ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

മുകുന്ദൻ ദൃഷദ്വതി, ശരസ്വതി എന്നീ നദികൾ കടന്ന്, പാഞ്ചാല ദേശവും പിന്നീട് മത്സ്യ ദേശവും പിന്നിടുകയും, അവസാനം ശക്രപ്രസ്ഥത്തേക്ക് എത്തുകയും ചെയ്തു. കൃഷ്ണൻ എത്തിയെന്ന വാർത്ത അറിഞ്ഞ രാജാവ്, എല്ലാവർക്കും പ്രിയനും പൊതുവെ കാണാൻ ദുഷ്‌കരനുമായിരുന്നയാൾ, തന്റെ ഗുരുക്കന്മാരോടൊപ്പം, സുഹൃത്തുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ആനന്ദത്തോടെ പുറത്തേക്ക് വന്നു. ഗായകരുടെയും വാദ്യങ്ങളുടെയും ശബ്ദത്തോടൊപ്പം, ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഉയർത്തിയ മഹത്വമുള്ള ഘോഷത്തോടും കൂടെ, രാജാവ് ഹൃഷീകേശനെ കാണാൻ, ജീവശ്വാസം പ്രാണശ്വാസത്തെ സമീപിക്കുന്നതുപോലെ, ഭക്തിയോടെ സമീപിച്ചു. കൃഷ്ണനെ കണ്ടപ്പോൾ, പാണ്ഡവൻ ആയ രാജാവിന്റെ ഹൃദയം സ്നേഹത്തിൽ മുങ്ങി, ദീർഘകാലം കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത പ്രിയ സുഹൃത്ത് ആയ കൃഷ്ണനെ വീണ്ടും വീണ്ടും അങ്ങേയറ്റം ആലിംഗനം ചെയ്തു. മുകുന്ദന്റെ, ലക്ഷ്മിയുടെ ശുദ്ധമായ വാസസ്ഥലമായ ശരീരം, രാജാവ് ഇരുചെവികളാൽ ആലിംഗനം ചെയ്തപ്പോൾ, എല്ലാ ദുർഭാഗ്യങ്ങളും മാറി, പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചു; കണ്ണുകൾ കണ്ണീരിൽ നിറഞ്ഞു, ശരീരത്തിൽ രോമാഞ്ചം പടർന്നു, ലോകത്തിലെ എല്ലാ വ്യഗ്രതകളും മറന്നു. ഭീമനും അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ അമ്മാവന്റെ മകനായ കൃഷ്ണനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു; സഹോദരന്മാരായ ഇരട്ടന്മാരും, മുകുടധാരിയായ യുദിഷ്ഠിരനും, ഹൃദയം നിറഞ്ഞു അച്യുതനെ ചേർത്ത് പിടിച്ചു, അവരുടെ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് കണ്ണീർ ഒഴുകി. അർജ്ജുനൻ ആലിംഗനം ചെയ്തപ്പോൾ, ഇരട്ടന്മാർ അഭിവാദ്യം ചെയ്തപ്പോൾ, കൃഷ്ണൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും മുതിർന്നവരെയും യഥായോഗ്യം വന്ദിച്ചു. കൃഷ്ണൻ അഭിമാനമുള്ള കുരുക്കളെയും, ശ്രിഞ്ചയന്മാരെയും, കൈകേയന്മാരെയും, രഥികന്മാരെയും, ഗായകരെയും, ഗന്ധർവന്മാരെയും, ഉപദേശകരെയും ആദരിച്ചു. മൃദംഗം, ശംഖം, നഗര, വീണ, വംശി, ഗോമുഖം തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങുമ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണന്മാർ കമലനയനനായ കൃഷ്ണനെ പുകഴ്ത്തി, നൃത്തം ചെയ്തു, പാടുകയും ചെയ്തു. ഇങ്ങനെ സുഹൃത്തുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, പ്രശസ്തന്മാരിൽ രത്നംപോലെയുള്ള, എല്ലാവരാലും പുകഴ്ത്തപ്പെട്ട ഭഗവാൻ അലങ്കൃതമായ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. ആ വഴി, ഗജങ്ങളാൽ തളിച്ച സുഗന്ധജലത്തിൽ നനഞ്ഞു; വർണ്ണവ്യത്യാസമുള്ള പതാകകളും, പൊൻ കവാടങ്ങളും, പൂർണ്ണകുംഭങ്ങളും അലങ്കരിച്ചിരുന്നു; പുതുവസ്ത്രവും ആഭരണവും പുഷ്പമാലകളും ധരിച്ച പ്രകാശമേറിയ പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും നഗരത്തെ സുഗന്ധവുമാക്കി, അതിനെ അതിമനോഹരമാക്കി. അവൻ രാജധാനി കണ്ടു; വീടുകളുടെ പ്രവേശനങ്ങൾ പ്രകാശമുള്ള വിളക്കുകളും നിവേദ്യങ്ങളും കൊണ്ട് ഭംഗിയായി, പതാകകൾ കാറ്റിൽ പാറി, പൊൻകുംഭങ്ങൾ മേൽക്കൂരയിൽ, വലിയ വെള്ളി ശിഖരങ്ങൾ പ്രകാശിച്ചു. മനുഷ്യരുടെ കണ്ണുകൾക്ക് തണൽപകരുന്നവൻ എത്തിയെന്നു അറിഞ്ഞ യുവതികൾ, ആവേശത്തിൽ കേശം ചിതറിച്ചു, വസ്ത്രം അഴിച്ചു, വീട്ടിലെ ജോലി, ഭർത്താക്കളെ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, രാജമാർഗത്തിലൂടെ രാജാവിനെ കാണാൻ പുറപ്പെട്ടു. ആ സ്ഥലത്ത്, ആനകൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ, പദാതികൾ എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നതിനാൽ, സ്ത്രീകൾ വീടുകളിൽ നിന്ന് കൃഷ്ണനെയും അവന്റെ ഭാര്യമാരെയും കണ്ടപ്പോൾ, പുഷ്പങ്ങൾ വിതറി, മനസ്സിൽ അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ഹരുഷത്തോടെ ഹാസ്യപൂർവ്വം കാഴ്ച നൽകി. അവർ മുകുന്ദന്റെ ഭാര്യമാരെ വഴിയിൽ കണ്ടപ്പോൾ പരസ്പരം പറഞ്ഞു: “ചന്ദ്രനോടൊപ്പം നക്ഷത്രങ്ങൾ പോലെ, ഇവർക്കെന്താണ് കുറവ്? പുരുഷോത്തമനായ കൃഷ്ണൻ തന്റെ കണ്ണുകളും, മഹത്വമുള്ള പുഞ്ചിരിയും, കാഴ്ചകളുമൊക്കെയും കൊണ്ട് സന്തോഷോത്സവം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.” അവിടെ, നഗരവാസികൾ മംഗളസാമഗ്രികൾ കരുതി സമീപിച്ചു; അവരിൽ മുൻപന്തിയിലുള്ളവർ, പാപരഹിതരായി, യഥാക്രമം കൃഷ്ണനു അർച്ചന നടത്തി. ആന്തരികാന്തപുരത്തിലെ സ്ത്രീകൾ, സ്നേഹവും ഭക്തിയും നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ, സന്തോഷത്തോടെ മുകുന്ദനെ സ്വീകരിച്ചു; അവൻ രാജമഹലിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. പ്രിത, തന്റെ സഹോദരന്റെ മകനെയും, ലോകത്രയേശ്വരനെയും കണ്ടപ്പോൾ, ഹൃദയം സ്നേഹത്തിൽ നിറഞ്ഞു, കിടക്കയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ്, മരുമക്കളോടൊപ്പം കൃഷ്ണനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു. ഗോവിന്ദനെ, ദേവന്മാരുടെ അധിപതിയെ, ആദരപൂർവ്വം വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന രാജാവ്, അത്യന്തം സന്തോഷത്തിൽ മുങ്ങി, പൂജയിൽ എന്താണ് ബാക്കി എന്നതും തിരിച്ചറിയാനാവാതെ നിന്നു. കൃഷ്ണൻ തന്റെ പിതൃസഹോദരിയെയും, മാതൃസഹോദരിയെയും, ഗുരുക്കന്മാരെയും അഭിവാദ്യം ചെയ്തു; പിന്നെ കൃഷ്ണനും അവന്റെ സഹോദരിയും കൃഷ്ണനെ വന്ദിച്ചു. അമ്മായിയമ്മയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, കൃഷ്ണിയും മറ്റു ഭാര്യമാരും രുക്മിണി, സത്യ, ഭദ്ര, ജാംബവതി എന്നിവരെ ആദരിച്ചു. കാളിന്ദി, മിത്രവിന്ദാ, ശൈബ്യ, നാഗ്നജിതി, മറ്റ് ഗുണവതികളായ ഭാര്യമാരെയും വസ്ത്രം, പുഷ്പമാല, ആഭരണം തുടങ്ങിയവ നൽകി ആദരിച്ചു. രാജാവ് യുദിഷ്ഠിരൻ ജനാർദ്ദനനും അവന്റെ സൈന്യവും അനുയായികളും ഭാര്യമാരുമൊപ്പമെത്തിയതിൽ ആവർത്തിച്ച് ആവർത്തിച്ച് അതിഥിസത്കാരം നടത്തി. അർജ്ജുനനോടൊപ്പം ഖാണ്ഡവവനം അഗ്നിക്ക് തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, മായയെ മോചിപ്പിച്ച്, അവനാൽ ദിവ്യമായ സഭാമന്ദപം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. കൃഷ്ണൻ രാജാവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുവാൻ, പല മാസങ്ങളോളം അവിടെ തങ്ങിയിരുന്നു; അർജ്ജുനനോടൊപ്പം രഥത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച്, വീരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് നഗരം ചുറ്റി. ഇങ്ങനെ, പ്രശസ്തമായ ഭഗവത്പുരാണത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ രണ്ടാം ഭാഗത്തിൽ, ‘കൃഷ്ണന്റെ ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥയിലേക്കുള്ള യാത്ര’ എന്ന അദ്ധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. ശുകൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ, മഹാസഭയിൽ, സപ്തർഷിമാരും ബ്രാഹ്മണന്മാരും ക്ഷത്രിയന്മാരും വൈശ്യന്മാരും സഹോദരന്മാരും ചുറ്റി ഇരിക്കുമ്പോൾ, യുദിഷ്ഠിരൻ അദ്ധ്യക്ഷനായി ഇരുന്നു. ഗുരുക്കന്മാരും വംശത്തിലെ മുതിർന്നവരും ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്തുക്കളും കേൾക്കുമ്പോൾ, അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “ഹേ ഗോവിന്ദ, രാജസൂയയാഗം നടത്തി, നിന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടു ഞാൻ ഈ ലോകത്തെ ആരാധിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദയവായി ഇതിന് ക്രമീകരണം ചെയ്യണം.” കൃഷ്ണനേ, നിന്റെ പാദസേവനത്തിൽ സദാ നടക്കുകയും, നിന്നിൽ ധ്യാനിക്കുകയും, പാടുകയും, ദോഷങ്ങൾ ദൂരീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ശുദ്ധന്മാർ, ലോകബന്ധനം വിട്ട് മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു; അവർക്ക് അനുഗ്രഹങ്ങൾ വേണമെങ്കിൽ, അതു നിനക്കല്ലാതെ മറ്റാരാലും നൽകാൻ കഴിയില്ല. “ദേവാദിദേവനേ, നിന്റെ പാദസേവനഫലം ഈ ലോകം കാണട്ടെ. നിന്നെ ആരാധിക്കുന്നവരും, അല്ലാത്തവരും, ഇരുവരെയും ഉൾപ്പെടുത്തി, കുരുക്കളുടെയും ശ്രിഞ്ചയന്മാരുടെയും യഥാർത്ഥ സ്ഥാനം വെളിപ്പെടുത്തണം.” “നീ സകലരുടെയും ആത്മാവാണ്; സ്വ-പര ഭാവം ഇല്ലാത്തവൻ; സ്വാനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നവൻ; കൽപ്പവൃക്ഷംപോലെ, സേവനാനുസൃതമായി അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവൻ.” ഭഗവാൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു: “രാജാവേ, ശത്രുനാശകനേ, നിന്റെ നിർണ്ണയം ഉത്തമമാണ്; ഇതിലൂടെ നിന്റെ കീർത്തി ലോകമാകെ പരക്കും. ഈ മഹായാഗം സപ്തർഷിമാർക്കും പിതാക്കന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും സുഹൃത്തുക്കൾക്കും—എനിക്കും, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ആഗ്രഹമാണ്. എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും കീഴടക്കി, ലോകം വശീകരിച്ച്, യാഗത്തിനാവശ്യമായ സാമഗ്രികൾ ശേഖരിച്ച് മഹായാഗം നടത്തുക. നിന്റെ സഹോദരന്മാർ ലോകപാലന്മാരുടെ അംശങ്ങളിൽ ജനിച്ചവരാണ്; ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള നിനക്ക് ഞാൻ കീഴടക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ആത്മനിയന്ത്രണമില്ലാത്തവർക്ക് ഞാൻ ജയിക്കാനാവില്ല. ഈ ലോകത്ത് ശക്തിയിലും, യശസ്സിലും, സമ്പത്തിലും, ഐശ്വര്യത്തിലും എനിക്കു തുല്യനോ അതിലധികനോ ആരുമില്ല; ദേവന്മാർക്കും ഇല്ല, ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാർക്ക് പറയാനാവില്ല.” ശുകൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവാൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മുഖം പുഷ്പിച്ച യുദിഷ്ഠിരൻ, വിഷ്ണുവിന്റെ ശക്തിയിൽ ദൃഢരായ സഹോദരന്മാരെ ദിക്കുകൾ ജയിക്കാൻ അയച്ചു. സഹദേവനെ ശ്രിഞ്ചയന്മാരോടൊപ്പം തെക്കോട്ട്, നകുലനെ പടിഞ്ഞാറോട്ട്, അർജ്ജുനനെ വടക്കോട്ട്, ഭീമനെ കിഴക്കോട്ട് മത്സ്യ, കൈകേയ, മദ്ര ദേശങ്ങളിലേക്കും അയച്ചു. അവർ ദിക്കുകളിലെ രാജാക്കന്മാരെ ജയിച്ച്, സമ്പത്തു സമൃദ്ധമായി അജാതശത്രുവിന് കൊണ്ടുവന്നു, യാഗം നടത്താനായി.