ഭാഗവതം കേൾക്കുമ്പോൾ, അതിന്റെ ശബ്ദം കേൾക്കുന്നവനിൽ കൃഷ്ണഭക്തി ഉണരുന്നു; അതു ദുഃഖം, മോഹം, ഭയം എന്നിവയെ അകറ്റുന്നു. ഈ ഭാഗവത സംഹിതാ ക്രമത്തിൽ രചിച്ച ശേഷം മഹർഷി അതിനെ തന്റെ പുത്രനായ ശുകദേവനു പഠിപ്പിച്ചു; ശുകൻ വൈരാഗ്യത്തിൽ ആഴമായിരുന്നതാണ്. ശൗനകമുനി ചോദിച്ചു: “വൈരാഗ്യത്തിൽ ആഴമായ, എല്ലായ്പ്പോഴും തൃപ്തയായ, സ്വയം സന്തുഷ്ടനായ ആ മഹർഷി, ഈ മഹാഗ്രന്ഥം പഠിക്കാൻ എന്താണ് കാരണം?” സൂതൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: “സ്വയം തൃപ്തിയും, എല്ലാ ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതമായിരുന്നെങ്കിലും, മഹർഷിമാർ ഹരിയുടെ ഗുണങ്ങൾ കാരണം, കാരണം ഇല്ലാതെ തന്നെ ഭഗവന്തനോടു ഭക്തി ചെയ്യുന്നു.” ബദരായണന്റെ പുത്രൻ—ഹരിയുടെ ഗുണങ്ങളിൽ മനസ്സ് ആകർഷിതനായി—വിഷ്ണുഭക്തർക്ക് എപ്പോഴും പ്രിയമായ ഈ മഹാകഥയെ തുടർച്ചയായി പഠിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഞാൻ പരീക്ഷിത് രാജാവിന്റെ ജനനം, പ്രവർത്തികൾ, വിടവ്, പാണ്ഡു പുത്രന്മാരുടെ അന്ത്യം, കൃഷ്ണകഥയുടെ ഉദയം എന്നിവ വിശദീകരിക്കുന്നു. കൗരവരും സൃഞ്ജയരും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിൽ, വീരന്മാർ ധീരന്മാരുടെ വിധി ഏറ്റുവാങ്ങിയപ്പോൾ, ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ പുത്രൻ ഭീമന്റെ ഗദാ പ്രഹരത്തിൽ ഉരുവുകൾ തകർന്ന നിലയിൽ കിടന്നു. അത് കണ്ട അശ്വത്താമൻ, തന്റെ ആധിപനു സന്തോഷം നൽകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, ദയയില്ലാത്ത ഒരു പ്രവൃത്തിയിലൂടെ, കൃഷ്ണയുടെ പുത്രന്മാരുടെ തലകൾ ഉറക്കത്തിൽ വെട്ടി, എല്ലാവരും അപലപിക്കുന്ന, ഹാനികരമായ പ്രവൃത്തിയാണു ചെയ്തു. തന്റെ പുത്രന്മാർ ക്രൂരമായി കൊല്ലപ്പെട്ട വിവരം കേട്ട ദ്രൗപദി, അതിയായ ദുഃഖത്തിൽ കണ്ണീരോടെ കരയുന്നു; അവളെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ, മകുടം ധരിച്ച അര്ജുനൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: “സൗമ്യയേ, ഞാൻ നിന്റെ ദുഃഖം അകറ്റും; ഗാണ്ഡീവത്തിൽ നിന്നു പുറത്തുവിടുന്ന അമ്പുകൾകൊണ്ട്, ആ ബ്രഹ്മബന്ധുവിന്റെ തല ഞാൻ കൊണ്ടുവരും; നീ നിന്റെ പുത്രന്മാരെ ചിതയിടുന്നതിന് ശേഷം, അതുകൊണ്ട് കുളിക്കാം.” ഇങ്ങനെ, സ്നേഹപൂർവ്വം വിവിധ വാക്കുകൾകൊണ്ട് ദ്രൗപദിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച അര്ജുനൻ, അച്യുതന്റെ സുഹൃത്തിന്റെ പുത്രൻ, ക്രോധത്തോടെ, ഹനുമാൻ പതാകയുള്ള രഥത്തിൽ, തന്റെ ഗുരുപുത്രനായ അശ്വത്താമനെ പിന്തുടർന്നു. അർജുനനെ ദൂരത്തിൽ നിന്ന് വരുന്നത് കണ്ട അശ്വത്താമൻ, ഭയത്തിൽ മനസ്സ് അലമുറയോടെ, ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ഭൂമിയിൽ രഥം ഓടിച്ചു; രുദ്രനെ ഭയന്ന് സൂര്യനെ ഒഴിവാക്കുന്നവനുപോലെ. അശ്വത്താമൻ, രക്ഷപെടാൻ വഴിയില്ലെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, കുതിരകൾ ക്ഷീണിച്ചപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാസ്ത്രം മാത്രം തനിക്കു സംരക്ഷണമായി കാണുന്നു. അവൻ വെള്ളത്തിൽ ശുദ്ധി ചെയ്ത ശേഷം, മനസ്സ് ഏകാഗ്രമാക്കി, അതി ഭയാനകമായ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ഉണർത്തി; എന്നാൽ അതിനെ പിന്വലിക്കാൻ അറിയില്ല, മരണസമീപം വന്നിരിക്കുന്നു. അപ്പോൾ, അതിശക്തിയും ദഹനശക്തിയും എല്ലാ ദിശകളിലുമുള്ളതായി പ്രകടമായി; ജീവൻ ഭീഷണിയിലാണെന്ന് കണ്ട അര്ജുനൻ വിഷ്ണുവിനോട് പ്രാർത്ഥിച്ചു: “കൃഷ്ണ, കൃഷ്ണ, മഹാബലശാലി, ഭക്തരുടെ ഭയം നീക്കുന്നവൻ നീയാണു; ജനന-മരണചക്രത്തിലെ കഠിനദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷകർത്താവും നീയാണു. നീ ആദിപുരുഷൻ, സാക്ഷാത് ഭഗവാൻ, പ്രകൃതിയെ അതിജീവിച്ചവൻ; അവിദ്യയെ തള്ളിക്കളഞ്ഞ്, ബോധശക്തിയാൽ സ്വത്തിൽ, ഏകതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ നീയാണു. നിന്റെ ശക്തിയാൽ, ധർമ്മം മുതലായ ഉത്തമഗുണങ്ങൾ, മായയിൽ ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്ന ജീവികൾക്ക് നീ നൽകുന്നു. ഭൂഭാരക്ഷയത്തിനായി, ഭക്തർക്ക് നിരന്തരം ധ്യാനത്തിനായി, ഈ അവതാരമെന്നു ഭൂമിയിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ഈ ദഹനശക്തി എന്താണ്, എവിടുനിന്ന് വരുന്നു, ദേവദേവാ? എനിക്കറിയില്ല; എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നു അതി ഭയാനകവും ദഹനശക്തിയുമുള്ള ഒരു ശക്തി സമീപിക്കുന്നു.” ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: “ഇത് ദ്രോണപുത്രൻ ഉണർത്തിയ ബ്രഹ്മാസ്ത്രമാണ്; അവൻ അതിനെ പിന്വലിക്കാൻ അറിയില്ല, മരണസമീപം വന്നിരിക്കുന്നു. ഇതിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ മറ്റൊരു ആയുധമില്ല; സമാനമായ മറ്റൊരു ബ്രഹ്മാസ്ത്രം മാത്രം അതിനെ പിന്വലിക്കാൻ കഴിയും; ആയുധത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ മാത്രം മറ്റൊരു ആയുധം കൊണ്ട് ഇതിന്റെ ശക്തി ശമിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.” സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവാന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട അര്ജുനൻ, ശത്രുവീരന്മാരുടെ സംഹാരകൻ, ദിക്സൂചി ചെയ്തു, വെള്ളം സ്പർശിച്ചു, ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ഉണർത്തി അതിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ. ഇരു ബ്രഹ്മാസ്ത്രങ്ങളുടെ ശക്തികൾ, അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഭൂമിയും ആകാശവും മൂടി, സൂര്യന്റെ തീപോലെ വളർന്നു. ഇരു ആയുധങ്ങളുടെ ദഹനശക്തി മൂന്നുലോകങ്ങൾ ദഹിപ്പിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികളും അതിൽ ചുട്ടുപോകുമ്പോൾ, പ്രളയാഗ്നിയാണെന്ന് അവർ കരുതി. ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കലഹവും ലോകങ്ങളിൽ അശാന്തിയും കണ്ട അര്ജുനൻ, വാസുദേവന്റെ ഉപദേശം ഓർത്തു, ഇരു ആയുധങ്ങൾ പിന്വലിച്ചു. അപ്പോൾ, ഗൗതമിയുടെ ക്രൂരപുത്രനെ, കണ്ണുകൾ കോപത്തിൽ ചുവന്ന, അര്ജുനൻ വേഗത്തിൽ അടുത്ത്, ropes കൊണ്ട്縛ി, മൃഗത്തെ縛ുന്നതുപോലെ縛ി. ശത്രുവിനെ ropes കൊണ്ട്縛ി, ക്യാമ്പിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാൻ ഉദ്ദേശിച്ചപ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ, കോപത്തിൽ, താമരക്കണ്ണുള്ളവൻ, അര്ജുനനോട് പറഞ്ഞു: “പാർഥാ, ഇവനെ രക്ഷിക്കരുത്! ബ്രാഹ്മണനെന്ന പേരിൽ മാത്രം, രാത്രിയിൽ ഉറങ്ങുന്ന, നിർപരാധിയായ കുട്ടികളെ കൊന്ന ഈവനെ കൊല്ലുക.” ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ, ശത്രുവിനെ, മദ്യപാനിയായ, അശാന്തനായ, ഭ്രാന്തനായ, ഉറങ്ങുന്നവൻ, കുട്ടി, സ്ത്രീ, നിർബലൻ, ശരണപ്പെട്ടവൻ, ആയുധമില്ലാത്തവൻ, ഭയപ്പെട്ടവൻ എന്നിവരിൽ ആരെയും കൊല്ലുന്നില്ല. മനസ്സിൽ ദയയില്ലാത്ത, സ്വന്തം ജീവൻ നിലനിർത്താൻ മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവൻ നശിപ്പിക്കുന്ന പാപി—അവന്റെ മരണം തന്നെ നന്മയാണ്; അത്തരം പാപം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ താഴെ വീഴും. നീ ദ്രൗപദിയുടെ സാന്നിധിയിൽ, എന്റെ കേൾവിൽ, 'നിന്റെ പുത്രന്മാരെ കൊന്ന ആ അഹങ്കാരിയായവന്റെ തല ഞാൻ കൊണ്ടുവരും' എന്നു വാഗ്ദാനം ചെയ്തതുണ്ട്. അതിനാൽ, ഈ പാപിയെ കൊല്ലണം; അവൻ അക്രമിയാണ്, ബന്ധുക്കളെ കൊന്നവൻ, ദുഷ്ടപ്രവൃത്തി ചെയ്തു, ഗുരുവിന്റെ അപമാനം വരുത്തി, വംശത്തെ ലജ്ജിപ്പിച്ചവൻ. സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ, അര്ജുനൻ ധർമ്മം പരിശോധിച്ചപ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ ഉത്തേജിപ്പിച്ചിട്ടും, ഗുരുപുത്രനെന്നതുകൊണ്ട്, വലിയ പാപം ചെയ്തിട്ടും, അവനെ കൊല്ലാൻ മനസ്സില്ല. അര്ജുനൻ തന്റെ ക്യാമ്പിലേക്ക് മടങ്ങി, ഗോവിന്ദന്റെ പ്രിയമായ രഥശാലി, ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയ ഭാര്യയോട് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ഗുരുപുത്രനെ ropes കൊണ്ട്縛ി, മൃഗത്തെ縛ുന്നതുപോലെ, മുഖം നാണത്തിൽ താഴ്വയ്പ്പിച്ച്, കൃഷ്ണൻ മഹത്വം നഷ്ടപ്പെടുത്തിച്ചതിൽ, കൃപീ, സ്നേഹമുള്ളവളായ ഭാര്യ, ദയയിൽ തലകുനിയിച്ചു. അവനെ縛ിയിട്ടും, കൊണ്ടുപോകുന്നതും കണ്ട സഹധർമ്മിണി, സഹിക്കാനാവാതെ, “അവനെ വിട്ടു വിടൂ, വിട്ടു വിടൂ! അവൻ ബ്രാഹ്മണനാണ്, സാക്ഷാൽ ഗുരുവാണ്,” എന്നു പറഞ്ഞു. ആയുധവിദ്യയുടെ രഹസ്യങ്ങൾ, ഉപയോഗവും പിന്വലിയും, ആയുധങ്ങളുടെ നിര—all നീ ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ പഠിച്ചതാണ്. ആ ദ്രോണാചാര്യൻ ഇപ്പോൾ തന്റെ പുത്രന്റെ രൂപത്തിൽ നിലനില്ക്കുന്നു; അവന്റെ പകുതി കൃപിയിൽ, ഈ വീരപുത്രനെ പ്രസവിച്ച മാതാവിൽ നിലനില്ക്കുന്നു. അതിനാൽ, ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ, മഹാനായവൻ, നിന്റെ ഉജ്ജ്വലവംശം, ആദരപ്പെടുന്ന കുടുംബം, ഇത്തരം പ്രവൃത്തിയാൽ അപകീർത്തി വരുത്തരുത്.