ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

(वसंततिलका) यं प्रव्रजन्तमनुपेत्यमपेतकृत्यं द्वैपायनो विरहकातर आजुहाव । पुत्रेति तन्मयतया तरवोऽभिनेदुः तं सर्वभूतहृदयं मुनिमानतोऽस्मि

എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന മഹർഷിയെ ഞാൻ ആദരിക്കുന്നു. ദ്വൈപായനൻ, അവൻ സന്യാസത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, വേർപാടിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ അവനെ വിളിച്ചു. ആ മഹർഷിയോടു ചേർന്ന് മരങ്ങൾ പോലും 'മകനേ' എന്ന് സ്വരത്തിൽ വിളിച്ചു.

(अनुष्टुप्) नैमिषे सूतं आसीनं अभिवाद्य महामतिम् । कथामृत रसास्वाद कुशलः शौनकोऽब्रवीत्

നൈമിശാരണ്യത്തിൽ, മഹാമതിയായ സൂതനെ ആദരപൂർവ്വം വന്ദിച്ച്, കഥകളുടെ അമൃതം ആസ്വദിക്കാൻ പ്രാവീണ്യമുള്ള ശൗനകൻ ചോദിച്ചു.

शौनक उवाच - अज्ञानध्वान्तविध्वंस कोटिसूर्यसमप्रभ । सूताख्याहि कथासारं मम कर्णरसायनम्

ശൗനകൻ പറഞ്ഞു: അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുട്ട് നശിപ്പിക്കുന്നവനും കോടിയധികം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ളവനും ആയ സൂതാ, എന്റെ ചെവികൾക്ക് അമൃതമായ കഥകളുടെ സാരം ദയവായി പറയൂ.

भक्तिज्ञानविरागाप्तो विवेको वर्धते महान् । मायामोहनिरासश्च वैष्णवैः क्रियते कथम्

ഭക്തിയും ജ്ഞാനവും വൈരാഗ്യവും ലഭിച്ചാൽ, വലിയ വിവേകം വളരുന്നു. എന്നാൽ വൈഷ്ണവന്മാർ മായയുടെ മോഹം എങ്ങനെ അകറ്റുന്നു?

इह घोरे कलौ प्रायो जीवश्चासुरतां गतः । क्लेशाक्रान्तस्य तस्यैव शोधने किं परायणम्

ഈ ഭയങ്കരമായ കലിയുഗത്തിൽ, ജീവികൾ കൂടുതലും അസുരസ്വഭാവം കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇങ്ങനെ കഷ്ടങ്ങളിൽ പെടുന്നവർക്കു ശുദ്ധീകരണത്തിന് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ മാർഗ്ഗം ഏതാണ്?

श्रेयसां यद् भवेत् श्रेयः पावनानां च पावनम् । कृष्णप्राप्तिकरं शश्वत् साधनं तद्‌वदाधुना

എല്ലാ ശുഭഫലങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമവും, ശുദ്ധികളിൽ ഏറ്റവും വിശുദ്ധവും, ശ്രീകൃഷ്ണനെ നേടാൻ സഹായിക്കുന്ന ശാശ്വതമായ മാർഗ്ഗവും ഏതാണെന്ന് ദയവായി ഇപ്പോൾ പറയൂ.

चिन्तामणिर्लोकसुखं सुरद्रुः स्वर्गसंपदम् । प्रयच्छति गुरुः प्रीतो वैकुण्ठं योगिदुर्लभम्

ചിന്താമണി ലോകസുഖം നൽകുന്നു, സ്വർഗവൃക്ഷം സ്വർഗ്ഗസമ്പത്ത് നൽകുന്നു, പക്ഷേ ഗുരു സന്തോഷിച്ചാൽ യോഗികൾക്കു പോലും ദുർലഭമായ വൈകുണ്ഠം നൽകുന്നു.

सूत उवाच - प्रीतिः शौनक चित्ते ते ह्यतो वच्मि विचार्य च । सर्वसिद्धान्त निष्पन्नं संसरभयनाशनम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ശൗനകാ, നിന്റെ മനസ്സിൽ സ്നേഹം ഉണർന്നതിനാൽ, ഞാൻ ആലോചിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു. എല്ലായ്പ്പോഴും സിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ സാരവും, സംസാരഭയത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ് ഞാൻ പറയുന്നത്.

भक्त्योघवर्धनं यच्च कृष्णसंतोषहेतुकम् । तदहं तेऽभिधास्यामि सावधानतया श्रृणु

ഭക്തിയുടെ പ്രവാഹം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും, ശ്രീകൃഷ്ണനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതെന്താണെന്ന് ഞാൻ പറയാം; അതു ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.

कालव्यालमुखाग्रास त्रासनिर्णाशहेतवे । श्रीमद्‌भागवतं शास्त्रं कलौ कीरेण भाषितम्

കാലത്തിന്റെ പാമ്പ് വിഴുങ്ങുന്ന ഭയത്തെ അകറ്റാൻ, ഈ കലിയുഗത്തിൽ കീരൻ പറഞ്ഞത് ശ്രീമദ് ഭാഗവതം എന്ന ശാസ്ത്രമാണ്.

एतस्माद् अपरं किंचिद् मनःशुद्ध्यै न विद्यते । जन्मान्तरे भवेत् पुण्यं तदा भागवतं लभेत्

മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിക്കാൻ ഇതിന് പുറമെ മറ്റൊന്നുമില്ല; മുൻജന്മത്തിൽ പുണ്യം ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ ഭാഗവതം ലഭിക്കൂ.

परीक्षिते कथां वक्तुं सभायां संस्थिते शुके । सुधाकुंभं गृहीत्वैव देवास्तत्र समागमन्

പരീക്ഷിതൻ സഭയിൽ ഇരുന്നു കഥ കേൾക്കാൻ ഒരുക്കമായപ്പോൾ, ശുകൻ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നതിനാൽ, ദേവന്മാർ അമൃതം നിറച്ച കലശം കൊണ്ടുവന്ന് അവിടെ കൂടി.

शुकं नत्वावदन् सर्वे स्वकार्यकुशलाः सुराः । कथासुधां प्रयच्छस्व गृहीत्वैव सुधां इमाम्

ശുകനെ വന്ദിച്ച്, എല്ലാ ദക്ഷരായ ദേവന്മാരും പറഞ്ഞു: ഞങ്ങൾ ഈ അമൃതം കൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ട്, അതിനാൽ കഥകളുടെ അമൃതം ഞങ്ങൾക്കു ദയവായി നൽകൂ.

एवं विनिमये जाते सुधा राज्ञा प्रपीयताम् । प्रपास्यामो वयं सर्वे श्रीमद्‌भागवतामृतम्

ഇങ്ങനെ പരസ്പരം മാറ്റം നടന്നപ്പോൾ, രാജാവിന് അമൃതം കുടിക്കാൻ അനുവദിച്ചു; ഞങ്ങൾ എല്ലാം ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിന്റെ അമൃതം ആസ്വദിക്കും.

क्व सुधा क्व कथा लोके क्व काचः क्व मणिर्महान् । ब्रह्मरातो विचार्यैवं तदा देवाञ्जहास ह

ലോകത്ത് അമൃതം എവിടെയാണ്, കഥകൾ എവിടെയാണ്, കാച്ച് എവിടെയാണ്, മഹാമാണിക്യം എവിടെയാണ്? ബ്രഹ്മരാതൻ ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് ദേവന്മാരെ ചിരിച്ചു.

अभक्तान् तांश्च विज्ञाय न ददौ स कथामृतम् । श्रीमद्‌भागवती वार्ता सुराणां अपि दुर्लभा

അവരെ ഭക്തിയില്ലാത്തവരാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, ശുകൻ അവർക്കു കഥകളുടെ അമൃതം നൽകിയില്ല; ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിലെ കഥകൾ ദേവന്മാർക്കു പോലും ദുർലഭമാണ്.

राज्ञो मोक्षं तथा वीक्ष्य पुरा धातापि विस्मितः । सत्यलोक तुलां बद्ध्वा तोलयत् साधनान्यजः

രാജാവിന്റെ മോക്ഷം കണ്ടപ്പോൾ, സൃഷ്ടാവും അത്ഭുതപ്പെട്ടു; സത്യലോകത്തിൽ തുലാസു കെട്ടി, അജൻ മോക്ഷസാധനങ്ങൾ തൂക്കി നോക്കി.

लघून्यन्यानि जातानि गौरवेण इदं महत् । तदा ऋषिगणाः सर्वे विस्मयं परमं ययुः

മറ്റുള്ളവയെക്കാൾ ചെറുതും ലഘുവും ആയ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമ്പോഴും, ഈ ഗ്രന്ഥം അതിന്റെ ഭാരത്തിലും മഹത്വത്തിലും വളരെ വലിയതാണ്. അതുകൊണ്ടു തന്നെ എല്ലാ ഋഷിമാരും അതിനെ കണ്ടു അതിയായ അത്ഭുതത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.

मेनिरे भगवद्‌रूपं शास्त्रं भागवतं कलौ । पठनात् श्रवणात् सद्यो वैकुण्ठफलदायकम्

ഭാഗവതം എന്ന ശാസ്ത്രം ഭഗവാന്റെ തന്നെ രൂപമാണെന്ന് അവർ കരുതുകയായിരുന്നു. കലിയുഗത്തിൽ ഇത് വായിച്ചാലോ കേട്ടാലോ ഉടനെ വൈകുണ്ഠഫലം ലഭിക്കും എന്ന വിശ്വാസം അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു.

सप्ताहेन श्रुतं चैतत् सर्वथा मुक्तिदायकम् । सनकाद्यैः पुरा प्रोक्तं नारदाय दयापरैः

ഇത് ഏഴു ദിവസം കേട്ടാൽ മുഴുവനായും മോക്ഷം നൽകുന്നവയാണ്. പഴയകാലത്ത് ദയയുള്ള സനകാദികൾ ഇത് നാരദനോട് പറഞ്ഞിരുന്നു.

यद्यपि ब्रह्मसंबंधात् श्रुतमेतत् सुरर्षिणा । सप्ताहश्रवणविधिः कुमारैस्तस्य भाषितः

ബ്രഹ്മയുമായി ബന്ധം ഉള്ളതിനാൽ ദേവർഷി ഇത് കേട്ടെങ്കിലും, ഏഴു ദിവസം കേൾക്കേണ്ട വിധി കുമാരന്മാർ തന്നെയാണ് വിശദീകരിച്ചത്.

शौनक उवाच - लोकविग्रहमुक्तस्य नारदस्यास्थिरस्य च । विधिश्रवे कुतः प्रीतिः संयोगः कुत्र तैः सह

ശൗനകൻ ചോദിച്ചു: ലോകബന്ധങ്ങൾ വിട്ടു സഞ്ചരിക്കുന്ന നാരദൻ എങ്ങനെ ആ യാഗത്തിൽ പങ്കെടുത്തവരോടു സ്നേഹവും ബന്ധവും അനുഭവിച്ചു?

सूत उवाच - अत्र ते कीर्तयिष्यामि भक्तियुक्तं कथानकम् । शुकेन मम यत्प्रोक्तं रहः शिष्यं विचार्य च

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഭക്തിയോടുകൂടിയ ഈ കഥ ഞാൻ ഇവിടെ നിങ്ങളോട് പറയാം. ശുകൻ എന്നെ ശിഷ്യനായി കരുതി രഹസ്യമായി എന്നോട് പറഞ്ഞതാണിത്.

एकदा हि विशालायां चत्वार ऋषयोऽमलाः । सत्सङ्गार्थं समायाता ददृशुस्तत्र नारदम्

ഒരു ദിവസം വിശാലയിൽ നാലു വിശുദ്ധ ഋഷിമാർ സന്മിത്രത്വത്തിനായി കൂടിയപ്പോൾ അവിടെ അവർ നാരദനെ കണ്ടു.

कुमाराः ऊचुः - कथं ब्रह्मन् दीनमुखं कुतश्चिन्तातुरो भवान् । त्वरितं गम्यते कुत्र कुतश्चागमनं तव

കുമാരന്മാർ ചോദിച്ചു: ബ്രാഹ്മണാ, എന്തുകൊണ്ടാണ് നിങ്ങളുടെ മുഖം ദുഃഖഭരിതവും മനസ്സിൽ ചിന്തയോടെയും കാണുന്നത്? എവിടേക്കാണ് ഈ വേഗത്തിൽ പോകുന്നത്? എവിടുനിന്നാണ് വന്നത്?

इदानीं शून्यचित्तोऽसि गतवित्तो यथा जनः । तवेदं मुक्तसङ्‌गस्य नोचितं वद कारणम्

ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾക്ക് മനസ്സിൽ ശൂന്യതയുണ്ട്, ധനം നഷ്ടപ്പെട്ട സാധാരണ മനുഷ്യനെപ്പോലെയാണ്. ബന്ധങ്ങൾ വിട്ടവനായി ഇതൊന്നും യോജിക്കുന്നില്ല—കാരണം പറയൂ.

नारद उवाच - अहं तु पृथिवीं यातो ज्ञात्वा सर्वोत्तममिति । पुष्करं च प्रयागं च काशीं गोदावरीं तथा

നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഭൂമിയിൽ എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിച്ചു, അതിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമാണെന്ന് കരുതി, പുഷ്കരം, പ്രയാഗം, കാശി, ഗോദാവരി എന്നിവിടങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചു.

हरिक्षेत्रं कुरुक्षेत्रं श्रीरङ्‌गं सेतुबन्धनम् । एवमादिषु तीर्थेषु भ्रममाण इतस्ततः

ഹരിക്ഷേത്രം, കുരുക്ഷേത്രം, ശ്രീരംഗം, സേതുബന്ധനം തുടങ്ങിയ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഞാൻ ഇവിടെ അവിടെ സഞ്ചരിച്ചു.

नापश्यं कुत्रचित् शर्म मनस्संतोषकारकम् । कलिनाधर्ममित्रेण धरेयं बाधिताधुना

എവിടെയും മനസ്സിന് സന്തോഷം നൽകുന്ന സുഖം ഞാൻ കണ്ടില്ല; ഇപ്പോൾ ഭൂമി കലിയുടെ, അധർമ്മത്തിന്റെ സുഹൃത്തിന്റെ, ബാധയിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്നു.