ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ശ്രീനാരായണൻ അങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “പ്രഭോ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ മായയെ പലതവണ കണ്ടിട്ടുണ്ട്, അതിജയിപ്പാൻ അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ അത്ഭുതമായ മായയെ. ഭവാൻ സൃഷ്ടിയുടെ ആധിപതിയായും മായയുടെ ഉടമയായും ലോകത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, ഭവാന്റെ മഹത്വം മരത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെയാണ്; അതുകൊണ്ട് എനിക്ക് ഒന്നും അത്ഭുതമാകുന്നില്ല. ഭവാന്റെ ഈ ലോകത്തിലെ പ്രവർത്തികൾ ആരാണ് പൂർണ്ണമായി അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്? ഭവാൻ സ്വമായയാൽ ഈ ലോകം സൃഷ്ടിക്കുകയും പുനഃലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ദൃശ്യമായത് ബോധത്തിന്റെ പ്രതിഫലനം മാത്രമാണ്. ഭവാനെ, സകലവ്യത്യാസങ്ങൾക്കും അതീതനായവനെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. സംസാരത്തിൽ അലഞ്ഞ് നടക്കുന്ന ആത്മാവിന് മോക്ഷം നൽകുന്നവനും, ശരീരദുഃഖം അറിയാത്തവനും, ലീലാവതാരങ്ങളാൽ സ്വന്തം കീർത്തി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവനും, അന്ധകാരം നീക്കുന്നവനുമായ ഭഗവാനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. എങ്കിലും, ബ്രഹ്മനേ, രാജാവായ നിങ്ങളുടെ ഭക്തൻ—നിങ്ങളുടെ പിതൃസഹോദരിയുടെ പുത്രൻ—ലോകത്തെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു പ്രവർത്തി ആചരിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതെന്തെന്ന് ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം. പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രൻ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്ഥാനം ആഗ്രഹിച്ച്, രാജസൂയയാഗം നടത്താൻ ഭഗവാനെ ആരാധിക്കും. ഭഗവാനെ, ഇതിൽ തൃപ്തനാകണമേ. ആ മഹായാഗത്തിൽ, ദേവതകളും മറ്റും പ്രശസ്തരായ രാജാക്കന്മാരും ഉത്സാഹത്തോടെ അങ്ങോട്ട് എത്തി ഭഗവാനെ ദർശിക്കും. ഭഗവാനെ, കേൾക്കുകയും പാടുകയും ധ്യാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരും, അതിനടുത്ത് വസിക്കുന്നവരും പോലും ശുദ്ധരാകും. പിന്നെ, ഭഗവാനെ ദർശിക്കുന്നവരും സ്പർശിക്കുന്നവരും എത്രമാത്രം ശുദ്ധരാകുമെന്നോ? ഭഗവാന്റെ പാദജലത്തിന്റെ മഹത്വം സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും അധോലോകത്തിലും പ്രസിദ്ധമാണ്. ആ ജലത്തിന് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ മന്ദാകിനി, അധോലോകത്ത് ഭോഗവതി, ഭൂമിയിൽ ഗംഗ എന്നിങ്ങനെയാണ് പേരുകൾ. ആ ജലം സർവ്വലോകങ്ങളെയും പാവനമാക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ പാദജലം ലോകങ്ങളെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ. ശുകമുനി പറഞ്ഞു: അപ്പോൾ, തന്റെ പക്ഷക്കാരെ വിജയത്തിനായി ഉത്സുകരാക്കിയ ശേഷം, കേശവൻ മധുരമായ വാക്കുകളോടെ, സ്നേഹത്തോടെ തന്റെ ഭൃത്യനായ ഉദ്ധവനോട് സംസാരിച്ചു. ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നീയാണു ഞങ്ങളുടെ ദൃഷ്ടിയും, സത്യസഹായിയും, ഉപദേശത്തിന്റെ അർത്ഥവും ലക്ഷ്യവും അറിയുന്നവനും. അതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ചെയ്യേണ്ടത് നീ പറയണം; ഞങ്ങൾ വിശ്വാസത്തോടെ അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കും. സ്വാമിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, എല്ലാം അറിയുന്നവനായ ഉദ്ധവൻ, വിനയപൂർവ്വം തലവാഴ്ത്തി ആജ്ഞ സ്വീകരിച്ച് ഉത്തരം പറഞ്ഞു. (ഇവിടെ പതിറ്റാണ്ടാം സ്കന്ധത്തിന്റെ 'ദിവ്യജ്ഞാനാന്വേഷണം' എന്ന എഴുപതാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.) ശുകമുനി പറഞ്ഞു: ദിവ്യമുനിയുടെ വചനങ്ങൾ കേട്ട ഉദ്ധവൻ, സഭയുടെയും കൃഷ്ണന്റെയും മനസ്സിലാക്കലോടെ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു. ഉദ്ധവൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവാനേ, മുനിയുടെ ഉപദേശം പോലെ, ഭവാൻ യാഗത്തിന് ഉപദേശകനായും, പിതൃസഹോദരനെ രക്ഷപ്പെടുത്തുന്നവനുമായും, ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവർക്കു ആശ്രയമായും പ്രവർത്തിക്കണം. പക്ഷങ്ങളിലെ ജയം നേടുന്ന ഭവാൻ രാജസൂയയാഗം നടത്തണം; അതിനാൽ ജരാസന്ധന്റെ പരാജയം രണ്ട് ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കും ഉപകാരപ്രദമാണ്. നമുക്കും ഇതിൽ വലിയ ലാഭമുണ്ടാകും, ഗോവിന്ദാ! തടവിൽ കഴിയുന്ന രാജാക്കന്മാരെ മോചിപ്പിച്ചാൽ ഭവാന്റെ കീർത്തി വർദ്ധിക്കും. ആ രാജാവിനെ ജയിക്കാനാവുന്നത് അത്യന്തം ദുഷ്കരമാണ്; പത്തായിരം ആനകളുടെ ശക്തിയുള്ളവൻ, ശക്തന്മാരിൽ ഭീമനെ ഒഴികെ മറ്റാരും അവനോട് തുല്യനല്ല. അവനെ ഒരുമിച്ച് വരുന്ന വലിയ സേനയാൽ അല്ല, ഏകയുദ്ധത്തിലൂടെ മാത്രമാണ് ജയിക്കാനാവുക. അവൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടു ഭക്തിയുള്ളവനാണ്, അവരുടെ അപേക്ഷ ഒരിക്കലും നിരസിക്കുന്നവനല്ല. വൃക്കോദരൻ ബ്രാഹ്മണവേഷത്തിൽ അവനോടു ഭിക്ഷ ചോദിക്കാൻ പോകട്ടെ; ഭവാൻ സാന്നിധ്യത്തിൽ അവൻ ഏകയുദ്ധത്തിൽ ജരാസന്ധനെ സംഹരിക്കുമെന്നതിൽ സംശയമില്ല. ഭഗവാൻ സൃഷ്ടിക്കും ലയത്തിനും കാരണനായ പരമേശ്വരനാണ്; ഹിരണ്യഗർഭനും ശർവനും ഭവാന്റെ അനാദി ശക്തിയുടെ രൂപങ്ങളാണ്. ഭഗവാന്റെ നിർമ്മലകൃത്യങ്ങൾ ദേവതകളുടെ ഗൃഹങ്ങളിൽ പാടപ്പെടുന്നു: രാജാക്കന്മാരുടെ ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ചതും, ഗോപിമാരും, ഗജേന്ദ്രപത്നിമാരും, ജനകപുത്രിമാരും, രക്ഷ തേടിയ മാതാപിതാക്കളും, മുനിമാരും, ഞങ്ങളുമാണ് പാടുന്നത്. കൃഷ്ണാ, ജരാസന്ധന്റെ വധം അനേകം ലക്ഷ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റും; ഭവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന യാഗം ഇതിലൂടെ സാധിക്കും. ശുകമുനി പറഞ്ഞു: രാജാവേ, അങ്ങനെ ഉദ്ധവന്റെ വാക്കുകൾ—അച്യുതനു എല്ലാ വിധത്തിലും മംഗളകരമായവ—ദിവ്യമുനിയും, യദുകുലവൃദ്ധന്മാരും, കൃഷ്ണനും ആദരവോടെ അംഗീകരിച്ചു. അനന്തരം, ദേവകീപുത്രനായ ഭഗവാൻ യാത്രയ്ക്കു തയ്യാറാകാൻ ആജ്ഞ നൽകി; മൂപ്പന്മാരെ സന്ദർശിച്ച്, ദാരുക, ജൈത്രൻ എന്നിവരെയും മറ്റു സേവകരെയും നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകി, മഹാശക്തനായ ഭഗവാൻ യാത്രയ്ക്ക് ഒരുക്കം തുടങ്ങി. സ്വന്തം സ്ത്രീകളും പുത്രന്മാരും അനുചരന്മാരും അയച്ചു, സങ്കർഷണനും യദുരാജാവും എന്നവരോട് വിടപറഞ്ഞ്, ഗരുഡചിഹ്നം പതിച്ച രഥത്തിൽ കയറാൻ രഥസാരഥി രഥം കൊണ്ടുവന്നു. അനന്തരം, ഭഗവാൻ തന്റെ സേനയുമായി—രഥസേനാനികൾ, ആനകൾ, കുതിരകളും കാൽസേനയും—ചുറ്റപ്പെട്ട്, മൃദംഗം, പകർ, ശംഖം, ഭേരികൾ എന്നിവയുടെ ഗംഭീരശബ്ദത്തിൽ, എല്ലാ ദിക്കുകളും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട് യാത്ര തുടങ്ങി. പുത്രന്മാരോടൊപ്പം, പുണ്യവതികളായ ഭാര്യമാർ, മനോഹര വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും സുഗന്ധങ്ങളും മാലകളും ധരിച്ച്, സ്വർണ്ണപല്ലക്കിലും രഥങ്ങളിലും കയറി, വാളും കവചവും ധരിച്ച ആളുകൾ കാവൽ നിന്നു. പുരുഷന്മാർ, ഒട്ടകങ്ങൾ, പശുക്കൾ, മേശകൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ, ആനകൾ, അനുചരന്മാർ, മഹിളാമാർ—എല്ലാവരും കങ്കണങ്ങൾ, വലകൾ, തുണികൾ എന്നിവയുമായി, സ്വന്തമായ സാധനങ്ങൾ എടുത്ത് എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും പുറപ്പെട്ടു. വലിയ പതാകകളും പടവാടകളും കുടകളും വിസിരികളും, ഭംഗിയുള്ള ആയുധങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും കിരീടങ്ങളും കവചങ്ങളും അണിഞ്ഞ സൈന്യം, സൂര്യന്റെ പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങി, അതിന്റെ ഗംഭീരശബ്ദം മഹാസമുദ്രം ഉണർത്തുന്ന മഹാമത്സ്യങ്ങളും തരംഗങ്ങളും പോലെയായിരുന്നു. അപ്പോൾ, യദുനാഥൻ ആദരിച്ച മഹാമുനി ഭഗവാനെ ഹൃദയത്തിൽ ധ്യാനിച്ച് വന്ദിച്ച് ആകാശമാർഗ്ഗം വഴി യാത്രയായി; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉദ്ദേശം അറിഞ്ഞ് മുഖുന്ദൻ, ദർശനത്തിൽ തൃപ്തനായവൻ, യോഗ്യമായ അർപ്പണങ്ങൾ നൽകി. ഭഗവാൻ ദൂതനോട് സാന്ത്വനപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: “ഭയപ്പെടേണ്ട, ദൂതനേ, ആശംസകൾ. ഞാൻ മഗധരാജാവിനെ സംഹരിക്കും.” അങ്ങനെ ദൂതൻ തിരിച്ചു പോയി, സന്ദേശം രാജാക്കന്മാർക്ക് അർഹമായ രീതിയിൽ അറിയിച്ചു; അവർക്ക് മോചനം ലഭിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ശൌരിയെ ദർശിക്കാൻ അവർക്കും ഇടയായി. ഹരി ആനർത്തം, സൗവീരം, മരു, വിനശനം എന്നിവ കടന്ന്, പർവതങ്ങളും നദികളും മറികടന്ന്, നഗരങ്ങളിലും ഗ്രാമങ്ങളിലും പശുക്കളുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലും എത്തി. പിന്നീട് മുഖുന്ദൻ ദൃശദ്വതി, സരസ്വതി എന്നീ നദികൾ കടന്ന്, പാഞ്ചാല ദേശവും, മത്സ്യരാജ്യവും കടന്ന്, ശക്രപ്രസ്ഥത്തെത്തി. ഭഗവാന്റെ വരവറിയിച്ച്, എല്ലാവർക്കും പ്രിയങ്കരനും ദുർദർശനനുമായിരുന്ന രാജാവ്, ഗുരുക്കന്മാരോടൊപ്പം, സുഹൃത്തുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് സന്തോഷത്തോടെ പുറത്തുവന്നു. ഗാനവും വാദ്യശബ്ദവും ബ്രാഹ്മണരുടെ ഘോഷവും മുഴങ്ങുമ്പോൾ, ഹൃദയാദ്ധ്യാത്മരൂപിയായ ഹൃഷീകേശനെ രാജാവ് ഭക്തിപൂർവ്വം സമീപിച്ചു. കൃഷ്ണനെ കണ്ടപ്പോൾ, പാണ്ഡവൻ ഹൃദയം സ്‌നേഹത്തിൽ കവിഞ്ഞു, ഏറെക്കാലം കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത പ്രിയസുഹൃത്തിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും അണയിച്ചു. ലക്ഷ്മിയുടെ നിർമ്മലനിലയമായ മുഖുന്ദന്റെ ശരീരം ഇരുകൈകളും കൊണ്ട് അണയിച്ച രാജാവ്, കഷ്ടങ്ങൾ വിട്ട് പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചു; കണ്ണുകൾ കണ്ണീർ നിറഞ്ഞു, ശരീരം രോമാഞ്ചിതമായി, ലോകമോഹങ്ങൾ മറന്നു. ഭീമൻ സന്തോഷത്തോടെ മാതുലപുത്രനെ അണയിച്ചു, സ്നേഹത്തിൽ ലയിച്ച് പുഞ്ചിരിയോടെ; ഇരട്ടന്മാരും ധർമ്മരാജാവും ഹൃദയം നിറഞ്ഞു അച്യുതനെ അണയിച്ചു, കണ്ണീർ ഒഴിച്ചു. അർജുനൻ അണയിച്ചു, ഇരട്ടന്മാർ കൃപയോടെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു; കൃഷ്ണൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും മൂപ്പന്മാരെയും അവരവരുടെ യോഗ്യതപ്രകാരം ആദരിച്ചു.