ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഭഗവാൻ ബ്രാഹ്മണരേ, വിശ്വാസത്തോടെ, താൻ തന്നെയാണ് ആരാധിക്കപ്പെടേണ്ടത് എന്നു പറഞ്ഞ്, ബ്രാഹ്മണ സന്യാസികളെ ആരാധിക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. “നീ ബ്രാഹ്മണ സന്യാസികളെ ഈ വിധത്തിൽ വിശ്വാസത്തോടെ ആരാധിച്ചാൽ, അതാണ് എനിക്ക് യഥാർത്ഥ ആരാധന; അതിനാൽ അല്ലെങ്കിൽ, എത്ര വലിയ സമ്പത്തുണ്ടായാലും, ഞാൻ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നില്ല,” എന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഭഗവതിന്റെ ഈ ഉപദേശങ്ങൾ കേട്ട്, മിഥിലയുടെ രാജാവ്, കൃഷ്ണനോടൊപ്പം, അഗ്രഗണ്യ ബ്രാഹ്മണരെ ആത്മതുല്യരായി കണക്കാക്കി, അവരെ ആരാധിച്ചു. ഈ ആരാധനയിലൂടെ, രാജാവ് പരമഗതിയെ പ്രാപിച്ചു. ഭഗവാൻ, ഭക്തന്മാർക്കും ഭക്തിയ്ക്കും അർപ്പിതനായവൻ, അവിടെ കുറച്ച് കാലം താമസിച്ച്, ശരിയായ മാർഗ്ഗം ഉപദേശിച്ചശേഷം, വീണ്ടും ദ്വാരകയിലേയ്ക്ക് മടങ്ങി. ഇതോടെ, ഭഗവതം പന്ത്രണ്ടാം സ്കന്ധത്തിലെ എൺപത്താറാം അധ്യായം, “ശ്രുതദേവനു ലഭിച്ച അനുഗ്രഹം” എന്ന ശീർഷകത്തിൽ, സമാപിക്കുന്നു. പിന്നീട്, ശ്രീ പാരിക്ഷിത് രാജാവ് ശുകമുനിയോട് ചോദിച്ചു: “ബ്രഹ്മം എന്നത് നിർവചനാതീതം, അത്രയും പരമാത്മാവായത്. എന്നാൽ ഗുണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന വേദങ്ങൾ, സത്താസത്തകളിൽ നിന്നുമുള്ള അതിനോടൊപ്പം എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു?” ശുകമുനി പറഞ്ഞു: “ഭഗവാൻ, ജീവികളുടെ ബുദ്ധി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്, പ്രാണങ്ങൾ എന്നിവ സൃഷ്ടിച്ചു—ഇന്ദ്രിയാർത്ഥങ്ങൾക്കായി, ലോകവ്യവഹാരത്തിനായി, ആത്മാവിനായി, അഹംഭാവം ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനായി.” “ഇതാണ് ബ്രഹ്മോപനിഷത്ത്, പുരാതന ഋഷിമാർ കൈവശം വച്ചത്. ആരെങ്കിലും അതിനെ വിശ്വാസത്തോടെ പിടിച്ചാലും, ഒന്നുമില്ലെങ്കിലും, അവൻ ശുഭതയെ പ്രാപിക്കും.” “ഇപ്പോൾ ഞാൻ നാരായണയാൽ അനുഗ്രഹിക്കപ്പെട്ട ഒരു ശ്ലോകവും, നാരായണനും നാരദനും നടത്തിയ സംവാദവും പറഞ്ഞുതരാം.” ഒരു ദിവസം, ഭഗവാന്റെ പ്രിയനായ നാരദൻ, ലോകങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ച്, നിത്യനാരായണമുനിയെ കാണാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശ്രമത്തിലേയ്ക്ക് പോയി. ഭാരതഭൂമിയിൽ, ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, ധർമ്മം, ജ്ഞാനം, ശാന്തി എന്നിവയാൽ സമ്പന്നമായ വ്രതം പ്രാരംഭം മുതൽ അനുഷ്ഠിച്ചിരിക്കുന്ന നാരായണമുനി, കലാപ ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുന്ന സന്യാസികൾക്കിടയിൽ ഇരുന്ന്, നാരദൻ അവിടെയെത്തി, വന്ദനം ചെയ്ത്, ഒരു സംശയം ചോദിച്ചു. ഭഗവാൻ, സന്യാസികൾ കേൾക്കുന്നവണ്ണം, ജനലോകത്തിലെ പുരാതന വാസികളായ സന്യാസികൾ കൈവശം വച്ച ബ്രഹ്മതത്വം ഉപദേശിച്ചു. ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: “ഒരു ദിവസം, ജനലോകത്തിൽ, സ്വായംഭുവന്റെ സന്തതികൾ ബ്രഹ്മയിലേക്ക് യാഗം നടത്തി. അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന മനസ്സിൽ നിന്ന് ജനിച്ച, ബ്രഹ്മചാര്യത്താൽ സമ്പന്നമായ സന്യാസികൾക്കിടയിൽ, നീ ശ്വേതദ്വീപിൽ അതിന്റെ അധിപനെ കാണാൻ പോയപ്പോൾ, അവിടെയായിരുന്നു ബ്രഹ്മതത്വം വിശദമായി ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടത്. അതേ സംശയമാണ് നീ ഇപ്പോൾ എന്നോടു ചോദിക്കുന്നത്.” അവർ വിജ്ഞാനത്തിലും, വ്രതത്തിലും, ആചരണത്തിലും സമം; സമ്പത്തിലും, ശത്രുക്കളിലും, സ്നേഹത്തിലും സമത്വം; ചിലർ ഉപദേശിച്ചു, മറ്റ് ചിലർ ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു. ശ്രീ സനന്ദനൻ പറഞ്ഞു: “ഭഗവാൻ, തന്റെ സൃഷ്ടിയെ ആഗമിപ്പിച്ച്, തന്റെ ശക്തികളോടെ ചേർന്ന് വിശ്രമിച്ചു. അപ്പോൾ, അവസാനം, വേദങ്ങൾ, അവന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ കൊണ്ട്, അവനെ ഉണർത്തി.” “പാട്ടുകാരൻ കിടന്നിരിക്കുന്ന രാജാവിനെ പുലർച്ചെ അവന്റെ വീര്യം പുകഴ്ത്തി ഉണർത്തുന്നതുപോലെ, ഭഗവാന്റെ അനുചരങ്ങൾ, മഹത്വം പാടിയ ശ്ലോകങ്ങളാൽ അവനെ ഉണർത്തി.” വേദങ്ങൾ പാടുന്നു: “ജയ! ജയ! അജൻ, അജയൻ, ഗുണങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച ദോഷങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യുക! നീയാണു സ്വഭാവത്തിൽ എല്ലാ ശക്തികളും സമ്പൂർണ്ണമായും ഉൾക്കൊള്ളുന്നവൻ. അപ്രകൃത-പ്രകൃത ലോകങ്ങളിൽ എല്ലാ ശക്തികൾക്ക് ഉണർവാകുന്നവൻ നീയാണു. വേദങ്ങൾ നിന്നെ പിന്തുടരുന്നു, പക്ഷേ നീ സ്വതന്ത്രമായ് ചലിക്കുമ്പോൾ, അവൻ നിന്നെ പ്രാപിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.” “ഈ വിശാലമായ സൃഷ്ടി, സത്തയാണെന്നു തോന്നുന്നു, പക്ഷേ പ്രജ്ഞാവാന്മാർ അതിനെ അസ്തിത്വരഹിതമായതായാണ് കാണുന്നത്. മണ്ണിൽ രൂപങ്ങൾ ഉയരുകയും അസ്തമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലെയാണ്. അതിനാൽ, സന്യാസികൾ മനസ്സ്, വാക്ക്, കര്‍മ്മം എല്ലാം നിന്നിലേക്കാണ് സമർപ്പിക്കുന്നത്. മനുഷ്യരുടെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ യാഥാർത്ഥ്യമല്ല.” “മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ അധിപനേ, ഭഗവതിന്റെ കഥകളുടെ അമൃതസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയ ജ്ഞാനികൾ, കഠിന വ്രതങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. സമയം, ഇച്ഛ, എന്നിവയുടെ ദോഷങ്ങൾ നീക്കിയവരും, ഭഗവതിന്റെ യഥാർത്ഥ ലോകത്തിൽ വസിക്കുന്നവരും, നിരന്തരാനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു.” “പ്രാണങ്ങൾ, ശരീരം പോഷിപ്പിച്ചാലും, നിന്റെ ഇച്ഛയെ പിന്തുടരുന്നു. അതുപോലെ, മഹാഭൂതങ്ങൾ, അഗ്നി മുതൽ തുടങ്ങി, നിന്റെ കൃപയാൽ ബ്രഹ്മാണ്ഡം സൃഷ്ടിച്ചു. ഭക്ഷ്യാദി സൃഷ്ടിയുടെ ക്രമം, ഇവിടെ നിന്റെ പ്രകടനമാണ്; എന്നാൽ നീ സത്ത-അസത്തുകളെക്കാൾ അപ്പുറം, അവശേഷിക്കുന്നതെല്ലാം നിന്റെ അമൃതസ്വഭാവമാണ്.” “ദൃശ്യമാണെങ്കിലും, ദൃശ്യാതീതമായ നിന്റെ പരമപദം, ഹൃദയത്തെ പഥമായി കണക്കാക്കി, സൂക്ഷ്മാകാശം വഴി, ചിലർ ധ്യാനിക്കുന്നു. അതിൽ നിന്ന്, അഗ്നിയുടെയും മുകളിൽ, നിന്റെ പരമപദം ഉയർന്നു വരുന്നു. അതിൽ എത്തുന്നവർ വീണ്ടും മരണത്തിന്റെ വായിലേക്കു വീഴുന്നില്ല.” “അനേകം അത്ഭുതകരമായ ഗർഭങ്ങളിൽ കാരണം ആയി പ്രവേശിച്ച്, നീ വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു. അഗ്നി വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ തെളിയുന്നതുപോലെ, കര്‍മ്മങ്ങളുടെ അനുസരിച്ച്. എന്നാൽ, അഹംഭാവം ഇല്ലാത്തവരിൽ, നിന്റെ പരമപദം സമത്വത്തിൽ തെളിയുന്നു; ശുദ്ധമനസ്സുള്ളവർ, ഭേദഭാവം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഒരേ രുചിയോടെ നിന്നെ പിന്തുടരുന്നു.” “ഇടത്തും പുറത്തും, നിന്റെ സൃഷ്ടിയായ ഈ ശരീരങ്ങളിൽ, നീ ‘പുരുഷൻ’ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. എല്ലാ ശക്തികൾക്കു വഹിക്കുന്നവൻ, ഓരോ ഭാഗത്തും നിലനിൽക്കുന്നവൻ. മനുഷ്യരുടെ മാർഗ്ഗവും, വേദങ്ങളുടെ അന്തവും പരിശോധിച്ച ജ്ഞാനികൾ, ഭൂമിയിലെ നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വിശ്വാസത്തോടെ ആരാധിക്കുന്നു.” “സ്വഭാവം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചിലർ, നിന്റെ അമൃതകരമായ കർമ്മസമുദ്രത്തിൽ പരിശ്രമിച്ചവരും, മോക്ഷം പോലും അന്വേഷിക്കാത്തവരും, ഭഗവതിന്റെ കമലപാദങ്ങളിൽ ഹംസസദൃശഭക്തന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, വീട്ടുവിടവകയെ ഉപേക്ഷിച്ച്, മറ്റൊന്നും ആഗ്രഹിക്കാതെ, വസിക്കുന്നു.” “നിന്റെ വഴി പിന്തുടരുന്ന ഈ ജീവജാലങ്ങൾ, ബന്ധുക്കളായും, സ്നേഹിതരായും, പ്രിയപ്പെട്ടവരായും ചലിക്കുമ്പോൾ, നിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്നേഹിതനായും, ആത്മാവായും, നിന്നിലേക്കു തിരിഞ്ഞാൽ, അവർക്കു തൃപ്തിയുണ്ട്. ഭാവനയില്ലാതെ, അന്യായമായ ആരാധനയിൽ ആനന്ദിക്കുന്നവർ, കഠിനമായ ശരീരഭാരത്തിൽ, ദു:ഖത്തിൽ, തെറ്റായ ആശയങ്ങളിൽ, കഷ്ടപ്പെടുന്നു.” “ശ്വാസം, മനസ്സ്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, ഉറച്ച യോഗം അനുഷ്ഠിച്ച്, ഹൃദയത്തിൽ നിന്നെ ആരാധിക്കുന്ന സന്യാസികൾ—even അവരുടെ ശത്രുക്കൾ പോലും, ഓർമ്മയിലൂടെ, നിന്നെ പ്രാപിക്കുന്നു. പാമ്പിന്റെ ആലിംഗനത്തിൽ മനസ്സ് ആകർഷിക്കപ്പെട്ട സ്ത്രീകളും, ഞങ്ങളും, നിന്റെ കമലപാദങ്ങളിലെ അമൃതം രുചിച്ചവരും, ഒരുപോലെയാണ്.” “ആരാണ്, ഈ ലോകത്തിൽ, ആദി, അന്ത്യം, മാർഗ്ഗം എന്നിവ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നത്? അതിൽ നിന്ന് മഹർഷി ഉത്ഭവിച്ചു, ദേവതകൾ പിന്തുടരുന്നു. അതിനാൽ, അവൻ neither സത്ത nor അസത്ത nor ഇരുവും; neither സമയത്തിന് വിധേയൻ. അങ്ങനെ കിടന്നാൽ, യാതൊരു ശാസ്ത്രവും അവനെ പ്രാപിക്കില്ല.” “ആത്മാവ് ജനിക്കുന്നു, മരിക്കുന്നു, ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് എന്നതും, അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നാണ്. പുരുഷൻ മൂന്നു ഗുണങ്ങൾകൊണ്ടു നിർമ്മിതമാണെന്നത് അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നാണ്; നിനക്കും, അതിനപ്പുറവും, ഈ ഭേദഭാവങ്ങൾ യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനത്തിൽ ഇല്ല.” “സ്വർണ്ണം, പല രൂപങ്ങളിൽ തെളിയുമ്പോഴും, അതിന്റെ സാരഭാവം അറിയുന്നവർ അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കില്ല. ആത്മജ്ഞാനികൾ, എല്ലാം ആത്മാവായി കാണുന്നു; എല്ലാ രൂപഭേദങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കാതെ, എല്ലാം നിന്നാൽ പരിപൂർണ്ണമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നു.” “നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, ഭയമില്ലാതെ, നിന്റെ സഖ്യമായ ജീവികൾ, മരണത്തിന്റെ തലയിൽ പോലും ചവിട്ടുന്നു. നീ, ദേവതകളെ, കാവൽക്കാരൻ പശുക്കളെ കൂട്ടുന്നതുപോലെ കൂട്ടുന്നു. നിന്നോടു സൗഹൃദം പുലർത്തുന്നവർ ശുദ്ധമാകുന്നു; അകറ്റുപോയവർ അല്ല.” “നീ, നിർക്രിയൻ, സ്വതന്ത്രൻ, എല്ലാ സൃഷ്ടിശക്തികൾക്കു വഹിക്കുന്നവൻ. ദേവതകൾ, ജാഗരൂകനായി, നിനക്ക് സമർപ്പണം ചെയ്യുന്നു, രാജാവിന്റെ കൈകൾ അവനെ സേവിക്കുന്നതുപോലെ. ലോകസൃഷ്ടാക്കൾ, നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, ഭയത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.” “ചലിക്കുന്നതും അചലമായതും, കാരണം, അജൻ എന്നിവയുടെ യോജനത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്പന്നം; അവ നിന്റെ ദർശനത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. എന്നാൽ, അതിൽ നിന്ന് മോചിതരായാൽ, മറ്റൊന്നും ഇല്ല; പരമൻക്ക് രണ്ടാമതൊന്നുമില്ല; ആകാശം, എല്ലാം വഹിച്ചാലും, സമത്വത്തിൽ ശൂന്യമായിരിക്കുന്നു.” “ശരീരധാരികൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ അനന്തവും, സർവ്വവ്യാപിയും ആണെങ്കിൽ, അവർക്കു നിയന്ത്രണവും അധികാരവും ഉണ്ടാകില്ല—പക്ഷേ അങ്ങനെ അല്ല. ഉത്പന്നം അജൻമാർ നിന്നാണെങ്കിൽ, അതിനെ വിട്ടുനിൽക്കാതെ, നിയന്ത്രകൻ നിലനിൽക്കും; എല്ലാം സമത്വത്തിൽ സ്വീകരിച്ചാലും, അങ്ങനെ അല്ലെങ്കിൽ, മനസ്സിലാക്കലിൽ തെറ്റാണ്.” “പ്രകൃതിയുടെയും പുരുഷന്റെയും യഥാർത്ഥ ഉത്ഭവം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ല; ഇരുവരും അജൻമാർ. അവരുടെ സംയോജനത്തിൽ ഉത്പന്നം സ്ഥിരതയില്ല, വെള്ളത്തിൽ കുഞ്ചങ്ങൾ പോലെ. നിനക്കു, പരമൻ, എല്ലാ നാമങ്ങളും ഗുണങ്ങളും ഒടുങ്ങുന്നു; നദികൾ, എല്ലാ രുചികളോടെ, സമുദ്രത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെ.” “മനുഷ്യരിൽ, നിന്റെ മായയുടെ ശക്തമായ മായാവിവരത്തിൽ നിന്ന്, നിന്നിലേക്കു മനസ്സ് നിശ്ചയിച്ചവർ, സർവ്വാധാരനായ നിന്നിൽ, ഭക്തി വളരുന്നു. ലോകഭയം, നിന്നെ പിന്തുടരുന്നവർക്ക് എങ്ങനെ നിലനിൽക്കുമെന്നു? നീയൊരു ഭ്രുകുതിയാൽ, അകറ്റുപോയവരെ, പുല്ലുപോലെയുള്ളവരെ, ഭയം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.” “ഈ ലോകത്തിൽ, മനസ്സ്—അശ്വംപോലെ അശാന്തമായത്—ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, ശ്വാസം എന്നിവയാൽ നിയന്ത്രിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവർ, ഗുരുവിന്റെ പാദങ്ങൾ അവഗണിച്ചാൽ, അനേകം ദു:ഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു; കപ്പൽക്കാരൻ, കപ്പലിൽ ക്യാപ്റ്റനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, സമുദ്രത്തിൽ വഴിയില്ലാതെ അലയുന്നതുപോലെയാണ്.” “നീ നിലനിൽക്കുന്നിടത്ത്, ബന്ധുക്കൾ, മക്കൾ, സ്വയം, ഭാര്യ, ധനം, വീട്, രഥം തുടങ്ങിയവയിൽ ആശ്രയമുണ്ടാക്കുന്നതിന് എന്ത് മൂല്യമാണ്? ഈ സത്യം അറിഞ്ഞില്ലാതെ, ഇന്ദ്രിയസമാഗമത്തിൽ ആനന്ദം തേടുന്നവർ, അവരെ സ്വന്തം ഭാഗം നഷ്‌ടമാകുമ്പോൾ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരാണ് സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നത്?” “ഭൂമിയിൽ, പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ സന്ദർശിച്ച ജ്ഞാനികൾ, ഹൃദയം നിന്റെ കമലപാദത്തിലെ ജലത്തിൽ ശുദ്ധമാക്കിയവരും, ഒരിക്കൽ പോലും നിന്റെ അനന്താനന്ദം ഉള്ളിൽ ധ്യാനിച്ചവരും, ഇനി യഥാർത്ഥം നഷ്ടമാക്കുന്നവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അഭയം തേടുന്നില്ല.” “‘ഇത് സത്തയിൽ നിന്നാണ് ഉത്പന്നം’ എന്നതുപോലെ പറയുന്നവരുടെ വാദം തെറ്റാണ്; അതിൽ യഥാർത്ഥ സംയോജനം ഇല്ല, ചിലപ്പോൾ തെറ്റാണ്. വാണിജ്യവ്യവഹാരത്തിനായി, ഭേദങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നു; അവ അന്ധമായി പാരമ്പര്യത്തിൽ കൈമാറുന്നു; വാക്കുകൾ, അതിന്റെ സങ്കീര്‍ണ്ണതയിൽ, വേദപാഠത്തിൽ അശക്തരായവരെ കുഴപ്പത്തിലാക്കുന്നു.” ഇങ്ങനെ, ഭഗവതിന്റെ ബ്രഹ്മതത്വം, വേദങ്ങൾ, സന്യാസികൾ, ഭക്തി, ജ്ഞാനം, ആത്മതത്വം എന്നിവയെക്കുറിച്ച്, മഹർഷിമാർ, ഭഗവാൻ, നാരദൻ, നാരായണമുനി, പാരിക്ഷിത്, ശുകമുനി തുടങ്ങിയവർ തമ്മിൽ ചർച്ചയും, ഉപദേശവും നടത്തി, ഭഗവതം ഈ ഭാഗം സമാപിക്കുന്നു.