ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ധൃതരാഷ്ട്രനേ, നീ എത്രയും ദയനീയനായവനേ, ജീവിക്കാൻ ഇച്ഛിച്ചിട്ടും ഇച്ഛിക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാലും, ഈ വൃദ്ധാവസ്ഥയിൽ നിന്റെ ശരീരം പഴയ വസ്ത്രങ്ങൾപോലെ ചീന്തിത്തെറിക്കും; അതു നിന്നെ വിട്ടുപോകും. ഈ ശരീരത്തിൽ ഇനി ഉദ്ദേശ്യങ്ങളൊന്നും ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ബന്ധങ്ങൾക്കുമപ്പുറം അകലം പിടിച്ച്, അതിന്റെ ഗതിയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാതെയും ഭയങ്കരമായി പറ്റിക്കാതെയും ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനാണ് ജ്ഞാനി എന്നു പറയുന്നു. സ്വന്തമായോ മറ്റൊരാളിന്റെ കാരണത്താലോ, ലോകത്തിൽ നിന്നുള്ള മോഹം വിട്ട്, ഹരിയെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, വീട്ടിൽനിന്ന് പുറപ്പെടുന്നവനാണ് ഉത്തമപുരുഷൻ. അതിനാൽ നീ, നിന്റെ യാത്ര വടക്കോട്ടാകട്ടെ; മറ്റാരും അറിയാത്ത വഴിയിലൂടെ നീ പോകണം. ഇനി മുതൽ കാലം ഗുണങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തിലൂടെ മനുഷ്യരെ ഇവിടുനിന്ന് അകറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കും. ഇങ്ങനെ, ധൃതരാഷ്ട്രൻ, തന്റെ ധാർമ്മികനായ അനിയൻ വിദുരന്റെ ഉപദേശത്തിൽ ഉണർന്നുണർന്ന്, ബന്ധങ്ങളോടുള്ള ശക്തമായ സ്നേഹബന്ധം മുറിച്ചുവിട്ട്, അനിയൻ കാണിച്ച വഴിയിൽ പുറപ്പെട്ടു. അവനെ പോലെ തന്നെ ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയുള്ള സുബലയുടെ പുത്രി ഗന്ധാരിയും, തന്റെ അധികാരത്തിന്റെ ചില്ലയിടു വടി ഉപേക്ഷിച്ച്, മഹാത്മാക്കൾ അവസാനത്തിൽ ബന്ധങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ ഭർത്താവിനെ പിന്തുടർന്നു. അജാതശത്രു, എല്ലാവരോടും സൗഹൃദം പുലർത്തി, യാഗങ്ങൾ നടത്തി, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ എള്ളും, പശുക്കളും, ഭൂമിയും, പൊന്നും നൽകി ആദരിച്ചു. ശേഷം വീട്ടിലേക്ക് elders-നു വന്ദനം ചെയ്യാൻ പോയപ്പോൾ, അവിടെ തന്റെ മാതാപിതാക്കളെയും സുബലയുടെ പുത്രിയെയും കാണാനായില്ല. അവിടെ സഞ്ജയൻ ഇരിക്കുന്നതുകണ്ടു, അജാതശത്രു ഉത്കണ്ഠയോടെ ചോദിച്ചു: “ഗവൽഗണാ, നമ്മുടെ കാഴ്ചയില്ലാത്ത വയോധികനായ അച്ഛൻ എവിടെയാണ്?” “എന്നെ പോലെ തന്നെ, എന്റെ അമ്മയും, കൊല്ലപ്പെട്ട മക്കളെ ഓർത്ത് ദുഃഖിക്കുന്നവളും, എന്റെ ചങ്ങാതിയുമായ അമ്മാവനും എവിടേയ്ക്ക് പോയിരിക്കും? അവർ കരുതിയിരിക്കാം: ഞാൻ ജ്ഞാനശൂന്യനും ബന്ധുക്കളില്ലാത്തവനും ആണെന്നു. അതിനാൽ, അവർ ദുഃഖത്തിൽനിന്ന് മോചനം നേടാൻ ഗംഗയെ തേടി പോയിരിക്കാം.” അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് അജാതശത്രു വിഷാദത്തിലായി. “പാണ്ഡു രാജാവ് മരണപ്പെട്ടശേഷം, നമ്മുടെ അമ്മാവന്മാർ നമ്മുടെ എല്ലാ ബന്ധുക്കളെയും കുട്ടികളെയും ദുരന്തങ്ങളിൽനിന്ന് സംരക്ഷിച്ചു. ആ രക്ഷകരെ എവിടേയ്ക്കാണ് നമ്മെ വിട്ട് പോയത്?” സുതൻ പറഞ്ഞു: ഈ ദുഃഖത്തിൽ, വിയോഗത്തിന്റെ വേദനയിൽ, സഞ്ജയൻ അകത്തുള്ള ഭഗവാനെ കാണാൻ പോലും കഴിയാതെ, മറുപടി പറയാൻ കഴിയാതെ, ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി നിന്നു. ശേഷം, കണ്ണീരൊപ്പി, മനസ്സു സ്ഥിരമാക്കി, സഞ്ജയൻ അജാതശത്രുവിനോട് ഉത്തരം പറഞ്ഞു, കേശവന്റെ പാദങ്ങൾ ഓർത്തുകൊണ്ട്. “രാജകുലത്തിലെ ആനന്ദമേ, ഞാൻ നിന്റെ മാതാപിതാക്കളുടെ, ഗന്ധാരിയുടെ തീരുമാനങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല. ഈ മഹാത്മാക്കളാൽ ഞാൻ വഞ്ചിതനായി.” അപ്പോൾ മഹർഷി നാരദൻ തുംബുരുവിനൊപ്പം അവിടെ എത്തി. യുദ്ധിഷ്ഠിരനും സഹോദരന്മാരും എഴുന്നേറ്റു മഹർഷിയെ ആദരിച്ചു, പൂജ ചെയ്തു. യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: “ഭഗവനേ, എന്റെ മാതാപിതാക്കൾ എവിടേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു എന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല. കൊല്ലപ്പെട്ട പുത്രന്മാരെ ഓർത്ത് വ്രതത്തിൽ മുഴുകിയ എന്റെ അമ്മ എവിടേയ്ക്ക് പോയിരിക്കുന്നു?” അപ്പോൾ, സമുദ്രം കടക്കാൻ വഴികാട്ടുന്ന നാവികൻപോലെ, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നാരദൻ സംസാരിച്ചു: “പശുക്കൾ തങ്ങളുടേതായ കയറിൽ താങ്ങിയിരിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ, ജീവികൾക്കും നാമങ്ങളിലൂടെയും വാക്കുകളിലൂടെയും ബന്ധിച്ച്, ഭഗവാനു വേണ്ടി യാഗങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടി വരുന്നു. കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ കളിക്കാരന്റെ ഇഷ്ടത്തിന് അനുസരിച്ച് ഒന്നിച്ച് വരുകയും വേർപിരിയുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യരുടെ സംഗമവും വേർപാടും ഭഗവാന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരമാണ്. നീ ഈ ലോകത്ത് സ്ഥിരം എന്നും അസ്ഥിരം എന്നും കരുതുന്നവയൊന്നുമല്ല; അവയിൽ ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല—മോഹത്തിൽ നിന്നുള്ള സ്നേഹമാണ് അതിന് കാരണം. അതിനാൽ, പ്രിയമേ, അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഈ മനസ്സിന്റെ ദൗർബല്യം ഉപേക്ഷിക്കൂ. ‘എനിക്ക് കൂടെ ഇല്ലാതെ ആ ദയനീയരും നിർബലരും എങ്ങനെ ജീവിക്കും?’ എന്ന ചിന്ത ഉപേക്ഷിക്കൂ. ഈ പഞ്ചഭൂതങ്ങൾ ചേർന്ന് നിർമ്മിച്ച ശരീരം കാലത്തിന്റെയും കർമത്തിന്റെയും ഗുണങ്ങളുടെയും അധീനമാണ്. പാമ്പ് പിടിച്ചവൻ മറ്റൊരാളെ രക്ഷിക്കാനാവാത്തതുപോലെ, മറ്റൊരാളെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല. കൈയില്ലാത്തവൻ കൈയുള്ളവർക്കുള്ള ഭക്ഷ്യമാണ്; കാലില്ലാത്തവൻ നാലുകാലികള്ക്കുള്ള ഭക്ഷ്യമാണ്; ദുർബലൻ ശക്തനു വേണ്ടി—ജീവൻ ജീവനെ ആശ്രയിച്ചാണ്. രാജാവേ, ആ പരമാത്മാവ്, എല്ലാ ആത്മാക്കളുടെയും ആത്മാവായ ഭഗവാൻ, സ്വയം സ്വയം കാണുന്നവൻ, അകത്തും പുറത്തും വസിക്കുന്നു; അവനെ, തന്റെ മായയാൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നവനെ, കാണണം. ഈ ഭഗവാൻ തന്നെ, മഹാരാജാവേ, സൃഷ്ടിയും സംരക്ഷണവും ചെയ്യുന്നവൻ, ഇപ്പോൾ കാലസ്വരൂപിയായി സുമിത്രന്മാരുടെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കാൻ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു. ദൈവികമായ പ്രവർത്തി പൂർത്തിയായിരിക്കുന്നു; ഇനി ശേഷിപ്പുള്ളത് പൂർത്തിയാകുന്നത് വരെ, ഭഗവാൻ ഇവിടെ ഇരിക്കുന്ന കാലം നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കണം. ധൃതരാഷ്ട്രൻ, തന്റെ സഹോദരനെയും ഗന്ധാരിയെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ടു, ഹിമാലയത്തിന്റെ തെക്കോട്ടുള്ള മഹർഷികളുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയിരിക്കുന്നു. അവിടെ, സ്വർഗ്ഗഗംഗയായ ആ നദി, ഏഴു ധാരകളായി വിഭജിച്ച്, ഏഴു മഹർഷികൾക്കു സന്തോഷം നൽകുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അവളെ ‘സപ്തധാര’ എന്നു വിളിക്കുന്നത്. അവിടെ, നിർദ്ദിഷ്ട സമയങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ആഗ്നിഹോത്രങ്ങൾ നിർവ്വഹിച്ച്, ധൃതരാഷ്ട്രൻ ജലമാത്രം പാനം ചെയ്ത്, മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കി, എല്ലാ ആസക്തികളും വിട്ട് ജീവിക്കുന്നു. യോഗാസനവും പ്രാണായാമവും കൈവശപ്പെടുത്തി, ആറു ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും പിൻവലിച്ച്, ഹരിയെ ധ്യാനിച്ച്, രാജസവുംതമെന്ന അശുദ്ധികൾ നശിപ്പിച്ച്, സത്ത്വഗുണത്തിൽ ശുദ്ധനായി. മനസ്സിനെ ജ്ഞാനത്തിൽ ലയിപ്പിച്ച്, ക്ഷേത്രജ്ഞനെ ആത്മാവിൽ ലയിപ്പിച്ച്, ആത്മാവിനെ ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിപ്പിച്ചു, കുപ്പിയിലുള്ള ആകാശം ആകാശത്തോട് ലയിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു. അവശേഷിച്ച മായയും ഗുണങ്ങളും നശിപ്പിച്ച്, ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും നിയന്ത്രിച്ച്, ഭക്ഷ്യവും ഉപേക്ഷിച്ച്, അചഞ്ചലനായി ഒരു തൂണുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു. എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ചവനായി, അവനു ഇനി തടസ്സം ഉണ്ടാകരുത്. രാജാവേ, ഇന്ന് മുതൽ അഞ്ചാം ദിവസം, അവൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കും; അത് ചിതയിൽ ചാരമാകും. ഭർത്താവിന്റെ ശരീരം അഗ്നിയിൽ ദഹിക്കുമ്പോൾ, വിശ്വാസിയായ ഭാര്യയും സഹോദരനും ചിതയ്ക്ക് പുറത്തു നിന്നു ഭർത്താവിനെ നോക്കി നിൽക്കും. ഈ അത്ഭുതകരമായ വാർത്ത കേട്ടു, കുരുകുലാംശാഭവനായ വിദുരൻ സന്തോഷവും ദു:ഖവും ഒരുമിച്ച് അനുഭവിച്ച് തീർത്ഥാടനത്തിന് പുറപ്പെടും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, നാരദനും തുംബുരുവും സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു. യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, മഹർഷിയുടെ വചനങ്ങൾ ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ച്, ദു:ഖം ഉപേക്ഷിച്ചു. “ഇതെന്ത് അത്ഭുതം! വസുദേവനിൽ, സർവ്വാത്മാവിൽ, വ്രജവാസികളും അവരുടെ കുട്ടികളും തമ്മിൽ അതിവിശിഷ്ടമായ പ്രേമം വർദ്ധിച്ചുവരുന്നു.” അങ്ങിനെ, അവിടെയാണ് മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും സ്വാഭാവിക വൈരങ്ങൾ മറന്ന് സ്നേഹത്തോടെ ജീവിച്ചത്—അജേയനായ ഭഗവാൻ അവിടെ വസിച്ചപ്പോൾ, മൃഗങ്ങളും കുരുങ്ങളും ഒരുമിച്ച്. അവിടെ, ആ പരമപവിത്രനും അദ്വയനും അനന്തനും, അതികഠിനമായ ജ്ഞാനത്തിന്റെയും അഗാധമായ ആഴത്തിന്റെയും ഉടമയായ ഭഗവാൻ, ബാലഗോപാലൻ എന്ന രൂപത്തിൽ, പഴയപോലെ തന്നെ കൂട്ടുകാരെയും കാളകളെയും അന്വേഷിച്ചു, കൈയിൽ ഭക്ഷ്യത്തുണ്ടുമായി, ബ്രഹ്മാവായ സൃഷ്ടികർത്താവിന് പ്രത്യക്ഷനായി. അവനെ കണ്ട ബ്രഹ്മാവ് തൻറെ യാനത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി, ഭൂമിയിൽ സ്വർണ്ണവജ്രം വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെ വീണു, നാലു തലകളുടെ കിരീടങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭഗവാന്റെ ഇരുകാലുകളും സ്പർശിച്ച്, ആനന്ദാശ്രുക്കളോടെ അഭിഷേകം ചെയ്തു. വീണ്ടും വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റു, വീണ്ടും വീണ്ടും കൃഷ്ണന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു, നേരത്തെ കണ്ട മഹത്വം ഓർത്തു, അങ്ങോട്ട് ഇരുന്നുകൊണ്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും സ്മരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.