ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

പുഷ്കരൻ, വേദബാഹു, ശ്രുതദേവൻ, സുനന്ദനൻ, ചിത്രബാഹു, വിരൂപൻ, കവിയ്, ന്യഗ്രോധൻ—ഇവരാണ് അവരുടെ പേരുകൾ. മധുവിന്റെ ശത്രുവായ യദുവംശത്തിലെ ഈ പുത്രന്മാരിൽ, രാജാവേ, രുക്മിണിയുടെ പുത്രനായ പ്രദ്യുമ്നനാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ; തന്റെ പിതാവിനെപ്പോലെ അത്യുത്തമൻ. ആ മഹാബലശാലിയായ പ്രദ്യുമ്നൻ രുക്മിയുടെ മകളെ വിവാഹം ചെയ്തു; അവരിൽ നിന്ന് ആയിരം ആനകളുടെ ബലം ഉള്ള അനിരുദ്ധൻ ജനിച്ചു. അനിരുദ്ധൻ, രുക്മിയുടെ പുത്രിയുടെ മകളെ വിവാഹം ചെയ്തു; അവരിൽ നിന്ന് യദുകുലനാശത്തിനുശേഷം ജീവിച്ചിരുന്ന വജ്രൻ ജനിച്ചു. വജ്രനിൽ നിന്ന് പ്രതിബാഹു ജനിച്ചു; പ്രതിബാഹുവിൽ നിന്ന് സുബാഹു; സുബാഹുവിൽ നിന്ന് ശാന്തസേനൻ; ശാന്തസേനനിൽ നിന്ന് ശതസേനൻ ജനിച്ചു. ഈ വംശത്തിൽ ആരും ദാരിദ്ര്യവും, അല്പസന്താനവും, ക്ഷണികായുസ്സും, ദൗർബല്യവും, ബ്രാഹ്മണഭക്തിയില്ലായ്മയും അനുഭവിച്ചില്ല. രാജാവേ, യദുവംശത്തിൽ ജനിച്ച പുരുഷന്മാരുടെ സംഖ്യയും, അവരുടെ പ്രശസ്തമായ കർമ്മങ്ങളും പത്തായിരം വർഷം കൊണ്ടും എണ്ണാൻ കഴിയില്ല. ഗുരുക്കന്മാരാൽ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട യദുകുലത്തിൽ മൂന്ന് കോടി എൺപത്തിയെട്ട് ആയിരം രാജപുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് കേൾക്കപ്പെടുന്നു. മഹാത്മാക്കളായ യാദവന്മാരുടെ എണ്ണം ആരാണ് എണ്ണാൻ കഴിയുക? അഹുകനും പോലും ലക്ഷക്കണക്കിന് ജനങ്ങളിൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു. ദേവാസുരസമരങ്ങളിൽ വധിക്കപ്പെട്ട കഠിനപ്രവൃത്തിയുള്ള ദൈത്യന്മാർ മനുഷ്യരായി ജനിച്ചു; അവർ അഹങ്കാരത്തോടെ ജനങ്ങളെ ഉപദ്രവിച്ചു. അവരെ ശമിപ്പിക്കാൻ, രാജാവേ, ഹരിയാൽ ഉപദേശിച്ച പ്രകാരം ദേവതകൾ യദുകുലത്തിൽ അവതരിക്കേണ്ടി വന്നു; അവർ നൂറ് കുടുംബങ്ങളിലും കൂടാതെ ഒന്നിലും ജനിച്ചു. അവരിൽ, ഹരി തന്റെ ഐശ്വര്യത്താൽ മഹത്വത്തിന്റെ അളവായിത്തീർന്നു; അവനെ അനുഗമിച്ച യാദവന്മാർ എല്ലാവരും സമൃദ്ധിയായി. കൃഷ്ണനിൽ ലീനരായ വൃഷ്ണികൾ, കിടക്കയിൽ, സിംഹാസനത്തിൽ, നടന്നു നടക്കുമ്പോൾ, സംസാരത്തിൽ, കളികളിൽ, സ്നാനത്തിൽ, മറ്റു പ്രവർത്തികളിലായാലും, തങ്ങളുടേതായ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം അറിയാതെ ഇരുന്നു. യദുക്കുലത്തിൽ ജനിച്ച കൃഷ്ണൻ ഭൂമിയെ തീർത്ഥഭൂമിയാക്കി; സ്വർഗ്ഗനദി അവന്റെ പാദജലത്തിൽ വിശുദ്ധിയായി; അവനെ ദ്വേഷിച്ചവരും സ്നേഹിച്ചവരും, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനെ ജയിച്ചതായി, യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം പ്രാപിച്ചു; അവന്റെ ശുഭമില്ലായ്മ നീക്കം ചെയ്യുന്ന നാമം കേൾക്കുകയോ ഉച്ചരിക്കുകയോ ചെയ്തവർക്ക് ഈ വംശം പുണ്യമയമായി; കാലചക്രം ചലിപ്പിക്കുന്ന കൃഷ്ണൻ ഭൂഭാരത്തെ നീക്കിയത് അത്ഭുതമല്ല. സകലഭൂതങ്ങളുടെ ആധാരനായ, ദേവകിയിൽ ജനനം പ്രസിദ്ധമായ, യാദവശ്രേഷ്ഠന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, തന്റെ തന്നെ ഭുജബലത്തിൽ അധർമ്മത്തെ നശിപ്പിച്ച, ചിരികൊണ്ടും സൗന്ദര്യത്തോടും കൂടിയ മുഖം കൊണ്ട് ചരാചരങ്ങളുടെ ദു:ഖം നീക്കുന്നവൻ, വ്രജയിലും നഗരത്തിലുമുള്ള സ്ത്രീകളിൽ കാമദേവനെ വർദ്ധിപ്പിച്ചവൻ—അവനിൽ ജയം. തന്റെ മാർഗ്ഗം സംരക്ഷിക്കാൻ യോഗ്യമായ ലീലകൾ കാഴ്ചവച്ച, കർമബന്ധങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന പ്രവർത്തികൾ ചെയ്ത, യദുക്കുലശ്രേഷ്ഠനായ കൃഷ്ണന്റെ ഈ കഥകൾ, അവനെ അനുഗമിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ കേൾക്കട്ടെ. മുകുന്ദന്റെ മഹിമയുള്ള കഥകൾ കേൾക്കുകയോ, പാടുകയോ, ചിന്തിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ, ഭക്തിയാൽ, മരണത്തിന്റെ വേഗതയിലും അതീതമായ അവന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കും; അവനുവേണ്ടി രാജാക്കന്മാർ പോലും വീടുവിട്ടു കാടിലേക്ക് പോയിട്ടുണ്ട്. ഇങ്ങനെ ശ്രീമദ്‌ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ ദശമസ്കന്ധത്തിലെ രണ്ടാംപാദത്തിൽ വരുന്ന ‘ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ കർമ്മങ്ങൾ’ എന്ന നൂറ്റമ്പതാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.