ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിലെ ഈ അദ്ധ്യായത്തിൽ നാരദൻ കൃഷ്ണന്റെ ഗൃഹജീവിതം കാണുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ വളരെ മനോഹരമായി വിവരിക്കുന്നു. കൃഷ്ണൻ, ഒരിടത്ത് ഉദ്ധവാദി മന്ത്രിമാരുമായി കാര്യങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുന്നതായി നാരദൻ കാണുന്നു; മറ്റൊരിടത്ത്, രാജമഹലിലെ ശ്രേഷ്ഠ സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ജലക്രീഡകളിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ചിലപ്പോഴോ, കൃഷ്ണൻ അലങ്കരിച്ച പശുക്കളെ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്യുന്നു; മറ്റൊരിടത്ത്, ശുഭമായ ചരിത്രങ്ങളും പുരാണങ്ങളും ആസ്വദിച്ച് കേൾക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞു പോകുന്ന ചിലതരത്തിൽ, കൃഷ്ണൻ പ്രിയപ്പെട്ടവളോടൊപ്പം വീട്ടിൽ ഇരുന്നു ഹാസ്യകഥകൾ പറഞ്ഞ് ചിരിക്കുന്നു; മറ്റൊരിടത്ത്, ധർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; മറ്റൊരിടത്ത്, ധനം, കാമം എന്നിവയുടെ കാര്യങ്ങളിൽ. ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്ത്, കേശവൻ ഏകാന്തമായി ഇരുന്നു പ്രകൃതിക്ക് അതീതനായ പരമപുരുഷനെ ധ്യാനിക്കുന്നു; മറ്റൊരിടത്ത്, ഗുരുക്കന്മാർക്ക് സുഖവും ഭോഗവസ്തുക്കളും അർപ്പിച്ച് സേവനം ചെയ്യുന്നു. കേശവൻ ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ ചിലരുമായി സമാധാന ഉടമ്പടികൾ ചെയ്യുന്നു; മറ്റൊരിടത്ത്, യുദ്ധം ചെയ്യുന്നു; മറ്റൊരിടത്ത്, രാമനോടൊപ്പം സത്പുരുഷന്മാരുടെ ക്ഷേമം ചിന്തിക്കുന്നു. കൃഷ്ണൻ തന്റെ പുത്രന്മാരുടെയും പുത്രിമാരുടെയും വിവാഹങ്ങൾ അവർക്ക് തുല്യമായവർക്ക്, യഥോചിതമായ സമ്പത്തും നൽകി, യഥാസമയം നടത്തുന്നു. അവരുടെ യാത്രയോ, ഉപനയനാദി മഹോത്സവങ്ങൾ നടത്തുന്നു; ഇതെല്ലാം കണ്ട ലോകങ്ങൾ യോഗേശ്വരനായ കൃഷ്ണന്റെ മഹത്വത്തിൽ അതിശയിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞു പോകുന്ന ചിലതരത്തിൽ, കൃഷ്ണൻ ശക്തമായ യാഗങ്ങൾ നടത്തി എല്ലാ ദേവതകളെയും പൂജിക്കുന്നു; മറ്റൊരിടത്ത്, കിണറുകൾ, തോട്ടങ്ങൾ, മഠങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയിലൂടെ ധർമ്മം പാലിക്കുന്നു. കൃഷ്ണൻ ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ സിന്ദു കുതിരയിൽ കയറി വേട്ടയാടുന്നു; യദുക്കുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് യാഗാർത്ഥമായ മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുന്നു. അപ്രത്യക്ഷ രൂപത്തിൽ, കൃഷ്ണൻ അകത്തെ വാസസ്ഥലങ്ങളിലും മറ്റിടങ്ങളിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു; വിവിധ അവസ്ഥകൾ അനുഭവിക്കാൻ യോഗേശ്വരൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അപ്പോൾ, നാരദൻ, ചിരിച്ചപോലെ, ഹൃഷീകേശനോടു സംസാരിക്കുന്നു; കൃഷ്ണന്റെ യോഗമായയും മനുഷ്യരൂപം സ്വീകരിച്ചുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങളും കണ്ടു അതിശയിച്ചു. നാരദൻ പറയുന്നു: "നാം അറിയുന്നു, ദൈവമേ, താങ്കളുടെ യോഗമായയെ—even മഹാമായാവിദ്യയിൽ നിപുണരായവർക്കും അതു കാണാൻ പ്രയാസമാണ്; യോഗികളുടെ യജ്ഞപാദസേവയിൽ നിന്ന് അതിന്റെ പ്രകാശം തെളിയുന്നു. ദൈവമേ, എനിക്ക് അനുമതി തരിക, താങ്കളുടെ കീർത്തിയാൽ നിറഞ്ഞ ലോകങ്ങളിലേക്ക് പോകാൻ; ഞാൻ സഞ്ചരിക്കും, താങ്കളുടെ ലീലകളും സർവ്വലോകം പവിത്രമാക്കുന്ന ദൈവിക പ്രവർത്തനങ്ങളും പാടിക്കൊണ്ട്." കൃഷ്ണൻ ദയയോടെ മറുപടി പറയുന്നു: "ഞാൻ ഗൃഹസ്ഥരുടെ കർമ്മങ്ങൾ സംസാരിക്കുകയും നിർവഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അവരുടെ അനുമതിയോടുകൂടിയാണ് ഞാൻ ഈ ലോകം സ്വീകരിച്ചത്. ഇതാണ് ഞാൻ പഠിപ്പിക്കുന്നത്; അതിനാൽ, മകനേ, ദുഃഖിക്കേണ്ട." ശുകദേവൻ പറയുന്നു: ഇങ്ങനെ, കൃഷ്ണൻ ഗൃഹസ്ഥരുടെ ശുദ്ധമായ ധർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച്, എല്ലാ വീടുകളിലും ദൈവം സാന്നിധ്യമുള്ളതായി കാണുന്നു; അദ്ദേഹം എല്ലായിടത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നു. കൃഷ്ണന്റെ അതിരില്ലാത്ത യോഗമായയുടെ ദൃശ്യങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും കണ്ടു, സനത്കുമാരൻ അതിശയിക്കുകയും, കൂടുതൽ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കൃഷ്ണൻ സമ്പത്തിലും കാമത്തിലും ധർമ്മത്തിലും മനസ്സോടെ ഏർപ്പെട്ട്, നാരദനെ പൂർണ്ണമായി ആദരിച്ച ശേഷം, നാരദൻ സന്തോഷത്തോടെ, കൃഷ്ണനെ മാത്രം ഓർത്തുകൊണ്ട് യാത്ര തിരിക്കുന്നു. ഈ മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ മാർഗം പിന്തുടർന്ന്, നാരായണൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ആനന്ദത്തിനായി ശക്തി സ്വീകരിച്ച്, പതിനാറായിരം ശ്രേഷ്ഠ സ്ത്രീകളുടെ ഇടയിൽ, അവരുടെ ലജ്ജാപരവും സൗഹൃദപരവും ചിരികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ആസ്വദിക്കുന്നു. ഹരി ഈ ലോകത്തിൽ ചെയ്ത എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും—സൃഷ്ടി, ലയത്തിന്റെ കാരണമായ, മറ്റൊന്നിനും ലക്ഷ്യമല്ലാത്ത—ആരെങ്കിലും പാടുകയോ, കേൾക്കുകയോ, അനുമോദിക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ, ഭഗവാനിലേക്കുള്ള ഭക്തി മോക്ഷമാർഗത്തിൽ ഉദിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, 'കൃഷ്ണന്റെ ഗൃഹജീവിതദർശനം' എന്ന അദ്ധ്യായം, ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിന്റെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ അമ്പതൊന്നാം അദ്ധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം, ശുകദേവൻ പറയുന്നു: പുലർവേളയിൽ, കോഴികൾ കൂകുന്നപ്പോൾ, ഭാര്യകൾ, പ്രിയത്വത്തിൽ ഭർതാവിൽ നിന്ന് വേർപാടിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ, ഭർത്താക്കന്മാരാൽ ആലിംഗനം ചെയ്യപ്പെട്ടു. പക്ഷികൾ അതിജാഗ്രതയോടെ ഉണർന്നുപോലും, മന്ദാരവനത്തിൽ നിന്നുള്ള മൃദുവായ കാറ്റിൽ ഉണർവോടെ, കൃഷ്ണനെ വാഴ്ത്തുന്ന ഗാനങ്ങൾ പാടുന്നു. വൈദർഭി, കൃഷ്ണന്റെ ആലിംഗനത്തിൽ, പ്രിയത്വത്തിൽ, ആ സുന്ദരമായ വേർപാടിനെ ഒരു നിമിഷം പോലും സഹിക്കാനാകുന്നില്ല. ബ്രഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ, ജലസ്പർശനം ചെയ്ത ശേഷം, മാധവൻ, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ, തന്നെ—അന്ധകാരത്തിന് അതീതനായ—ധ്യാനിക്കുന്നു. അവൻ ഏകനായ, സ്വയം പ്രകാശിതനായ, അക്ഷരനായ, സ്വഭാവത്തിൽ ശുദ്ധനായ, ബ്രഹ്മമെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവൻ; സൃഷ്ടിയും ലയവും അതിന്റെ ശക്തികളാൽ ഉണ്ടാക്കുന്നു; ആനന്ദം അതിൽ നിന്ന് തെളിയുന്നു. ശുദ്ധജലത്തിൽ ആചാരപ്രകാരം കുളിച്ച്, ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ചു, കൃഷ്ണൻ, ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, യഥാക്രമം ആചാരങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു; അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തി, ബ്രഹ്മം ജപിക്കുന്നു, വാചാലം നിയന്ത്രിച്ചുകൊണ്ട്. സൂര്യോദയത്തിൽ, അവൻ സ്വയംഭാഗങ്ങളെ സംതൃപ്തിപ്പെടുത്തി, ദേവന്മാർ, സന്യാസികൾ, പിതാക്കന്മാർ, മൂത്തവർ, ബ്രാഹ്മണന്മാർ എന്നിവരെ പൂജിച്ചു, ആത്മസംയമനത്തോടെ. പ്രത്യേകമായി അലങ്കരിച്ച, സ്വർണ്ണക്കൊമ്പുകളുള്ള, മുത്തുമാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച, നല്ല പാലും, ആരോഗ്യവും, കിടാവുകളും, നല്ല വസ്ത്രവും ഉള്ള പശുക്കളെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്യുന്നു. പ്രതിദിനം, അലങ്കരിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് വെള്ളി കുതിരക്കോമ്പുകൾ ഉള്ള പശുക്കളും, ലിനൻ വസ്ത്രങ്ങളും, മയില്പട്ടകളും, എള്ളും നൽകുന്നു. കൃഷ്ണൻ പശുക്കൾ, ബ്രാഹ്മണർ, ദേവതകൾ, മൂത്തവർ, ഗുരുക്കൾ, എല്ലാ ജീവികൾ എന്നിവരോടും നമസ്കരിക്കുന്നു; സ്വയം ഉത്പന്നമായ ശുഭവസ്തുക്കളെ സ്പർശിച്ച്, അനുഗ്രഹം പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. സ്വന്തം വസ്ത്രവും, ആഭരണവും, ദൈവികമാലകളും, സുഗന്ധിതമായ ഉണക്കുകളും ധരിച്ച്, മനുഷ്യരിൽ അലങ്കാരമായ കൃഷ്ണൻ, സ്വയം അലങ്കരിക്കുന്നു. ഹോമവും, കണ്ണാടിയും നിരീക്ഷിച്ച്, പശുക്കൾ, കാളകൾ, ബ്രാഹ്മണർ, ദേവതകൾ എന്നിവര്ക്ക് ദാനം ചെയ്യുന്നു; എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളുടെയും, നഗരവാസികളും, രാജമഹലിലെ സ്ത്രീകളും, അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, അവരുടെ അനുഗ്രഹം സ്വീകരിക്കുന്നു. മാലകളും, പാൻ, ഉണക്കുകൾ ആദ്യം ബ്രാഹ്മണർക്ക്, ശേഷം സുഹൃത്തുക്കൾക്കും, സേവകരും, ഭാര്യകൾക്കും വിതരണം ചെയ്തു; പിന്നെ, സ്വയം ആസ്വദിക്കുന്നു. അപ്പോൾ, സുതൻ, സുഗ്രീവനും മറ്റും പോലെയുള്ള കുതിരകളാൽ യോജിപ്പിച്ച അത്ഭുതരഥം കൊണ്ടുവന്നു, കൃഷ്ണന്റെ മുമ്പിൽ വന്ദനം നടത്തി. കൃഷ്ണൻ, സുതന്റെ കൈ പിടിച്ച്, സത്യകിയും ഉദ്ധവനും കൂടെ, രഥത്തിൽ കയറി, കിഴക്കൻ മലയിൽ സൂര്യൻ ഉദിക്കുന്നതുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു. രാജമഹലിലെ സ്ത്രീകൾ ലജ്ജാപരവും പ്രേമപൂർണ്ണവും ദൃഷ്ടികൾ കൊണ്ട് കൃഷ്ണനെ നോക്കുന്നു; പ്രയാസത്തോടെ വിടവാങ്ങി, കൃഷ്ണൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അവരുടെ ഹൃദയങ്ങൾ കവർന്നു പുറപ്പെടുന്നു. എല്ലാ വൃഷ്ണികളാലും ചുറ്റപ്പെട്ട്, കൃഷ്ണൻ സുധർമ്മ എന്ന സഭയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു; അവിടെ ഇരിക്കുന്നവർക്ക് ആറു തരത്തിലുള്ള ദുഃഖങ്ങൾ ഇല്ല. ഉയർന്ന സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, കൃഷ്ണൻ സ്വയം പ്രകാശമുണ്ടാക്കി, ദിശകൾ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു; വീരനായ യദുക്കുലക്കാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ചന്ദ്രൻപോലെ തിളങ്ങുന്നു. അവിടെ, രാജാവേ, ചടങ്ങുകളുടെ മേൽനോട്ടക്കാരും നൃത്തഗുരുക്കളും കൃഷ്ണന്റെ മുമ്പിൽ വന്നു, വിവിധ ഹാസ്യവും ആനന്ദവും പ്രകടിപ്പിച്ചു; നർത്തകർ വ്യത്യസ്തമായ താണ്ടവനൃത്തങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. മൃദംഗം, വീണ, മുരജ, വായ്, താളം എന്നിവയുടെ സംഗീതത്തിൽ, അവർ നൃത്തം ചെയ്തു, പാടി, സ്തുതികൾ അർപ്പിച്ചു; സുതന്മാർ, മാഗധന്മാർ, ഗായകർ—all കൃഷ്ണനെ സ്തുതിച്ചു. ഇങ്ങനെ, കൃഷ്ണന്റെ ഗൃഹജീവിതത്തിന്റെ ദൃശ്യങ്ങൾ, ആനന്ദവും, ഭക്തിയും നിറഞ്ഞു, ഭഗവാന്റെ മഹത്വം പകർന്നു.