ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ജീവിതം ദു:ഖത്തിന്റെയും വേദനയുടെയും നിറവിൽ ആയിരുന്നു. അച്ഛന്മാർ, സഹോദരങ്ങൾ, സുഹൃത്തുകൾ, പുത്രന്മാർ—എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; യൗവനം വിട്ടു പോയി; വൃദ്ധപ്രായം ദേഹത്തെ തിന്നു തീർത്തു; മറ്റൊരാളുടെ വീട്ടിൽ താമസിക്കുന്ന അവനിൽ ജീവിക്കാൻ ഉള്ള ആസക്തി എത്ര വലിയതാണെന്ന് വിചാരിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഭീമൻ ഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം വിട്ടു വച്ച ഭക്ഷ്യങ്ങൾ ധൃതരാഷ്ട്രം ഒരു കാവൽക്കാരനായി സ്വീകരിച്ചു ജീവിച്ചു. പണ്ടൊക്കെ തീ വച്ചത്, ദാനം നൽകിയത്, വിഷം നൽകിയത്, ഭാര്യകൾക്ക് അപമാനമുണ്ടാക്കിയത്, ഭൂമി-സമ്പത്ത് കവർന്നത്—ഈ എല്ലാ കാര്യങ്ങൾക്കായി ജീവൻ നല്കിയവർക്ക് എന്താണ് ബാക്കി? വൃദ്ധപ്രായത്തിൽ, ദേഹം ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചാലും, അതു ക്ഷീണിച്ചു പോയ വസ്ത്രം പോലെ, അനിഷ്ടമായും വിടും. ഈ ദേഹത്തിന് ഉദ്ദേശം നഷ്ടപ്പെട്ടവൻ, എല്ലാ ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, ദേഹം എവിടേക്ക് പോകുന്നുവെന്ന് ചിന്തിക്കാതെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനാണ് ജ്ഞാനി. സ്വന്തം കാരണത്താലോ മറ്റൊന്നിനാലോ, നിരാശയും ആത്മസംയമനവും കൈവരിച്ച്, ഹരിയെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോകുന്നവനാണ് ഉത്തമൻ. അതുകൊണ്ട്, അജ്ഞാതമായ ഒരു പാതയിൽ, വടക്കോട്ട് യാത്ര ചെയ്യണം; കാരണം ഇവിടെ നിന്ന് സമയം ആളുകളെ ഗുണങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തിലൂടെ അകറ്റുന്നു. ഇങ്ങനെ, ധൃതരാഷ്ട്രൻ, തന്റെ ജ്ഞാനിയായ സഹോദരൻ വിദുരന്റെ ഉപദേശത്തിൽ ഉണർന്നു, കുടുംബത്തോടുള്ള ആസക്തിയുടെ ശക്തമായ ബന്ധങ്ങൾ വെട്ടി, സഹോദരൻ കാണിച്ച പാതയിൽ പുറപ്പെട്ടു. സുബാലയുടെ മകളായ ഗന്ധാരി, ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയോടെ, തന്റെ അധികാരത്തിന്റെ ദണ്ഡം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഭർത്താവിനെ പിന്തുടർന്നു, മഹാത്മാക്കൾ അവസാനത്തിൽ ആസക്തികൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ. അജാതശത്രു (യുധിഷ്ഠിരൻ), എല്ലാവരുമായി സമാധാനം പുലർത്തി, അഗ്നിഹോത്രങ്ങൾ നടത്തി, ബ്രാഹ്മണരെ എള്ള്, പശു, ഭൂമി, പൊൻ എന്നിവ നൽകി ആദരിച്ചു; വീട്ടിൽ elders-നു ആദരമർപ്പിക്കാൻ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, അവൻ അച്ഛനെയും അമ്മയെയും സുബാലയുടെ മകളെയും കാണാനില്ല. അവിടെ, സഞ്ജയൻ ഇരുന്നിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു, യുധിഷ്ഠിരൻ ഉത്കണ്ഠയോടെ ചോദിച്ചു: “ഗവൽഗാന, നമ്മുടെ കാഴ്ച നഷ്ടപ്പെട്ട വൃദ്ധനായ അച്ഛൻ എവിടെയാണ്?” “കൊല്ലപ്പെട്ട പുത്രന്മാരെ ദുഃഖിക്കുന്ന അമ്മ എവിടെയാണ്? നമ്മുടെ സുഹൃത്തായ മാമൻ എവിടെയാണ് പോയത്? എന്നെ അജ്ഞാനിയെന്ന് കരുതി, ബന്ധുക്കളില്ലാത്തതിൽ ദുഃഖിച്ച്, ഭാര്യയോടൊപ്പം ഗംഗയെ തേടി ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് മോചനം അന്വേഷിച്ചിട്ടുണ്ടോ?” എന്നിങ്ങനെ, യുധിഷ്ഠിരൻ ദുഃഖത്തിൽ വീണു. “പാണ്ഡു മരിച്ചതിന് ശേഷം, നമ്മുടെ മാമന്മാർ എല്ലാ സുഹൃത്തുക്കളെയും കുട്ടികളെയും ദുരന്തങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുത്തി. ആ രക്ഷകരെ ഇപ്പോൾ നമ്മെ ഉപേക്ഷിച്ച് എവിടെയാണ് പോയത്?” സുതൻ പറയുന്നു: അവരുടെ ദുഃഖത്തിലും വേർപാടിന്റെ വേദനയിലും, സഞ്ജയൻ അനുകമ്പയോടെ, അകത്തുള്ള ഭഗവാനെ കാണാൻ കഴിയാതെ, മറുപടി പറയാൻ അശക്തനായി. കണ്ണീരൊപ്പി, മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കി, സഞ്ജയൻ, ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങൾ ഓർത്തുകൊണ്ട്, അജാതശത്രുവിന് മറുപടി നൽകി. സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു: “നിന്റെ വംശത്തിന്റെ അഭിമാനമേ, ഞാൻ അച്ഛനുടെയും ഗന്ധാരിയുടെയും തീരുമാനങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല; ഈ മഹാത്മാക്കൾ എന്നെ വഞ്ചിച്ചിട്ടുണ്ട്.” അതിനുശേഷം, മഹാമുനി നാരദൻ, തുമ്പുരുവിനൊപ്പം എത്തി. യുധിഷ്ഠിരനും സഹോദരന്മാരും എഴുന്നേറ്റ്, നാരദനെ ആദരിച്ച് പൂജിച്ചു. യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: “ഗൗരവമേ, എന്റെ അച്ഛൻ എവിടെയാണ് പോയത്? കൊലചെയ്യപ്പെട്ട പുത്രന്മാരെ ദുഃഖിച്ചുള്ള അമ്മ, തപസ്സിൽ മുഴുകിയവൾ, എവിടെയാണ്?” അപ്പോൾ, സമുദ്രത്തിൽ വഴി കാണിക്കുന്ന കപ്പൽക്കാരനുപോലെ, മഹാമുനി നാരദൻ, സന്യാസിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, പാത കാണിച്ചു. “പശുക്കൾ തങ്ങളുടേതായ കയറ്റങ്ങളാൽ തൂണിൽ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ, ജീവികൾ പേരുകളും വാക്കുകളുംകൊണ്ട് ബന്ധിതരായി, ഭഗവാനെക്കായി യാഗങ്ങൾ നടത്തുന്നു. കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കലും വേർപാടും കളിക്കാരന്റെ ഇച്ഛയനുസരിച്ച് നടക്കുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യരുടെ കൂടിച്ചേർക്കലും വേർപാടും ഭഗവാന്റെ ഇച്ഛയനുസരിച്ചാണ് നടക്കുന്നത്. ഈ ലോകത്തിൽ നീ സ്ഥിരമായോ അസ്ഥിരമായോ എന്ന് കരുതുന്നവയൊന്നും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ അങ്ങനെ അല്ല; മായയിൽ നിന്നുള്ള ആസക്തിയാണ് ദുഃഖത്തിന് കാരണം. അതുകൊണ്ട്, അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഹൃദയദൗർബല്യം ഉപേക്ഷിക്കണം. 'എനിക്ക് സഹായം ഇല്ലാതെ അവ ദു:ഖിതരായവരെ എങ്ങനെ രക്ഷിക്കാമെന്ന്' എന്ന ചിന്ത ഉപേക്ഷിക്കണം. ഈ ദേഹം അഞ്ചു ഭൗതിക ഘടകങ്ങളാൽ നിർമ്മിതം, കാലം, കര്‍മ്മം, ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് വിധേയമാണ്; ഒരു പാമ്പ് പിടിച്ചവൻ മറ്റൊരാളെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ലതുപോലെ, മറ്റുള്ളവരെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല. കൈയില്ലാത്തവർ കൈയുള്ളവർക്കും, കാലില്ലാത്തവർ നാലുകാലികള്ക്കും, ദുർബലർ ശക്തർക്കും ഭക്ഷ്യമാണ്—ജീവൻ ജീവനിൽ ജീവിക്കുന്നു. രാജാവേ, ആ പരമാത്മാവ്, എല്ലാ ആത്മാക്കളുടെയും ഏക ആത്മാവ്, സ്വയം സ്വയം കാണുന്നവൻ, അകത്തും പുറത്തും വസിക്കുന്നു; തന്റെ മായാശക്തിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നവനെ കാണണം. ഈ ഭഗവാനായ രാജാവ്, സൃഷ്ടിയും പോഷണവും ചെയ്യുന്നവൻ, ഇപ്പോൾ കാലരൂപത്തിൽ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു, ദേവതകളുടെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കാൻ. ദൈവിക പ്രവർത്തി പൂർത്തിയാക്കിയിട്ടുണ്ട്; ഇനി ബാക്കി പ്രവർത്തികൾക്കായി കാത്തിരിക്കുന്നു. അതുവരെ, ഭഗവാൻ ഇവിടെ കഴിയുന്ന കാലം, നിങ്ങൾ നിരീക്ഷിക്കണം. ധൃതരാഷ്ട്രൻ, സഹോദരനും ഭാര്യ ഗന്ധാരിയും, ഹിമാലയത്തിന് തെക്കേ ഭാഗത്തുള്ള സന്യാസികളുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയിട്ടുണ്ട്. ആ ഗംഗാനദി, ഏഴു സന്യാസികളുടെ സന്തോഷത്തിനായി, ഏഴു ചാനലുകളായി വിഭജിച്ചു; അതുകൊണ്ട് അവൾ 'ഏഴ് പ്രവാഹങ്ങളുള്ള നദി' എന്നതിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. അവിടെ, നിശ്ചിത സമയങ്ങളിൽ കുളിച്ച്, വിധിപ്രകാരം അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തി, ധൃതരാഷ്ട്രൻ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, മനസ്സിനെ ശാന്തമാക്കി, വെള്ളം മാത്രമെടുത്ത് ജീവിക്കുന്നു. ദേഹസ്ഥിതിയും ശ്വാസവും ജയിച്ച്, ആറു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പിൻവലിച്ച്, ഹരിയെ ധ്യാനിച്ച്, രാഗ-അജ്ഞാനത്തിന്റെ അശുദ്ധി നശിപ്പിച്ച്, സത്വഗുണത്തിൽ ശുദ്ധനായി. ജ്ഞാനത്തിൽ മനസ്സിനെ ലയിപ്പിച്ച്, ക്ഷേത്രജ്ഞനെ ആത്മാവിൽ ലയിപ്പിച്ച്, ആത്മാവിനെ ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിപ്പിച്ച്, കല്ലിൽ ആകാശം ലയിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു. മായയും ഗുണങ്ങളും നശിപ്പിച്ച്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ-മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിച്ച്, ഭക്ഷ്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, നിലയിൽ നിന്നു കമാനായി, പ്രസ്ഥാനം ഉപേക്ഷിച്ചവനിൽ തടസ്സമുണ്ടാകരുത്. രാജാവേ, ഇന്നത്തേ ദിവസം മുതൽ അഞ്ചാം ദിവസം, ധൃതരാഷ്ട്രൻ ദേഹം ഉപേക്ഷിക്കും; ദേഹം ചിതയിൽ ചുരുക്കപ്പെടും. ഭർത്താവിന്റെ ദേഹം തീയിൽ കത്തുമ്പോൾ, വിശ്വസ്തയായ ഭാര്യയും സഹോദര-in-law-ഉം ചിതയ്ക്ക് പുറത്തു നിന്നു ഭർത്താവിനെ കണക്കു നോക്കും. ഈ അത്ഭുതം കേട്ടപ്പോൾ, കുരുവംശത്തിലെ അവകാശി, വിദുരൻ സന്തോഷവും ദുഃഖവും നിറഞ്ഞ്, അവിടെ നിന്ന് തീർത്ഥാടനത്തിനായി പുറപ്പെടും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, നാരദൻ തുമ്പുരുവിനൊപ്പം സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു. യുധിഷ്ഠിരൻ, നാരദന്റെ വാക്കുകൾ ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ച്, ദുഃഖം ഉപേക്ഷിച്ചു. “ഇത് എന്താണ്, അത്ര അത്ഭുതം? വാസുദേവൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവ്, വ്രജത്തിലെ ജനങ്ങൾക്കും അവരുടെ കുട്ടികൾക്കും മുൻപ് കാണാത്ത പ്രേമം വർദ്ധിക്കുന്നു.” അവിടെ, മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും സ്വാഭാവിക ശത്രുക്കളായിട്ടും, അജയനായ ഭഗവാൻ വസിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, അത്യന്തം സൗഹൃദത്തോടെ, വേഗമുള്ള മാൻമാരും മറ്റു ജീവികളും ചേർന്ന് ജീവിച്ചു.