ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ദേവന്മാരിൽ പരമമായ സനാതനനായ പരമാത്മാവിന് വന്ദനം അർപ്പിക്കുന്നു. അവന്റെ പുതിയതായി സമ്പാദിച്ച ശക്തിയാൽ സ്തിരവും ചലനശീലവും ആയ ലോകങ്ങൾ അവനിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു; ഭാഗ്യവാന്മാർക്കേ മാത്രമാണ് അവന്റെ ആലയം സാക്ഷാത്കരിക്കാൻ കഴിയുന്നത്. വ്യാസപുതനായ ശ്രീശുകദേവഗോസ്വാമിക്ക് ഞാൻ വന്ദനം അർപ്പിക്കുന്നു. തന്റെ ആന്തരിക ആനന്ദത്തിൽ ലീനനായി, മറ്റൊന്നിലും ആകൃഷ്ടനാകാതെ, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ഭഗവാന്റെ ആഹ്ലാദകരമായ ലീലയിൽ ആകർഷിക്കപ്പെട്ട്, ദയാലുവായി ഈ പുരാണത്തെ—സത്യത്തിന്റെ വിളക്ക്, പാപനാശിനി—ലോകത്തിന് വെളിപ്പെടുത്തിയവനാണ് അദ്ദേഹം. സൂതൻ പറഞ്ഞു: തീർത്ഥയാത്രക്കിടയിൽ വൈദികജ്ഞനായ മൈത്രേയനിൽ നിന്ന് ആത്മയാനത്തിന്റെ മാർഗ്ഗം പഠിച്ച ശേഷം, വിദ്യുരൻ ഹസ്തിനാപുരത്തിലേക്ക് തിരികെയെത്തി; തന്റെ ജ്ഞാനതൃപ്തി അവിടെ ലഭിച്ചിരുന്നു. കൌഷാരവനായ മഹർഷിയോട് വിദ്യുരൻ ചോദ്യംചെയ്തുനിൽക്കുമ്പോൾ, അവനിൽ പരമഭക്തി ഉണർത്തപ്പെട്ടുവന്നു; പിന്നെ അവൻ ആ ചോദ്യങ്ങൾ അവസാനിപ്പിച്ചു. തൻ്റെ ബന്ധുവായ വിദ്യുരനെ തിരികെയെത്തുന്നത് കണ്ട ധർമ്മപുത്രനും സഹോദരന്മാരും, ധൃതരാഷ്ട്രനും, യുവുത്സുവും, സൂതനും, കൃപാചാര്യനും, പൃഥയും, ഗാന്ധാരിയും, ദ്രൗപദിയും, സुभദ്രയും, ഉത്തരയും, കൃപിയും, പാണ്ഡവരുടെ മറ്റ് ഭാര്യമാരും, അവരുടെ പുത്രന്മാരും സ്ത്രീബന്ധുക്കളും, എല്ലാവരും അതിയായ ആനന്ദത്തോടെ എഴുന്നേറ്റു, ജീവൻ തന്നെ ശരീരത്തിൽ തിരിച്ചെത്തിയതുപോലെ, വിദ്യുരനെ സമീപിച്ച് അത്തരം ആദരവോടെ അമ്പരപ്പിച്ച് അണഞ്ഞു, വന്ദിച്ചു. വിരഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ആകാംക്ഷയാൽ അവർ പ്രേമാശ്രുക്കളൊഴിച്ചു; രാജാവ് അവനെ ആദരിച്ച് ഇരിപ്പിടം നൽകി, സ്വീകരിച്ചു. വിദ്യുരൻ ഭക്ഷണം കഴിച്ചു, വിശ്രമിച്ചു, സുഖമായി ഇരുന്നു കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, രാജാവ് വിനീതമായി നമസ്കരിച്ച്, എല്ലാവരും കേൾക്കുന്നതിനിടയിൽ ചോദിച്ചു: "നിന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ ഞങ്ങൾ വളർന്നു, അമ്മയോടൊപ്പം വിഷവും അഗ്നിയും പോലെയുള്ള അനേകം അപകടങ്ങളിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടത് ഓർക്കുന്നുണ്ടോ? നീ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ എങ്ങനെയാണ് ജീവിതം നടത്തിയത്? ഭൂമിയിലെ പ്രധാന തീർത്ഥങ്ങളും പുണ്യഭൂമികളും സന്ദർശിച്ചോ? ഭഗവാന്റെ ഭക്തന്മാരായ നിങ്ങൾപോലുള്ളവർ തന്നെയാണ് തീർത്ഥങ്ങൾ; അവർ ഹൃദയത്തിൽ ഗദാധാരിയെ വഹിക്കുന്നതിനാൽ, പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ പോലും വിശുദ്ധമാക്കുന്നു. നമ്മുടെ സുഹൃത്തുക്കളെയും ബന്ധുക്കളെയും—കൃഷ്ണഭക്തരെയും—നീ കണ്ടോ, കേട്ടോ? യാദവർ ദ്വാരകയിൽ സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുന്നുണ്ടോ?" ധർമ്മരാജൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, വിദ്യുരൻ അനുഭവിച്ചതൊക്കെ ക്രമമായി വിവരിച്ചു; യാദു വംശത്തിന്റെ നാശം മാത്രം മറച്ചു വച്ചു. അസഹ്യവും ദു:ഖകരവുമായ സംഭവങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, മറ്റുള്ളവരുടെ ദു:ഖം കാണാൻ അവൻ ഇച്ഛിച്ചില്ല; അതിനാൽ അവൻ അത് പറഞ്ഞില്ല. അവിടെ കുറേ നാളുകൾ വിദ്യുരൻ ദൈവംപോലെ ആദരിക്കപ്പെട്ട് സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു; മൂത്ത സഹോദരന്റെ ക്ഷേമത്തിനും എല്ലാവർക്കും സന്തോഷത്തിനും കാരണമായി. അര്യാമൻ, അയോഗ്യരെ ശിക്ഷിച്ചു; യമൻ ഒരു ശാപം മൂലം നൂറുവർഷം ശൂദ്രനായി തുടരേണ്ടി വന്നു. രാജ്യം തിരികെ പിടിച്ച്, വംശത്തിലെ രാജകുമാരനെ അവന്റെ പിന്നാലെ ഭരിക്കുന്നതിൽ കണ്ടു, യുദ്ധിഷ്ഠിരനും ലോകപാലന്മാരെപ്പോലെയുള്ള സഹോദരന്മാരും പരമസമ്പത്തിൽ സന്തോഷിച്ചു. ഇങ്ങനെ, വീട്ടിൽ ആസക്തരായി, അശ്രദ്ധയോടെ ലോകകാര്യങ്ങളിൽ ലയിച്ചവർക്ക്, അതി ദുർജയമായ കാലം അന്യായമായി കടന്നുപോയി. വിദ്യുരൻ ഇത് മനസ്സിലാക്കി ധൃതരാഷ്ട്രനോടു പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, വേഗത്തിൽ പുറപ്പെടൂ; ഭയം സമീപിച്ചിരിക്കുന്നു കാണൂ." "ഇവിടെ, എവിടെയും, എപ്പോഴും പ്രത്യുപായമില്ല; പരമകാലൻ—ഭഗവാൻ—നമുക്കെല്ലാവർക്കും എത്തിയിരിക്കുന്നു." "അവനാൽ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവരും, ജീവനും, ഒരുപിടി നിമിഷത്തിൽ വേർപെടുന്നു; മറ്റെന്ത് പറയണം, സ്വത്ത് മുതലായവയെക്കുറിച്ചു?" "പിതാക്കന്മാർ, സഹോദരങ്ങൾ, സുഹൃത്തുക്കൾ, പുത്രന്മാർ—എല്ലാവരും കൊല്ലപ്പെട്ടു; യൗവനം പോയി; വൃദ്ധാവസ്ഥയിൽ ആത്മാവും ക്ഷയിച്ചു; നീ മറ്റൊരാളുടെ വീട്ടിലാണ് താമസിക്കുന്നത്." "ജീവൻ നിലനിൽക്കുമെന്ന പ്രതീക്ഷ എത്ര വലിയതാണെന്നു കാണൂ; ഭീമൻ കഴിച്ചു ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം നീ ഏറ്റെടുക്കുന്നു." "അഗ്നി കത്തിച്ചു, ദാനം നൽകി, വിഷം നൽകി, ഭാര്യമാരെ അപമാനപ്പെടുത്തി, ഭൂമി സ്വത്ത് എടുത്തു—ഇതെല്ലാം വേണ്ടി ജീവൻ അർപ്പിച്ചവർക്ക് എന്താണ് ശേഷിക്കുന്നത്?" "വൃദ്ധാവസ്ഥയിൽ ക്ഷീണിച്ച ഈ ശരീരം ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചാലും, അതു നിരാശരായി ഉപേക്ഷിക്കും; പഴയ വസ്ത്രംപോലെ." "ഈ ശരീരത്തിൽ ഉദ്ദേശം ഇല്ലാതായി, ബന്ധങ്ങൾ വിട്ട്, നിർഭയം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനാണ് ജ്ഞാനി." "സ്വന്തമായി അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാളുടെ കാരണമായാലും, വിഷാദം അനുഭവിച്ച്, മനസ്സിൽ ഹരിയെ സ്ഥാപിച്ച്, വീട്ടുവിട്ട് പോകുന്നവനാണ് ഉത്തമൻ." "അതിനാൽ, അന്യർക്കറിയാതെ ഉത്തരദിശയിലേക്കു യാത്ര ചെയ്യുക; ഇനി മുതൽ, ഗുണങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തിൽ, കാലം പുരുഷനെ വലിച്ചുനീക്കുന്നു." ഇങ്ങനെ, വിദ്യുരൻ എന്ന ജ്ഞാനിയാൽ ഉണർത്തപ്പെട്ട ധൃതരാഷ്ട്രൻ, ബന്ധങ്ങളോടുള്ള ആഴമുള്ള സ്നേഹം വെട്ടിമുറിച്ച്, സഹോദരൻ കാണിച്ച പഥം പിന്തുടർന്ന് പുറപ്പെട്ടു. ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ പത്നിയായ ഗുണവതിയായ സുബലപുത്രി, ഭർത്താവിനോടു ഭക്തിയോടെ, അധികാരചിഹ്നമായ ദണ്ഡം ഉപേക്ഷിച്ച്, മഹാത്മാക്കൾ ബന്ധങ്ങൾ അവസാനിക്കുമ്പോൾ ചെയ്യുന്നപോലെ, അവനെ പിന്തുടർന്നു. അജാതശത്രു (യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ) എല്ലാവരോടും സൗഹൃദം പുലർത്തി, ഹോമങ്ങൾ നടത്തി, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ എള്ളും, പശുവും, ഭൂമിയും, സ്വർണ്ണവും നൽകി ആദരിച്ചു; വീട്ടിലേക്ക് ചെന്നു മൂപ്പന്മാരെ ആദരിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, തന്റെ മാതാപിതാക്കളെയും സുബലയുടെ പുത്രിയെയും കാണാനായില്ല. അവിടെ, സഞ്ജയൻ ഇരിക്കുന്നതുകണ്ട്, ആശങ്കയോടെ അവനോട് ചോദിച്ചു: "ഗവാൽഗാനാ, കാഴ്ചയില്ലാത്ത നമ്മുടെ വൃദ്ധനായ പിതാവ് എവിടെയാണ്?" "എവിടെയാണ്, കൊല്ലപ്പെട്ട പുത്രന്മാരെ ഓർത്തു ദുഃഖിക്കുന്ന അമ്മ? എന്റെ അമ്മാവൻ, സുഹൃത്ത്, എവിടെയാണ്? ഞാൻ വിവേകശൂന്യനെന്ന് കരുതി, ബന്ധുക്കളില്ലാതായതോടെ, അവനും ഭാര്യയും ഗംഗയിൽ ദു:ഖത്തിൽ നിന്ന് മോചനം തേടി പോയിരിക്കാമോ?" എന്ന് വിചാരിച്ച്, അവൻ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി. "പിതാവ് പാണ്ഡു വിടഞ്ഞ ശേഷം, നമ്മുടെ അമ്മാവന്മാർ എല്ലാ സുഹൃത്തുക്കളെയും കുട്ടികളെയും സംരക്ഷിച്ചു; ഇപ്പോൾ അവർ ഞങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച് എവിടെ പോയിരിക്കുന്നു?" സൂതൻ പറഞ്ഞു: കാരുണ്യത്താൽ, വിരഹവേദനയിൽ, അകത്തുള്ള ഭഗവാനെ കാണാൻ കഴിയാതെ, സഞ്ജയൻ ദു:ഖഭാരത്തിൽ ഉത്തരം നൽകാൻ കഴിയാതെ നിന്നു. കയ്യാൽ കണ്ണുനീർ തുടച്ച്, മനസ്സു ശാന്തമാക്കി, ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങൾ ഓർത്തു, സഞ്ജയൻ അജാതശത്രുവിന് ഉത്തരം പറഞ്ഞു. "നിന്റെ വംശത്തെ മഹോദയ, നിന്റെ മാതാപിതാക്കളുടെ, ഗാന്ധാരിയുടെ തീരുമാനങ്ങൾ എനിക്കറിയില്ല; മഹാത്മാക്കൾ എന്നെ വഞ്ചിച്ചു." അപ്പോൾ മഹർഷി നാരദൻ തുംബുരുവിനൊപ്പം അവിടെത്തി. എഴുന്നേറ്റ് അവനെ ആദരിച്ച്, യുദ്ധിഷ്ഠിരനും സഹോദരന്മാരും മഹർഷിയെ പൂജിച്ചു. യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: "ഭഗവൻ, എന്റെ മാതാപിതാക്കൾ എവിടേക്ക് പോയെന്നു എനിക്കറിയില്ല; കൊല്ലപ്പെട്ട പുത്രന്മാരെ ഓർമ്മിച്ച്, നിരാഹാരവ്രതത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട അമ്മ എവിടേക്ക് പോയെന്ന് അറിയില്ല.