ഭൂലോകത്തിലെ ജീവജാലങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പിനെ കുറിച്ച് മഹർഷി നാരദൻ പാണ്ഡവ രാജാവായ യുദിഷ്ഠിരനോട് പറഞ്ഞു: "കൈകളില്ലാത്തവരെ കൈയുള്ളവർ ഭക്ഷിക്കുന്നു; കാലില്ലാത്തവരെ നാലുകാലികളാണ് ഭക്ഷിക്കുന്നത്; എല്ലായിടത്തും ദുർബലർ ശക്തരുടെ ആഹാരമാണ്—ജീവൻ ജീവനെ ആശ്രയിച്ചാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. രാജാവേ, സർവ്വജീവാത്മാവായ പരമേശ്വരൻ, സ്വയം സ്വയം അറിയുന്നവൻ, അദ്വിതീയനും സർവ്വാന്തർയാമിയുമാണ്. അവൻ അകത്തും പുറത്തുമുണ്ട്; തന്റെ മായാബലത്തിലൂടെ അവൻ ലോകത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനാവുന്നു. ഇവൻ തന്നെയാണ്, മഹാരാജാവേ, സൃഷ്ടികർത്താവും സംരക്ഷകനുമാണ്. ദേവതകളുടെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കാൻ കാലരൂപത്തിൽ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു. ദൈവികമായ ഈ ദൗത്യം പൂർത്തിയായി; ഇനി ചെയ്യാനിരിക്കുന്നതെന്തെന്നറിയാൻ അവൻ കാത്തിരിക്കുന്നു. അതുവരെ, ഈ ലോകത്തിൽ അവൻ നിലനിൽക്കുന്ന കാലം നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധയോടെ കഴിയണം. ധൃതരാഷ്ട്രൻ തന്റെ സഹോദരനെയും ഭാര്യയായ ഗാന്ധാരിയെയും കൂട്ടി, ഹിമാലയത്തിന് തെക്കോട്ടുള്ള ഋഷിമാരുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു. അവിടത്തെ ഗംഗാനദി, ഏഴ് ശാഖകളായി വിഭജിച്ച്, ഏഴ് മഹർഷിമാർക്കായി ഒഴുകുന്നു; അതിനാലാണ് അവളെ സപ്തസിന്ദു എന്നു വിളിക്കുന്നത്. അവിടെ, നിശ്ചിത സമയങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, വിധിപരമായി അഗ്നിയിൽ ഹോമം കഴിച്ച്, ജലമാത്രം പാനീയമായി സ്വീകരിച്ച്, മനസ്സിൽ സമാധാനം കൊണ്ടു, എല്ലാ ആശകളും ഉപേക്ഷിച്ച് ധൃതരാഷ്ട്രൻ കഴിയുന്നു. അവൻ ശരീരാസനവും ശ്വാസനിരോധനവും വിജയിച്ചിരിക്കുന്നു; ആറു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പിൻവലിച്ച്, ഹരിയെ ധ്യാനിച്ച്, രാജോഗുണവും തമോഗുണവും നശിപ്പിച്ച്, ശുദ്ധമായ സത്ത്വഗുണത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. മനസ്സിനെ ജ്ഞാനത്തിൽ ലയിപ്പിച്ച്, ക്ഷേത്രജ്ഞനെ ആത്മാവിൽ ലയിപ്പിച്ച്, ആത്മാവിനെ ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിപ്പിച്ച്, ഒരു കലശത്തിലെ അന്തരാകാശം ആകാശത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ ബ്രഹ്മത്തിൽ അഭിവ്യക്തനാകുന്നു. അവനിൽ ശേഷിച്ച മായയും ഗുണങ്ങളും നശിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും നിയന്ത്രിതമാണ്; എല്ലാ ആഹാരവും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഒരു തൂണുപോലെ അചഞ്ചലനായി അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു. എല്ലാ കർമങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച ഈ മഹാത്മാവിന് യാതൊരു തടസ്സവും ഉണ്ടാകരുതേ! രാജാവേ, ഇന്നുമുതൽ അഞ്ചാം ദിവസം അവൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കും; അതു ചിതയിൽ അഗ്നിയായി ചാരമാകും. ഭർത്താവിന്റെ ശരീരം അഗ്നിയിൽ ദഹിക്കുമ്പോൾ, വിശ്വസ്തയായ ഭാര്യയും സഹോദരനും ചിതയ്ക്കു പുറത്തു നിന്നു ഭർത്താവിനെ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനെ നോക്കി നിൽക്കും. ഈ അത്ഭുതകരമായ വാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ, കുരുവംശജനായ വിദുരൻ, സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഒരുപോലെ അനുഭവിച്ച്, തീർത്ഥാടനത്തിന് പുറപ്പെട്ടു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, നാരദനും തുമ്പുരുവും സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു. യുദിഷ്ഠിരൻ നാരദന്റെ വചനങ്ങൾ ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ച്, ദുഃഖം ഉപേക്ഷിച്ചു. അപ്പോൾ, യുദിഷ്ഠിരൻ അത്ഭുതത്തോടെ ചിന്തിച്ചു: "എന്താണ് ഈ അത്ഭുതം? വസുദേവനിൽ, സർവ്വജീവാത്മാവിൽ, വ്രജവാസികളും അവരുടെ മക്കളും തമ്മിൽ അപൂർവമായ ഒരു പ്രേമം വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു." വ്രജയിൽ, ജയിക്കാനാകാത്ത ഭഗവാൻ വസുദേവൻ വസിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും പരസ്പരം ശത്രുക്കളായിട്ടും സുഹൃത്തുകളായി ജീവിച്ചു; അതിൽ അതിവേഗം ഓടുന്ന മാൻമരങ്ങളും മറ്റു ജീവികളും സമാധാനത്തോടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവിടെ, അദ്വിതീയനും അനന്തനും അതുല്യജ്ഞാനസമ്പന്നനുമായ പരമാത്മാവ്, കഴിഞ്ഞതുപോലെ, കൃഷ്ണകുട്ടിയായ് പശുക്കളെയും സുഹൃത്തുകളെയും അന്വേഷിച്ച്, കൈയിൽ ഭക്ഷണത്തിന്റെ ഒരു തുണ്ട് പിടിച്ച്, ബാലക്രീഡകളിൽ ലീനനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ബ്രഹ്മാവായ സൃഷ്ടികർത്താവ് അതിനെ കണ്ടു. അവനെ കണ്ട ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ വാഹനത്തിൽ നിന്ന് അതിവേഗം ഇറങ്ങി, സ്വർണദണ്ഡം ഇടുന്നതുപോലെ ഭുവിയിൽ നമസ്കരിച്ചു, നാല് തലകളിലെ കിരീടം കൃഷ്ണന്റെ പാദങ്ങളിൽ സ്പർശിച്ചു, സന്തോഷാശ്രുക്കളോടെ അഭിഷേകം ചെയ്തു. വീണ്ടും വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റു വീണു, ദീർഘനാളത്തെ വിസ്മയത്തിൽ കൃഷ്ണപാദങ്ങളിൽ വീണു, മുമ്പ് കണ്ട മഹത്വം ഓർത്തു ഇരുന്നു. പിന്നീട്, കണ്ണ് തുടച്ച്, കഴുത്ത് താഴ്ത്തി, മുകുന്ദനെ കൺകൊണ്ട് നിരീക്ഷിച്ചു. കൈകൾ കൂപ്പി, വിനയത്തോടെയും സമാധാനത്തോടെയും, വിറയച്ചുകൊണ്ട്, കണ്ണീരോടെ, ശബ്ദം തടഞ്ഞു സംസാരിച്ചു. അങ്ങനെ, അർജ്ജുനൻ ദ്വാരകയിലേക്ക് ബന്ധുക്കളെ കാണാനും, മഹത്മാവായ കൃഷ്ണന്റെ കാര്യങ്ങൾ അറിയാനും പോയപ്പോൾ, മാസങ്ങൾ കടന്നുപോയി. അർജ്ജുനൻ തിരികെ വന്നില്ല; അപ്പോൾ, കുരുവംശശ്രേഷ്ഠനേ, ഭയാനകമായ അനിഷ്ടചിഹ്നങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷമായി. യുദിഷ്ഠിരൻ കണ്ടു: കാലത്തിന്റെ ക്രൂരഗതിയും, പ്രകൃതിയുടെ ക്രമഭംഗവും, മനുഷ്യരുടെ മനസ്സിൽ കോപം, ലോഭം, വ്യാജം എന്നിവയാൽ ജനിച്ച ദുഷ്പ്രവൃത്തിയും വർദ്ധിച്ചു. ഇടപാടുകൾ വളരെയധികം വഞ്ചനാപരമായി മാറി; പിതാവും മാതാവും സുഹൃത്തുകളും സഹോദരന്മാരും ദാമ്പത്യജീവിതവും വഴക്കുകളാൽ നിറഞ്ഞു. കാലം മുന്നോട്ട് നീങ്ങുമ്പോൾ, ഈ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ മനുഷ്യരിൽ വർദ്ധിച്ചപ്പോൾ, രാജാവ് ഈ അനിഷ്ടസംഭവങ്ങൾ കണ്ടു, ലാഭവും അധർമ്മവും ഉയരുന്നത് കാണുമ്പോൾ, തന്റെ സഹോദരനോട് പറഞ്ഞു: "അർജ്ജുനൻ ദ്വാരകയിലേക്കു പോയത് ബന്ധുക്കളെ കാണാനും, മഹത്മാവായ കൃഷ്ണന്റെ കാര്യങ്ങൾ അറിയാനും ആയിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ഏഴ് മാസം കഴിഞ്ഞു, നിന്റെ സഹോദരൻ ഭീമസേനനും തിരികെ വന്നിട്ടില്ല; എന്തുകൊണ്ടാണെന്നു എനിക്ക് യാതൊരു ധാരണയുമില്ല. ദൈവീയമഹർഷി പ്രവചിച്ച കാലം വന്നിരിക്കുന്നു എന്നോ, ഭഗവാൻ ഭൂമിയിലെ ലീലകൾ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതാണോ? അവന്റെ കൃപയാൽ നമുക്ക് ധനം, രാജ്യം, ഭാര്യമാർ, ജീവൻ, കുടുംബം, പ്രജകൾ, ശത്രുക്കളിൽ വിജയം, ലോകങ്ങൾ പോലും ലഭിച്ചു. ഇവിടെ നോക്കൂ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ—ദൈവികവും ഭൂമിയിലെയും ശരീരപരവുമായ ഭയാനകമായ അനിഷ്ടചിഹ്നങ്ങൾ അടുത്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; അവ ഭയവും ആശയക്കുഴപ്പവും വളർത്തുന്നു. എന്റെ തൊണ്ടകളും കണ്ണുകളും ഭുജങ്ങളും വീണ്ടും വീണ്ടും വിറയ്ക്കുന്നു; ഹൃദയം അശാന്തമാണ്; തീർച്ചയായും ഏതോ അനിഷ്ടം അടുത്തിരിക്കുന്നു. നാരകമുഖമുള്ള പെണ്ണനായ കുരങ്ങ് ഉദയസൂര്യനോട് വിളിച്ചുപറയുന്നു; ഈ നായ എനിക്ക് പേടിച്ചവനായി കരയുന്നു. മൃഗങ്ങൾ എനിക്കു വലത്തും ഇടത്തും ചുറ്റുന്നു; എന്റെ കുതിരകൾ കരയുന്നു. ഈ പ്രാണൻ, മരണദൂതൻ, ഉല്ലാസം ഇല്ലാതെ എന്റെ മനസ്സിനെ അലട്ടുന്നു; പന്നക്കിളിയുടെ കുരലും രാത്രി പന്നക്കിളിയുടെ നിലവിളിയും ഉറക്കം നഷ്ടപ്പെടുകയും ശൂന്യത അനുഭവപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ദിശകൾ പുകകൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; മലകളോടൊപ്പം ആകാശവും വിറയ്ക്കുന്നു; വലിയ ഇടിമിന്നലും ഇടിയുമുണ്ട്. കാറ്റ് കഠിനമായി വീശുന്നു, പൊടിയും ഇരുട്ടും പടർന്ന്; മേഘങ്ങൾ രക്തം മഴയിടുന്നു, അതീവ ഭയാനകമായി. സൂര്യന്റെ പ്രകാശം മങ്ങിപ്പോയിരിക്കുന്നു; ഗ്രഹങ്ങൾ ആകാശത്ത് കൂട്ടിയിടുന്നു; ആകാശം തീപിടിച്ചുപോലെ അന്യജന്തുക്കളാൽ നിറയുന്നു. നദികളും ഒഴുക്കുകളും കലങ്ങിയിരിക്കുന്നു; തടാകങ്ങളും മനസ്സുകളും അശാന്തമാണ്; അഗ്നി വന്നു ചേർത്തിട്ടും കത്തുന്നില്ല. ഈ കാലം എന്തു കൊണ്ടുവരും? കാളക്കുട്ടികൾ അമ്മയുടെ പാൽ കുടിക്കുന്നില്ല; പശുക്കൾ പാൽ നൽകുന്നില്ല; കണ്ണീരോടെ അവ കുരയ്ക്കുന്നു; കാളകൾ ആനന്ദിക്കുന്നില്ല. ദേവതകൾ കരയുന്നു, വിയർക്കുന്നു, വിറയ്ക്കുന്നു; നഗരങ്ങൾ, ഗ്രാമങ്ങൾ, ഉദ്യാനങ്ങൾ, തടാകങ്ങൾ, ആശ്രമങ്ങൾ—ഇവയുടെ സൌന്ദര്യവും ആനന്ദവും നഷ്ടപ്പെട്ടു. ഇവ എന്ത് ദുരന്തം സൂചിപ്പിക്കുന്നു?" ഇങ്ങനെ മഹാഭയവും അത്ഭുതവും നിറഞ്ഞ ഈ സന്ദർഭത്തിൽ യുദിഷ്ഠിരനും അവന്റെ സഹോദരന്മാരും ഭഗവാന്റെ കൃപയും കാലത്തിന്റെ ഗമനവും മനസ്സിലാക്കി, ഭക്തിയോടെയും സമാധാനത്തോടെയും ഭഗവാനെ ഓർത്തു.