യാഗ്യവൽക്ക്യൻ ഭഗവാനെ അഭ്യർത്ഥിച്ചു: “പ്രഭോ, ഇനി ഞാൻ യാത്രയാകട്ടെ. നിന്റെ മഹത്വം നിറഞ്ഞ ലോകങ്ങളിലേക്ക് ഞാൻ പോവുന്നു. നിന്റെ ലീലാവിലാസങ്ങൾ പാടിക്കൊണ്ട്, ഈ സകല ജഗത്തും ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന നിന്റെ കർമ്മങ്ങൾ ഞാൻ പ്രചരിപ്പിക്കും.” അപ്പോൾ ശ്രീകൃഷ്ണൻ സ്നേഹപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: “എന്റെ മകനേ, ഞാൻ ഗൃഹസ്ഥരുടെ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതിലും ഉപദേശിക്കുന്നതിലും മുഖ്യഭാഗം വഹിക്കുന്നു. അവരുടെ സമ്മതത്തോടെ, ഈ ലോകത്തിൽ ഞാൻ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ ദുഃഖിക്കേണ്ട; ഞാൻ സദാ നിന്റെ കൂടെയുണ്ട്.” ശുകമുനി പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ, യാഗ്യവൽക്ക്യൻ ഗൃഹസ്ഥരുടെ ശുദ്ധമായ കര്മ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലായിടത്തും, ഓരോ വീട്ടിലും, സർവവ്യാപിയായ കൃഷ്ണന്റെ സാന്നിധ്യം അദ്ദേഹം കാണുകയും ചെയ്തു. കൃഷ്ണന്റെ അതിമാനുഷികമായ യോഗമായയുടെ മഹത്വം വീണ്ടും വീണ്ടും അവൻ കാണുമ്പോൾ, ആ മഹർഷിക്ക് അത്ഭുതവും ആസ്വാദ്യവും നിറഞ്ഞു. ശ്രീകൃഷ്ണൻ ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം എന്നിവയിൽ മനസ്സു ആകുലമാക്കി യാഗ്യവൽക്ക്യനെ സമ്പൂർണ്ണമായി ആദരിച്ചു. അങ്ങനെ പ്രസന്നനായി, ഹൃദയത്തിൽ കൃഷ്ണനെ മാത്രം ഓർത്തുകൊണ്ട്, മഹർഷി യാത്രയായി. നാരായണൻ, സകലഭൂതങ്ങളുടെ ഹിതാർത്ഥം ശക്തി സ്വീകരിച്ചവൻ, മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ മാർഗം പിന്തുടർന്ന്, പതിനാറായിരം മഹാഭാഗ്യവതി സ്ത്രീകളുടെ നടുനിൽക്കെ അവരുടേതായ ലജ്ജാഭാവം, സൗഹൃദം, സ്നേഹപൂർണ്ണമായ കണികണ്ണുകൾ എന്നിവയാൽ ആനന്ദിച്ചു. ഹരിയുടെ ഈ ഭൂമിയിൽ നടത്തിയ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കും ലയത്തിനും കാരണമാകുന്നു; അവയ്ക്ക് മറ്റേതെങ്കിലും ലക്ഷ്യം ഇല്ല. ആരെങ്കിലും ഈ കർമ്മങ്ങൾ പാടുകയോ, ശ്രവിക്കുകയോ, അംഗീകരിക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ, മോക്ഷമാർഗ്ഗത്തിൽ ഭഗവത്ഭക്തി ഉണരുന്നു. ഇങ്ങനെ, ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ രണ്ടാംഭാഗത്തിലെ അമ്പത്തൊമ്പതാം അധ്യായമായ “കൃഷ്ണന്റെ ഗൃഹസ്ഥജീവിതദർശനം” സമാപിക്കുന്നു. ശുകമുനി വീണ്ടും പറയുന്നു: അങ്ങനെ, പുലരിക്കാലത്ത് കോഴികൾ കൂവുമ്പോൾ, കാമഭാവത്തിൽ തളർന്നു കിടന്നിരുന്ന ഭാര്യമാർ അവരുടെ ഭർത്താക്കന്മാരുടെ ആലിംഗനത്തിൽ ആശ്വാസം കണ്ടെത്തി. പക്ഷികൾ ഉണർന്നു, മണ്ഡാരവനത്തിലെ മൃദുലമായ കാറ്റിൽ ഉണർത്തപ്പെട്ട്, കൃഷ്ണനെ പ്രശംസിക്കുന്നതുപോലെ പാടിത്തുടങ്ങി. ഒരു നിമിഷം പോലും, വൈദർഭി ഭർത്താവിന്റെ ആലിംഗനത്തിൽ നിന്ന് അകന്ന് ഇരിക്കാൻ സഹിക്കാനാവാതെ വന്നു. ബ്രഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ, മാധവൻ ജലത്തിൽ സ്പർശനം ചെയ്ത്, മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ, അന്ധകാരം കടന്ന താൻ തന്നെയായ ബ്രഹ്മസ്വരൂപിയെ ധ്യാനിച്ചു. അവൻ സ്വയം പ്രകാശനായ, ഏകനായ, അക്ഷയനായ, ശുദ്ധസ്വഭാവം പുലർത്തുന്നവൻ; ബ്രഹ്മമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവൻ; തന്റെ ശക്തികൾകൊണ്ടു സൃഷ്ടി ലയങ്ങൾ നടത്തുന്നു; ആനന്ദം അവന്റെ ഈ ശക്തികളിൽ പ്രകടമാകുന്നു. ശുദ്ധജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, വിശുദ്ധ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, അത്തിരി ധാർമ്മികനായ കൃഷ്ണൻ കൃത്യക്രമത്തിൽ കര്മ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു; അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തി, ബ്രഹ്മം ജപിച്ചു. ഉയർന്ന മനസ്സോടെ, ഉദയസൂര്യനെ സ്മരിച്ച്, തന്റെ അംശങ്ങൾ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, ദേവന്മാരെയും, ഋഷിമാരെയും, പിതാക്കളെയും, മൂത്തവരെയും, ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ആരാധിച്ചു. കൃഷ്ണൻ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് സ്വർണ്ണക്കൊമ്പുള്ള, മുത്തുമാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച, സുഷ്ടുതരായ, പശുക്കളെയും, നല്ല വസ്ത്രങ്ങളെയും, ദുശ്ശാലകളും, തിലവും, കിടാവിനോടുകൂടിയ ആരോഗ്യവാനായ പശുക്കളെയും ദാനമായി നൽകി. അദ്ദേഹം പശുക്കൾക്കും, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും, ദേവന്മാർക്കും, മൂത്തവര്ക്കും, ഗുരുക്കൾക്കും, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും നമസ്കരിച്ചു; സ്വയം ജനിച്ച മംഗളവസ്തുക്കൾ സ്പർശിച്ച്, അനുഗ്രഹങ്ങൾ പ്രാപിച്ചു. ആ മനുഷ്യരത്നമായ കൃഷ്ണൻ തന്റെ വസ്ത്രങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ, ദിവ്യപുഷ്പമാലകൾ, സുഗന്ധിതലേപനം എന്നിവ ധരിച്ച് അലയന്നു. യാഗ്യവേദി, കണ്ണാടി എന്നിവ കാണിച്ച്, പശുക്കൾക്കും, കാളകൾക്കും, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും, ദേവന്മാർക്കും ദാനങ്ങൾ നൽകി; നഗരവാസികൾക്കും, അന്തഃപുരത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്കും ആഗ്രഹിച്ചതെല്ലാം നൽകി അവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു, അവരുടെ അനുഗ്രഹങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു. പുഷ്പമാലകൾ, പാന്സുപാരി, സുഗന്ധലേപനം എന്നിവ ആദ്യം ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് വിതരണം ചെയ്തു; പിന്നീട് സുഹൃത്തുക്കൾക്കും, സേവകര്ക്കും, ഭാര്യമാർക്കും നൽകി; അതിനുശേഷം താനുമവ ഉപയോഗിച്ചു. അപ്പോൾ സൂതൻ ആസ്വാദ്യമായ, സുഗ്രീവാദി കുതിരകളാൽ കെട്ടിയ വണ്ടി കൊണ്ടുവന്നു, കൃഷ്ണന്റെ മുന്നിൽ വന്ദനം ചെയ്ത് നിന്നു. കൃഷ്ണൻ സൂതന്റെ കൈ പിടിച്ച്, സത്യകിയും ഉദ്ധവനും കൂടെ, ആ രഥത്തിൽ കയറിപ്പോയി; അവൻ കിഴക്കൻ പർവ്വതത്തിൽ ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു. അന്തഃപുരത്തിലെ സ്ത്രീകൾ ലജ്ജാപൂർവം സ്നേഹപൂർണ്ണമായ കണികണ്ണുകൾ കൊണ്ട് കൃഷ്ണനെ നോക്കി; അവരെ വിട്ടുപോകാൻ കഷ്ടപ്പെട്ട്, കൃഷ്ണൻ ഹർഷഭരിതനായി പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അവരെ വിടപറഞ്ഞു. അവൻ വൃഷ്ണികൾ എല്ലാവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, സുദർമ്മ എന്ന സഭാമന്ദപത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ ഇരിക്കുന്നവർക്ക് ആറു തരത്തിലുള്ള ദുഃഖങ്ങൾ ഇല്ല. കൃഷ്ണൻ ഉന്നതാസനത്തിൽ ഇരുന്നു, തന്റെ പ്രകാശത്തിൽ ദിക്കുകൾ പ്രകാശിപ്പിച്ചു; വീര്യശാലികളായ യദുക്കൾ ചുറ്റും ഇരുന്നു, ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ഉള്ള ചന്ദ്രനെപ്പോലെ കൃഷ്ണൻ തേജസ്സോടെ തിളങ്ങി. അവിടെ, മഹാരാജാവേ, ചടങ്ങുകളുടെ മേൽനോട്ടക്കാരനും, നൃത്തോപാദ്യായന്മാരും, വിവിധ രസഭരിതമായ ചിരികളോടും ആനന്ദത്തോടും കൂടി കൃഷ്ണനിൽ എത്തി; നർത്തകിമാർ വ്യത്യസ്തമായ താണ്ഡവനൃത്തങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. മൃദംഗം, വീണ, മുരജ, വയലി, താളം എന്നിവയുടെ ശബ്ദത്തിൽ അവർ പാടിയും, നൃത്തം ചെയ്തും, കൃഷ്ണനെ സ്തുതിച്ചും നിന്നു; സൂതന്മാർ, മഗധന്മാർ, സ്തുതികാരന്മാർ കൃഷ്ണനെ വാഴ്ത്തി. അവിടെ, ചില ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ, പുരാതന ധർമ്മശീലികളായ രാജാക്കന്മാരുടെ കഥകൾ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു. അപ്പോൾ, രാജാവേ, അത്ഭുതകരമായ രൂപമുള്ള ഒരു പുരുഷൻ അവിടെ എത്തി; വാതിൽക്കാർ ഭഗവാനെ അറിയിച്ച ശേഷം, അവനെ അകത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു. അവൻ കൃഷ്ണനെ, പരമേശ്വരനായി, കയ്യുകൂപ്പി വന്ദിച്ചു; രാജാക്കന്മാരുടെ ദു:ഖം, ജരാസന്ധൻ തടവിൽ പെടുതിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന വിവരം അറിയിച്ചു. ജരാസന്ധന്റെ ആജ്ഞയ്ക്ക് കീഴ്പ്പെടാൻ തയ്യാറാവാത്ത രാജാക്കന്മാരെ അവൻ ബലമായി തടവിലാക്കി; ഇരുപത് ആയിരം കൂട്ടങ്ങളായി രാജാക്കന്മാർ ഗിരിവ്രജയിൽ തടവിലുണ്ട്. അവ രാജാക്കന്മാർ പറഞ്ഞു: “കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ, അപ്പാരമായ ആത്മാവേ, അഭയം തേടുന്നവരുടെ ഭയങ്ങൾ നീക്കുന്നവനേ, ഞങ്ങൾ ഭയഭീതരായി, മനസ്സിൽ ഭേദം തോന്നി, നിന്നിൽ അഭയം തേടുന്നു.” “ലോകം അദ്ധർമ്മത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു; ധർമ്മം അവഗണിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഈ പ്രവർത്തി നിന്നിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്; അതിനാൽ അതു നിനക്ക് അർപ്പിച്ചുള്ള ആരാധനയാണ്. ആരെങ്കിലും, എത്ര ശക്തനായാലും, ഉറക്കമില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നവന്റെ ജീവനാശയുടെ പ്രതീക്ഷ അപ്രതീക്ഷിതമായി നശിപ്പിച്ചാൽ, അവനു നമസ്കാരം.” “നീ, പ്രഭോ, സജ്ജന്മാരുടെ രക്ഷയ്ക്കും ദുഷ്ടരുടെ സംഹാരത്തിനും ലോകത്തിൽ അവതരിച്ചവൻ. നിന്റെ ആജ്ഞ ലംഘിക്കാൻ ആരാകും? അല്ലെങ്കിൽ, സ്വന്തം കര്മ്മഫലം നേടാൻ ആരാകും? ഞങ്ങൾക്കറിയില്ല.” “രാജാക്കന്മാരുടെ സുഖം സ്വപ്നസമാനമാണ്; മറ്റൊരാളിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; എപ്പോഴും ഭയത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു, മരിച്ചവരെപ്പോലെ ജീവിക്കുന്നു. സ്വയം ലഭ്യമായ ആശ്വാസം ഉപേക്ഷിച്ച്, നിനക്കു വഴി ഇല്ലാതെ, ഞങ്ങൾ വലിയ ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നു; നിന്റെ മായയാൽ ഞങ്ങൾ വഞ്ചിതരായിരിക്കുന്നു.” “അതിനാൽ, അഭയം തേടിയവരുടെ ദു:ഖം നീക്കുന്നവനേ, ഞങ്ങളെ ജരാസന്ധന്റെ കര്മ്മങ്ങളിൽ പെട്ട് ബന്ധിക്കപ്പെട്ടവരെ മോചിപ്പിക്കണമേ. നീയൊന്നാണ്, പത്തു ആയിരം ആനകളുടെ ബലമുള്ളവനേ, അവൻ രാജാവിനെ—മൃഗങ്ങളിൽ സിംഹംപോലെയുള്ളവനെ—തടവിൽ പൂട്ടിയിരുന്നപ്പോഴും നീ അവനെ നിരന്തരം തോൽപ്പിച്ചു.” “ലോകവിജയത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്ന അവൻ, ശക്തിയിൽ അഹങ്കാരിയായ അവൻ, ഇരുപത്തിരണ്ടു തവണ നീയവന്റെ മഹാരഥം യുദ്ധത്തിൽ തകർത്തു. ഇപ്പോൾ അവൻ നിന്റെ ജനങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നു; ജയിക്കാനാവാത്തവനേ, ദയവായി യുക്തമായ നടപടി സ്വീകരിക്കണമേ.” അപ്പോൾ ദൂതൻ പറഞ്ഞു: “ഇങ്ങനെ, മഗധനാൽ തടവിൽ പെട്ട്, നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച രാജാക്കന്മാർ നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ അഭയം തേടുന്നു; ദയവായി ഇവരെ രക്ഷിക്കണമേ.” ശുകമുനി പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ രാജദൂതൻ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, കാന്തിയോടെ, കശായവര്ണത്തിലുള്ള ജടാമുടിയോടെ, ദിവ്യശക്തിയോടെ നാരായണഭഗവാൻ നാരദമുനി അപ്രത്യക്ഷമായി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നതുപോലെ.