കാളിയുഗത്തിൽ രണ്ടുനൂറ് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു, പുണ്യപ്രദമായ നവമിയിൽ, പശുവിൽ ജനിച്ച ഗോകർണൻ ഭഗവതത്തിന്റെ കഥ പാരായണം ചെയ്തു. അതിനുശേഷം, കാളിദോഷം മുപ്പത് വർഷം കൂടി കടന്നപ്പോൾ, കാർത്തിക മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ നവമിയിൽ ബ്രഹ്മപുത്രന്മാർ ഈ കഥ പാരായണം ചെയ്തു. ഈ വിധത്തിൽ, പാപരഹിതനായോ, നീ ചോദിച്ച ഭഗവതകഥയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു—ഇത് ഈ ലോകമെന്ന രോഗത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു. ശ്രീകൃഷ്ണനു പ്രിയമായ ഈ കഥ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുകയും മോക്ഷത്തിന് ഒരേയൊരു കാരണമായി നിലകൊള്ളുകയും ഭക്തിയുടെ ലീലയെ ഉണർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. ധാർമികർ ഈ കഥ ഭക്തിയോടെ ആസ്വദിക്കട്ടെ—ഈ ലോകത്ത് തീർത്ഥാടനത്തിനോ യാഗസേവനത്തിനോ ആവശ്യമില്ല. യമധർമ്മൻ പോലും തന്റെ ദാസൻ കയ്യിൽ പാശം പിടിച്ച് നിൽക്കുമ്പോൾ അവന്റെ ചെവിയിൽ ഇങ്ങനെ ചൊല്ലുന്നു: “ഭഗവാന്റെ കഥകളിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നവരെ ഒഴിവാക്കുക; ഞാൻ മറ്റുള്ളവരുടെ ക്രോധത്തിന്റെ അധിപൻ മാത്രമാണ്, വൈഷ്ണവന്മാരുടെ അല്ല.” ഈ അനിതരസമായ ലോകത്തിൽ, ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളുടെ വിഷം മനസ്സിനെ കലുഷിതമാക്കുമ്പോൾ, ഒരു നിമിഷം പോലും ശുകദേവന്റെ അമൃതസമാനമായ ശ്ലോകങ്ങൾ ശ്രവിക്കുക. മോക്ഷം നൽകുന്ന ഈ പാരായണം പാരീക്ഷിതൻ തന്നെ ശ്രവിച്ചപ്പോൾ, നിസാരമായ കഥകൾ കേട്ട് തെറ്റായ വഴികളിൽ സഞ്ചരിച്ച് സമയം കളയേണ്ടതെന്തിന്? ശുകദേവൻ പറഞ്ഞ ഈ കഥ, രസപ്രവാഹം പോലെ ഒഴുകുന്നു; അതിനെ പാരായണം ചെയ്യുന്നവന്റെ കണ്ഠത്തിൽ അതിന്റെ ബന്ധനം ഉണ്ടാകുന്നു—അവൻ വൈകുണ്ഠനാഥനാകുന്നു. ഇതുവരെ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും അംഗീകരിച്ച ഏറ്റവും രഹസ്യമായ സത്യം ഞാൻ നിന്നോട് ഒരുമിച്ച് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; എല്ലാ ഗ്രന്ഥങ്ങളും പരിശോധിച്ചിട്ടും, ഈ ലോകത്ത് ശുകദേവന്റെ കഥയെ പോലെ വിശുദ്ധമായ ഒന്നുമില്ല—പാരമാനന്ദത്തിനായി ഈ പന്ത്രണ്ടു സ്കന്ധങ്ങളുടെ സാരം ആസ്വദിക്കൂ. ആ ഭഗവതകഥ ഭക്തിയോടെ സ്ഥിരമായി ശ്രവിക്കുന്നവനും, ശുദ്ധമായ വൈഷ്ണവന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അതിനെ പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും, ഈ കര്മ്മം ശരിയായി അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, ഇരുവർക്കും അതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും; ഈ ലോകത്ത് അവർക്ക് പ്രാപിക്കാനാവാത്തത് ഒന്നുമില്ല. അപ്പോൾ ശൗനകൻ ചോദിച്ചു: “നാരദൻ പുറപ്പെട്ട ശേഷം, ബാദരായണപുത്രൻ അവന്റെ ഉദ്ദേശം മനസ്സിലാക്കി എന്ത് ചെയ്തു?” സൂതൻ പറഞ്ഞു: ദിവ്യമായ സർസ്വതീ നദിയുടെ പടിഞ്ഞാറ് തീരത്ത്, സന്യാസിമാരുടെ സംഗമത്തിന് പ്രശസ്തമായ ശമ്യാപ്രാസ എന്ന ആശ്രമമുണ്ട്. ആ ആശ്രമത്തിൽ, ബദരിത്തോട്ടങ്ങൾ അലങ്കരിക്കുന്നതിൽ, വ്യാസൻ വെള്ളം കൊണ്ടു ശുദ്ധിയാർജ്ജിച്ച്, മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി ഇരുന്നു. ഭക്തിയാൽ ശുദ്ധവും സ്ഥിരവുമായ മനസ്സോടെ, അവൻ സമഗ്രപുരുഷനെയും അവനിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്ന മായയെയും ദർശിച്ചു. ആ മായയാൽ, ആത്മാവായ ജീവൻ ഭ്രമിതനായി താൻ ഗുണത്രയത്തിൽ പെട്ടവനാണെന്ന് കരുതുന്നു, ദുരിതങ്ങൾക്കു കീഴടങ്ങുന്നു, അവൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതെല്ലാം ഏറ്റെടുക്കുന്നു. ഈ ദുരിതങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കാൻ, അജ്ഞരായ ജനങ്ങൾക്കായി, ജ്ഞാനി സാത്വതസംഹിത രചിച്ചു—പരമാത്മാവിലേക്കുള്ള നേരിട്ടുള്ള ഭക്തിയെ ഉപദേശിച്ച്. ഈ ഗ്രന്ഥം കേൾക്കുമ്പോൾ, കൃഷ്ണഭക്തി ജനിക്കുന്നു; അത് ദുഃഖവും ഭ്രമവും ഭയവും നീക്കുന്നു. ഈ ഭഗവതസംഹിത ക്രമമായി രചിച്ച ശേഷം, വ്യാസൻ അതിനെ ത്യാഗപരനായ തന്റെ പുത്രനായ ശുകദേവനോട് പഠിപ്പിച്ചു. ശൗനകൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: “സർവ്വം ഉപേക്ഷിച്ച, ആത്മതൃപ്തനായ ആ ശുകദേവൻ എന്തിനാണ് ഈ മഹാഗ്രന്ഥം പഠിച്ചത്?” സൂതൻ പറഞ്ഞു: ആത്മതൃപ്തരും ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരുമായ മഹർഷിമാർ പോലും, ഹരിയുടെ ഗുണങ്ങൾ അത്ര മനോഹരമായതിനാൽ, കാരണം ഇല്ലാതെ ഭഗവാനെ ഭജിക്കുന്നു. ബദരായണപുത്രനായ ശുകദേവൻ, ഹരിയുടെ ഗുണങ്ങളിൽ ആകർഷിതനായി, വിഷ്ണുഭക്തന്മാർക്കു പ്രിയമായ ഈ മഹാകഥ നിരന്തരം പഠിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഞാൻ പാരീക്ഷിതിന്റെ ജനനം, കര്മ്മങ്ങൾ, പ്രയാണം, പാണ്ഡുപുത്രന്മാരുടെ അന്ത്യം, കൃഷ്ണന്റെ കഥയുടെ ഉദയം—ഇവയെല്ലാം വിശദീകരിക്കാം. കൗരവരും ശ്രിഞ്ചയന്മാരും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തിൽ, വീരന്മാർ വീരമരണത്തിന് കീഴടങ്ങി, ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ ഭീമന്റെ ഗദാപ്രഹാരത്തിൽ തണ്ടുകൾ തകർന്നുകിടക്കുമ്പോൾ, അശ്വത്താമൻ തന്റെ ഗുരുവിന് സന്തോഷം നൽകാൻ, എല്ലാവരും തെറ്റായെന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ച ദുഷ്കൃത്യം ചെയ്തു—കൃഷ്ണയുടെ മക്കളുടെ തലകൾ അവർ ഉറങ്ങുമ്പോൾ വെട്ടി. പുത്രൻമാരുടെ ഭയാനകമായ വധം കേട്ട്, അമ്മ വേദനയിൽ മുങ്ങി, കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ കരഞ്ഞു; അവളെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ കിരീടം ധരിച്ചവൻ പറഞ്ഞു: “സുന്ദരിയേ, ഞാൻ നിന്റെ ദുഃഖം നീക്കാം; ഗാണ്ഡീവത്തിൽ നിന്ന് അമ്പുകളാൽ ആ ബ്രഹ്മബന്ധുവിന്റെ തല ഞാൻ കൊണ്ടുവരും, നീ മക്കളെ സംസ്കരിച്ച് കുളിക്കാം.” ഇങ്ങനെ, വിവിധ സ്നേഹപൂർവ്വം വാക്കുകൾ കൊണ്ട് പ്രിയതരിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം, അർജ്ജുനൻ, അച്യുതന്റെ സുഹൃത്തിന്റെ പുത്രൻ, കോപത്തോടെ തന്റെ ഗുരുപുത്രന്റെ പിൻബലമുള്ളവനെ പിന്തുടർന്നു; ഹനുമാന്റെ പതാകയുള്ള രഥത്തിൽ. അർജ്ജുനൻ അടുത്ത് വരുന്നതു കണ്ടു, അശ്വത്താമൻ ഭീതിയിൽ, ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ഭൂമിയിൽവിടെയൊക്കെ രഥം ഓടിച്ചു; രുദ്രനെ ഭയന്ന് സൂര്യനെ ഒഴിവാക്കുന്നതുപോലെ. അവൻ രക്ഷയില്ലെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, കുതിരകൾ ക്ഷീണിച്ചപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാസ്ത്രം മാത്രം സംരക്ഷണമായി കരുതി. വെള്ളം കൊണ്ടു ശുദ്ധിയാർജ്ജിച്ച്, ശ്രദ്ധയോടെ ആ ആയുധം പ്രയോഗിച്ചു; എന്നാൽ പിന്വലിക്കാൻ അറിയില്ലായിരുന്നു, മരണസമീപം വന്നപ്പോൾ. അപ്പോൾ, അതിക്രൂരവും ദഹിക്കുന്നതുമായ ഒരു ശക്തി എല്ലാ ദിശകളിലും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; ജീവൻ ഭീഷണിയിലായപ്പോൾ, അർജ്ജുനൻ വിഷ്ണുവിനോട് പ്രാർത്ഥിച്ചു: “കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ, ഭക്തന്മാരുടെ ഭയങ്ങൾ നീക്കുന്നവനേ, ഈ ജന്മമരണചക്രത്തിലെ ദാഹം നീക്കാൻ കഴിയുന്നവനേ! നീ ആദിപുരുഷനും സാക്ഷാത്പരമേശ്വരനും പ്രകൃതിക്ക് അതീതനുമാണ്; അവിദ്യയെ ഉപേക്ഷിച്ച്, സ്വമഹിമയിൽ ഏകതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. നീ തന്നെ, സ്വശക്തിയാൽ, മായയിൽ ഭ്രമിതരായ ജീവന്മാർക്ക് ധർമ്മാദികളാൽ ചിഹ്നിതമായ പരമഹിതം നൽകുന്നു. ഭൂഭാരഹരണത്തിനായി, ഭക്തന്മാരുടെ നിരന്തരധ്യാനത്തിനായി, ഈ അവതാരമെടുത്തിരിക്കുന്നു. ഈ ഭയാനകമായ, ദഹിക്കുന്ന ശക്തി എന്ത്? എവിടുനിന്നാണ് ഇത്? എല്ലാ ദിക്കുകളിലും തീപോലെ വരുന്ന ഭയാനകമായ ശക്തിയെ ഞാൻ അറിയുന്നില്ല.” ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: “ഇത് ദ്രോണപുത്രൻ ഉണർത്തിയ ബ്രഹ്മാസ്ത്രമാണ്; അവൻ പിന്വലിക്കാൻ അറിയുന്നില്ല, മരണസമീപം വന്നിരിക്കുന്നു. മറ്റൊരു ആയുധം ഇതിനെ തടയാൻ കഴിയില്ല; സമാനമായ മറ്റൊരു ബ്രഹ്മാസ്ത്രം മാത്രം ഇതിനെ സംഹരിക്കും; ആയുധജ്ഞനായവൻ മാത്രം ആയുധശക്തിയെ മറ്റൊന്നാൽ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയും.” സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവാന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ശത്രുസംഹാരകനായ അർജ്ജുനൻ, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, വെള്ളം സ്പർശിച്ച്, ബ്രഹ്മാസ്ത്രം തന്നെ പ്രയോഗിച്ചു. രണ്ടും തമ്മിൽ ഉണർന്ന ശക്തികൾ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ആകാശവും ഭൂമിയും മൂടി, സൂര്യന്റെ തീപോലെ വളർന്നു. ആ ആയുധങ്ങളുടെ ദഹിക്കുന്ന ശക്തി മൂലം മൂന്നു ലോകങ്ങളും കത്തുമ്പോൾ, എല്ലാ ജീവികളും പ്രളയാഗ്നിയാണെന്ന് കരുതി ഭയപ്പെട്ടു. ജനങ്ങളിൽ കലഹവും ലോകങ്ങളിൽ അശാന്തിയും കണ്ടു, വാസുദേവന്റെ ഉപദേശം ഓർത്ത് അർജ്ജുനൻ രണ്ടു ആയുധങ്ങളും പിന്വലിച്ചു.