യദാ മുകുന്ദോ ഭഗവാനിമാം മഹീം ജഹൌ സ്തതന്വാ ശ്രവണീയസത്കഥഃ । തദാഹരേവാപ്രതിബുദ്ധചേതസാ മധര്മഹേതൂഃ കലിരന്വവര്തത
മുകുന്ദൻ, ഭഗവാൻ, തന്റെ ശുഭരൂപത്തോടൊപ്പം ഭൂമിയെ വിട്ടുപോയപ്പോൾ, അതേ സമയത്ത്, ഉണരാത്ത മനസ്സുള്ളവരിൽ അധർമ്മത്തിന് കാരണമാകുന്ന കലി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു.
യുധിഷ്ഠിരസ്തത്പര്സര്പണം ബുധഃ പുരേ ച രാഷ്ട്രേ ച ഗൃഹേ തഥാഽഽത്മനി । വിഭഗ്യ ലോഭാനൃതജിഹ്നാഹിംസനാ ദ്യധര്മചക്രം ഗമനായ പര്യധാത
നഗരത്തിലും രാജ്യത്തിലും വീട്ടിലും സ്വന്തം മനസ്സിലും, അത്യാഗ്രഹം, കള്ളം, ഹിംസ എന്നിവയായി കലിയുടെ വ്യാപനം യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ കണ്ടു; അതിനാൽ യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാറായി.
സ്വരാട പൌത്രം വിനയിനമാത്മനഃ സുസമം ഗുണൈഃ । തോയനീവ്യാഃ പതിം ഭൂമേരഭ്യഷിചംദ ഗജാഹൃയേ
സ്വന്തം ഗുണങ്ങളിലും ശീലങ്ങളിലും തുല്യനായ തന്റെ മകനായ പുത്രനെ, ഗംഗയുടെ തീരത്തുള്ള ഹസ്തിനാപുരത്തിൽ ഭൂമിയുടെ അധിപനായി യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ അഭിഷേകം ചെയ്തു.
മഥൂരായാം തഥാ വജ്രം ശുരസേനപതിം തതഃ । പ്രാജാപത്യാം നിരുപ്യോഷ്ടിമഗ്നീനപിബദീശ്വരഃ
മഥുരയിൽ വജ്രനെ ശൂരസേനരുടെ തലവനായി നിയമിച്ച്, യുക്തമായ ക്രമങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച്, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ യാഗാഗ്നി ആസ്വദിച്ചു.
വിസൃജ്യ തത്ര തത സര്വ ദുകുനലവലയാദികമ । നിര്മമോ നിരഹംകാരഃ സംഛിന്നാശേഷബന്ധനഃ
അവിടെ എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും, അനുയായികളും, സമ്പത്തും ഉപേക്ഷിച്ച്, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ മമതയും അഹങ്കാരവും വിട്ട്, എല്ലാ ബന്ധനങ്ങളും മുറിച്ചു.
വാചം ജുഹാവ മനസി തത്പ്രാണ ഇതരേ ച തമ । മൃത്യാവപാനം സോത്സര്ഗം തം പംചത്വേ ഹ്യാജോഹവീത
വാക്ക് മനസ്സിൽ സമർപ്പിച്ചു, മനസ്സ് പ്രാണനിൽ, മറ്റ് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അജ്ഞാനത്തിൽ, പുറമ്പോക്ക് ശ്വാസം മരണത്തിൽ സമർപ്പിച്ച്, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ പഞ്ചഭൂതലയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ത്രേത്വേ ഹുത്വാഥ പംചത്വം തച്ചേകത്വേഽജുഹോന്മുനിഃ । സര്വമാത്മന്യജുഹവീദ ബ്രഹ്മണ്യാത്മാനമവ്യയേ
അവൻ അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളെ പരസ്പരം ലയിപ്പിച്ച്, പിന്നെ ഏകതയിൽ ലയിപ്പിച്ചു, എല്ലാം ആത്മാവിൽ സമർപ്പിച്ചു, ആത്മാവിനെ അക്ഷരമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിപ്പിച്ചു.
ചീരവാസാ നിരാഹാരോ ബദ്ധവഡ മുക്തമൂര്ധജഃ । ദര്ശയന്നാത്മനോ രുപം ജഡോന്മത്തപിശാചവത
ചീരം ധരിച്ച്, ഉപവാസം പാലിച്ച്, മുടി കെട്ടി, തല തുറന്നവനായി, ഭ്രമിച്ചവനോ പിശാചബാധിതനോ പോലെ, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം വെളിപ്പെടുത്തി.
അനപേക്ഷമാണോ നിരഗാദശ്രൃണ്വന്ബധിരോ യഥാ । ഉദീചീം പ്രവിവേശാംശം ഗതപുര്വാ മഹാത്മഭിഃ । ഹൃദി ബ്രഹ്മാ പരം ധ്യായാന്നവര്തേത യതോ ഗതഃ
ഏതൊന്നിലും ആസക്തിയില്ലാതെ, കേൾക്കാത്തവനായി പുറത്ത് പോയി, മഹാത്മാക്കൾ ചെയ്തതുപോലെ ഉത്തരദിക്കിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; ഹൃദയത്തിൽ പരബ്രഹ്മത്തെ ധ്യാനിച്ച്, പിന്നെ തിരികെ വരാതിരുന്നതായി.
സര്വ തമനു നിര്ജഗ്മുര്ഭ്രാതരഃ കൃതനിശ്ചയാഃ । കലിനാധര്മമിത്രേണ ദൃഷ്ടാ സ്പൃഷ്ടാഃ പ്രജാ ഭുവി
അവന്റെ സഹോദരന്മാർ ഉറച്ച മനസ്സോടെ അവനെ പിന്തുടർന്നു; ഭൂമിയിലെ ജനങ്ങൾ കലിയുടെ അശുഭസ്പർശം അനുഭവിച്ചിരുന്നതിനാൽ.
തേ സാധുകൃതസര്വാര്ഥാ ജ്ഞാത്വഽഽത്യന്തികമാതമനഃ । മനസാ ധാരയാമാസുര്വൈകുഠചരണാമ്ബുജമ
സകല കര്ത്തവ്യങ്ങളും നന്നായി നിർവഹിച്ച്, ആത്മാവിന്റെ പരമലക്ഷ്യം മനസ്സിലാക്കി, അവർ മനസ്സിനെ വൈകുണ്ഠനാഥന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ ഏകാഗ്രമാക്കി.
തദ്ധനോദ്രിക്യയാ ഭക്ത്യാ വിശുദ്ധധിഷണാഃ പരേ । തസ്മിന നാരായണപദേ ഏകാന്തമതയോ ഗതിമ
അവർ ഭക്തിയോടും ശുദ്ധമായ മനസ്സോടും കൂടി, ആ പരമമായ നാരായണപദത്തിൽ മാത്രം മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി.
അവാപുര്ദുരവാപാം തേ അസദ്ഭിര്വിഷയാത്മഭിഃ । വിഹുതകല്മഷാസ്ഥാനേ വിരജേനാത്മനൈവ ഹി
ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിലും അശുദ്ധികളിലുമാണ് മനസ്സു പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നവർക്ക് അത്രയും അപൂർവമായ അവസ്ഥ അവർ, പാപങ്ങൾ വിട്ടു ശുദ്ധമായ ആത്മാവോടെ, പ്രാപിച്ചു.
വിദുരോഽപി പരിത്യജ്യ പ്രഭാസേ ദേഹമാത്മവാന । കൃഷ്ണാവേശേന തച്ചിത്തഃ പിതൃഭിഃ സ്വക്ഷയം യയൌ
വിദുരനും പ്രഭാസയിൽ തന്റെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, കൃഷ്ണചിന്തയിൽ ലയിച്ച മനസ്സോടെ, പിതാക്കന്മാരോടൊപ്പം തന്റെ സ്വസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
ദ്രൌപദീ ച തദാഽഽജ്ഞായ പതീനാമനപേക്ഷതാമ । വാസുദേവേ ഭഗവതി ഹ്യോകാന്തമതിരാപ തമ
അപ്പോൾ ദ്രൗപദി ഭർത്താക്കന്മാരുടെ വിരക്തി മനസ്സിലാക്കി, ഭഗവാൻ വാസുദേവനിൽ മാത്രം മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി ആ അവസ്ഥയിലേക്ക് എത്തി.
യഃ ശ്രദ്ധയൈതദ ഭഗവത്പ്രിയാണാം പാണ്ഡോഃ സുതാനാമിതീ സമ്പ്രയാണമ । ശ്രുണോത്യലം സ്വത്യയനം പവിത്രം ലബ്ധ്യാ ഹരൌ ഭക്തിമുപൈതി സിദ്ധിമ
പാണ്ഡുവിന്റെ പ്രിയപുത്രന്മാരുടെ യാത്രയെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ pavithramaya കഥ വിശ്വാസപൂർവ്വം കേൾക്കുന്നവൻ, ഹരിയിൽ ഭക്തിയും സിദ്ധിയും നേടുന്നു.
സൂത ഉവാച തതഃ പരീക്ഷിദ്ദ്വിജവര്യശിക്ഷയാ മഹീം മഹാഭാഗവതഃ ശശാസ ഹ । യഥാ ഹി സൂത്യാമഭിജാതകോവിദാഃ സമാദിശന് വിപ്ര മഹദ്ഗുണസ്തഥാ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം, മഹാഭാഗവതനായ പരീക്ഷിത്, പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ഉപദേശപ്രകാരം, ഒരു നല്ല കുഞ്ഞിനെ വിദഗ്ധർ വളർത്തുന്നതുപോലെ, ഭൂമിയെ ഭരിച്ചു.
സ ഉത്തരസ്യ തനയാമുപയേമ ഇരാവതീമ് । ജനമേജയാദീംശ്ചതുരസ്തസ്യാമുത്പാദയത്സുതാന്
അവൻ ഉത്തരയുടെ മകളായ ഇരാവതിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. അവളിൽ നിന്ന് ജനമേജയൻ തുടങ്ങിയ നാല് പുത്രന്മാർ അവനുണ്ടായി.
ആജഹാരാശ്വമേധാംസ്ത്രീന് ഗങ്ഗായാം ഭൂരിദക്ഷിണാന് । ശാരദ്വതം ഗുരും കൃത്വാ ദേവാ യത്രാക്ഷിഗോചരാഃ
അവൻ ഗംഗാതീരത്ത് മൂന്നു അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തി, ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകി. ശാരദ്വതൻ ഗുരുവായി, ദേവന്മാരും അവിടെ ദർശനമാകുന്നതായിരുന്നു.
നിജഗ്രാഹൌജസാ വീരഃ കലിം ദിഗ്വിജയേ ക്വചിത് । നൃപലിങ്ഗധരം ശൂദ്രം ഘ്നന്തം ഗോമിഥുനം പദാ
ഒരു പ്രാവശ്യം ദിക്കുകൾ ജയിക്കാൻ പോയപ്പോൾ, വീരനായ രാജാവ്, രാജാവിന്റെ വേഷം ധരിച്ചെങ്കിലും ശൂദ്രനായ കലി, ഒരു പശുവിനെയും കാളയെയും കാൽകൊണ്ടു അടിക്കുന്നതും കണ്ടു പിടിച്ചു.
ശൌനക ഉവാച കസ്യ ഹേതോര്നിജഗ്രാഹ കലിം ദിഗ്വിജയേ നൃപഃ । നൃദേവചിഹ്നധൃക്ശൂദ്ര കോഽസൌ ഗാം യഃ പദാഹനത് । തത്കഥ്യതാം മഹാഭാഗ യദി കൃഷ്ണകഥാശ്രയമ്
ശൗനകൻ ചോദിച്ചു: രാജാവ് ദിക്കുകൾ ജയിക്കുമ്പോൾ എങ്ങിനെയാണ് കലിയെ പിടിച്ചത്? രാജാവിന്റെ ചിഹ്നങ്ങൾ ധരിച്ചിരുന്ന ആ ശൂദ്രൻ ആരാണ്? അവൻ പശുവിനെ കാൽകൊണ്ടു അടിച്ചതിന് കാരണമെന്ത്? മഹാഭാഗവതനേ, ഇത് കൃഷ്ണകഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെങ്കിൽ ദയവായി വിശദീകരിക്കൂ.
അഥവാസ്യ പദാമ്ഭോജ മകരന്ദലിഹാം സതാമ് । കിമന്യൈരസദാലാപൈരായുഷോ യദസദ്വ്യയഃ
ഭഗവാന്റെ പാദപദ്മത്തിലെ അമൃതം ആസ്വദിക്കുന്നവർക്കു, ഈ ലോകത്തിലെ മറ്റു ഫലമില്ലാത്ത സംസാരങ്ങൾ കൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനം? അവയാൽ ജീവിതം വെറുതെ കളയപ്പെടുമല്ലോ.
ക്ഷുദ്രായുഷാം നൃണാമങ്ഗ മര്ത്യാനാമൃതമിച്ഛതാമ് । ഇഹോപഹൂതോ ഭഗവാന്മൃത്യുഃ ശാമിത്രകര്മണി
ഹിതമുള്ളവനേ, ഈ ചുരുങ്ങിയ ആയുസുള്ള മനുഷ്യർ അമൃതത ആഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ, ശാമികമുനിയുടെ യാഗത്തിൽ, ഭഗവാൻ മരണരൂപത്തിൽ ഇവിടെ ക്ഷണിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ന കശ്ചിന്മ്രിയതേ താവദ്യാവദാസ്ത ഇഹാന്തകഃ । ഏതദര്ഥം ഹി ഭഗവാനാഹൂതഃ പരമര്ഷിഭിഃ । അഹോ നൃലോകേ പീയേത ഹരിലീലാമൃതം വചഃ
മരണം ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, ആരും മരണമില്ല. അതിനാലാണ് മഹർഷിമാർ ഭഗവാനെ വിളിച്ചത്. മനുഷ്യലോകത്ത് ഹരിയുടെ ലീലാമൃതം എല്ലാവരും ആസ്വദിക്കട്ടെ!
മന്ദസ്യ മന്ദപ്രജ്ഞസ്യ വയോ മന്ദായുഷശ്ച വൈ । നിദ്രയാ ഹ്രിയതേ നക്തം ദിവാ ച വ്യര്ഥകര്മഭിഃ
ഈ കാലത്ത് മനുഷ്യർ മന്ദബുദ്ധിയും, ചുരുങ്ങിയ ആയുസും ഉള്ളവരാണ്. രാത്രികൾ ഉറക്കത്തിൽ കളയുകയും, പകലുകൾ വ്യർത്ഥമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ചെലവാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സൂത ഉവാച യദാ പരീക്ഷിത്കുരുജാങ്ഗലേഽവസത്കലിം പ്രവിഷ്ടം നിജചക്രവര്തിതേ । നിശമ്യ വാര്താമനതിപ്രിയാം തതഃ ശരാസനം സംയുഗശൌണ്ഡിരാദദേ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: കുരുജാങ്ഗളത്തിൽ പാർക്കുമ്പോൾ, കലി തന്റെ രാജ്യത്ത് കടന്നുവന്നുവെന്ന ദുഃഖകരമായ വാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ, വീരനായ അമ്പെയ്ത്താവായ പരീക്ഷിത് തന്റെ വില്ലെടുത്തു.
സ്വലങ്കൃതം ശ്യാമതുരങ്ഗയോജിതം രഥം മൃഗേന്ദ്രധ്വജമാശ്രിതഃ പുരാത് । വൃതോ രഥാശ്വദ്വിപപത്തിയുക്തയാ സ്വസേനയാ ദിഗ്വിജയായ നിര്ഗതഃ
അവൻ മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച, കറുത്ത കുതിരകൾ കെട്ടിയ, സിംഹധ്വജമുള്ള രഥത്തിൽ കയറി, രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ, ആനകൾ, പടയാളികൾ എന്നിവയടങ്ങിയ തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം ദിക്കുകൾ ജയിക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
ഭദ്രാശ്വം കേതുമാലം ച ഭാരതം ചോത്തരാന് കുരൂന് । കിമ്പുരുഷാദീനി വര്ഷാണി വിജിത്യ ജഗൃഹേ ബലിമ്
അവൻ ഭദ്രാശ്വം, കേതുമാലം, ഭാരതം, ഉത്തരകുരുക്കൾ, കിംപുരുഷാദി ദേശങ്ങൾ എന്നിവയെ ജയിച്ച് അവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് ബലി വാങ്ങി.
നഗരാംശ്ച വനാംശ്ചൈവ നദീശ്ച വിമലോദകാഃ । പുരുഷാന് ദേവകല്പാംശ്ച നാരീശ്ച പ്രിയദര്ശനാഃ
അവൻ നഗരങ്ങളും കാടുകളും, ശുദ്ധജലമുള്ള നദികളും, ദേവന്മാരെപ്പോലെയുള്ള പുരുഷന്മാരെയും മനോഹരമായ സ്ത്രീകളെയും കീഴടക്കി.
അദൃഷ്ടപൂര്വാന് സുഭഗാന് സ ദദര്ശ ധനഞ്ജയഃ । സദനാനി ച ശുഭ്രാണി നാരീശ്ചാപ്സരസാം നിഭാഃ
ധനഞ്ജയന് മുമ്പ് ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത അത്ഭുതങ്ങളെയും, ഭംഗിയുള്ള ഭവനങ്ങളെയും, സ്വർഗ്ഗത്തിലെ അപ്സരസുകളെപ്പോലെയുള്ള സ്ത്രീകളെയും കണ്ടു.