ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

നന്ദനും ഗോപുരക്ഷകന്മാരും ചേർന്ന് കൃഷ്ണൻ, രാമൻ, ഉഗ്രസേനൻ തുടങ്ങിയവരാൽ വലിയ ആദരവോടെ പൂജിക്കപ്പെട്ടു. സ്വജനങ്ങളുടെ സ്നേഹത്തിൽ ആഴപ്പെട്ട നന്ദൻ അവിടെ തന്നെ താമസിച്ചു. ആ സമയത്ത് വസുദേവൻ, തൻ്റെ ആഗ്രഹങ്ങളുടെ മഹാസമുദ്രം എളുപ്പത്തിൽ കടന്നതുപോലെ, സുഹൃത്തുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടും സന്തോഷഹൃദയത്തോടെയും നന്ദന്റെ കൈ സ്പർശിച്ച് സംസാരിക്കാൻ മുന്നോട്ട് വന്നു. വസുദേവൻ പറഞ്ഞു: "സഹോദരാ, മനുഷ്യരിൽ സ്നേഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ബന്ധം, അതായിരിക്കും പ്രേമം എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്, അത് വീരന്മാർക്കും യോഗിമാർക്കും ഉപേക്ഷിക്കാൻ എളുപ്പമല്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. ഉത്തമന്മാർക്ക് മറ്റൊരുവൻ തിരിച്ചടവ് നൽകിയില്ലെങ്കിലും, സ്നേഹത്തിനുവേണ്ടി സ്ഥാപിച്ച സൗഹൃദം ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്. മുമ്പ് സഹോദരന്മാരായ നമ്മൾ പരസ്പരം ക്ഷേമത്തിനായി പ്രവർത്തിച്ചില്ല; ഇപ്പോൾ സമ്പത്തിന്റെ ഗർവത്തിൽ കണ്ണുതുറക്കാതെ, നമ്മുടെ മുമ്പിൽ നിൽക്കുന്നവരെ കാണുന്നില്ല. മഹത്വം പ്രാപിച്ചവർക്കു തന്നെ, സ്വന്തം ജനങ്ങളെയും ബന്ധുക്കളെയും കാണാതാക്കുന്ന രാജാധികാരത്തിന്റെ പ്രകാശം, യഥാർത്ഥക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കു വരരുതേ." ഇങ്ങനെ, അനകദുണ്ടുഭി എന്ന വസുദേവൻ, ഹൃദയം സ്നേഹത്തിൽ ഉരുകി, പഴയ സൗഹൃദങ്ങൾ ഓർത്തു കണ്ണുനിറഞ്ഞ് കരയാൻ തുടങ്ങി. ഗോവിന്ദനും രാമനും തങ്ങൾക്കു നൽകിയ സ്നേഹത്തിനുവേണ്ടി യദുക്കൾ നന്ദനെ ആദരിച്ചു. 'ഇന്ന്, നാളെ' എന്ന ചിന്തയിൽ നന്ദൻ അവിടെ മൂന്നു മാസം താമസിച്ചു. അവസാനമായി, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറച്ച്, നന്ദനും അവന്റെ ബന്ധുക്കളും വ്രജജനങ്ങളും അത്യുത്തമമായ ആഭരണങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, വിലകൂടിയ സമ്മാനങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടു. വസുദേവൻ, ഉഗ്രസേനൻ, കൃഷ്ണൻ, ഉദ്ധവൻ, ബാലരാമൻ തുടങ്ങിയവർ നൽകിയ ധാരാളം സമ്മാനങ്ങൾ ഏറ്റുവാങ്ങിയ ശേഷം, നന്ദനും യദുക്കളുമായി യാത്ര പുറപ്പെട്ടു. നന്ദനും ഗോപുരക്ഷകന്മാരും ഗോപുരക്ഷണസ്ത്രികളും, മനസ്സിൽ മുഴുവൻ ഗോവിന്ദന്റെ കമലപാദങ്ങളിൽ ആകൃഷ്ടരായി, അവിടെ നിന്ന് മനസ്സു പിൻവലിക്കാൻ കഴിയാതെ, മഥുരയിലേക്ക് യാത്രയായി. ബന്ധുക്കൾ പുറപ്പെട്ടതിനു ശേഷം, കൃഷ്ണനെ തങ്ങളുടെ ഇഷ്ടദൈവമായി കരുതുന്ന വൃഷ്ണികൾ, മഴക്കാലം അടുത്തെത്തുന്നതു കണ്ടു, വീണ്ടും ദ്വാരകയിലേക്ക് മടങ്ങി. യദു വംശീയരുടെ മഹോത്സവം, തീർത്ഥയാത്രക്കാലത്ത് നടന്ന സൗഹൃദസംഗമങ്ങളും മറ്റു സംഭവങ്ങളും അവർ നാട്ടുകാരോട് വിവരിച്ചു. ഇതോടെയാണ് ഭാവ്യമായ ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ രണ്ടാംഭാഗത്തിലെ എൺപത്തുനാലാമത്തെ അധ്യായമായ "തീർത്ഥയാത്രാവിവരണം" എന്ന അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം, രാജാവ് പരിചിതൻ ശുകമുനിയോട് ചോദിച്ചു: "ബ്രാഹ്മണാ, രാമനും കൃഷ്ണനും സഹോദരിയായ സ്ത്രീയെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അർജ്ജുനൻ അവളെ എങ്ങനെ വിവാഹം ചെയ്തു? അവൾ എങ്ങനെ എന്റെ അമ്മമ്മയായി?" ശുകമുനി പറഞ്ഞു: അർജ്ജുനൻ തീർത്ഥയാത്രയിൽ ഭൂപ്രദേശങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു, പ്രഭാസയിലേക്കെത്തി, അവിടെയെത്തിയപ്പോൾ തന്റെ അമ്മാവന്റെ മകളെക്കുറിച്ച് കേട്ടു. ചിലർ പറഞ്ഞു, രാമൻ അവളെ ദുര്യോധനനു നൽകുമെന്നു; മറ്റുള്ളവർ അതിനോട് യോജിച്ചില്ല. അവളെ ആഗ്രഹിച്ച അർജ്ജുനൻ ത്രിദണ്ഡി സന്യാസിയായി ദ്വാരകയിലേക്കു പോയി. അവിടെ, തന്റെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കാൻ, അർജ്ജുനൻ മാസങ്ങൾക്കാലം താമസിച്ചു. നഗരവാസികളും രാമനും അവനെ തിരിച്ചറിയാതെ ആവർത്തിച്ച് ആദരിച്ചു. ഒരു ദിവസം രാമൻ അവനെ വീട്ടിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചു, അതിഥിയായി സ്വീകരിച്ചു, വിശ്വാസത്തോടെ അർപ്പിച്ച അന്നം അർജ്ജുനൻ അൽമോശം പോലെ അവിടെ കഴിച്ചു. അവിടെ അർജ്ജുനൻ വീരന്മാരെ ആകർഷിക്കുന്ന വലിയ കന്യകയെ കണ്ടു. അവളുടെ കണ്മണികൾ പുഷ്പിച്ച സ്നേഹത്തിൽ ഹൃദയം ഉണർന്ന അർജ്ജുനൻ അവളിൽ ആകൃഷ്ടനായി. അവളും അവനെ കണ്ടപ്പോൾ സ്വാഭാവികമായ സ്ത്രീഭാവത്തിൽ ഹൃദയം അവനിലേക്കു ആകർഷിതയായി; ലജ്ജാഭരിതമായ ചിരിയോടെയും കൺനോട്ടത്തോടെയും അവളുടെ ഹൃദയവും ദൃഷ്ടിയും അവനിൽ പതിപ്പിച്ചു. അർജ്ജുനൻ അവളെ നിരന്തരം ചിന്തിച്ചു, ആഗ്രഹത്തിൽ മനസ്സു അലഞ്ഞു, അമിതമായ മോഹത്തിൽ മനസ്സു ശാന്തിയില്ലാതെ പോയി. ഒരു വലിയ ഉത്സവദിനത്തിൽ, അവൾ രഥത്തിൽ കയറി കോട്ടയിലிருந்து പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, അർജ്ജുനൻ അവളുടെ മാതാപിതാക്കളുടെ അനുമതിയോടെയും കൃഷ്ണന്റെ സമ്മതത്തോടെയും അവളെ രഥത്തിൽ കയറ്റി കൊണ്ടുപോയി. രഥത്തിൽ നിന്നു നിന്നു അർജ്ജുനൻ തന്റെ വില്ലെടുക്കുകയും അവനെ തടഞ്ഞ ധീരന്മാരെ ദൂരത്തേക്ക് തല്ലിക്കളയുകയും, തന്റെ തന്നെ ജനങ്ങളെ സിംഹം മാൻകളെ പിരിച്ചിടുന്നതുപോലെ പിരിച്ചുവിടുകയും ചെയ്തു. ഇത് കേട്ട രാമൻ പൗർണമിയിലെ സമുദ്രം പോലെ ഉന്മാദത്തിൽ ആവേശപ്പെട്ടു; എന്നാൽ കൃഷ്ണൻ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം രാമന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ചു, അവനെ ശാന്തനാക്കി. ബലരാമൻ വിവാഹത്തിൽ സന്തോഷിച്ചു, ആനകൾ, രഥങ്ങൾ, കുതിരകൾ, ധനികരായ പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും അടങ്ങിയ ധാരാളം സമ്മാനങ്ങൾ അയച്ചു. ശുകമുനി തുടർന്നു പറഞ്ഞു: കൃഷ്ണഭക്തരിൽ വിശിഷ്ടനായ ശൃതദേവൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, ഏകഭക്തനായ, എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളിലും തൃപ്തനായ, സമാധാനനും ജ്ഞാനിയുമായ, വാസനകളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്നവനുമായവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ മിഥിലയിലെ വിദേഹവാസികളിൽ ഗൃഹസ്ഥനായി ജീവിച്ചു; യാദൃശ്ചികമായി ലഭിക്കുന്നതിൽ മാത്രം തൃപ്തനായി, കൃത്യങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു. ദിനംപ്രതി തീർത്ഥയാത്രയ്ക്കായി ലഭിക്കുന്നതിൽ മാത്രം തൃപ്തനായി, അതിനനുസരിച്ച് യാഗങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു. ആ ദേശത്തെ ഭരണാധികാരി ബഹുലാശ്വൻ എന്ന മൈഥിലൻ, വിനയശീലനും അച്യുതനു പ്രിയനുമായിരുന്നു. ഇരുവരിലും പ്രസന്നനായ കൃഷ്ണൻ, ദാരുകൻ കൊണ്ടുവന്ന രഥത്തിൽ കയറി, മഹർഷിമാരോടൊപ്പം വിദേഹദേശത്തേക്ക് യാത്രയായി. നാരദൻ, വാമദേവൻ, അത്രി, കൃഷ്ണൻ, രാമൻ, അസിതൻ, അരുണി, ഞാൻ (ശുകൻ), ബൃഹസ്പതി, കണ്വൻ, മൈത്രേയൻ, ച്യവനൻ തുടങ്ങിയവരും കൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഏതു സ്ഥലത്തേക്കു കൃഷ്ണൻ പോയാലും, നഗരവാസികളും ദേശവാസികളും അർപ്പണങ്ങളുമായി അദ്ദേഹത്തെ വരവേറ്റു, ഗ്രഹങ്ങളുമായി ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെ വരവേൽക്കുന്നതുപോലെയാണ്. ആനർത്ത, ധൻവ, കുറു, ജാങ്ഗല, കങ്ക, മത്സ്യ, പാഞ്ചാല, കുന്തി, മധു, കേകയ, കോശല, അർണ തുടങ്ങിയ ദേശങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾ കൃഷ്ണന്റെ കമലപങ്കജസദൃശമായ മുഖം, ദയാപൂർണ്ണമായ ചിരിയും സ്നേഹപൂർണ്ണമായ കണുകളും കാണാൻ ആകാംക്ഷയോടെ നോക്കി. അവരുടെ കണ്മുകളിൽ അന്ധകാരം നീങ്ങിയപ്പോൾ, ലോകത്രയഗുരു കൃഷ്ണൻ അവർക്കു ഭയംകൂടാതെ തന്റെ ദർശനം അനുവദിച്ചു. ദേവതകളും മനുഷ്യരും പാടുന്ന സ്തുതികൾ ആകാശംപോലെ വെളുത്തതും ദുഃഖം നശിപ്പിക്കുന്നതുമായ ശബ്ദം മുഴക്കിയപ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ ക്രമേണ വിദേഹദേശത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. അച്യുതൻ എത്തിയെന്നു അറിഞ്ഞു, നഗരവാസികളും ദേശവാസികളും സന്തോഷത്തോടെ കയ്യിൽ അർപ്പണങ്ങളുമായി അദ്ദേഹത്തെ സമീപിച്ചു. മഹാത്മാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, സന്തോഷത്തിൽ മുഖം വിരിഞ്ഞ അവർ, കൈകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചു; മുമ്പ് കേട്ടിരുന്ന മഹർഷിമാരെയും അങ്ങനെ ആദരിച്ചു. ലോകഗുരു തങ്ങൾക്കു അനുഗ്രഹം നൽകാനാണ് വന്നതെന്ന് കരുതി, മിഥിലാരാജാവും ശൃതദേവനും കൃഷ്ണന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു. ഇരുവരും കൈകൂപ്പി ദാശാർഹനായ കൃഷ്ണനെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഒരേ സമയം തങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ അതിഥിയായി ക്ഷണിച്ചു. ഇരുവർക്കും സന്തോഷം നൽകാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, കൃഷ്ണൻ അവരവരുടെ മനസ്സ് മനസ്സിലാക്കി, ഒരാളും അറിയാതെ ഇരുവരുടെയും വീടുകളിൽ പ്രവേശിച്ചു.