ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഭഗവാനായ ദേവദേവൻ എന്റെ മുന്നിൽ ചിരിമുഖത്തോടും ചുവന്ന കണ്ണുകളോടും കമലപോലുള്ള പ്രകാശമുള്ള മുഖത്തോടും നാലു ഭുജങ്ങളോടും നില്ക്കുന്നു; ഈ രൂപം എന്റെ ധ്യാനപഥമായി, ഞാൻ ഈ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുവരെ ആ മഹാത്മാവ് കാത്തിരിക്കട്ടെ എന്ന് ഭീഷ്മൻ പ്രാർത്ഥിച്ചു. ഭീഷ്മന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, അമ്പു കിടക്കയിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന ഭീഷ്മനോട് ജീവിതത്തിലെ വിവിധ ധർമ്മങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംശയങ്ങൾ ചോദിച്ചു. സന്യാസികൾ ശ്രദ്ധയോടെ ആ സംഭാഷണം കേട്ടിരുന്നു. ജനങ്ങളുടെ സ്വഭാവത്തിനും വർണ്ണത്തിനും ആശ്രമത്തിനും അനുസൃതമായി നിർദ്ദിഷ്ടമായ കര്‍മങ്ങൾ, അറ്റച്ച്മെന്റിന്റെയും വിരക്തിയുടെയും ലക്ഷണങ്ങൾ എന്നിവയെ കുറിച്ച് ശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചതുപോലെ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു. ദാനധർമ്മം, രാജധർമ്മം, മോക്ഷം, സ്ത്രീധർമ്മം, ഭഗവദ്ഭക്തി എന്നിവയുടെ വിഭജനം, യോഗം എന്നിവയുടെ സംക്ഷിപ്തവും വിശദവുമായ ധർമ്മങ്ങൾ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ അന്വേഷിച്ചു. സത്യം അറിയുന്ന ഭീഷ്മൻ വിവിധ കഥകളും ചരിത്രങ്ങളിലൂടെയും ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവയുടെ ലക്ഷ്യങ്ങളും മാർഗ്ഗങ്ങളും വിശദമായി പറഞ്ഞു. ഭീഷ്മൻ ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ യോഗികൾ ഇച്ഛാമൃത്യുവിനായി കാത്തിരിക്കുന്ന ഉത്തരായണകാലം, അതായത് പുണ്യകാലം, എത്തി. അന്ന്, തന്റെ വാക്കുകൾ ആയിരം നദികളുപോലെ ഒഴുകി വരുന്നത് പിൻവലിച്ച്, ഭീഷ്മൻ മനസ്സിൽ എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും വിട്ട്, കനറിയ മഞ്ഞവസ്ത്രം ധരിച്ച, നാലു ഭുജങ്ങളുള്ള, കണ്ണ് ഇളക്കാതെ മുന്നിൽ നില്ക്കുന്ന ആദിപുരുഷനായ കൃഷ്ണനിൽ മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി. സർവ്വദുഷ്പ്രഭാവങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കി, യുദ്ധവൈകല്യം കൃഷ്ണനെ കണ്ട് ഉണർന്ന ഭീഷ്മൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എല്ലാം ശാന്തമാക്കി, ലോകസൃഷ്ടിയായ ജനാർദ്ദനനെ പുകഴ്ത്തി, ഈ ലോകം വിടാൻ തയ്യാറായി. ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു: എന്റെ മനസ്സിൽ ഇപ്പോൾ ദാഹം ഇല്ലാതായി, സാത്വതന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ, സർവ്വവ്യാപിയായ, സ്വാനന്ദം പ്രാപിച്ചിട്ടും ലോകത്തിൽ അവതരിക്കുന്ന ഭഗവാനിൽ മനസ്സു ഒതുങ്ങി. മൂന്നു ലോകത്തിനും ആനന്ദമായ, തമാലവൃക്ഷംപോലെ കറുത്ത, സൂര്യപ്രഭയുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച, വളഞ്ഞ കേശം ചുറ്റപ്പെട്ട, കമലമുഖം ഉള്ള, അർജ്ജുനന്റെ സ്നേഹിതനായ കൃഷ്ണനിൽ എന്റെ ഭക്തി സ്ഥിരമായിരിക്കട്ടെ. യുദ്ധഭൂമിയിൽ കഠിനമായ അഗ്രഹം കൊണ്ടുണ്ടായ വിയർപ്പ് മുഖത്ത്, കുതിരപ്പൊടിയിൽ മൂടിയ കേശം, കിരീടം തിളങ്ങുന്ന, എന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ശരീരം തുളഞ്ഞ കൃഷ്ണൻ എന്നെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ. യുദ്ധഭൂമിയിൽ അർജ്ജുനന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, രണ്ടു സൈന്യങ്ങൾക്കിടയിൽ രഥം നിർത്തി, ശത്രുസൈനികരുടെ ജീവൻ രക്ഷിച്ച കൃഷ്ണനിൽ, പാർത്ഥന്റെ സുഹൃത്ത് എന്ന നിലയിൽ, എന്റെ ഭക്തി സ്ഥിരമായിരിക്കട്ടെ. ശത്രുസൈന്യം കണ്ടപ്പോൾ, ബന്ധുക്കളെ കൊല്ലുന്നതിൽ പാപബോധം തോന്നി അർജ്ജുനൻ മുഖം തിരിഞ്ഞപ്പോൾ, ആത്മജ്ഞാനത്തിലൂടെ അവന്റെ സംശയം നീക്കിയ കൃഷ്ണന്റെ പാദങ്ങളിൽ പരമഭക്തി എനിക്ക് ലഭിക്കട്ടെ. തന്റെ വ്രതം ഉപേക്ഷിച്ച് എന്റെ വ്രതം പാലിക്കാൻ, രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടിയ്, മേൽവസ്ത്രം വീണു, ചന്തം കൈയ്യിൽ പിടിച്ച്, ഹരിയായ് കുമ്പത്തെ കൊല്ലാൻ പായുന്നപോലെ എനിക്കു മുന്നിൽ വന്ന കൃഷ്ണൻ എന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ. എന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് കുത്തേറ്റ, വില്ല് തകർന്ന, ശരീരം രക്തത്തിൽ തൂവലായ, അക്രമി എന്നെ കൊല്ലാൻ പായുമ്പോൾ, മുക്തിദായകനായ കൃഷ്ണൻ എന്നെ അഭയം നൽകട്ടെ. അർജ്ജുനന്റെ രഥത്തിൽ നിന്നു കയറിലും ചന്തവും പിടിച്ച് നില്ക്കുന്ന കൃഷ്ണന്റെ സൗന്ദര്യത്തിൽ, മരണസമയത്ത് എന്റെ ഭക്തി സ്ഥിരമായിരിക്കട്ടെ; അവനെ കണ്ടു, ഇവിടെ വീണവർക്കും പരമരൂപം ലഭിച്ചു. ഗോപികമാർ, സുന്ദരമായ ചലനങ്ങളോടും, ആകർഷകമായ ചിരിയോടും, പ്രേമവും കപടകോപവും നിറഞ്ഞ കണികാഴ്ചകളോടും, കൃഷ്ണന്റെ ലീലകൾ അനുകരിച്ച്, അവന്റെ സ്വരൂപത്തിൽ ലയിച്ചു. യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ രാജസൂയയാഗസഭയിൽ, സന്യാസികളും രാജാക്കളും ചുറ്റുമിരുന്നപ്പോൾ, ഭീഷ്മൻ മാത്രം കാഴ്ചയിൽ അർഹനായതും, തന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം ഭീഷ്മന് വെളിപ്പെടുത്തിയതും, കൃഷ്ണനായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ഞാൻ അറിയുന്നു, ജന്മമില്ലാത്തവൻ, സർവ്വജീവികളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നവൻ, ഓരോരുത്തരുടെയും മനസ്സനുസരിച്ച് വ്യത്യസ്തമായി കാണപ്പെടുന്നവൻ, ഒരേയൊരു സൂര്യൻ പല പ്രതിബിംബങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ, എന്നിൽ നിന്നുള്ള ഭേദഭ്രമം ഇല്ലാതായി. ഇങ്ങനെ, ഭീഷ്മൻ തന്റെ മനസ്സും വാക്കും ദൃഷ്ടിയും കൃഷ്ണനിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ച്, ആത്മാവിനെ പരമാത്മാവിൽ ലയിപ്പിച്ച്, ശ്വാസം വലിച്ചു, ശാന്തനായി. ഭീഷ്മൻ അദ്വൈത ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിക്കുന്നതറിയുമ്പോൾ, അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നവർ എല്ലാവരും സന്ധ്യാസമയത്തെ പക്ഷികളെപ്പോലെ ശാന്തരായി. അപ്പോൾ ദേവന്മാരും മനുഷ്യരും മൃദംഗാദികൾ മുഴക്കി, സത്സംഗങ്ങൾ ഭീഷ്മനെ പുകഴ്ത്തി, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് പൂക്കൾ മഴപോലെ വീണു. ഭീഷ്മൻ ലോകം വിടുമ്പോൾ, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഭഗവാന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെ ശൗചകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു, പക്ഷേ ദു:ഖം കുറേ നാളുകൾ അവനെ വിട്ടില്ല. സന്തോഷം നിറഞ്ഞ സന്യാസികൾ രഹസ്യനാമങ്ങളാൽ കൃഷ്ണനെ പുകഴ്ത്തി, ഹൃദയം കൃഷ്ണഭക്തിയോടെ തങ്ങളുടെ ആശ്രമങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി. അതിനുശേഷം, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ കൃഷ്ണനോടൊപ്പം ഗജാഹ്വയയിലേക്ക് പോയി, തന്റെ പിതാവിനെയും വ്രതസ്ഥയായ ഗാന്ധാരിയെയും ആശ്വസിപ്പിച്ചു. പിതാവിന്റെ അനുമതിയും കൃഷ്ണന്റെ സമ്മതിയും വാങ്ങി, മഹാബലശാലിയായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ പിതാവിൽ നിന്നും പിതാമഹനിൽ നിന്നുമുള്ള രാജ്യത്തെ ധർമ്മപരമായി ഭരിച്ചു. വീരന്മാരുടെ മാതാവായ ദ്രൗപദി, തന്റെ മകനെ വീണ്ടും കണ്ട സന്തോഷത്തിൽ, കണ്ണുകളിൽ പുണ്യനീർ തുളുമ്പിയും, മുലയിലുനിന്ന് പാൽ ചുരത്തിയും, തൻറെ മകനെ വീണ്ടും വീണ്ടും അഭിഷേകം ചെയ്തു. ജനങ്ങൾ രാജ്ഞിയെ പറഞ്ഞു: "സൗഭാഗ്യവശാൽ, ദീർഘനാളുകൾക്കുശേഷം, നിങ്ങളുടെ മകൻ, ദു:ഖം നീക്കുന്നവൻ, രാജ്യം സംരക്ഷിക്കാൻ തിരിച്ചുവന്നു." രാജ്ഞിയേ, നിങ്ങൾ ദു:ഖനാശകനായ ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചതുകൊണ്ടാണ്, മനസ്സിൽ സ്ഥിരമായ ധ്യാനത്തോടെ ഭഗവാനെ ഭജിക്കുന്നവർ അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ മരണത്തെയും ജയിക്കുന്നു. ജനങ്ങൾ യുദ്ധിഷ്ഠിരനും സഹോദരന്മാരെയും സ്നേഹത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു; സന്തോഷത്തോടെ രാജാവ് ആനയിൽ കയറി, എല്ലാവരും പുകഴ്ത്തുമ്പോൾ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. നഗരത്തിന്റെ എല്ലാ വാതിലുകളിലും മനോഹരമായ മകരതോരണങ്ങളും വാഴക്കുലകളും, പാകുവായ പാനും, ചന്തനപ്പൊടി വിതറിയ വഴികളും, പൂക്കളും പഴങ്ങളും അരിയും അർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഓരോ വാതിലിലും വെള്ളം നിറച്ച കലശങ്ങൾ, ദീപങ്ങൾ, മാവിൻ ഇലകളുടെ തൂണുകൾ, മുത്തുപന്തികൾ എന്നിവ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. നഗരം ചുറ്റും ഗോപുരങ്ങളും വാതിലുകളും വീടുകളും പൊന്നാലങ്കാരങ്ങളാലും, ഭവനങ്ങളുടെ തിളങ്ങുന്ന ശിഖരങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. അംഗണങ്ങളും വീഥികളും ചുവടുവഴികളും ശുദ്ധമായും ചന്ദനപ്പൊടി വിതച്ചും, പച്ചരി, അക്ഷത, പുഷ്പം, പഴം, അരി എന്നിവ അർപ്പിച്ചും സജ്ജീകരിച്ചിരുന്നു. രാജാവ് വഴിയിലൂടെ കടന്നുപോകുമ്പോൾ, നഗരത്തിലെ സ്ത്രീകൾ വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ അക്ഷത, പച്ചരി, തൈര്, വെള്ളം, ദർഭ, പുഷ്പം, പഴം തുടങ്ങിയ മംഗളസാമഗ്രികൾ കൊണ്ടുവന്നു. സ്നേഹത്തോടെ, സദാചാരമുള്ള സ്ത്രീകൾ, പിതാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ, മധുരമായ ബാലഗീതങ്ങൾ ആലപിച്ചു ആശംസകൾ അർപ്പിച്ചു. അതിമനോഹരമായ രത്നകുടങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ആ കൊട്ടാരത്തിൽ, രാജാവിനെ പിതാവ് അത്യന്തം സ്‌നേഹത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു, സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ദേവന്മാരെപ്പോലെ അവിടെയായിരുന്നു രാജാവിന്റെ വാസം. അവിടെ, പാലിന്റെ നുരപോലെ വെള്ളയായ കിടക്കകൾ, പൊന്നാലങ്കാരമുള്ളവ, ഏറ്റവും വിലയേറിയ ആസനങ്ങൾ, എല്ലാം പൊന്നുകൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്. ക്രിസ്റ്റൽ മതിലുകളും വലിയ പച്ചപ്പൊന്നും, സ്ത്രീകളുടെ ആഭരണങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച നിലവിളക്കുകളും അവിടെ തിളങ്ങുന്നു. അവിടെ അത്ഭുതകരമായ ദിവ്യവൃക്ഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ മനോഹരമായ തോട്ടങ്ങൾ, കൂടിച്ചേരുന്ന പക്ഷികൾ, മധുരഗാനമുള്ള മധുപാനികൾ എന്നിവയൊക്കെയും ആ കൊട്ടാരത്തിൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു.