ സ്വഭാവങ്ങളും ശക്തിയും ഉത്സാഹവും രൂപങ്ങളും വിത്തുകളും ആഗ്രഹങ്ങളും എല്ലാം നിന്നിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.

വയം ച തത്ര ഭഗവന് സര്പാ ജാത്യുരുമന്യവഃ । കഥം ത്യജാമസ്ത്വന്മായാം ദുസ്ത്യജാം മോഹിതാഃ സ്വയമ്

അവയിൽ ഞങ്ങൾ പാമ്പുകൾ ജന്മത്തിൽ തന്നെ കഠിനമായ കോപമുള്ളവരാണ്, ഭഗവാനേ. നിന്റെ മായയെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും? അതു ഉപേക്ഷിക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്, കാരണം ഞങ്ങൾ തന്നെ അതിൽ അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.