വിദുരന്റെ ഉജ്ജ്വലമായ ഉപദേശത്തിൽ ഉണർന്നു, ധൃതരാഷ്ട്രൻ തന്റെ സ്വന്തം ജനങ്ങളോടുള്ള ദൃഢമായ മമതാബന്ധങ്ങൾ മുറിച്ചു, സഹോദരൻ കാണിച്ച മാർഗ്ഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടുവന്നു. ഭർതാവിനോടുള്ള അനുതാപത്താൽ സമ്പൂർണ്ണമായി സമർപ്പിച്ചിരുന്ന സുബലയുടെ പുത്രി ഗാന്ധാരിയും, തന്റെ അധികാരചിഹ്നമായ ദണ്ഡം ഉപേക്ഷിച്ച്, മഹാത്മാക്കൾ അവസാനത്തിൽ ബന്ധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ ഭർത്താവിനെ അനുഗമിച്ചു. അജാതശത്രു, എല്ലാവരോടും സൗഹൃദം പുലർത്തി, യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ എള്ള്, പശു, ഭൂമി, പൊന്നു മുതലായവ നൽകി ആദരിച്ചു. പിന്നെ, മൂപ്പന്മാരെ ആദരിക്കാൻ വീട്ടിലേക്ക് കടന്നപ്പോൾ, അവിടെ തന്റെ മാതാപിതാക്കളെയോ ഗാന്ധാരിയെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അവിടെ സഞ്ചയനെ ഇരിക്കുന്നതും കണ്ടു, ഹൃദയത്തിൽ ആശങ്കയോടെ അവനോടു ചോദിച്ചു: "ഗവൽഗണാ, കാഴ്ചയില്ലാത്ത നമ്മുടെ വൃദ്ധനായ അച്ഛൻ എവിടെയാണ്?" "എന്റെ മകന്മാരെ നഷ്ടപ്പെട്ട ദുഃഖത്തിൽ കഴിയുന്ന അമ്മ എവിടെയാണ്? എന്റെ ചേട്ടൻ, നമുക്ക് സ്നേഹിതനായ അവൻ എവിടെയോ പോയോ? ഞാൻ വിവേകശൂന്യനും, ബന്ധുക്കളില്ലാത്തവനുമെന്നു കരുതി, ഭാര്യയുമായി ഗംഗാതീരത്തെത്തിയിരിക്കും, ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മോക്ഷം തേടി," അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, അജാതശത്രു വിഷാദത്തിൽ മുങ്ങി. "പാണ്ഡു രാജാവ് മരണപ്പെട്ടശേഷം, നമ്മുടെ അമ്മാവന്മാർ നമ്മുടെ സുഹൃത്തുക്കളെയും സന്തതികളെയും എല്ലാ ഭീഷണികളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിച്ചു. ആ രക്ഷകരെ ഇപ്പോൾ നമ്മെ ഉപേക്ഷിച്ച് എവിടെയാണ് പോയത്?" അങ്ങനെ അവൻ ചോദിച്ചു. സൂതൻ പറയുന്നു: വേർപാടിന്റെ ദുഃഖത്താൽ, സഞ്ചയൻ കനിഞ്ഞ്, അകത്തുള്ള ഭഗവാനെ കാണാൻ പോലും കഴിയാതെ, അതീവ വിഷാദത്തിലായിരുന്നു; അതിനാൽ അവൻ മറുപടി പറയാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു. കണ്ണീരൊഴിച്ച്, മനസ്സു ശാന്തമാക്കി, ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങൾ ഓർത്തുകൊണ്ട് സഞ്ചയൻ അജാതശത്രുവിനോട് പറഞ്ഞു: "നിന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ ആനന്ദമേ, ഞാൻ അച്ഛനുടെയും ഗാന്ധാരിയുടെയും തീരുമാനങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല, മഹാബാഹുവേ; ഈ മഹാത്മാക്കളാൽ ഞാൻ വഞ്ചിതനായി." അപ്പോൾ മഹർഷി നാരദൻ തുംബുരുവിനൊപ്പം അവിടെ എത്തി. യുദ്ധിഷ്ഠിരനും സഹോദരന്മാരും എഴുന്നേറ്റ് മഹർഷിയെ ആദരിച്ചു. "ഭഗവൻ, എന്റെ മാതാപിതാക്കൾ എവിടെയാണ് പോയത് എന്നെ അറിയില്ല; എന്റെ മകന്മാരെ നഷ്ടപ്പെട്ട ദുഃഖത്തിൽ, തപസ്സിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്ന അമ്മ എവിടെയാണ് പോയത്?" എന്നു യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ, കടലിൽ വഴികാട്ടിയെന്നപോലെ, മഹർഷികളിൽ പ്രധാനനായ നാരദൻ പ്രസംഗിച്ചു: "പശുക്കൾ തങ്ങളുടേതായ കയറിൽ തൂണിൽ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നപോലെ, ജീവികൾക്കും നാമവും വാചകങ്ങളും കൊണ്ട് ബന്ധങ്ങളുണ്ട്; അവരവരുടെ കര്മ്മങ്ങള് ഭഗവാനെ സമര്പ്പിച്ച് നടത്തുന്നു. കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ കളിക്കാരന്റെ ഇച്ഛയിൽ ചേർന്നും വേർപെട്ടും പോകുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യരുടെ സംഗമവും വേർപാടും ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛയാൽ സംഭവിക്കുന്നു. ഈ ലോകത്ത് സ്ഥിരമായതും അസ്ഥിരമായതും എന്നിങ്ങനെയൊന്നുമില്ല; അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുള്ള മോഹബദ്ധമായ ആസക്തിയാൽ മാത്രമാണ് ദുഃഖം ഉണ്ടാകുന്നത്. അതിനാൽ, പ്രിയനേ, അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഈ ഹൃദയദൗർബല്യം ഉപേക്ഷിക്കണം. ‘എനിക്ക് കൂടെ ഇല്ലാതെ അവരെ സഹായിക്കാൻ ആര് ഉണ്ടാകും’ എന്ന ഭാവം വേണ്ട. ഈ ശരീരം പഞ്ചഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളതും, കാലം, കര്മ്മം, ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ അധീനവുമാണ്. പാമ്പ് പിടിച്ചവൻ മറ്റൊരാളെ രക്ഷിക്കാനാവാത്തതുപോലെ, മറ്റൊരാളെ രക്ഷിക്കാനാവില്ല. കൈകളില്ലാത്തവൻ കൈയുള്ളവന്റെയും, കാൽ ഇല്ലാത്തവൻ നാല് കാൽ ഉള്ളവന്റെയും ആഹാരമാണ്; ദുർബലൻ ശക്തനു ഭക്ഷ്യമാണ്—ജീവൻ ജീവനിൽ ജീവിക്കുന്നു. രാജാവേ, ആ പരമാത്മാവ്, എല്ലാം കാണുന്ന ആത്മാവ്, അകത്തും പുറത്തും വസിക്കുന്നു. അവനെ ഭഗവാൻ തന്റെ മായാബലത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ആzelfde ഭഗവാൻ, സൃഷ്ടാവും പോഷകനുമായ അവൻ, ഇപ്പോൾ കാലസ്വരൂപത്തിൽ ദേവതകളുടെ ശത്രുക്കളുടെ സംഹാരത്തിന് അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു. ദൈവികപ്രവൃത്തി പൂർത്തിയായി; ഇനി ചെയ്യാനിരിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി അവൻ കാത്തിരിക്കുന്നു. അതുവരെ, ഭഗവാൻ ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നവരെ നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കണം. ധൃതരാഷ്ട്രൻ സഹോദരനോടും ഗാന്ധാരിയോടും കൂടി, ഹിമാലയത്തിന്റെ തെക്കോട്ട്, മഹർഷികളുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു. അവിടെ, ഗംഗാനദി ഏഴ് സ്രോതസ്സുകളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ഏഴ് മഹർഷികൾക്കായി; അതുകൊണ്ടാണ് അവളെ സപ്തസ്വിനീ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. അവിടെ, നിർദ്ദിഷ്ട സമയങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, അഗ്നിയിൽ ഹോമം നിർവഹിച്ച്, ധൃതരാഷ്ട്രൻ വെള്ളം മാത്രം പാനമായി, മനസ്സു സമാധാനത്തോടെ, എല്ലാ ആസക്തികളും ഉപേക്ഷിച്ച്, ജീവിക്കുന്നു. ആസനം, ശ്വാസം എന്നിവ നിയന്ത്രിച്ച്, ആറു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പിൻവലിച്ച്, ഹരിയെ ധ്യാനിച്ച്, രജോഗുണം, തമോഗുണം എന്നിവ നശിപ്പിച്ച്, സത്ത്വഗുണത്തിൽ ശുദ്ധനായി. മനസ്സിനെ ജ്ഞാനത്തിൽ ലയിപ്പിച്ച്, ക്ഷേത്രജ്ഞനെ ആത്മാവിൽ ലയിപ്പിച്ച്, ആത്മാവിനെ ബ്രഹ്മണിൽ ലയിപ്പിച്ച്, കുമ്പത്തിൽ ഉള്ള ആകാശം ആകാശത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെ അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു. മായയും ഗുണങ്ങളും നശിച്ച, ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും നിയന്ത്രിച്ച, ആഹാരം ഉപേക്ഷിച്ച അവൻ ഒരു തൂണുപോലെ അചഞ്ചലനായി. എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ചവനാണ്, അവനു തടസ്സമൊന്നും ഉണ്ടാവരുത്. രാജാവേ, ഇന്നുമുതൽ അഞ്ചാം ദിവസം അവൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കും; അതു ചിതയിൽ ചാമ്മയാകും. ഭർതാവിന്റെ ശരീരം അഗ്നിയിൽ ദഹിക്കുമ്പോൾ, ഭക്തിയായ ഭാര്യയും സഹോദരനുമൊപ്പം പുറത്തു നിന്നു ഭർത്താവിനെ നോക്കി നിൽക്കും. ഈ അത്ഭുതകരമായ വാർത്ത കേട്ട്, കുരുകുലപുത്രാ, വിദ്യുരൻ സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഒരുപോലെ അനുഭവിച്ച് തീർത്ഥാടനം നടത്താൻ പുറപ്പെടും. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, നാരദനും തുംബുരുവും സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു. യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, മഹർഷിയുടെ വാക്കുകൾ ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ച്, ദുഃഖം ഉപേക്ഷിച്ചു. "ഇത് എന്ത് അത്ഭുതം! വസുദേവനിൽ, സർവ്വാത്മാവിൽ, വ്രജവാസികളുടെയും അവരുടെ കുട്ടികളുടെയും അനുപമമായ പ്രേമം വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു," അങ്ങനെ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ വിചാരിച്ചു. അവിടെ, മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും പരസ്പരം ശത്രുക്കളായിട്ടും, അവിജിതനായ ഭഗവാൻ വസിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, അതിലെ കുരങ്ങുകളും വേലയും മറ്റ് മൃഗങ്ങളും സുഹൃത്തുക്കളെപ്പോലെ ഒന്നിച്ച് ജീവിച്ചു. അവിടെ, അതിദിവ്യനും അനന്തനും അദ്വൈതനും ആയ ഭഗവാൻ, ഗോപബാലന്റെ ബാലലീലകൾ കാഴ്ചവെച്ചു—കൈയിൽ അന്നം പിടിച്ച്, കാളകളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും അന്വേഷിച്ച്, ക്രിയാത്മകതയിൽ മുഴുകി. ബ്രഹ്മാവു തന്നെ ഈ ദൃശ്യങ്ങൾ കണ്ടു. അവനെ കണ്ട ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ വാഹനത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി, സ്വർണ്ണദണ്ഡം വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെ ഭൂമിയിൽ വീണു, നാലു തലകളുടെ കിരീടം കൊണ്ട് ഭഗവാന്റെ കാൽ സ്പർശിച്ചു, ആനന്ദാശ്രുതികളോടെ അഭിഷേകം നടത്തി. വീണ്ടും വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റ്, ദീർഘനേരം കഴിഞ്ഞ് കൃഷ്ണന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു, മുമ്പ് കണ്ട മഹത്വം ഓർത്ത് ഇരുന്നു. പിന്നെ, ദീര്ഘമായി എഴുന്നേറ്റ്, കണ്ണീർ തുടച്ച്, കഴുത്ത് താഴ്ത്തി, മുഖുന്ദനെ നോക്കി, കയ്യുകൂടി, ഭക്തിയോടും വിനയത്തോടും കംപിച്ചു, കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ ശബ്ദത്തിൽ സംസാരിച്ചു. അർജുനൻ ദ്വാരകയിലേക്ക് ബന്ധുക്കളെ കാണാനും കൃഷ്ണന്റെ പ്രവൃത്തികൾ അറിയാനും പോയപ്പോൾ, പല മാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും മടങ്ങിയില്ല. അതിനുശേഷം, കുരുകുലപുത്രാ, ഭയാനകമായ അശുഭസൂചനകൾ ദൃശ്യമായി. കാലത്തിന്റെ ഭയങ്കരഗതിയും, പ്രകൃതിവിപരീതമായ സംഭവങ്ങളും, മനുഷ്യരുടെ സ്വഭാവം ക്രോധം, ലോഭം, അസത്യം എന്നിവയാൽ ദോഷം പ്രാപിക്കുന്നതും അവൻ കണ്ടു.