ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഭീഷ്മപിതാമഹൻ തന്റെ വാക്കുകൾ, ആയിരം നദികളുപോലെ ഒഴുകിയിരുന്ന വാക്കുകൾ, അകറ്റി, എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും വിട്ട്, തന്റെ മനസ്സിനെ ആദിപുരുഷനായ കൃഷ്ണനിൽ ഏകാഗ്രമായി സ്ഥിരമാക്കി. കൃഷ്ണൻ, പീതാംബരം ധരിച്ച്, നാലു കൈകളോടെ, അവന്റെ മുന്നിൽ നിലകൊണ്ടു; അശ്രാന്തമായ കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് ഭീഷ്മനെ നോക്കി നിന്നു. ഭീഷ്മൻ, ശുദ്ധമായ ഏകാഗ്രതയോടെ, എല്ലാ ദുഷ്പ്രഭാവങ്ങളും നശിച്ച മനസ്സോടെ, യുദ്ധത്തിന്റെ ക്ഷീണം കൃഷ്ണനെ കണ്ട് തണഞ്ഞു. അവന്റെ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയ പ്രവർത്തനങ്ങളും നിശ്ശബ്ദമായപ്പോൾ, അവൻ ലോകസ്രഷ്ടാവായ ജനാർദ്ദനനെ, യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാറാകുമ്പോൾ, സ്തുതിച്ചു. ഭീഷ്മപിതാമഹൻ പറഞ്ഞു: "ഇപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സ്, ആസക്തികളിൽ നിന്ന് മോചിതമായി, സാത്വതന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ, സർവവ്യാപകനായ, സ്വാനന്ദം പ്രാപിച്ചിട്ടും, ജനനപ്രവാഹം ആരംഭിക്കുന്ന പ്രകൃതിലോകത്തിൽ ഇടയ്ക്കൊന്നു പ്രവേശിക്കുന്ന ആ മഹാത്മാവിൽ സ്ഥിരമായിരിക്കുന്നു. മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും ആനന്ദമായ, തമാലവൃക്ഷസമാനമായ കറുത്തവണ്ണം, സൂര്യകിരണങ്ങൾപോലുള്ള വസ്ത്രം, വളഞ്ഞ മുടിയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട രൂപം, അർജുനന്റെ സ്നേഹിതനായ കമലമുഖം—എന്റെ ശുദ്ധമായ ഭക്തി എന്നിങ്ങനെ അവനിൽ സ്ഥിരമാകട്ടെ. യുദ്ധഭൂമിയിൽ, പ്രയാസംകൊണ്ടുണ്ടായ വിയർപ്പുകൊണ്ട് മുഖം തിളങ്ങുമ്പോഴും, കുതിരകളുടെ പുകയിൽ മുടി പൊടിപിടിച്ചിട്ടും, എന്റെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ അവന്റെ ത്വചയിൽ തറച്ചിട്ടും, കിരീടം ധരിച്ച് കണകണത്തിരുന്ന രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചിരുന്ന കൃഷ്ണൻ—എന്റെ യഥാർത്ഥ ആത്മാവായ കൃഷ്ണൻ—എന്നെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ. യുദ്ധത്തിനിടയിൽ, തന്റെ സ്നേഹിതന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അവൻ രഥം രണ്ടു സേനകളുടെ ഇടയിൽ നിർത്തി; ശത്രുസൈന്യങ്ങളുടെ ജീവൻ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ടു നിന്ന കൃഷ്ണൻ, അവരുടെ ശക്തി എടുത്തുകളഞ്ഞ പാർത്ഥസഖൻ—എന്റെ മനസ്സിൽ അവനിലേക്കുള്ള സ്നേഹം സ്ഥിരമാകട്ടെ. വിരുദ്ധസൈന്യത്തെ കണ്ടു, ബന്ധുക്കളെ കൊല്ലുന്നതിൽ പാപബോധം തോന്നി തിരിഞ്ഞു നിന്ന അർജുനന്റെ മനസ്സിലെ സംശയങ്ങൾ, ആത്മജ്ഞാനദാനത്തിലൂടെ കൃഷ്ണൻ നീക്കി; അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ പരമഭക്തി എന്നെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ. എന്റെ പ്രതിജ്ഞ പാലിക്കാൻ തന്റെ പ്രതിജ്ഞ ഉപേക്ഷിച്ച്, മേൽവസ്ത്രം വീണു, ചാവുകെട്ടു പിടിച്ച്, കൃഷ്ണൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടിയപ്പോൾ, ആഹാരത്തിൽ കുതിച്ചെത്തുന്ന ഹരിയെപ്പോലെ അവൻ മുന്നോട്ട് പായിച്ചപ്പോൾ, ആ കൃഷ്ണൻ എന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ. മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് വെട്ടിക്കളഞ്ഞ എന്റെ വില്ല്, രക്തത്തിൽ കുളിച്ച എന്റെ ശരീരം, അതിക്രമം ചെയ്ത് എന്നെ കൊല്ലാൻ ഓടിയെത്തിയ ശത്രു—എന്നെ രക്ഷിക്കാൻ വന്ന മുകുന്ദൻ എന്റെ ആശ്രയമാകട്ടെ. അർജുനന്റെ രഥത്തിൽ, കയറും ചാവും കൈവശം പിടിച്ച്, നില്ക്കുന്ന കൃഷ്ണന്റെ സൗന്ദര്യം, ഇവിടെ വീണു മരിച്ചവർക്കും യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം ലഭിക്കാൻ കാരണമായത്—അവനിൽ എന്റെ ഭക്തി മരണമെന്ന സമയത്തും സ്ഥിരമായിരിക്കട്ടെ. കൃഷ്ണന്റെ ലീലകൾ അനുകരിച്ച്, ഭ്രമിച്ചു, അനുരാഗം നിറഞ്ഞ കണ്മണികൾകൊണ്ട്, ചിരിയിലും നടപ്പിലും സുന്ദരികളായ ഗോപികകൾ അവനിൽ ലയിച്ചിരുന്നത് പോലെ, അവരിൽ അവന്റെ സ്വഭാവം മുഴുവനായി നിറഞ്ഞിരുന്നു. യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ രാജസൂയയാഗത്തിൽ, മഹർഷികളും രാജാക്കളും ചുറ്റി നിന്നിരുന്ന സഭയിൽ, ഒരേ ഒരാൾ ആരാധനക്ക് അർഹനായത്—എന്റെ കണ്ണുകൾക്ക് പ്രത്യക്ഷനായ കൃഷ്ണൻ—അവൻ തന്നെയാണ് തന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം എനിക്ക് വെളിപ്പെടുത്തിയത്. എന്റെ മനസ്സിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ഭേദബോധം ഇപ്പോൾ പോയി; ജന്മമില്ലാത്തവൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നവൻ, ഓരോരുത്തരുടെയും മനസ്സനുസരിച്ച് വ്യത്യസ്തമായി പ്രത്യക്ഷനാകുന്നവൻ, എങ്ങനെ ഒരേയൊരു സൂര്യൻ പല ജലത്തിൽ പലവിധം പ്രതിഫലിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുവോ, അതുപോലെയാണെന്ന് ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഇങ്ങനെ, ഭീഷ്മൻ തന്റെ മനസ്സും വാക്കും ദൃഷ്ടിയും കൃഷ്ണനിൽ സ്ഥിരമാക്കി, ആത്മാവിനെ പരമാത്മാവിൽ ലയിപ്പിച്ച്, ശ്വാസം അകത്തേക്കെടുത്തു, ശാന്തനായി കിടന്നു. ഭീഷ്മൻ അദ്വൈത ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിക്കുന്നതായി മനസ്സിലാക്കിയപ്പോൾ, അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന എല്ലാവരും, വൈകുന്നേരം പക്ഷികൾ ശാന്തമാകുന്നതുപോലെ, മിണ്ടാതായി. അപ്പോൾ ദേവതകളും മനുഷ്യരും മൃദംഗം മിടിച്ചു; ധാർമികർ ഭീഷ്മനെ സ്തുതിച്ചു; ആകാശത്തിൽ നിന്ന് പുഷ്പവർഷം രാജാവിന്മേൽ പതിച്ചു. ഭീഷ്മൻ പരലോകത്തേക്ക് യാത്രയായതിനു ശേഷം, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, ഭാർഗവപുത്രനായ രാജാവ്, എല്ലാ ശൗചകർമ്മങ്ങളും നിർവഹിച്ചു; എന്നിരുന്നാലും, കുറേ ദിവസം ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി. സന്തോഷത്തോടെ മഹർഷികൾ രഹസ്യനാമങ്ങൾ കൊണ്ട് കൃഷ്ണനെ സ്തുതിച്ചു; പിന്നെ, ഹൃദയത്തിൽ കൃഷ്ണഭക്തിയോടെ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ആശ്രമങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി. അതിനുശേഷം, കൃഷ്ണനെ കൂട്ടിനാക്കി, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഗജാഹ്വയയിലേക്ക് പോയി, തന്റെ പിതാവിനെയും വ്രതസ്ഥയയായ ഗാന്ധാരിയെയും ആശ്വസിപ്പിച്ചു. പിതാവിന്റെ അനുമതിയും കൃഷ്ണന്റെ സമ്മതിയും ലഭിച്ച ശേഷം, മഹാബലശാലിയായ രാജാവ്, പിതാവിൽ നിന്നും പിതാമഹനിൽ നിന്നും ലഭിച്ച രാജ്യം ധർമ്മപാലനത്തോടെ ഭരിച്ചു. വീരമാതാവ്, മകനെ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്നേഹത്തോടെ തഴുകി, അവളുടെ നെഞ്ചിൽ നിന്നു പാലും കണ്ണുകളിൽ നിന്നു മംഗളാശ്രുക്കളും ഒഴുകി. ജനങ്ങൾ രാജ്ഞിയോട് പറഞ്ഞു: "ഭാഗ്യവശാൽ, ദീർഘകാലം അകന്നു പോയ ശേഷം, നിങ്ങളുടെ മകൻ, സകലദുഃഖങ്ങളും നീക്കുന്നവൻ, തിരിച്ച് വന്നിരിക്കുന്നു; ഇനിയും ഭൂമണ്ഡലത്തെ സംരക്ഷിക്കും." "നിശ്ചയമായും, രാജ്ഞിയേ, നിങ്ങൾ ദുഃഖനാശകനായ ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചിട്ടുണ്ടാകണം; കാരണം, അവനിൽ സ്ഥിരമായ മനസ്സോടെ ധ്യാനം ചെയ്യുന്നവർക്ക്, ജയിക്കാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമുള്ള മരണത്തെ പോലും അതിജയിക്കാനാകുന്നു." ഇങ്ങനെ, ജനങ്ങൾ അവനെയും സഹോദരന്മാരെയും വളർത്തി, സന്തോഷത്തോടെ രാജാവ് ആനയിൽ കയറി, എല്ലാവരുടെയും സ്തുതികളോടെ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ, നഗരവാതിലുകളിൽ അത്യന്തം ഭംഗിയായി അലങ്കരിച്ച മകരതൊരണങ്ങളും വാഴക്കുലകളും, പാകം ചെയ്ത പാനും, കുരുമുളകും, മറ്റും മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു. ഓരോ വാതിലിലും വെള്ളം നിറച്ച കലശങ്ങൾ, വിളക്കുകൾ, പുതുമാവിൻ ഇലമാലകൾ, മുത്തു മലകൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. നഗരം ചുറ്റും സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കോട്ടകളും വാതിലുകളും ഭവനങ്ങളും, മന്ദിരങ്ങളുടെ പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കിരീടങ്ങൾക്കൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നു. അവിടെ, അങ്ങോട്ടിങ്ങോട്ട് ശുദ്ധവും ചന്ദനപ്പൊടിയാൽ തളിച്ചും, വഴികൾ, ചത്വരങ്ങൾ, അങ്ങാടികൾ വൃത്തിയാക്കിയിരുന്നതായിരുന്നു. പരിപ്പ്, അക്ഷത, പുഷ്പം, പഴം, അന്നം എന്നിവയാൽ അർപ്പണങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരുന്നു. ധൈര്യശാലിയായ രാജാവ് വഴിയിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ, നഗരത്തിലെ സ്ത്രീകൾ വിവിധ ഇടങ്ങളിൽ, അക്ഷത, അമ്പല, തൈര്, വെള്ളം, ദർഭ, പുഷ്പം, പഴം എന്നിവ കൊണ്ടു മംഗളാർത്തങ്ങൾ നടത്തി. സ്നേഹത്താൽ, സദാചാരമുള്ള സ്ത്രീകൾ, രാജാവ് അച്ഛന്റെ ഭവനത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, ബാല്യത്തിൽ പാടുന്ന മധുരഗാനങ്ങൾ കേൾപ്പിച്ച്, അനുഗ്രഹങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു. മഹാരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ആ ഭവനത്തിൽ, അച്ഛൻ അത്യന്തം സ്നേഹത്തോടെ മകനെ പോഷിച്ചു; അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ദേവന്മാരെപ്പോലെ അവിടെ വസിച്ചു. അവിടെ, പാലിന്റെ നുരയെപ്പോലെ വെളുത്ത കിടക്കകളും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അലങ്കാരങ്ങളും, അത്യന്തം വിലയേറിയ ഇരിപ്പിടങ്ങളും, സ്വർണ്ണം കൊണ്ടുള്ള ഉപകരണങ്ങളും നിറഞ്ഞിരുന്നു. ക്രിസ്റ്റലും മഹാമാണിക്യങ്ങളും കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച മതിലുകളിൽ, സ്ത്രീകളുടെ ആഭരണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രത്നങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള വിളക്കുകൾ പ്രകാശിച്ചു. അവിടെ, ആകാശത്തിൽ നിന്നുള്ള ദിവ്യവൃക്ഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ മനോഹരമായ തോപ്പുകളും, കുയിലുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും മദത്തിലായ തേനീച്ചകളുടെ ഗാനം നിറഞ്ഞിരുന്നു. നീലവജ്രക്കല്ല് കൊണ്ടുള്ള ചവറ്റുകാലുകളുള്ള കുളങ്ങൾ, താമരയും അമ്പലവും കുമുദപൂക്കളും നിറഞ്ഞു, ഹംസകളും കൊക്കകളും ചക്രവാകകളും അവിടെ സഞ്ചരിച്ചു. രാജർഷിയായ ഉത്താനപാദൻ, തന്റെ മകന്റെ അത്ഭുതകരമായ മഹത്വം കേട്ടും കണ്ടും, അതിയായ അത്ഭുതത്തിൽ മുങ്ങി. അവനെ വളർന്നും ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രിയനായി മാറിയതും മന്ത്രിമാർ അംഗീകരിച്ചതും കണ്ട രാജാവ്, ധ്രുവനെ ഭൂമിയുടെ അധിപതിയായി നിയമിച്ചു. സ്വന്തം വൃദ്ധാവസ്ഥ തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജാവ്, മനസ്സിൽ വൈരാഗ്യം കൊണ്ടു, ആത്മവിമർശനം ചെയ്തു, വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ശൗനകമഹർഷി ചോദിച്ചു: "ധർമ്മശ്രേഷ്ഠനായ സുതാ, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ രാജ്യം, ധനം എന്നിവ കവർന്ന ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചു, സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം സുഖമായി ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം, പിന്നെ എന്തു ചെയ്തു? അവൻ എങ്ങനെ മുന്നോട്ട് പോയി?" സുതൻ പറഞ്ഞു: "ഹരി, ലോകസ്രഷ്ടാവ്, സ്വന്തം സന്തതിമാർ തന്നെ നശിപ്പിച്ച കുരുകുലം പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ അവന്റെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി, ഹൃദയത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ അവനെ അനുഗ്രഹിച്ചു.