ശുഭലക്ഷണങ്ങൾ മുഴുവൻ ഉദിച്ചുയർന്നപ്പോൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ അനുകൂലമായിരുന്ന സമയത്ത്, പാണ്ഡു വംശത്തിന്റെ വഹിച്ചുപോകുന്നവനായ രാജാവിന് വീണ്ടും ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു. അപ്പുത്രന് പാണ്ഡുവിന് സമമായ ശക്തിയും ഗുണങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. രാജാവ് യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ അത്യന്തം സന്തോഷഭരിതനായി, ധൌമ്യൻ, കൃപാചാര്യൻ തുടങ്ങിയ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിളിച്ച്, ബാലന്റെ ജാതകം നോക്കിച്ചു. അവിടെയും, കുട്ടിയുടെ ജന്മസ്ഥലത്ത് എല്ലാ ശുഭകർമ്മങ്ങളും നിർവ്വഹിച്ചു. ധർമ്മത്തെ അറിയുന്ന രാജാവ്, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് സ്വർണ്ണം, പശുക്കൾ, ഭൂമി, ഗ്രാമങ്ങൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ, ഉത്തമഭോജനങ്ങൾ എന്നിവ ദാനം ചെയ്തു. ഈ ദാനങ്ങളിൽ തൃപ്തരായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ, വിനയശാലിയായ രാജാവിനോടു പറഞ്ഞു: "പുരു വംശത്തിലെ ഉത്തമനേ, ഈ വംശത്തിൽ ഇപ്പോൾ ജനിച്ചിരിക്കുന്നവൻ തന്നെയാണ് അതിനർഹൻ." "വൈഷ്ണവശക്തിയാൽ, വിധിയുടെ അതിരില്ലാത്ത ഇച്ഛയാൽ, വെള്ളമുടിയുള്ള കാലഘട്ടം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, വിശ്ണു ഭഗവാൻ തന്നെയാണ് ഈ കുട്ടിയെ നിങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹമായി അയച്ചിരിക്കുന്നത്." "അതിനാൽ, ലോകത്ത് ഈ കുട്ടി 'വിഷ്ണുരാത' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനാകും—വിഷ്ണുവാൽ രക്ഷിക്കപ്പെടുന്നവൻ. സംശയമില്ല, ഇദ്ദേഹം മഹാഭക്തനും മഹാത്മാവുമാണ്." യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: "നമ്മുടെ വംശത്തിലെ ധാർമ്മികരായ രാജർഷിമാരുടെ വഴിയെ, മഹത്മാക്കളാൽ പുകഴ്ത്തപ്പെടുന്ന സന്മാർഗ്ഗത്തെ, ഈ കുട്ടി പിന്തുടരുമോ?" ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: "പൃഥാപുത്രനേ, ഇദ്ദേഹം ജനങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ രക്ഷകനാകും; മനുഷ്യരിൽ ഇക്ഷ്വാകുവിനെപോലെയും, ബ്രാഹ്മണഭക്തനും സത്യവാനുമായ ദശരഥപുത്രനായ രാമനെപ്പോലെയുമാണ്." "ഔശീനരവംശത്തിലെ ശിബിയെപ്പോലെ ദാനശീലനും അഭയദായകനുമായിരിക്കും; യജ്ഞങ്ങളിൽ ദുശ്യന്തപുത്രനെപ്പോലെ തന്റെ വംശത്തിന്റെ കീർത്തി വ്യാപിപ്പിക്കും." "അർജുനന്മാരെപ്പോലെയും അഗ്രഗണ്യനായ ധനുര്വേദിയിൽ പ്രാവീണ്യവും, അഗ്നിയെപ്പോലെയും അതിജയിക്കാനാകാത്തവനും, സമുദ്രത്തെപ്പോലെ കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവനും ആകും." "മൃഗങ്ങളിൽ സിംഹത്തെപ്പോലെയും, ഹിമാലയത്തെപ്പോലെ അചഞ്ചലനും, ഭൂമിയെപ്പോലെ ക്ഷമയുള്ളവനും, മാതാപിതാക്കളെപ്പോലെ സഹിഷ്ണുവും ആകും." "തന്റെ പിതാമഹനെപ്പോലെ നിഷ്പക്ഷതയുള്ളവനും, ശിവനെപ്പോലെ ദയാനിധിയുമായിരിക്കും; എല്ലാ ജീവികൾക്കും അഭയസ്ഥാനം, ശ്രീഹരിക്കും ലക്ഷ്മിക്കുംപോലെയാണ്." "കൃഷ്ണഭക്തനായ ഇദ്ദേഹം എല്ലാ ഉത്തമഗുണങ്ങളാലും മഹത്വത്താലും സമ്പന്നനാണ്; രന്തിദേവനെപ്പോലെ ഉദാരനും, യയാതിയെപ്പോലെ ധാർമ്മികനും." "ബലിയെപ്പോലെ ദൃഢനിശ്ചയവും, പ്രഹ്ലാദനെപ്പോലെ കൃഷ്ണഭക്തിയും; അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തുകയും മുതിർന്നവരെ സേവിക്കുകയും ചെയ്യും." "രാജർഷിമാരുടെ വംശം തുടർന്നു കൊണ്ടുപോകുകയും, ധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധമായി നടക്കുന്നവരെ ശാസിക്കുകയും ചെയ്യും; ഭൂമിയിൽ കലിയെ നിയന്ത്രിക്കും." "തക്ഷകന്റെ വഴി മരണസമീപം വന്നു എന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ, സന്യാസം സ്വീകരിച്ച് എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഹരിയുടെ പദം പ്രാപിക്കും." "ആത്മതത്വം അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, വ്യാസപുത്രനായ മഹർഷിയുടെ ഉപദേശങ്ങൾ ഗംഗാതീരത്ത് കേട്ട്, ഭയമില്ലാതെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് നേരേ പരമപദം പ്രാപിക്കും." ഇങ്ങനെ രാജാവിനെ ഉപദേശിച്ച ശേഷം, ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർ എല്ലാവരും ആദരവോടെ സ്വന്തം വീടുകളിലേക്ക് തിരിച്ചു. ലോകത്ത് ഈ രാജകുമാരൻ 'പരീക്ഷിത്' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി, മുൻകാലത്തിൽ കണ്ടതിനെ ഓർത്ത്, ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യരെ പരിശോധിക്കും. അവൻ വളരുന്നത് വളരെയേറെ വേഗത്തിൽ, പിതാവിന്റെ സ്നേഹത്താൽ ദിവസേന ഇന്ധനക്കഷ്ണങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ആയിരുന്നു. ബന്ധുക്കളോടുള്ള അക്രമം പരിഹരിക്കാൻ അശ്വമേധയാഗം നടത്തണമെന്ന ആഗ്രഹത്തിൽ, രാജാവ് യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, സമ്പത്ത് സമാഹരിക്കാൻ നികുതികളോ ശിക്ഷകളോ അല്ലാതെ മറ്റുവഴികൾ ആലോചിച്ചു. അവന്റെ മനോഭാവം മനസ്സിലാക്കി, അച്യുതന്റെ പ്രേരണയാൽ സഹോദരന്മാർ വടക്കു ദിശയിൽ നിന്ന് ധാരാളം സമ്പത്ത് കൊണ്ടുവന്നു. ഇങ്ങനെ സമ്പത്ത് സമാഹരിച്ച്, ധർമ്മപുത്രനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ മൂന്നു അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തി, ഹരിയെ അത്യന്ത ഭയഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു. രാജാവിന്റെ ക്ഷണപ്രകാരം, ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കു വഴി നിർദ്ദേശം നൽകി, രാജാവിനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു, സുഹൃത്തുക്കളോട് സ്നേഹത്താൽ കുറേ മാസങ്ങൾ അവിടെയിരുന്ന് കഴിഞ്ഞു. പിന്നീട്, രാജാവിന്റെ അനുമതിയോടെ, കൃഷ്ണൻ അർജുനനും യദുവംശജന്മാരുമായി ദ്വാരകയിലേക്ക് യാത്രയായി. ഹരിയുടെ ബാല്യകാലത്തിലെ ഭക്തരക്ഷാ കൃത്യം, വ്രജത്തിൽ ബാല്യത്തിൽ കണ്ട കുട്ടികൾ യുവാവസ്ഥയിൽ അത്ഭുതത്തോടെ പരസ്പരം പറഞ്ഞുകേട്ടു. പരമാത്മാവായ ഹരിക്ക്, ലീലാനിമിത്തം മനുഷ്യരൂപം ധരിക്കുന്നത് അത്ഭുതമല്ല; അഘാസുരന്റെ പാപങ്ങൾ പോലും ഹരിയുടെ സ്പർശത്തിൽ ഇല്ലാതായി, അവൻ ആത്മസമ്യത പ്രാപിച്ചു—അത് ദുഷ്ടർക്കു പോലും അപൂർവ്വമാണ്. ഒരു പ്രാവശ്യം പോലും ഭഗവാന്റെ രൂപം മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചവൻ പരമഭക്തിമാർഗം പ്രാപിച്ചു; പിന്നെ സതതം മായാവിമുക്തനായി ആത്മാനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നവർക്കെന്ത് പറയണം? ഈവിധം, കൃഷ്ണന്റെ അത്ഭുതകൃത്യങ്ങൾ കേട്ട യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, അഹോഭാവത്തോടു കൂടി, സുകദേവനെ വീണ്ടും ചോദിച്ചു. "ഭഗവൻ ഹരിയുടെ ബാല്യകാലത്തിൽ നടന്നത് യുവാവസ്ഥയിൽ കുട്ടികൾ പാടുന്നതെങ്ങനെ? അപ്പോൾ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങളല്ലല്ലോ അവർക്കറിയാവുന്നത്? മഹായോഗിയായ ഗുരുവേ, ഇതെങ്ങനെ എന്നു ദയവായി വിശദീകരിക്കണമേ. ഇതെല്ലാം ഹരിയുടെ മായയുടെ കൃത്യങ്ങൾ അല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമല്ല." "ലോകത്തിൽ നാം ഏറ്റവും ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്, ഗുരുവേ, നാം പേര് മാത്രം ക്ഷത്രിയർ ആയാലും, കൃഷ്ണചരിതാംശം എന്ന അമൃതം നിങ്ങൾ മുഖേന നിത്യവും ആസ്വദിക്കുന്നതിനാൽ." ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ ചോദ്യം ചെയ്തപ്പോൾ, അനന്തഹൃദയത്തിൽ ലയിച്ചിരുന്ന ബദരായണിയുടെ പുത്രൻ, മനസ്സിൽ ഓർമ്മവന്നു, ബാഹ്യബോധം തിരികെ പിടിച്ച്, ആ ഭഗവത്ഭക്തനോട് മനോഹരമായി ഉത്തരം പറഞ്ഞു. "ദ്വിജന്മാരുടെ ശ്രേഷ്ഠരേ, നിങ്ങൾ ചോദിച്ചതുപോലെ, ഭഗവാന്റെ ലീലാവതാരങ്ങളും കർമ്മങ്ങളും ഞാൻ സമ്പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞുതരുന്നു." "യാരായാലും വീണുപോകുമ്പോ, തളർന്നു പോകുമ്പോ, വിഷമത്തിൽ, മുറിവേറ്റപ്പോൾ, സഹായമില്ലാതെ, 'ഹരിയെ നമസ്കാരം' എന്ന് ഉച്ചരിച്ചാൽ, എല്ലാപാപങ്ങൾനിന്നും മോചിതനാകും." "അനന്തശക്തനായ ഭഗവാൻ ശ്രവണത്തിലൂടെ മഹത്വം പ്രകടമാകുമ്പോൾ, അവൻ ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, അവർക്കുള്ള സകലദുഃഖങ്ങളും പൂര്ണമായും അകറ്റുന്നു; സൂര്യനും ശക്തമായ കാറ്റും ഇരുണ്ടതും മേഘവും അകറ്റുന്നതുപോലെയാണ് അത്." "പരമാത്മാവിനെപ്പറ്റി പറയാത്ത, ശൂന്യമായ വ്യാജകഥകൾ പറയരുത്; ഭഗവാന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഉണർത്തുന്നതേ സത്യമാവൂ, ശുഭമാവൂ, പവിത്രമാവൂ." "ഭഗവാന്റെ മഹത്വം പാടുമ്പോൾ മാത്രം ആ കഥകൾ ആനന്ദപ്രദവും, മനോഹരവും, പുതുമയും ഉല്ലാസവുമാണ്; മനസ്സിന്റെ മഹോത്സവം, ജനങ്ങളുടെ ദുഃഖസാഗരം ഉണക്കുന്നതും അതു തന്നെ." "എത്ര മനോഹരമായ വാക്കായാലും, ഹരിയുടെ മഹിമ പാടാത്തത്, ലോകം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതല്ല; അത് കാക്കകൾ കുളിക്കുന്ന സ്ഥലത്തെപ്പോലെയാണ്—ഹംസകൾ അവിടെ പോകാറില്ല; അച്യുതൻ ഉള്ളിടത്ത് മാത്രമേ ശുദ്ധഭക്തർ ഉണ്ടാകൂ." "അനന്തനായ ഭഗവാന്റെ നാമഗുണങ്ങൾ അടങ്ങിയ, അക്ഷരക്രമത്തിൽ അപൂർണ്ണമായിട്ടും, ആ വാക്കുകൾ മനുഷ്യരുടെ പാപങ്ങൾ കഴുകിത്തള്ളുന്നു; സദ്പുരുഷന്മാർ അതു ശ്രവിക്കുകയും പാടുകയും വായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു." ഇങ്ങനെ, ശ്രീമദ്ഭാഗവതത്തിലെ ഈ ഭാഗം ഒരു ശുദ്ധമായ, ഭക്തിപരമായ, അത്ഭുതകരമായ കഥയായി അവിടുത്തെ മഹർഷികൾ പറഞ്ഞു, രാജാവും ജനങ്ങളും അതിൽ ആനന്ദിച്ചു.