ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

കച്ചിത് രാജാഽഽഹുകോ ജീവതി അസത്പുത്രോഽസ്യ ചാനുജഃ । ഹൃദീകഃ സസുതോഽക്രൂരോ ജയന്തഗദസാരണാഃ

രാജാവ് ആഹുകൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നാണോ? അവന്റെ ദുഷ്ടപുത്രനും അനിയനും? ഹൃദികനും പുത്രനും അക്രൂരനും ജയന്തനും ഗദയും സാരണനും സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്നാണോ?

ആസതേ കുശലം കച്ചിത് യേ ച ശത്രുജിദാദയഃ । കച്ചിദാസ്തേ സുഖം രാമോ ഭഗവാന് സാത്വതാം പ്രഭുഃ

ശത്രുജിത് മുതലായവർ സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്നാണോ? സാത്വതരുടെ പ്രഭുവായ രാമൻ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു എന്നാണോ?

പ്രദ്യുമ്നഃ സര്വവൃഷ്ണീനാം സുഖമാസ്തേ മഹാരഥഃ । ഗമ്ഭീരരയോഽനിരുദ്ധോ വര്ധതേ ഭഗവാനുത

മഹാരഥനായ പ്രത്യുമ്നൻ, എല്ലാ വൃഷ്ണികളുടെയും അഭിമാനമായവൻ, സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്നാണോ? ആഴമുള്ള മനസ്സുള്ള അനിരുദ്ധൻ വളർന്ന് അനുഗ്രഹം പ്രാപിക്കുന്നു എന്നാണോ?

സുഷേണശ്ചാരുദേഷ്ണശ്ച സാമ്ബോ ജാമ്ബവതീസുതഃ । അന്യേ ച കാര്ഷ്ണിപ്രവരാഃ സപുത്രാ ഋഷഭാദയഃ

സുഷേണനും ചാരുദേഷ്ണനും ജാംബവതിയുടെ മകനായ സാംബനും, കർഷ്ണിവംശത്തിലെ പ്രമുഖരായ മറ്റു പലരും, അവരുടെ പുത്രന്മാരായ ഋഷഭൻ മുതലായവരും സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്നാണോ?

തഥൈവാനുചരാഃ ശൌരേഃ ശ്രുതദേവോദ്ധവാദയഃ । സുനന്ദനന്ദശീര്ഷണ്യാ യേ ചാന്യേ സാത്വതര്ഷഭാഃ

അതു പോലെ തന്നെ, ശൗരിയുടെ അനുചരന്മാരായ ശ്രുതദേവൻ, ഉദ്ധവൻ, സുനന്ദൻ, നന്ദൻ, ശീർഷണ്യൻ എന്നിവരും മറ്റു സാത്വതപ്രമുഖരും സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്നാണോ?

അപി സ്വസ്ത്യാസതേ സര്വേ രാമകൃഷ്ണ ഭുജാശ്രയാഃ । അപി സ്മരന്തി കുശലം അസ്മാകം ബദ്ധസൌഹൃദാഃ

രാമനും കൃഷ്ണനും ആശ്രയിക്കുന്ന എല്ലാവരും സുഖമായിരിക്കുന്നു എന്നാണോ? നമ്മോടുള്ള സൗഹൃദം ഉറപ്പുള്ളവർ നമ്മുടെ ക്ഷേമം ഓർക്കുന്നു എന്നാണോ?

ഭഗവാനപി ഗോവിന്ദോ ബ്രഹ്മണ്യോ ഭക്തവത്സലഃ । കച്ചിത്പുരേ സുധര്മായാം സുഖമാസ്തേ സുഹൃദ്‌വൃതഃ

ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സ്നേഹിക്കുന്നതും ഭക്തന്മാരോട് പ്രീതിയുള്ളതുമായ ഭഗവാൻ ഗോവിന്ദൻ സുധർമ്മപുരിയിൽ സുഹൃത്തുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു എന്നാണോ?

മങ്‌ഗലായ ച ലോകാനാം ക്ഷേമായ ച ഭവായ ച । ആസ്തേ യദുകുലാമ്ഭോധൌ ആദ്യോഽനന്തസഖഃ പുമാന്

ലോകങ്ങളുടെ മംഗളത്തിനും ക്ഷേമത്തിനും ഉന്നതിക്കും വേണ്ടി ആദിപുരുഷനും അനന്തസഖാവുമായവൻ യദുകുലസമുദ്രത്തിൽ തുടരുന്നു എന്നാണോ?

യദ്‍ബാഹുദണ്ഡഗുപ്തായാം സ്വപുര്യാം യദവോഽര്ചിതാഃ । ക്രീഡന്തി പരമാനന്ദം മഹാപൌരുഷികാ ഇവ

സ്വന്തം നഗരത്തിൽ, ശക്തമായ കൈകളാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന യദുക്കൾ ആദരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അവർ അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ മഹാശൂരന്മാരെപ്പോലെ കളിക്കുന്നു.

യത് പാദശുശ്രൂഷണമുഖ്യ കര്മണാ സത്യാദയോ ദ്വ്യഷ്ടസഹസ്രയോഷിതഃ । നിര്ജിത്യ സങ്‌ഖ്യേ ത്രിദശാംസ്തദാശിഷോ ഹരന്തി വജ്രായുധവല്ലഭോചിതാഃ

പാദസേവനമാണ് പ്രധാന കര്‍ത്തവ്യം എന്നു കരുതിയ സത്യയും മറ്റുള്ള പതിനാറായിരം സ്ത്രീകളും, സ്വർഗ്ഗദേവതകളെ സൗന്ദര്യത്തിൽ ജയിച്ച്, ഇന്ദ്രനു പ്രിയപ്പെട്ടവർക്കു ലഭിക്കുന്ന അനുഗ്രഹങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു.

യദ്‍ബാഹുദണ്ഡാഭ്യുദയാനുജീവിനോ യദുപ്രവീരാ ഹ്യകുതോഭയാ മുഹുഃ । അധിക്രമന്ത്യങ്‌ഘ്രിഭിരാഹൃതാം ബലാത് സഭാം സുധര്മാം സുരസത്തമോചിതാമ്

ശക്തമായ കൈകളുടെ വിജയത്തിൽ ആശ്രയിച്ച് ഭയമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്ന യദുക്കളുടെ പ്രധാനികൾ, ദേവന്മാർക്കു യോജിച്ച സുധർമ്മാ സഭയിൽ, അവരെ കൊണ്ടുവന്നതുപോലെ, തങ്ങളുടെ കാലുകളാൽ ശക്തിയായി പ്രവേശിക്കുന്നു.

കച്ചിത്തേഽനാമയം താത ഭ്രഷ്ടതേജാ വിഭാസി മേ । അലബ്ധമാനോഽവജ്ഞാതഃ കിം വാ താത ചിരോഷിതഃ

പ്രിയനേ, നിനക്ക് രോഗമോ അസുഖമോ ഇല്ലല്ലോ? എനിക്ക് തോന്നുന്നു നിന്റെ പ്രകാശം കുറഞ്ഞുപോയതുപോലെ. നീ എന്തെങ്കിലും നേടാൻ കഴിയാതിരുന്നോ, അപമാനിക്കപ്പെട്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ ദീർഘകാലം അകലെ കഴിഞ്ഞോ?

കച്ചിത് നാഭിഹതോഽഭാവൈഃ ശബ്ദാദിഭിരമങ്‌ഗലൈഃ । ന ദത്തമുക്തമര്ഥിഭ്യ ആശയാ യത്പ്രതിശ്രുതമ്

നിനക്ക് ശബ്ദം മുതലായ അനിഷ്ടസംഭവങ്ങൾ ബാധിച്ചിട്ടില്ലല്ലോ? പ്രാർത്ഥിച്ചവർക്കു വാഗ്ദാനം ചെയ്തതു ആഗ്രഹം കൊണ്ടോ, നൽകാൻ കഴിയാതിരുന്നോ?

കച്ചിത്ത്വം ബ്രാഹ്മണം ബാലം ഗാം വൃദ്ധം രോഗിണം സ്ത്രിയമ് । ശരണോപസൃതം സത്ത്വം നാത്യാക്ഷീഃ ശരണപ്രദഃ

നീ അഭയം നൽകുന്നവനായി, ബ്രാഹ്മണൻ, കുഞ്ഞ്, പശു, വയോധികൻ, രോഗി, സ്ത്രീ, അല്ലെങ്കിൽ അഭയം തേടി വന്ന ഏതെങ്കിലും ജീവി, ഇവരാരെയും തള്ളിയിട്ടില്ലല്ലോ?

കച്ചിത്ത്വം നാഗമോഽഗമ്യാം ഗമ്യാം വാസത്കൃതാം സ്ത്രിയമ് । പരാജിതോ വാഥ ഭവാന് നോത്തമൈര്നാസമൈഃ പഥി

നീ സമീപിക്കരുതാത്ത സ്ത്രീയെ സമീപിച്ചോ, സമീപിക്കാവുന്നവളെയോ, കൂടെ പാർക്കുന്നവളെയോ സമീപിച്ചോ? അതോ ഉയർന്നതോ താഴ്ന്നതോ ആയ മാർഗ്ഗങ്ങളിൽ തോറ്റുപോയോ?

അപി സ്വിത്പര്യഭുങ്‌ക്ഥാസ്ത്വം സമ്ഭോജ്യാന് വൃദ്ധബാലകാന് । ജുഗുപ്സിതം കര്മ കിഞ്ചിത് കൃതവാന്ന യദക്ഷമമ്

നീ മുതിർന്നവർക്കും കുട്ടികൾക്കും പങ്കിടേണ്ട ഭക്ഷണം തനിക്കായി കഴിച്ചോ? നിനക്ക് ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത, അപമാനകരമായ ഏതെങ്കിലും പ്രവൃത്തി ചെയ്തോ?

കച്ചിത്പ്രേഷ്ഠതമേനാഥ ഹൃദയേനാത്മബന്ധുനാ । ശൂന്യോഽസ്മി രഹിതോ നിത്യം മന്യസേ തേഽന്യഥാ ന രുക്

ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവനേ, നിന്റെ സ്വന്തം ബന്ധുവിനാൽ ഹൃദയത്തിൽ എപ്പോഴും ശൂന്യതയും നഷ്ടവും അനുഭവിക്കുന്നുവോ? അല്ലെങ്കിൽ നീ വേറേതെങ്കിലും കരുതുന്നുണ്ടോ? അങ്ങനെ അല്ലെങ്കിൽ ദു:ഖം ഇല്ല.

ഊചുശ്ച സുഹൃദഃ കൃഷ്ണം സ്വാഗതം തേഽതിരംഹസാ । നൈകോഽപ്യഭോജി കവല ഏഹീതഃ സാധു ഭുജ്യതാമ്

സുഹൃത്തുക്കൾ കൃഷ്ണനോടു പറഞ്ഞു: 'നീ വേഗത്തിൽ വന്നതിൽ സ്വാഗതം! ഒരാളും ഒരു കഷണം പോലും ഭക്ഷിച്ചിട്ടില്ല; വരിക, നന്നായി ഭക്ഷിക്കൂ.'

തതോ ഹസന് ഹൃഷീകേശോഽഭ്യവഹൃത്യ സഹാര്ഭകൈഃ । ദര്ശയംശ്ചര്മാജഗരം ന്യവര്തത വനാദ് വ്രജമ്

അപ്പോൾ ഹൃഷീകേശൻ പുഞ്ചിരിയോടെ കുട്ടികളോടൊപ്പം ഇരുന്നു ഭക്ഷിച്ചു. പാമ്പിന്റെ തൊലി കാണിച്ചുകൊണ്ട്, കാടിൽ നിന്ന് ഗ്രാമത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു.

( വസംതതിലകാ ) ബര്ഹപ്രസൂന നവധാതുവിചിത്രിതാങ്‌ഗഃ പ്രോദ്ദാമവേണുദലശൃങ്‌ഗരവോത്സവാഢ്യഃ । വത്സാന് ഗൃണന്നനുഗഗീത പവിത്രകീര്തിഃ ഗോപീദൃഗുത്സവദൃശിഃ പ്രവിവേശ ഗോഷ്ഠമ്

മയില്പീലി, പുഷ്പങ്ങൾ, പുതിയ ഖനിജങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കരിച്ചവനും, വേണുവിന്റെയും കാഹളത്തിന്റെയും ഉത്സവത്തിൽ തിളങ്ങുന്നവനും, കാളകളെ സ്തുതിച്ചും, pavitra-ഗാനങ്ങൾ പാടിയും, ഗോപികളുടെ കണ്ണുകൾ ഉത്സവം പോലെ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുമ്പോൾ, അവൻ ഗോപുരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

( അനുഷ്ടുപ് ) അദ്യാനേന മഹാവ്യാലോ യശോദാനന്ദസൂനുനാ । ഹതോഽവിതാ വയം ചാസ്മാദ് ഇതി ബാലാ വ്രജേ ജഗുഃ

ഇന്ന് യശോദയും നന്ദനും മകനായവൻ വലിയ പാമ്പിനെ കൊല്ലുകയും, അതിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ രക്ഷപ്പെടുകയും ചെയ്തു — village-ൽ കുട്ടികൾ ഇങ്ങനെ പാടിച്ചു.

ശ്രീരാജോവാച । ബ്രഹ്മന് പരോദ്‍ഭവേ കൃഷ്ണേ ഇയാന്പ്രേമാ കഥം ഭവേത് । യോഽഭൂതപൂര്വസ്തോകേഷു സ്വോദ്‍ഭവേഷ്വപി കഥ്യതാമ്

രാജാവു ചോദിച്ചു: ബ്രാഹ്മണനേ, കൃഷ്ണന്റെ ജനനത്തിൽ ഇത്ര വലിയ സ്നേഹം എങ്ങനെ ഉണ്ടായി? മുമ്പ് അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലാത്തതുപോലും, സ്വന്തം മക്കളിൽ പോലും. ദയവായി വിശദീകരിക്കുക.

ശ്രീശുക ഉവാച । സര്വേഷാമപി ഭൂതാനാം നൃപ സ്വാത്മൈവ വല്ലഭഃ । ഇതരേഽപത്യവിത്താദ്യാഃ തദ്വല്ലഭതയൈവ ഹി

ശുകൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും താനാണ് ഏറ്റവും പ്രിയം; മക്കളും സമ്പത്തും മുതലായവയും അതിനാൽ മാത്രമാണ് പ്രിയം.

തദ് രാജേന്ദ്ര യഥാ സ്നേഹഃ സ്വസ്വകാത്മനി ദേഹിനാമ് । ന തഥാ മമതാലമ്ബി പുത്രവിത്തഗൃഹാദിഷു

രാജേന്ദ്രാ, ശരീരമുള്ളവർക്കു തങ്ങളോടുള്ള സ്നേഹമാണ് ഏറ്റവും ശക്തം; മക്കളിലും സമ്പത്തിലും വീടുകളിലും ഉള്ളത് അത്ര ശക്തമല്ല, അവ മമതയിൽ ആശ്രയിച്ചവയാണല്ലോ.

ദേഹാത്മവാദിനാം പുംസാം അപി രാജന്യസത്തമ । യഥാ ദേഹഃ പ്രിയതമഃ തഥാ ന ഹ്യനു യേ ച തമ്

ശരീരമാണ് ആത്മാവ് എന്ന് കരുതുന്നവർക്കും, രാജാവേ, ശരീരമാണ് ഏറ്റവും പ്രിയം എന്നില്ല; ശരീരത്തെ പിന്തുടരുന്നവർക്കാണ് അത്ര പ്രിയം.

ദേഹോഽപി മമതാഭാക് ചേത് തര്ഹ്യസൌ നാത്മവത് പ്രിയഃ । യജ്ജീര്യത്യപി ദേഹേഽസ്മിന് ജീവിതാശാ ബലീയസീ

ശരീരം 'എന്റെത്' എന്ന് കരുതിയാലും, അതു ആത്മാവിനേക്കാൾ പ്രിയമല്ല; കാരണം ശരീരം വൃദ്ധമായാലും ജീവിക്കാൻ ഉള്ള ആഗ്രഹം ശക്തമായിരിക്കും.

തസ്മാത് പ്രിയതമഃ സ്വാത്മാ സര്വേഷാമപി ദേഹിനാമ് । തദര്ഥമേവ സകലം ജഗദ് ഏതത് ചരാചരമ്

അതിനാൽ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടത് അവരുടെ സ്വന്തം ആത്മാവാണ്. അതിന്റെ خاطرം കൊണ്ടാണ് ഈ സകല ജഗത്തും—ചലിക്കുന്നതും അചലമായതും—ഉണ്ടായിരിക്കുന്നത്.

കൃഷ്ണമേനമവേഹി ത്വം ആത്മാനം അഖിലാത്മനാമ് । ജഗദ്ധിതായ സോഽപ്യത്ര ദേഹീവാഭാതി മായയാ

നീ അറിയണം, കൃഷ്ണൻ തന്നെയാണ് എല്ലാ ജീവികളുടെ ആത്മാവായ ആത്മാവ്. ലോകത്തിന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി, സ്വയം മായയാൽ അവനും ഈ ലോകത്ത് ശരീരധാരിയായി പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.

വസ്തുതോ ജാനതാമത്ര കൃഷ്ണം സ്ഥാസ്നു ചരിഷ്ണു ച । ഭഗവദ് രൂപമഖിലം നാന്യദ് വസ്ത്വിഹ കിഞ്ചന

സത്യത്തിൽ, അറിയുന്നവർക്ക് ഈ ലോകത്ത് നിലനിൽക്കുന്നതും ചലിക്കുന്നതും എല്ലാം കൃഷ്ണൻ തന്നെയാണ്. ഭഗവാന്റെ രൂപം മുഴുവനും ഇതിലുണ്ട്; ഇതിൽ വേറൊന്നുമില്ല.