സൂതൻ പറഞ്ഞു: ആത്മതൃപ്തരായി എല്ലാ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതരായിരിക്കുന്ന മഹർഷിമാരും ഹരിയുടെ ഗുണങ്ങൾ അത്ര അത്ഭുതകരമായതിനാൽ, കാരണം ഒന്നുമില്ലാതെ ഭഗവാൻ ഹരിയിലേക്കുള്ള ഭക്തി ആചരിക്കുന്നു. ബദരായണപുത്രനായ മഹാനായ വ്യാസദേവൻ, ഹരിയുടെ ഗുണങ്ങളിൽ ആകർഷിതനായി, വിഷ്ണുഭക്തന്മാർക്ക് പ്രിയമായ മഹത്തായ ആഖ്യാനം എപ്പോഴും അഭ്യസിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഞാൻ പരീക്ഷിത്ത് രാജാവിന്റെ ജനനം, കർമ്മങ്ങൾ, വിടവാങ്ങൽ, പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ അന്ത്യം, കൃഷ്ണന്റെ കഥയുടെ ഉദയം എന്നിവ വിവരിക്കാം. കൌരവരും ശ്രുഞ്ജയന്മാരും തമ്മിലുള്ള മഹായുദ്ധത്തിൽ വീരന്മാർ യുദ്ധവീർഭാഗ്യത്തിന് വിധേയരായി വീണു, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ഭീമന്റെ ഗദാപ്രഹാരത്തിൽ തണ്ടുകൾ തകർന്ന നിലയിൽ കിടന്നിരുന്നു. ഈ ദൃശ്യം കണ്ട അശ്വത്താമൻ, തന്റെ അച്ഛന്റെ അഭ്യുദയത്തിനായി, അങ്ങേയറ്റം പാപമായ ഒരു പ്രവർത്തി ചെയ്തു: കൃഷ്ണയുടെ പുത്രന്മാരായ ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന ബാലന്മാരുടെ തലവെട്ടി, ലോകത്തിനൊട്ടും അനിഷ്ടമായ ഒരു കുറ്റം ചെയ്തു. തന്റെ പുത്രന്മാരുടെ ഭയാനകമായ വധവാർത്ത കേട്ട ദ്രൗപദി, അതികഠിനമായ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ കരഞ്ഞു. അവളെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ കിരീടധാരി അര്ജുനൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: "സുമധുരളേ, ഞാൻ നിന്റെ ദുഃഖം അകറ്റാം. ഗാണ്ഡീവം കൊണ്ട് അമ്പുകൾ വെച്ച് അഗ്രഹർതാവായ ആ ബ്രഹ്മബന്ധുവിന്റെ തല ഞാൻ നിനക്ക് കൊണ്ടുവരാം. നിന്റെ പുത്രന്മാരെ സംസ്കരിച്ചശേഷം നീ കുളിക്കേണ്ടതിന്ന് അതു നിനക്ക് സമർപ്പിക്കും." ഇങ്ങനെ സ്നേഹപൂർവ്വം ആശ്വസിപ്പിച്ചശേഷം, അച്യുതന്റെ സുഹൃത്തായ അർജുനൻ, കഠിനകോപത്തോടെ, ശക്തശാലിയായ തന്റെ ആചാര്യപുത്രനായി അശ്വത്താമാനെ പിന്തുടർന്നു; ഹനുമാൻ പതാകയുള്ള തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി. അർജുനൻ അടുത്ത് വരുന്നതു കണ്ട അശ്വത്താമൻ ഭയത്തിൽ അകമ്പടിയായി, ജീവൻ രക്ഷിക്കാനായി ഭൂമിയിൽ മുഴുവൻ രഥം ഓടിച്ചു; അതൊരു ഉഗ്രമായ ഭയമായിരുന്നു. ഒടുവിൽ, രക്ഷയില്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അശ്വത്താമൻ, തൻ്റെ കുതിരകൾ ക്ഷീണിച്ചപ്പോൾ, രക്ഷയ്ക്കായി ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ഉപയോഗിക്കേണ്ടതാണെന്ന് തീരുമാനിച്ചു. വെള്ളംകൊണ്ടു ശുദ്ധി നേടി, ചിന്തയിൽ ലയിച്ചു, ആ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു; പക്ഷേ, പിന്വലിക്കാനുള്ള വിദ്യയെ അവൻ അറിയില്ലായിരുന്നു, മരണസാന്നിധ്യത്തിൽ ആയിരുന്നു. അപ്പോൾ, എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ഭയാനകമായ തീപോലുള്ള ശക്തി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ജീവനെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്ന ആ ദുരന്തം കണ്ട അർജുനൻ വിഷ്ണുവിനെ അഭ്യർത്ഥിച്ചു: "കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ, മഹാബാഹുവേ, ഭക്തന്മാർക്ക് ഭയമില്ലാത്തവനേ, ഈ ജന്മമരണചക്രത്തിലെ കഠിനമായ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷകന്നേ, നീയല്ലേ? നീയാണു ആദിപുരുഷൻ, നേരിട്ടുള്ള ഈശ്വരൻ, പ്രകൃതിക്കുമപ്പുറത്തുള്ളവൻ; അവിദ്യയെ നീക്കി, ആത്മാവിൽ ഒരുമയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ. നിന്റെ മായയാൽ ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്ന ജീവികൾക്ക് നീയേകുന്ന പരമമംഗളമാണ് ധർമ്മാദികളാൽ ചിഹ്നീകരിക്കപ്പെടുന്നത്. ഈ അവതാരം ഭൂഭാരഹരണത്തിനായി ഭൂമിയിൽ വന്നിരിക്കുകയാണ്, ഭക്തന്മാർക്ക് നിരന്തരം ധ്യാനിക്കാനായി വീണ്ടും വീണ്ടും അവതരിക്കുന്നു." "ഇത് എന്താണ്, എവിടുനിന്നാണ് വന്നത്, ദേവാദിദേവാ? എനിക്ക് അറിയില്ല. എല്ലാ ദിക്കുകളിലും അത്യന്തം ഭയാനകമായ, ഉഗ്രമായ ഒരു ശക്തി സമീപിക്കുന്നു." ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: "ഇത് ദ്രോണപുത്രൻ അശ്വത്താമൻ പ്രയോഗിച്ച ബ്രഹ്മാസ്ത്രം തന്നെയാണ്; അവൻ അതിനെ പിന്വലിക്കാൻ അറിയുന്നില്ല, മരണസാന്നിധ്യത്തിൽ ആണ്. ഇതിനെ നേരിടാൻ മറ്റൊരു ആയുധമില്ല; ഇതിനെ സമാനമായ മറ്റൊരു ബ്രഹ്മാസ്ത്രം കൊണ്ടാണ് മാത്രം സമാധാനിപ്പിക്കാനാകുന്നത്; ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ മാത്രമേ ആയുധശക്തിയെ മറ്റൊരു ആയുധം കൊണ്ട് ശമിപ്പിക്കാനാവൂ." ഭഗവാൻ്റെ വചനങ്ങൾ കേട്ട അർജുനൻ, ശത്രു വീരന്മാരുടെ സംഹാരകൻ, ഭഗവാനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, വെള്ളം സ്പർശിച്ച്, ബ്രഹ്മാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു. ഇരുവിഭാഗത്തുനിന്നുള്ള ബ്രഹ്മാസ്ത്രങ്ങളുടെ ശക്തികൾ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട്, ഭൂമിയെയും ആകാശത്തെയും നിറച്ച്, സൂര്യന്റെ തീപോലെ വളർന്നു. ആ ആയുധങ്ങളുടെ തീപോലുള്ള ശക്തി മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ദഹിപ്പിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികളും അതു പ്രളയാഗ്നിയാണെന്ന് കരുതി ഭീതിയിലായി. ജനങ്ങളിൽ കലഹവും ലോകങ്ങളിൽ അശാന്തിയും കണ്ട അർജുനൻ, വാസുദേവന്റെ ഉപദേശമനുസ്മരിച്ച്, ഇരുവായുധങ്ങളെയും പിന്വലിച്ചു. തുടർന്ന്, ഗൗതമീയുടെ ഉഗ്രനായ പുത്രനടുത്തേക്ക് അർജുനൻ വേഗത്തിൽ ചെന്നു; കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്ന അവനെ, മൃഗത്തെ ബന്ധിക്കുന്നതുപോലെ കയറ്റി കെട്ടി പിടിച്ചു. ശത്രുവിനെ ഇങ്ങനെ കെട്ടിപ്പിടിച്ച്, അവനെ പാളയത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് വലിച്ചുനീക്കുമ്പോൾ, കമലനേത്രനായ ഭഗവാൻ, കോപത്തോടെ അർജുനനോട് പറഞ്ഞു: "പാർഥാ, ഇതിനെ വിടരുത്! ബ്രാഹ്മണനെന്ന പേരിൽ മാത്രം നിലനിൽക്കുന്ന, നിരപരാധികളായ ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന കുട്ടികളെ രാത്രിയിൽ കൊന്ന ഈ പാപിയെ കൊല്ലണം." "ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ, മദ്യപിച്ചവനെയും, മനസ്സില്ലാത്തവനെയും, പൈതൃകമുള്ളവനെയും, ഉറങ്ങുന്നവനെയും, കുട്ടിയെയും, സ്ത്രീയെയും, സഹായമില്ലാത്തവനെയും, ശരണം നേടിയവനെയും, ആയുധരഹിതനെയും, ഭയന്നവനെയും കൊല്ലരുത്. എന്നാൽ, അന്യജീവികളെ സംഹരിച്ച് തൻ്റെ ജീവൻ നിലനിര്ത്തുന്ന, ദയയില്ലാത്ത ഈ പാപിയുടെ മരണമാണ് ഉത്തമം; കാരണം, ഇത്തരമൊരു പാപം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ പാതാളത്തിലേക്ക് വീഴും." "നീ ദ്രൗപദിക്ക്, എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, 'നിന്റെ പുത്രന്മാരെ കൊന്ന ഈ അഹങ്കാരിയുടെ തല ഞാൻ കൊണ്ടുവരാം' എന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തതുമുണ്ട്. അതിനാൽ, ഈ പാപിയെ കൊല്ലണം; അവൻ അക്രമിയാണ്, ബന്ധുക്കളെ കൊന്നവൻ, ഗുരുവിനും അനിഷ്ടമായ പ്രവൃത്തി ചെയ്തവൻ, വംശത്തെ അപമാനിച്ചവൻ." സൂതൻ പറഞ്ഞു: അർജുനൻ ധർമ്മം പരിശോധിച്ചും കൃഷ്ണന്റെ പ്രേരണയും ലഭിച്ചിട്ടും, ഗുരുപുത്രനായ അശ്വത്താമനെ കൊല്ലാൻ മനസ്സില്ലാതിരുന്നുവെന്ന് അർജുനൻ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന്, തന്റെ പാളയത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, ഗോവിന്ദനു പ്രിയപ്പെട്ട രഥിയാവുന്ന അർജുനൻ, ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ ദ്രൗപദിക്ക് സംഭവങ്ങൾ വിവരിച്ചു. ഗുരുപുത്രനെ മൃഗത്തെപ്പോലെ കെട്ടിപ്പിടിച്ച്, മുഖം താഴ്ത്തി, ചെയ്ത കുറ്റത്തിൽ ലജ്ജിച്ച നിലയിൽ, ശ്രീകൃഷ്ണൻ്റെ മഹിമയാൽ തൻ്റെ മഹത്വം നഷ്ടപ്പെട്ട അവനെ കാണുമ്പോൾ, സഹജമായ സ്നേഹമുള്ള കൃപീ ദയയോടെ തലവാഴ്ത്തി. ആകെയുള്ള അവനെ ഇങ്ങനെ കെട്ടിപ്പിടിച്ച് കൊണ്ടുപോകുന്നത് സഹിക്കാൻ കഴിയാതിരുന്ന വിശ്വസ്തയായ ഭാര്യ പറഞ്ഞു: "അവനെ വിടു, വിടു! അവൻ ബ്രാഹ്മണനാണ്, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഗുരുവാണ്." "അസ്ത്രവിദ്യയുടെ രഹസ്യങ്ങളായ പ്രയോഗവും പിന്വലിക്കുകയും ആയുധങ്ങളുടെ സമാഹാരവും എല്ലാം നീ അവനിൽ നിന്നാണ് കരുതിയത്. ആ മഹാനായ ദ്രോണൻ ഇപ്പോൾ തൻ്റെ പുത്രനിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അതിനു പാതി കൃപിയിൽ, ഈ വീരപുത്രനെ പ്രസവിച്ച അമ്മയിൽ, നിലനിൽക്കുന്നു." "അതിനാൽ, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, മഹാനേ, നിന്റെ മഹത്വമുള്ള കുടുംബം അപകീര്ത്തി വരുത്തുന്ന പ്രവൃത്തിയിൽ ഏർപ്പെടരുത്. ഭർത്താവിൽ ഭക്തിയുള്ള ഗൗതമി, ഞാൻ കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടു വീണ്ടും വീണ്ടും എന്റെ മരിച്ച പുത്രന്മാരെക്കുറിച്ച് കരഞ്ഞതുപോലെ, കരയേണ്ടതില്ല." "ബ്രാഹ്മണവർഗ്ഗം, നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ക്ഷത്രിയന്മാരിൽ ക്രോധം കാണിച്ചാൽ, അവർ അതീവ ശുദ്ധരായിരുന്നാലും ആ കുടുംബത്തെയും ബന്ധുക്കളെയും നശിപ്പിക്കും." സൂതൻ പറഞ്ഞു: ധർമ്മപുത്രനായ രാജാവ്, രാജ്ഞിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ, നീതിയുള്ളതും, കരുണയുള്ളതും, സത്യസന്ധവുമായതും, സമദർശിയായതുമായതും ആയതിനാൽ, സ്വീകരിച്ചു, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ.