ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

യുധിഷ്ഠിരനോടു സമർപ്പിതമായിരുന്ന എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും, ശ്രീയുടെ ആലയംപോലുള്ള കൃഷ്ണന്റെ അതുല്യമായ ഭാവം ഭാര്യകളോടൊപ്പം കണ്ടപ്പോൾ അത്ഭുതപ്പെട്ടു. പിന്നീട്, രാമനും കൃഷ്ണനും അവരെ യഥായോഗ്യം ആദരിച്ചപ്പോൾ, അവരും സന്തോഷത്തോടെ കൃഷ്ണഭക്തരായ വൃഷ്ണികളെ സ്തുതിച്ചു. അപ്പോൾ അവർ പറഞ്ഞു: "ഭോജരാജാവേ, നിങ്ങൾ മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ഭാഗ്യവാനാണ്. യോഗിമാർക്കു പോലും ദുർലഭനായ കൃഷ്ണനെ നിങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും കാണുന്നു." "വേദങ്ങൾ സ്തുതിക്കുന്ന ഈശ്വരന്റെ മഹത്വം ശുദ്ധമാണ്; അവന്റെ പാദതീർഥം, വാക്കുകൾ, ഉപദേശങ്ങൾ എല്ലാം വിശുദ്ധമാക്കുന്നു. കാലത്തിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ ഭാഗ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട ഭൂമിയും അവന്റെ പാദസ്പർശത്താൽ അനുഗ്രഹങ്ങളാൽ നിറയുന്നു." "അവനെ കാണുകയും, സ്പർശിക്കുകയും, അവന്റെ പാതയിൽ നടക്കുകയും, സംസാരിക്കുകയും, ഒരുമിച്ച് കിടക്കകളും ഇരിപ്പുകളും ഭക്ഷണവും ബന്ധങ്ങളുമെല്ലാം പങ്കിടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ—even naraka മാർഗ്ഗത്തിൽ വീടുകളിൽ താമസിച്ചാലും—സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന വിഷ്ണു തന്നെ നിങ്ങളുടെ കൂട്ടുകാരനായി എത്തി." ഇപ്പോൾ, ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: യദുക്കൾ കൃഷ്ണനെ നയിച്ച് എത്തിയതായി അറിഞ്ഞ നന്ദൻ, ഗോപരുകളും സമ്മാനങ്ങളുമായി അവരെ കാണാൻ ആസക്തനായി അവിടെ എത്തി. നന്ദനെ കണ്ടപ്പോൾ വൃഷ്ണികൾ അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു—അവരിൽ ജീവൻ തന്നെ തിരിച്ചെത്തിയതുപോലെ. ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും കണ്ടതിന്റെ ആനന്ദത്തിൽ അവർ ഒരുമിച്ച് ചേർന്ന് കെട്ടിപ്പിടിച്ചു. വസുദേവൻ, സ്നേഹത്തോടെ നന്ദനെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചപ്പോൾ, കംസനാൽ അനുഭവിച്ച കഷ്ടതകളും തന്റെ മകനെ ഗോകുലത്തിൽ ഏൽപ്പിച്ച സംഭവവും ഓർമ്മവന്നു. കൃഷ്ണനും രാമനും മാതാപിതാക്കളെ കെട്ടിപ്പിടിച്ച് നമസ്കരിച്ചു; എന്നാൽ, പ്രേമാശ്രു കൊണ്ടു വാക്കുകളൊന്നും പറയാനാവാതെ നിശ്ശബ്ദരായി നിന്നു. അനന്തരം, യശോദയും അവളുടെ ഭർത്താവും അവരെ തങ്ങളുടെ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുത്തി, ഇരുചെയ്യുംകൊണ്ട് കെട്ടിപ്പിടിച്ചു; അപ്പോൾ അവർ മക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും മറന്നുപോയി. രോഹിണിയും ദേവകിയും വ്രജരാജ്ഞിയായ യശോദയെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു; അവളുടെ സൗഹൃദം ഓർമ്മപ്പെടുത്തി, കണ്ണുനീർ കൊണ്ട് ശബ്ദം മങ്ങിച്ചൊരുക്കി അവർ പറഞ്ഞു: "വ്രജരാജ്ഞിയേ, നിങ്ങളുടെ അചഞ്ചലമായ സൗഹൃദം ആരും മറക്കുമോ? ഇന്ദ്രപദവും ഉപേക്ഷിച്ചാലും അതിന് പ്രതിഫലം നൽകാൻ ഈ ലോകത്ത് കഴിയില്ല." "ഞാൻ കണ്ടത് ഇത്രയേ: നിങ്ങളുടെ മാതാപിതാക്കൾ നിങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചു, പോഷിച്ചു, സന്തോഷിപ്പിച്ചു—അവർ കർത്തവ്യം നിർവ്വഹിച്ചു. കണ്പൊക്കുകൾ കണ്ണിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ, സദാചാരികൾക്ക് ഭയമില്ല; സ്വർഗ്ഗം പോലും അവരുടെ ലക്ഷ്യമല്ല." ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഗോപികൾ, ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് പ്രിയനായ കൃഷ്ണനെ കണ്ടപ്പോൾ, കണ്ണ് മിനുക്കുന്ന കണ്പൊക്കുകളെ അവർ ശപിച്ചു. കണ്ണുകൾകൊണ്ട് അവനെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു, ഹൃദയത്തിൽ അവനെ ആഴമായി ഉൾക്കൊണ്ടു; അങ്ങനെ, എപ്പോഴും അവനോടൊപ്പം ചേരുന്നവർക്കും ദുർലഭമായ ഭക്തിയിൽ അവർ ലയിച്ചു. കൃഷ്ണൻ, അവരെ ഒറ്റയ്ക്കുള്ളപ്പോൾ സമീപിച്ചു, അവരെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചു, അവരോടു സുഖദുഃഖങ്ങൾ ചോദിച്ചു, പുഞ്ചിരിച്ചു പറഞ്ഞു: "നമ്മുടെ സൗഹൃദം ഓർമ്മയുണ്ടോ? നമ്മുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നിവർത്തിക്കാൻ, ശത്രുക്കളുടെ കൂട്ടം നശിപ്പിക്കാൻ, ദീർഘകാലം നമ്മൾ ദൂരെയായി പോയി. നിങ്ങൾക്ക് എങ്കിൽ മനസ്സിൽ വിരോധം തോന്നിയോ? അല്ലെങ്കിൽ, ഞങ്ങൾ കൃതജ്ഞതയില്ലാതിരുന്നെന്നു സംശയിച്ചോ? സകല ജന്തുക്കളെയും യോജിപ്പിക്കുകയും വേർതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ഈശ്വരനാണ്." "കാറ്റ് മേഘങ്ങൾ, പുല്ല്, പഞ്ചസാര, പൊടി എന്നിവ കൂട്ടുകയും പിരിച്ചുവിടുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലെ, സ്രഷ്ടാവ് സകല ജന്തുക്കളെയും കൂട്ടുകയും വേർതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എനിക്ക് ഭക്തി ലഭിക്കുന്നവർക്കു അമൃതത ലഭിക്കും. നിങ്ങൾക്ക് എനിക്ക് സ്നേഹം ഉണർന്നത് ഭാഗ്യപ്രദം; അതു എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നീക്കുന്നു." "ഞാൻ എല്ലായിടത്തും, എല്ലായിടത്തിലും, സകല ജന്തുക്കളുടെയും ആന്തര്യവും ബാഹ്യവും ആകുന്നു—ആകാശം, ജലം, ഭൂമി, വായു, വെളിച്ചം ഇങ്ങനെ ഭൗതികഭൂതങ്ങൾക്കു പോലെ. ഇങ്ങനെ, ജന്തുക്കൾ ജന്തുക്കളിൽ, ആത്മാവിലും പരമാത്മാവിലും നിലകൊള്ളുന്നു; അവരിൽ അക്ഷരത്തെയറിയുന്നവർ എന്നിൽ, അത്ഭവത്തിൽ, ഇരുവരെയും കാണുന്നു." ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ കൃഷ്ണൻ ആത്മജ്ഞാനം ഉപദേശിച്ചപ്പോൾ, ഗോപികൾ അവനെ ഓർമ്മിച്ചുകൊണ്ടു പ്രാണശക്തി ലയിപ്പിച്ചു, സ്വത്വബോധം അതിജീവിച്ചു. അവർ പറഞ്ഞു: "യോഗശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മഹാത്മാക്കൾ ഹൃദയത്തിൽ ധ്യാനിക്കുന്ന, ഭവസമുദ്രത്തിൽ നിന്നും രക്ഷിപ്പിക്കുന്ന കമലപാദനായ കൃഷ്ണൻ എപ്പോഴും ഞങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ പ്രസന്നനായിരിക്കട്ടെ—even though we remain in our homes." ഇങ്ങനെ, വൃഷ്ണികളും ഗോപരും കണ്ടുമുട്ടിയ അത്ഭുതമായ അദ്ധ്യായം സമാപിച്ചു. അടുത്തതായി, കൃഷ്ണൻ ഗോപികളെ അനുഗ്രഹിച്ച്, അധ്യാപകനും ആശ്രയവും ആയ പ്രഭു, യുദ്ധിഷ്ഠിരനും അവന്റെ വിശ്വസ്ത സുഹൃത്തുക്കളും വിശേഷിപ്പിച്ചു. ലോകനാഥനായ കൃഷ്ണൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, അവരൊക്കെ സന്തോഷത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു; അവന്റെ പാദങ്ങൾ കണ്ടതുകൊണ്ട് പാപങ്ങൾ എല്ലാം നശിച്ചു. "ഭഗവൻ്റെ കമലപാദങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അമൃതം, ചിലപ്പോൾ അവന്റെ വായിൽ നിന്നു ഒഴുകുന്നതു പോലും, ഞങ്ങൾ ചെവികൾകൊണ്ട് ആസ്വദിക്കുമ്പോൾ, ശരീരബന്ധവും മറവിയും മുറിച്ചെറിയാൻ മതിയാകും. അശുഭം എവിടെ നിന്നു വരും?" "നാം സ്വരൂപത്തിന്റെ മൂന്നു അവസ്ഥകളും ഉപേക്ഷിച്ചു, സർവ്വകാർമികശുദ്ധി നേടി, ആനന്ദവും അപ്രതിഹതമായ ജ്ഞാനവും കൈവരിച്ചു. യോഗത്താൽ, ശാസ്ത്രത്താൽ, സമയത്താൽ, മായാമയമായ നിങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ നമസ്കരിച്ചു, പരമഹംസപഥം പ്രാപിച്ചു." ശുകൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ, അന്ധകകുരു വംശത്തിലെ ഭാര്യമാർ ഒന്നിച്ചു കൂടി, മഹാപുരുഷശിരോമണിയായ കൃഷ്ണനെ സ്തുതിച്ചു. അവർ തമ്മിൽ കൂടിയപ്പോൾ, ഗൊവിന്ദന്റെ കഥകൾ പരസ്പരം പറഞ്ഞുപങ്കിട്ടു; ആ കഥകൾ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമാണ്. ശ്രീദ്രൗപദി പറഞ്ഞു: "വൈദർഭി, ഭദ്ര, ജാംബവതി, കൗശല, സത്യഭാമ, കാലിന്ദി, ശൈബ്യ, രോഹിണി, ലക്ഷ്മണേ—കൃഷ്ണഭാര്യമാരേ, ദൈവശക്തിയാൽ ലോകവ്യവഹാരങ്ങൾ അനുകരിച്ച് ഭഗവാൻ നിങ്ങളെ എങ്ങനെ വിവാഹം ചെയ്തു എന്നതിനെക്കുറിച്ച് പറയാമോ?" ശ്രീരുക്മിണി പറഞ്ഞു: "ധനുര്‍ധാരികളായ ധീരന്മാർ എന്നെ ചെദിരാജാവിന് അർപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, അവന്റെ പാദധൂളി സൈനികരുടെ തലയിൽ ചാർത്തിയ കൃഷ്ണൻ, സിംഹം ആടുകളെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് പിടിച്ചുപോലെ എന്നെ അകറ്റി കൊണ്ടുപോയി. ആ ശ്രീനിവാസന്റെ പാദങ്ങൾ എപ്പോഴും ഞാൻ സേവിക്കട്ടെ." ശ്രീസത്യഭാമ പറഞ്ഞു: "എന്റെ സഹപത്നി ശാപം ചൊരിഞ്ഞതിനെ നീക്കാൻ, ഭൂപതിയെ ജയിച്ച്, രത്നം കൊണ്ടുവന്ന്, എന്റെ അച്ഛനെയും മറ്റുള്ളവരെയും ഭയപ്പെടുത്തി—even though ഞാൻ മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യമെന്ന നിലയിൽ നൽകിയിരുന്നുവെങ്കിലും—അവൻ എന്നെ സ്വന്തമാക്കി." ശ്രീജാംബവതി പറഞ്ഞു: "ദേഹസൃഷ്ടാവും എന്റെ ഭർത്താവും destined ആയവനെന്നു തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, സീതാപതിയായ കൃഷ്ണൻ എന്റെ അച്ഛനോടൊപ്പം ഇരുപത്തൊന്ന് ദിവസം യുദ്ധം ചെയ്തു. അവൻ പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അച്ഛൻ എന്നെ അവനു നൽകി; രത്നം കൈവശം വെച്ച് അവന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ചുപിടിച്ച് ഞാൻ അവന്റെ ദാസിയായി." ശ്രീകാലിന്ദി പറഞ്ഞു: "അവന്റെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ഞാൻ തപസ്സു ചെയ്തപ്പോൾ, സ്നേഹത്തോടെ അവൻ എന്ന സമീപിച്ചു, കൈ പിടിച്ചു; അങ്ങനെ ഞാൻ അവന്റെ വീട്ടിൽ പണിയാളിയായി." ശ്രീമിത്രവിന്ദ പറഞ്ഞു: "എന്റെ സ്വയംവരത്തിൽ എത്തിയ കൃഷ്ണൻ രാജാക്കന്മാരെ ജയിച്ച്, ആന ഒരു പെണ്ണിനെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് പിടിച്ചുപോലെ എന്നെ കൊണ്ടുപോയി. സഹോദരന്മാരെ അകറ്റി, ഭാഗ്യത്തിന്റെ ആലയമായ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് എന്നെ കൊണ്ടുപോയി. അവന്റെ പാദസേവനത്തിന് എനിക്കവകാശം ലഭിക്കട്ടെ." ശ്രീസത്യ പറഞ്ഞു: "എന്റെ അച്ഛൻ, രാജാക്കന്മാരുടെ വീര്യവും ധൈര്യവും പരീക്ഷിക്കാൻ, ഏഴു ഭയങ്കരമായ കൂർത്ത കൊമ്പുള്ള കാളകളെ ഒരുക്കി. വീര്യത്തിന്റെ അഭിമാനം തകർക്കുന്ന കൃഷ്ണൻ, അവയെ കുട്ടികൾ കാളക്കുട്ടികളെ കെട്ടുന്നപോലെ എളുപ്പത്തിൽ കീഴടക്കി കെട്ടി. അങ്ങനെ, വീര്യത്തിന് പ്രതിഫലമായി, ദാസിമാരോടും സൈന്യത്തോടും കൂടി എന്നെ അവൻ നേടി; അവന്റെ ദാസിയായി ഞാൻ മാറട്ടെ." ശ്രീഭദ്ര പറഞ്ഞു: "എന്റെ അച്ഛൻ, എന്റെ അമ്മാവനെ ക്ഷണിച്ച്, കൃഷ്ണനു എന്നെ അർപ്പിച്ചു; അവന്റെ മനസ്സും എന്റെ മേലായിരുന്നു. സൈന്യത്തോടും കൂട്ടുകാരോടും കൂടി എന്നെ അവനു നൽകി. അവന്റെ പാദസ്പർശം എല്ലാ ജന്മങ്ങളിലും എനിക്കുണ്ടാകട്ടെ; അതിലൂടെ കർമചക്രത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ പരമോന്നതം പ്രാപിക്കും." ഇങ്ങനെ, വൃഷ്ണികളും ഗോപരും, കൃഷ്ണനും, പാണ്ഡവരും തമ്മിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ആ മഹാസംഗമം, പരസ്പരസ്നേഹവും അനുസ്മരണവും, പരമഭക്തിയും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു.