ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

സൂത ഉവാച - ഇതി നാരദനിര്ണീതം സ്വമായാത്മ്യം നിശമ്യ സാ । സര്വാങ്ഗപുഷ്ടിസംയുക്താ നാരദം വാക്യമവ്രവീത്

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ നാരദൻ തന്റെ സ്വഭാവം വ്യക്തമാക്കിയതുകേട്ട്, സർവ്വശ്രേയസ്സും ലഭിച്ച അവൾ നാരദനോട് പറഞ്ഞു.

ഭക്തിരുവാച - അഹോ നാരദ ധന്യോഽസി പ്രീതിസ്തേ മയി നിശ്ചലാ । ന കദാചിദ് വിമുഞ്ചാമി ചിത്തേ സ്ഥാസ്യാമി സര്വദാ

ഭക്തി പറഞ്ഞു: നാരദാ, നീ എത്ര ഭാഗ്യവാനാണ്! നിന്റെ സ്നേഹം എന്നിൽ അചഞ്ചലമാണ്. ഞാൻ ഒരിക്കലും നിന്നെ വിട്ടുപോകില്ല; എപ്പോഴും നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ തന്നെ ഞാൻ താമസിക്കും.

കൃപാലുനാ ത്വയാ സാധോ മദ്‌ബാധാ ധ്വംസിതാ ക്ഷണാത് । പുത്രയോശ്ചേതനാ നാസ്തി തതോ ബോധയ ബോധയ

ദയാനിധിയായ സാദ്ധോ, നിന്റെ കൃപകൊണ്ട് എന്റെ കഷ്ടം ഒരു നിമിഷത്തിൽ അകന്നു. എന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാർക്ക് ബോധമില്ല; അതുകൊണ്ട് അവരെ ഉണർത്തണം, ഉണർത്തണം.

സൂത ഉവാച - തസ്യാ വചഃ സമാകര്ണ്യ കാരുണ്യം നാരദോ ഗതഃ । തയോര്ബോധനമാരേഭേ കരാഗ്രേണ വിമര്ദയന്

സൂതൻ പറഞ്ഞു: അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, നാരദൻ കരുണയോടെ ഇരുവരെയും ഉണർത്താൻ കൈവിരലുകൾ കൊണ്ടു തൊട്ടു.

മുഖം സംയോജ്യ കര്ണാന്തേ ശബ്ദമുച്ചൈഃ സമുച്ചരന് । ജ്ഞാന പ്രബുധ്യതാം ശീഘ്രം രേ വൈരാഗ്യ പ്രബുധ്യതാമ്

വായ് അവരുടെ ചെവിക്ക് അടുത്ത് വച്ചു, ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചു: 'ജ്ഞാനാ, വേഗം ഉണരൂ! വൈരാഗ്യാ, ഉണരൂ!''

വേദവേദാന്തഘോഷൈശ്ച ഗീതാപാഠൈര്മുഹുര്മുഹുഃ । ബോധ്യമാനൌ തദാ തേന കഥംചിത് ചോത്ഥിതൌ ബലാത്

വേദവും വേദാന്തവും ഗീതയും ആവർത്തിച്ച് പാടി അവരെ ഉണർത്താൻ ശ്രമിച്ചു. ഒടുവിൽ ബലമായി അവർ എങ്കിലും എഴുന്നേറ്റു.

നേത്രൈഃ അനവലോകന്തൌ ജൃമ്ഭന്തൌ സാലസാവുഭൌ । ബകവത്പലിതൌ പ്രായഃ ശുഷ്കകാഷ്ഠസമാങ്‍ഗകൌ

അവർ ഇരുവരും കണ്ണുകൾ തുറക്കാൻ കഴിയാതെ, പല്ല് കാണിച്ച് ആലസ്യത്തോടെ ഇരുന്നു; ബകപക്ഷിയെപ്പോലെ, ചാരനിറം കയറി, ഉണങ്ങിയ മരക്കഷ്ണംപോലെ ദുർബലരായി.

ക്ഷുത്ക്ഷാമൌ തൌ നിരീക്ഷ്യൈവ പുനഃ സ്വാപപരായണൌ । ഋഷിശ്ചിന്താപരോ ജാതഃ കിം വിധേയം മയേതി ച

അവരെ ഇരുവരെയും വിശേഷിച്ച് നോക്കിയപ്പോള്‍ വിശപ്പുകൊണ്ട് ക്ഷീണിച്ചവരും വീണ്ടും ഉറക്കത്തിലാഴ്ന്നവരുമായിരുന്നു. ഈ ദൃശ്യങ്ങള്‍ കണ്ട ഋഷി ആഴത്തില്‍ ആലോചിച്ചു, ഇനി എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന ചിന്തയിലായിരുന്നു.

അഹോ നിദ്രാ കഥം യാതി വൃദ്ധത്വം ച മഹത്തരമ് । ചിന്തയന് ഇതി ഗോവിന്ദം സ്മാരയാമാസ ഭാര്ഗവ

അയ്യോ, ഉറക്കം എങ്ങനെ വരുന്നു? ഇത്രയും വൃദ്ധത എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു? ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച ഭാര്‍ഗവന്‍ ഗോവിന്ദനെ ഓര്‍മ്മിച്ചു.

വ്യോമവാണീ തദൈവാഭൂത് മാ ഋഷേ ഖിദ്യതാമിതി । ഉദ്യമഃ സഫലസ്തേഽയം ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ

അപ്പോള്‍ തന്നെ ആകാശത്തില്‍ നിന്നൊരു ശബ്ദം കേട്ടു: 'ഋഷിയേ, വിഷമിക്കേണ്ട. നിന്റെ ശ്രമം ഫലപ്രദമാകും, ഇതില്‍ സംശയമില്ല.'

ഏതദര്ഥം തു സത്കര്മ സുരര്ഷേ ത്വം സമാചര । തത്തേ കര്മാഭിധാസ്യന്തി സാധവഃ സാധുഭൂഷണാഃ

ഇതിനായി, ദേവന്മാരിലെ ഋഷിയേ, നീ നല്ല പ്രവൃത്തികള്‍ ചെയ്യണം. നിന്റെ ഈ കര്‍മ്മം ധര്‍മ്മപരായണരായ മഹന്മാര്‍ പ്രശംസിക്കും.

സത്കര്മണി കൃതേ തസ്മിന് സനിദ്രാ വൃദ്ധതാനയോഃ । ഗമിഷ്യതി ക്ഷണാദ്‌ഭക്തിഃ സര്വതഃ പ്രസരിഷ്യതി

ആ നല്ല പ്രവൃത്തി ചെയ്താല്‍ അവരിലുണ്ടായിരുന്ന ഉറക്കവും വൃദ്ധതയും ഉടന്‍ മാറിപ്പോകും. ഭക്തി എല്ലായിടത്തും വ്യാപിക്കും.

ഇത്യാകാശവചഃ സ്പഷ്ടം തത്സര്വൈരപി വിശ്രുതമ് । നാരദോ വിസ്മയം ലേഭേ നേദം ജ്ഞാതമിതി ബ്രുവന്

ഇങ്ങനെ ആകാശവാണി വ്യക്തമായി എല്ലാവരും കേട്ടു. നാരദന്‍ അതില്‍ അത്ഭുതപ്പെട്ടു: 'ഇത് എനിക്ക് അറിയാമായിരുന്നില്ല' എന്നു പറഞ്ഞു.

നാരദ ഉവാച - അനയാഽഽകാശവാണ്യാപി ഗോപ്യത്വേന നിരൂപിതമ് । കിം വാ തത്സാധനം കാര്യം യേന കാര്യം ഭവേത് തയോഃ

നാരദന്‍ പറഞ്ഞു: 'ഈ ആകാശവാണിയിലൂടെയും കാര്യത്തിന്റെ രഹസ്യം വെളിപ്പെടുത്തിയില്ല. അവരുടെ ലക്ഷ്യം സാധ്യമാകാന്‍ വേണ്ടിയുള്ള വഴി എന്താണ്? എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്?'

ക്വ ഭവിഷ്യന്തി സന്തസ്തേ കഥം ദാസ്യന്തി സാധനമ് । മയാത്ര കിം പ്രകര്തവ്യം യദുക്തം വ്യോമഭാഷയാ

'എവിടെയാണ് ആ മഹന്മാര്‍ ഉണ്ടാവുക? അവര്‍ എങ്ങനെ വഴി കാണിക്കും? ആകാശവാണിയില്‍ പറഞ്ഞതുപോലെ ഇവിടെ ഞാന്‍ എന്ത് ചെയ്യണം?'

സൂത ഉവാച - തത്ര ദ്വൌ അപി സംസ്ഥാപ്യ നിര്ഗതോ നാരദോ മുനിഃ । തീര്ഥം തീര്ഥം വിനിഷ്ക്രമ്യ പൃച്ഛന് മാര്ഗേ മുനീശ്വരാന്

സൂതന്‍ പറഞ്ഞു: 'അവരെ ഇരുവരെയും അവിടെ നിര്‍ത്തിയിട്ട്, നാരദമുനി പുറത്ത് പോയി. തീര്‍ത്ഥം തീര്‍ത്ഥം സന്ദര്‍ശിച്ചു, വഴിയില്‍ മഹര്‍ഷിമാരോടും ചോദിച്ചു.'

വൃത്താന്തഃ ശ്രൂയതേ സര്വൈഃ കിംചിത് നിശ്ചിത്യ നോച്യതേ । അസാധ്യം കേചന പ്രോചുഃ ദുര്ജ്ഞേയമിതി ചാപരേ । മൂകീഭൂതാസ്തഥാന്യേ തു കിയന്തസ്തു പലായിതാഃ

സമസ്തര്‍ക്കും ഈ സംഭവവിവരം കേള്‍ക്കാന്‍ കഴിഞ്ഞു. പക്ഷേ, ആലോചിച്ചശേഷം ആരും ഉത്തരം പറഞ്ഞില്ല. ചിലര്‍ അതിന് സാധ്യമല്ലെന്നു പറഞ്ഞു, മറ്റുചിലര്‍ അതു മനസ്സിലാക്കാന്‍ ബുദ്ധിമുട്ടാണെന്നു പറഞ്ഞു; ചിലര്‍ മിണ്ടാതായി, കുറെപേര്‍ അവിടെ നിന്ന് പോയി.

ഹാഹാകാരോ മഹാനാസീത് ത്രൈലോക്യേ വിസ്മയാവഹഃ । വേദവേദാന്തഘോഷൈശ്ച ഗീതാപാഠൈര്വിബോധിതമ്

മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വലിയ ഒരു ആഹ്ലാദവും അത്ഭുതവും ഉണ്ടായി; വേദങ്ങളും ഉപനിഷത്തുകളും ഗീതാപാരായണവും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

ഭക്തിജ്ഞാനവിരാഗാണാം നോദതിഷ്ഠത് ത്രികം യദാ ഉപായോ നാപരോഽസ്തീതി കര്ണേ കര്ണേഽജപഞ്ജനാഃ

ഭക്തിയും ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും ഉണ്ടാകാതെ വന്നപ്പോള്‍, എല്ലാവരും തമ്മില്‍ ചെറുതായി പറഞ്ഞത്: 'മറ്റൊരു മാര്‍ഗ്ഗമില്ല.'

യോഗിനാ നാരദേനാപി സ്വയം ന ജ്ഞായതേ തു യത് । തത്കഥം ശക്യതേ വക്തും ഇതരൈരിഹ മാനുഷൈഃ

യോഗിയായ നാരദന്‍ പോലും ഇതിന്റെ അര്‍ത്ഥം മനസ്സിലാക്കാന്‍ കഴിഞ്ഞില്ല. പിന്നെ മനുഷ്യരില്‍ മറ്റാര്‍ക്ക് ഇതു പറയാന്‍ കഴിയുമെന്നു ചോദിക്കാനാവുമോ?

ഏവം ഋഷിഗണൈഃ പൃഷ്ടൈഃ നിര്ണീയോക്തം ദുരാസദമ്

ഇങ്ങനെ, മഹര്‍ഷിമാര്‍ ചോദിച്ചപ്പോള്‍, അതു വളരെ പ്രാപ്യമല്ലെന്നു തീരുമാനിച്ചു പറഞ്ഞു.

തതശ്ചിന്താതുരഃ സോഽഥ ബദരീവനമാഗതഃ । തപശ്ചരാമി ചാത്രേതി തദര്ഥം കൃതനിശ്ചയഃ

അങ്ങനെ വിഷമത്തില്‍ ആഴപ്പെട്ട നാരദന്‍ ബദരിവനത്തിലേക്ക് വന്നു. അതിനായി തപസ്സു ചെയ്യാന്‍ അവന്‍ ഉറച്ച മനസ്സാക്കി.

താവദ് ദദര്ശ പുരതഃ സനകാദീന് മുനീശ്വരാന് । കോടിസൂര്യസമാഭാസാന് ഉവാച മുനിസത്തമഃ

അപ്പോള്‍ അവന്‍ മുന്നില്‍ കോടിയോളം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള സനകാദിമഹര്‍ഷിമാരെ കണ്ടു. അപ്പോള്‍ മഹര്‍ഷിമാരില്‍ പ്രധാനനായവന്‍ സംസാരിച്ചു.

നാരദ ഉവാച - ഇദാനീം ഭൂരിഭാഗ്യേന ഭവദ്‌ഭിഃ സംഗമോഽഭവത് । കുമാരാ ബ്രുവതാം ശീഘ്രം കൃപാം കൃത്വാ മമോപരി

നാരദന്‍ പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോള്‍ വലിയ ഭാഗ്യത്താലാണ് നിങ്ങളെ കാണാന്‍ കഴിഞ്ഞത്. കുമാരന്മാരേ, ദയവായി എനിക്ക് ദയ കാണിച്ച് ഉടന്‍ പറഞ്ഞുതരിക.'

ഭവന്തോ യോഗിനഃ സര്വേ ബുദ്ധിമന്തോ ബഹുശ്രുതാഃ । പഞ്ചഹായനസംയുക്താഃ പൂര്വേഷാമപി പൂര്വജാഃ

നിങ്ങള്‍ എല്ലാവരും യോഗികളും, ജ്ഞാനികളും, പഠിച്ചവരുമാണ്. അഞ്ചു വിധത്തിലുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങളോടുകൂടിയവരും, പണ്ടത്തെ മഹാന്മാരുടെ മുന്‍ഗാമികളും തന്നെയാണ്.

സദാ വൈകുണ്ഠനിലയാ ഹരികീര്തനതത്പരാഃ । ലീലാമൃതരസോന്മത്താഃ കഥാമാത്രൈകജീവിനഃ

എപ്പോഴും വൈകുണ്ഠത്തിൽ വസിക്കുന്നവരും, ഹരിയുടെ മഹത്വം പാടുന്നതിൽ മുഴുകിയവരുമായ ഇവർ, അവന്റെ ലീലകളുടെ അമൃതം ആസ്വദിച്ച് ഉന്മാദരായി, അവന്റെ കഥകൾക്കായാണ് മാത്രം ജീവിക്കുന്നത്.

ഹരിഃ ശരണമേവ ഹി നിത്യം യേഷാം മുഖേ വചഃ । അഥ കാലസമാദിഷ്ടാ ജരാ യുഷ്മാന്ന ബാധതേ

ഹരിയെ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് അവന്റെ നാമം എപ്പോഴും വായിൽ ഉച്ചരിക്കുന്നവരെ, കാലചക്രം നിർദേശിച്ച വൃദ്ധാവസ്ഥ എപ്പോഴും വേദനിപ്പിക്കില്ല.

യേഷാം ഭ്രൂഭങ്‍ഗമാത്രേണ ദ്വാരപാലൌ ഹരേഃ പുരാ । ഭ്രൂമൌ നിപതിതൌ സദ്യോ യത്കൃപാതഃ പുരം ഗതൌ

അവരുടെ ഭ്രൂഭംഗം മാത്രം കൊണ്ടു, ഒരിക്കൽ ഹരിയുടെ രണ്ട് വാതില്പാലുകാരും ഉടൻ അവരുടെ കാലടിയിൽ വീണു; അവരുടെ കരുണകൊണ്ട് ആ വാതില്പാലുക്കാർ നഗരത്തിലേക്ക് തിരികെ പോയി.

അഹോ ഭാഗ്യസ്യ യോഗേന ദര്ശനം ഭവതാമിഹ । അനുഗ്രഹസ്തു കര്തവ്യോ മയി ദീനേ ദയാപരൈഃ

അയ്യോ, യോഗത്തിന്റെ ഭാഗ്യത്താൽ ഞാൻ ഇവിടെ നിങ്ങളെ കാണാൻ സാധിച്ചു; ദയയിൽ സമ്പന്നരായ നിങ്ങൾ, ദയനീയനായ എന്നോട് കരുണ കാണിക്കണം.