യുധിഷ്ഠിരൻ, ആശങ്കയും ദുഃഖവും നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ, നാരായണനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു: “ആരാധ്യനേ, എന്റെ മാതാപിതാക്കൾ എവിടെയാണെന്ന് എനിക്കറിയില്ല. എന്റെ അമ്മ, തന്റെ കൊല്ലപ്പെട്ട പുത്രന്മാരുടെ ദുഃഖത്തിൽ ലയിച്ച്, തപസ്സിൽ മുഴുകിയതോടെ, എവിടെയോ പോയിരിക്കുന്നു. അവൾ എവിടെയാണെന്ന് എനിക്കറിയില്ല.” അപ്പോൾ, സമുദ്രം കടക്കാൻ വഴികാട്ടുന്ന കപ്പൽക്കാരനെപ്പോലെ, മഹാനായ നാരദമുനി, സര്വമുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, അവനോട് സംസാരിച്ചു. “കാളകൾ, തങ്ങളുടേത് തന്നെ കയറിൽ കുടുങ്ങി, തൂണിൽ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ, എല്ലാവരും നാമങ്ങളുടെയും വാക്കുകളുടെയും കയറിൽ കെട്ടിയിരിക്കുന്നു; അങ്ങനെ, അവർ ഭഗവാന്റെ യജ്ഞങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നു. കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ, കളിക്കാരന്റെ ഇച്ഛാനുസരണം ഒന്നിച്ചു ചേരുകയും വേർപിരിയുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യരുടെ ഐക്യവും വേർപിരിയലും ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛാനുസരണമാണു നടക്കുന്നത്. നീ ഈ ലോകത്തിൽ സ്ഥിരമായതും അസ്ഥിരമായതും എന്ന് കരുതുന്നവ, യഥാർത്ഥത്തിൽ അങ്ങനെ അല്ല; അവയിൽ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നത്, മായയിൽ നിന്നുള്ള മോഹം കൊണ്ടാണ്. അതിനാൽ, പ്രിയനേ, അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഈ ഹൃദയദൗർബല്യം ഉപേക്ഷിക്കണം. ‘എനിക്ക് ഇല്ലാതെ ആ ദയനീയരായ നിരാശരായവർ എങ്ങനെ ജീവിക്കും?’ എന്നതുപോലെ ചിന്തിക്കേണ്ടതില്ല. ഈ ശരീരം, അഞ്ചു ഭൂതങ്ങൾ ചേർന്നുണ്ടായതും, കാലം, കർമ്മം, ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കു കീഴടങ്ങിയതുമാണ്. ഒരു പാമ്പ് പിടിച്ചുപറ്റിയ ഒരാൾക്ക് മറ്റൊരാളെ രക്ഷിക്കാനാവാത്തപോലെ, മറ്റൊരാളെ സംരക്ഷിക്കാനാവില്ല. കൈകളില്ലാത്തവരെ കൈയുള്ളവർ ഭക്ഷിക്കുന്നു; കാലില്ലാത്തവരെ നാലുകാലുള്ളവർ ഭക്ഷിക്കുന്നു; എല്ലായിടത്തും, ദുർബലരായവർ ശക്തരായവരുടെ ആഹാരമാണ്—ജീവൻ ജീവനിൽ ജീവിക്കുന്നു. രാജാവേ, ആ പരമാത്മാവ്, സകല ആത്മാക്കളുടെയും ഏക ആത്മാവ്, സ്വയം സ്വയം കാണുന്നവൻ, അകത്തും പുറത്തും വസിക്കുന്നു; അവൻ, തന്റെ മായയുടെ ശക്തിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. ഈ ഭഗവാൻ, മഹാരാജാവേ, സകല ജീവിഭവങ്ങളുടെയും സ്രഷ്ടാവും പോഷകനുമാണ്. ഇപ്പോൾ, ദേവതകളുടെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കാൻ, കാലത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചു. ദൈവികമായ പ്രവർത്തി പൂർത്തിയായി; ഇനി അവൻ ബാക്കി പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി കാത്തിരിക്കുന്നു. അതുവരെ, ഭഗവാൻ ഇവിടെ വസിക്കുന്നതോടെ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും നിരീക്ഷിക്കണം. ധൃതരാഷ്ട്രൻ, തന്റെ സഹോദരനും ഭാര്യയായ ഗന്ധാരിയോടും കൂടിയുള്ളവരും, ഹിമാലയത്തിന്റെ തെക്കോട്ടുള്ള സപ്തസമൂഹം എന്ന സന്യാസികളുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു. അവിടുത്തെ ഗംഗാനദി, ഏഴ് സന്യാസികൾക്ക് സന്തോഷം നൽകാൻ ഏഴ് ചാനലുകളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു; അതിനാൽ അവൾ സപ്തസന്ധി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. അവിടെ, ശരിയായ സമയത്ത് സ്നാനം ചെയ്ത്, ആഗ്നികാര്യങ്ങൾ നിർവഹിച്ച്, ധൃതരാഷ്ട്രൻ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കി, വെള്ളം മാത്രം കുടിച്ചുകൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നു. അവൻ ആസനവും ശ്വാസവും നിയന്ത്രിച്ച്, ആറു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പിൻവലിച്ച്, ഹരിയെ ധ്യാനിക്കുന്നതിലൂടെ രാഗം-അജ്ഞാനത്തിന്റെ മലിനതയെ നശിപ്പിച്ച്, സത്ത്വഗുണത്തിൽ ശുദ്ധനായി. മനസ്സിനെ ജ്ഞാനത്തിൽ ലയിപ്പിച്ച്, ക്ഷേത്രജ്ഞനെ ആത്മാവിൽ ലയിപ്പിച്ച്, ആത്മാവിനെ ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിപ്പിച്ച്, പാത്രത്തിലെ ആകാശം ആകാശത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു. മായയുടെ അവശിഷ്ടവും ഗുണങ്ങളുമൊക്കെ നശിച്ചുകൊണ്ട്, ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും നിയന്ത്രിച്ച്, ഭക്ഷണം ഉപേക്ഷിച്ച്, അവൻ അസ്ഥിരമായി, ഒരു തൂണുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു. എല്ലാ കർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചവനായി, അവനു വഞ്ചനയൊന്നും ഉണ്ടാകരുത്. രാജാവേ, ഇന്നുമുതൽ അഞ്ചാം ദിവസം, അവൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കും; അത് ചിതയിൽ ചൂടായി ചിതാപൊടിയായി മാറും. ഭർതാവിന്റെ ശരീരം അഗ്നിയിൽ കത്തുമ്പോൾ, വിശ്വസ്തയായ ഭാര്യയും സഹോദരനും പുറത്ത് നിന്ന് ഭർതാവിനെ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനെ നോക്കി നിൽക്കും. ഈ അത്ഭുത വാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ, കുരുവംശജനായ വിദ്യുരൻ, സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഒരുമിച്ച് അനുഭവിച്ച്, തീർത്ഥാടനത്തിനായി പുറപ്പെടും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, നാരദനും തുംബുരുവും സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു. യുധിഷ്ഠിരൻ, നാരദന്റെ വാക്കുകൾ ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ച്, ദുഃഖം ഉപേക്ഷിച്ചു. വസുദേവൻ, സകലജീവങ്ങളുടെ ആത്മാവ്, വ്രജവാസികളുടെയും അവരുടെ കുട്ടികളുടെയും മനസ്സിൽ അതുല്യമായ പ്രേമം വളരുന്നതു അത്ഭുതം പോലെ അനുഭവപ്പെടുന്നു. അവിടെ, പ്രകൃതിദ്വന്ദ്വങ്ങളായ മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും, അജയനായ ഭഗവാൻ വസിക്കുന്ന ഭൂമിയിൽ, അത്യന്തം സൗഹൃദപരമായി ജീവിക്കുന്നു; അതിൽ വേഗമുള്ള മാൻകുട്ടികളും മറ്റു ജീവികളും ഉൾപ്പെടുന്നു. അവിടെ, അദ്വിതീയനും അനന്തനും, ജ്ഞാനത്തിൽ അഗാധനുമായ പരമാത്മാവ്, കൃഷ്ണൻ, പശുക്കുട്ടികളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും തിരയുന്ന പശുപാലക ബാലന്റെ ലീലകൾ ആവർത്തിച്ചു; കൈയിൽ ഭക്ഷണത്തിന്റെ കഷണം പിടിച്ച്, ബ്രഹ്മാവ്, സ്രഷ്ടാവ്, അവനെ ദർശിച്ചു. അവനെ കണ്ട ബ്രഹ്മാവ്, തന്റെ വാഹനത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി, ഭൂമിയിൽ സ്വർണദണ്ഡം താഴെ ഇടുന്നതുപോലെ നമസ്കരിച്ചു, നാല് തലകളുടെ കിരീടം കൃഷ്ണന്റെ രണ്ട് കാലുകളിൽ സ്പർശിച്ചു, സന്തോഷം കൊണ്ടുള്ള കണ്ണീരോടെ അഭിഷേകം നിർവഹിച്ചു. പുനഃപുനഃ എഴുന്നേറ്റു, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും കൃഷ്ണന്റെ കാലിൽ വീണു, മുൻപ് അനുഭവിച്ച മഹത്വം ഓർമ്മിച്ചു, അവൻ കൃഷ്ണന്റെ മുമ്പിൽ ഇരുന്നു. ശാന്തമായും വിനയപൂർവ്വമായും, കണ്ണുനീരൊപ്പി, കഴുത്ത് താഴ്ത്തി, മുകുന്ദനെ നോക്കി, കൈകൾ ചേർത്ത്, ഭയവും ഭക്തിയും നിറഞ്ഞ, വിറയുന്ന, കണ്ണുനിറഞ്ഞ ശബ്ദത്തിൽ സംസാരിച്ചു. അർജുനൻ, ദ്വാരകയിലേക്ക് ബന്ധുക്കളെ കാണാനും, കൃഷ്ണന്റെ മഹത്വം അറിയാനും പോയപ്പോൾ, സൂതൻ കഥ തുടർന്നു: പല മാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും അർജുനൻ തിരികെ വന്നില്ല. കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഭയാനകമായ അനിഷ്ടലക്ഷണങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷമായി. യുധിഷ്ഠിരൻ, കാലത്തിന്റെ ക്രൂരമായ പ്രവാഹവും, പ്രകൃതിയുടെ നിയമങ്ങൾ മറികടക്കുന്നതും, മനുഷ്യരുടെ പ്രവൃത്തികൾ ദുഷ്ടതയിലേക്കു മാറുന്നതും കണ്ടു—ക്രോധം, ലോഭം, മിഥ്യ, എന്നിവയാൽ പ്രേരിതമായും. വ്യവഹാരങ്ങൾ വളരെയധികം വഞ്ചനാപരമായി മാറി, സൗഹൃദത്തിൽ വഞ്ചനയും, പിതാവും മാതാവും സുഹൃത്തുക്കളും സഹോദരന്മാരും ദമ്പതികളും തമ്മിൽ വഴക്കുകളും ഉയർന്നു. ഇങ്ങനെ, കാലം മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ, മനുഷ്യരിൽ ദുഃഖകരമായ അനിഷ്ടലക്ഷണങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷമായപ്പോൾ, രാജാവ്, ലോഭവും അധർമവും ഉയരുന്നത് കണ്ടു, തന്റെ സഹോദരനോട് പറഞ്ഞു. യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: “അർജുനൻ ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയത് ബന്ധുക്കളെ കാണാനും, മഹത്വം അറിയാനും ആഗ്രഹിച്ചിട്ടാണ്. ഇപ്പോൾ ഏഴു മാസം കഴിഞ്ഞു, ഭീമസേനനും തിരികെ വന്നിട്ടില്ല; എന്താണ് കാരണം, എനിക്കറിയില്ല. ദൈവമുനിയുടെ പ്രവചനം പ്രകാരം, ഭഗവാൻ ഭൂമിയിൽ ലീല ഉപേക്ഷിക്കാൻ സമയമെത്തിയിട്ടുണ്ടോ? അവന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ നമുക്ക് ധനം, രാജ്യം, ഭാര്യകൾ, ജീവൻ, കുടുംബം, പ്രജകൾ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചും, ലോകങ്ങൾ ലഭിച്ചുമാണ്. ഈ ദുഃഖകരമായ ദൈവിക, ഭൂതല, ശരീരപരമായ അനിഷ്ടലക്ഷണങ്ങൾ കാണൂ; അവ അടുത്ത് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു, ഭയവും ആശയക്കുഴപ്പവും നിറയ്ക്കുന്നു. എന്റെ ഉരുക്കും കണ്ണുകളും കൈകളും പുനഃപുനഃ വിറയുന്നു; ഹൃദയം അസ്ഥിരമാണ്; തീർച്ചയായും, അനിഷ്ടം അടുത്തിരിക്കുന്നു. തീവ്രമായ വായുള്ള പെൺചത്തുപുലി, ഉദയസൂര്യനിൽ നിലവിളിക്കുന്നു; ഈ നായ, ഭയപ്പെട്ടവനുപോലെ എനിക്കു നേരെ കരയുന്നു. മൃഗങ്ങൾ എനിക്ക് ഇടതും വലതും ചുറ്റുന്നു; കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, എന്റെ കുതിരകൾ കരയുന്നതും ഞാൻ കാണുന്നു.” ഇങ്ങനെ, ഭഗവതിന്റെ ലീലകളും, മനുഷ്യരുടെ ദുഃഖങ്ങളും, അനിഷ്ടലക്ഷണങ്ങളും, മഹാത്മാക്കളുടെയും ഭഗവാന്റെ ദർശനത്തിന്റെയും കഥകളും, സ്നേഹവും ദുഃഖവും നിറഞ്ഞു ഒഴുകുന്നു.