ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിലെ ഈ മഹത്തായ കഥയിൽ, യജ്ഞേശ്വരനായ ഹരിചന്ദ്രൻ, ദേവതകളിൽ ദേവനായ ഭഗവാൻ, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ താന്റെ ഉത്ഭവം എന്നപോലെയാണ് കണക്കാക്കുന്നത്; അവരെക്കാൾ ഉന്നതം ഒന്നുമില്ല. അങ്ങനെയാണ് ഭഗവാന്റെ പ്രിയസുഹൃത്ത് ആയ ബ്രാഹ്മണൻ, അജയനായ ഭഗവാനെ തൻ്റെ സേവകരാൽ പരാജയപ്പെടുന്നതു കണ്ടു, മനസ്സിൽ ഭഗവാനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്, ഉടൻ തന്നെ സദ്ഗതിയായ ഭഗവാന്റെ ലോകത്തെ പ്രാപിച്ചു. ബ്രാഹ്മണഭക്തനായ ഈ ദേവന്റെ കഥ കേൾക്കുന്നവർക്കു ഭഗവാന്റെ ഭക്തി ലഭിച്ചാൽ, അവർ കർമബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരാവുന്നു. ഇവിടെ, പ്രിതുഹിന്റെ കോപത്തിന്റെ കഥയുമായി പത്താമത്തെ സ്കന്ധത്തിന്റെ എൺപത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. ശ്രീശുകമുനി തുടർന്നു പറയുന്നു: ഒരിക്കൽ, രാമനും കൃഷ്ണനും ദ്വാരകയിൽ വസിച്ചിരിക്കെ, ഒരു മഹാ സൂര്യഗ്രഹണം സംഭവിച്ചു—ഒരു കല്പാന്ത്യത്തിൽ സംഭവിക്കുന്നതുപോലെ. ആ മഹാഘട്ടം അറിയുന്ന ജനങ്ങൾ എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ളവർ, ശുഭം നേടുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, സമന്തപഞ്ചക എന്ന സ്ഥാനത്തേക്ക് ഒത്തുചേർന്നു. അസ്ത്രവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള രാമഭദ്രൻ ഭൂമിയിൽ ക്ഷത്രിയരില്ലാത്തവണ്ണം ചെയ്തു; രാജാക്കന്മാരുടെ രക്തം ഒഴുകി വലിയ തടാകങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി. അങ്ങോട്ട് ജനങ്ങളെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, ഭഗവാൻ രാമൻ, സ്വയം കർമത്തിൽ അകപ്പെട്ടവനല്ലെങ്കിലും, പാപം നീക്കുവാൻ മറ്റുള്ളവർ ചെയ്യുന്നതുപോലെ യജ്ഞം നടത്തി. ആ മഹാതീർത്ഥയാത്രയിൽ ഭാരതവർഗ്ഗത്തിലെ ജനങ്ങളും, വൃഷ്ണികൾ, അക്രൂരൻ, വസുദേവൻ, അഹുകൻ തുടങ്ങിയവരും എത്തിയിരുന്നു. ഗദ, പ്രദ്യുമ്ന, സാംബ, സുചന്ദ്ര, ശുക, സാരണ എന്നിവർ അടങ്ങുന്ന ഭാരതവംശജരും, സ്വപാപം പരിഹരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ആ ക్షേത്രത്തിലേക്ക് പോയി. അനിരുദ്ധനും കൃതവർമ്മയുമൊക്കെ അവിടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ഉണ്ടായിരുന്നു; ദിവ്യചിഹ്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച രഥങ്ങളിലും വേഗമുള്ള കുതിരകളിലുമായിരുന്നു അവർ. മേഘങ്ങൾ പോലെ ഗർജ്ജിക്കുന്ന ആനകളും, വിദ്യാധരന്മാരും ദേവതകളും കൂട്ടത്തോടെ, പൊന്നാലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച്, അതീവ ഭാസുരരായി യാത്ര ചെയ്തു. ദിവ്യമായ മാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും കാവചങ്ങളും ധരിച്ച്, ഭാര്യമാരോടൊപ്പം, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരെപ്പോലെ അവർ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവിടെ, സ്നാനം കഴിച്ച്, ഭഗ്യശാലികൾ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ചു, മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ. അവർ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് പശുക്കളും, വസ്ത്രങ്ങളും പൂമാലകളും പൊന്നും ദാനം ചെയ്തു; പിന്നെ രാമഭദ്രന്റെ തടാകങ്ങളിൽ നിർദേശിച്ച ശുദ്ധാചാരപ്രകാരം വീണ്ടും കുളിച്ചു. "കൃഷ്ണഭക്തി നേടട്ടെ" എന്നു പറഞ്ഞ്, തങ്ങളുടെ അന്നം ബ്രാഹ്മണപ്രവരന്മാർക്ക് സമർപ്പിച്ചു; അനുമതി നേടി, കൃഷ്ണഭക്തരായ വൃഷ്ണികൾ സ്വയം ഭക്ഷണം കഴിച്ചു. ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം, ഇഷ്ടപ്രകാരം തണുത്ത നിഴലുള്ള വൃക്ഷങ്ങൾക്കീഴിൽ ഇരുന്നു; അവിടെ വന്നിരുന്ന രാജാക്കന്മാരെയും, സുഹൃത്തുക്കളെയും ബന്ധുക്കളെയും കണ്ടു. മത്സ്യ, ശീന, കൗശല്യ, വിദർഭ, കുറു, ശ്രിഞ്ചയ, കാംബോജ, കൈകേയ, മദ്ര, കുന്തി, അനർത്ത, കേരള എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലെ രാജാക്കന്മാരെയും അവർ കണ്ടു. അതിനുപുറമേ, നൂറുകണക്കിന് കൂട്ടാളികളും എതിരാളികളും, നന്ദനും മറ്റു ഗോപ്രഭുക്കളും, ദീർഘകാലം കാത്തിരുന്നതായിരുന്ന ഗോപികളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇവരൊക്കെ ഒരുമിച്ച് കണ്ടപ്പോൾ, പരസ്പരം കാണുന്നതിന്റെ അതിയായ സന്തോഷത്തിൽ, അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളും മുഖങ്ങളും കമലപുഷ്പം പോലെ വിരിഞ്ഞു; പരസ്പരം അങ്ങേയറ്റം ആലിംഗനം ചെയ്തു, കണ്ണുനിറയെ കണ്ണുനീർ ചൊരിഞ്ഞു, രോമാഞ്ചം കൊണ്ടു, കണ്ഠം മുടങ്ങി, ആനന്ദം അനുഭവിച്ചു. സ്ത്രീകൾ പരസ്പരം കാണുമ്പോൾ, ഹൃദയത്തിൽ നിന്നുള്ള സ്നേഹത്തോടെ, ശുദ്ധമായ ചിരിയോടെ, പരസ്പരം ആലിംഗനം ചെയ്തു; കുങ്കുമം പൂശിയ വക്ഷസ്സുകൾ ചേർത്ത്, കൈകളാൽ ചേർന്ന്, സ്നേഹാശ്രു നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ. പിന്നീട്, മൂപ്പന്മാർക്ക് വന്ദനം ചെയ്ത്, ഇളയവരിൽ നിന്ന് ആശംസകൾ സ്വീകരിച്ച്, പരസ്പരം സുഖദു:ഖങ്ങൾ ചോദിച്ചു, കൃഷ്ണനെക്കുറിച്ചുള്ള സംഭാഷണങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടു. പൃഥ, തന്റെ സഹോദരന്മാരെയും സഹോദരിമാരെയും അവരുടെ പുത്രന്മാരെയും മാതാപിതാക്കളെയും, സഹോദരന്മാരുടെ ഭാര്യമാരെയും, മുഖുന്ദനെയും കണ്ടപ്പോൾ, സംഭാഷണത്തിലൂടെ ദു:ഖം വിട്ടു. കുന്തി പറഞ്ഞു: "പ്രിയ സഹോദരന്മാരേ, ഞാൻ ഭാഗ്യശാലിയായിട്ടില്ലെന്ന് കരുതുന്നു; കാരണം, ദു:ഖസമയങ്ങളിൽ നിങ്ങൾ എന്റെ സ്ഥിതി ഓർക്കുന്നില്ലല്ലോ." സൗഹൃദം, ബന്ധു, പുത്രൻ, സഹോദരൻ, അച്ഛൻ-അമ്മ, ഇവരും ദൈവം വിരിഞ്ഞാൽ, സ്വന്തം ബന്ധങ്ങളെ പോലും മറക്കുന്നു. വസുദേവൻ പറഞ്ഞു: "അമ്മേ, ദൈവത്തിന്റെ കൈകളിൽ കളിപ്പാട്ടങ്ങളായിരിക്കുന്ന ഈ പുരുഷന്മാരോട് ദു:ഖം കാണിക്കേണ്ട; ലോകം മുഴുവൻ ഭഗവാന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലാണ്, അവൻ തന്നെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുകയും നിർബന്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു." "കംസന്റെ പീഡനത്തിൽ ഞങ്ങൾ എല്ലാം ദിശകളിലായി പിരിഞ്ഞു പോയിരുന്നു; പക്ഷേ, ഭാഗ്യത്താൽ വീണ്ടും നമ്മളെല്ലാവർക്കും ചേർന്നിരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു." ശ്രീശുക പറഞ്ഞു: വസുദേവനും ഉഗ്രസേനനും യദുക്കൾക്കും രാജാക്കന്മാർ ആദരവ് നൽകി; അച്യുതനെ കണ്ടതിൽ അവർക്കു പരമാനന്ദവും തൃപ്തിയും ലഭിച്ചു. ഭീഷ്മൻ, ദ്രോണൻ, അംബികയുടെ പുത്രൻ, ഗാന്ധാരിയും പുത്രന്മാരും, പാണ്ഡവരും അവരുടെ ഭാര്യമാരും, കുന്തിയും, സഞ്ജയനും, വിദ്യുരനും, കൃപാചാര്യനും—കുന്തിഭോജൻ, വിരാടൻ, ഭീഷ്മകൻ, മഹാനായ നാഗ്നജിത്, പുരുജിത്, ദ്രുപദൻ, ശല്യ, ധൃഷ്ടകേതു, കാശിരാജാവ്, ദമഘോഷൻ, വിശാലാക്ഷൻ, മിഥിലാരാജാവ്, മദ്ര-കൈകേയരാജാക്കന്മാർ, യുദ്ധാമന്യു, സുഷർമ, ബാഹ്ലികപുത്രന്മാർ തുടങ്ങിയവരും—യുധിഷ്ഠിരനോടു ഭക്തിയുള്ള എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും, ശ്രീയുടെ ആലയംപോലുള്ള ശൗരിയുടെ മഹിമയുള്ള രൂപം, ഭാര്യകളോടുകൂടി, കണ്ടപ്പോൾ അത്ഭുതപ്പെട്ടു. രാമനും കൃഷ്ണനും യഥാവിധി ആദരം നൽകിയപ്പോൾ, അവർ സന്തോഷത്തോടെ വൃഷ്ണികളെ, കൃഷ്ണഭക്തരെ, പ്രശംസിച്ചു: "ഭോജരാജാവേ, നിങ്ങൾ മനുഷ്യരിൽ ഭാഗ്യശാലികളാണ്; യോഗികൾക്കു പോലും ദുർലഭനായ കൃഷ്ണനെ നിങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും കാണുന്നു. വേദങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നവൻ, പവിത്രമായ യശസ്, പാദതീർത്ഥം, വചനങ്ങൾ, ഉപദേശങ്ങൾ—allം വിശുദ്ധമാക്കുന്നു; കാലം ഭാഗ്യം കവർന്നുവെങ്കിലും, ഭഗവാന്റെ പാദസ്പർശംകൊണ്ട് ഭൂമി അനുഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു." "അവനെ കാണുക, തൊടുക, പാദാനുഗമനം ചെയ്യുക, സംസാരിക്കുക, ഒരുമിച്ച് കിടക്കുക, ഇരിക്കുക, ഭക്ഷിക്കുക, ബന്ധു ബന്ധം—ഇങ്ങനെ, വീട്ടിൽ വസിക്കുന്നവർ പോലും വിഷ്ണുവിനെ, സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും ദാനിക്കുന്നവനെ, സഖാവായി കണ്ടെത്തുന്നു." ശ്രീശുക പറഞ്ഞു: യദുക്കൾ, കൃഷ്ണനെ നായകനാക്കി എത്തിയതായി അറിഞ്ഞ നന്ദൻ, ഗോപ്രജാരുമായി അവിടെ എത്തി, യോഗ്യമായ ഉപഹാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു. അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, വൃഷ്ണികൾക്ക് ജീവൻ തന്നെ ശരീരത്തിൽ തിരിച്ചെത്തിയപോലെയായി; ദീർഘകാലം കാത്തിരുന്ന്, അവർ അവനെ ഊടിച്ചേർന്നു. വസുദേവൻ, നന്ദനെ സ്നേഹത്തോടെ ആലിംഗനം ചെയ്തു, കംസനാൽ അനുഭവിച്ച ദു:ഖവും ഗോകുലത്തിൽ മകനെ ഏൽപ്പിച്ചതും ഓർത്തു. കൃഷ്ണനും രാമനും, മാതാപിതാക്കളെ ആലിംഗനം ചെയ്തു, പ്രണാമം ചെയ്തുവെങ്കിലും, സ്നേഹാശ്രു കൊണ്ടു വാക്കുകളൊന്നും പറയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. അവരെ സ്വസ്ഥാനത്ത് ഇരുത്തി, ഇരുവശത്തും പിടിച്ച് ആലിംഗനം ചെയ്തു, യശോദയും അവളുടെ ഭർത്താവും, പുത്രന്മാരെ വീണ്ടും കണ്ട സന്തോഷത്തിൽ, എല്ലാ ദു:ഖവും വിട്ടുകളഞ്ഞു.