ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ദ്വാരകാപുരിയിലെ വഴികൾ, വീഥികൾ, ചതുരങ്ങൾ, വിപണികൾ എല്ലാം വ്യക്തമായി ക്രമപ്പെടുത്തിയിരുന്നതായിരുന്നു. മനോഹരമായ മണ്ഡപങ്ങളും സഭാമന്ദിരങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളോടൊപ്പം നിലകൊണ്ടിരുന്നു. റോഡുകളും പ്രാകാരങ്ങളും ഗലികളും വാതിലുകളും വെള്ളം തളിച്ച് ശുചിത്വം പാലിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു; പതാകകളും കൊടികളും സൂര്യപ്രകാശം തടയാൻ ഉയർത്തിയിരുന്നതു പോലെ ദൃശ്യമായിരുന്നു. അകത്തേക്ക് കടന്നാൽ, ഭവനങ്ങളുടെ അന്തർഗൃഹങ്ങൾ അതിലെ ഗൃഹസ്ഥരാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ടു. അവിടെയൊക്കെ ശ്രീഹരിയുടെ സ്വന്തം കഴിവ് ത്വഷ്ടാവിന്റെ കൈപ്പണി പോലെ പ്രത്യക്ഷമായിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിക്കെ, കൃഷ്ണൻ തന്റെ പത്നിമാരിൽ ഒരാളുടെ അതുല്യമായ ഭവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു—അതു പതിനാറായിരം അലങ്കരിച്ച ഭവനങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു. ആ ഭവനത്തിന്റെ തൂണുകൾ പൊന്നിൽ ചുവന്ന പവഴുകൊണ്ടായിരുന്നു, നിലം അത്യുത്തമമായ നീലക്കല്ലുകൊണ്ടു നിർമ്മിച്ചിരുന്നതും മതിലുകൾ നീലമണിക്കല്ലുകൊണ്ടുമായിരുന്നു. നിലം അതുല്യമായ പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ത്വഷ്ടാവിന്റെ കൈപ്പണിയിൽ നിർമ്മിച്ച തൂവാലകൾ മുത്തുമാലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതും, ഇരിപ്പിടങ്ങളും കിടക്കകളും രത്നങ്ങളും ദന്തങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു. അവിടെ, ഭൃത്യസ്ത്രികൾ മനോഹരമായ വസ്ത്രം ധരിച്ചിരുന്നതും, പുരുഷന്മാർ ഉത്തമവസ്ത്രങ്ങളും കച്ചകളും പഗടകളും രത്നകുണ്ഡലങ്ങളും ധരിച്ചിരുന്നതുമായിരുന്നു. രത്നദീപങ്ങളുടെ പ്രകാശം ഇരുണ്ടിവിടുന്നുണ്ടായിരുന്നു; പലതരം മാളികകളിൽ മയിലുകൾ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു, അവിടെയൊക്കെ ധൂപവും ഹോമവും ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു; ആഴത്തിലുള്ള ബുദ്ധിയുള്ളവർ, പുറകിലേക്ക് പോവുമ്പോൾ, ഉയർന്ന ശബ്ദത്തിൽ പാടുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അവിടെയായി, ആയിരക്കണക്കിന് ഭൃത്യസ്ത്രികൾ സൌന്ദര്യത്തിലും യുവത്വത്തിലും വേഷത്തിലും തുല്യരായി നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, മഹർഷി ഒരു രാജ്ഞിയെ സ്വർണ്ണത്തണ്ടുള്ള ചാമരം കൊണ്ട് സാത്വതനാഥനായ കൃഷ്ണനെ വീശുന്നതായി കണ്ടു. അവിടെ, ധർമ്മത്തിന് പരമോന്നതനായ ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ, ആ മഹർഷിയെ കണ്ടയുടൻ തന്നെ, തന്റെ കിടക്കയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ്, കിരീടം ധരിച്ച തല ഭക്തിപൂർവ്വം മഹർഷിയുടെ പാദങ്ങളിൽ നമിച്ചു, കയ്യൊപ്പിച്ച് സ്വാഗതം ചെയ്തു, തന്റെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കാൻ ക്ഷണിച്ചു. കൃഷ്ണൻ മഹർഷിയുടെ പാദങ്ങൾ കഴുകി ആ ജലമെടുത്ത് സ്വന്തം തലയിൽ ചൊരിഞ്ഞു; ലോകഗുരുവും ധാർമ്മികന്മാരുടെ നാഥനുമാകുന്ന കൃഷ്ണൻ അങ്ങനെ ചെയ്തു, കാരണം മഹർഷിയുടെ പാദങ്ങൾ 'ബ്രാഹ്മണ്യദേവൻ' എന്നറിയപ്പെടുന്നവയാണ്, അതാണ് പരമതീർത്ഥം. ആ ദിവ്യരിഷിയിൽ ആദരവും സ്നേഹവും അർപ്പിച്ച ശേഷം, പുരാതനനായ നാരായണമുനി, നരന്റെ സുഹൃത്ത്, സ്നേഹപൂർവ്വം ചൊല്ലി: "പ്രഭോ, ഞങ്ങൾ നിങ്ങൾക്കു വേണ്ടി എന്ത് ചെയ്യണം, ഭഗവൻ?" അപ്പോൾ നാരദൻ പറഞ്ഞു: "പ്രഭോ, ലോകങ്ങളുടെ അധിപതിയായ നിങ്ങൾക്ക്, എല്ലാവരോടും സൗഹൃദം കാണിക്കുകയും ദുഷ്ടന്മാരോടു ആത്മനിയന്ത്രണം കാണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിൽ അത്ഭുതമൊന്നുമില്ല. ലോകക്ഷേമത്തിനായി നിങ്ങൾ സ്വേച്ഛാഭാവത്തിൽ അവതാരങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് സംരക്ഷണവും നിലനില്പും നൽകുന്നു, ഇതെല്ലാം ഞങ്ങൾക്കറിയാം." "ബ്രഹ്മാദിമാരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ധ്യാനിക്കപ്പെടുന്ന, ലോകത്തിൽ വീണുപോയവർക്ക് ആശ്രയമായ, മോക്ഷം നൽകുന്ന നിങ്ങളുടെ പാദം ഞാൻ കണ്ടു. അതിനെ ഞാൻ സ്മരിക്കാനായി സഞ്ചരിക്കുന്നു; ദയവായി, ആ സ്മരണ എനിക്ക് നൽകണം." അതിനുശേഷം, മറ്റൊരു ദിവസം, നാരദൻ കൃഷ്ണന്റെ മറ്റൊരു ഭാര്യയുടെ ഭവനത്തിലേക്ക് കടന്നു. യോഗേശ്വരന്റെ യോഗമായയെ മനസ്സിലാക്കാനായിരുന്നു അവന്റെ ആഗ്രഹം. അവിടെ കൃഷ്ണൻ, പ്രിയപത്നിയോടും ഉദ്‌ധവനോടൊപ്പവും പാശകേളിയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നതും, മഹാഭക്തിപൂർവ്വം എഴുന്നേറ്റു, ഇരിപ്പിടം നൽകി, ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചതും നാരദൻ കണ്ടു. അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ, അറിയാതവനായി, "ഭഗവൻ, നിങ്ങൾ എപ്പോഴാണ് എത്തിയത്? ഞങ്ങളൊക്കെ അപൂർണ്ണരാണ്; പൂർണ്ണരായ നിങ്ങൾക്കു വേണ്ടി ഞങ്ങൾ എന്ത് ചെയ്യാം?" എന്ന് ചോദിച്ചു. പിന്നെയും, "ഭഗവൻ, ഈ മനോഹരമായ ജന്മത്തെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ," എന്നു ചോദിച്ചെങ്കിലും, അത്ഭുതത്തോടെ നാരദൻ എഴുന്നേറ്റ് മറ്റൊരു ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ, ഗോപാലൻ തന്റെ ചെറുമകന്മാരെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നതും, മറ്റൊരു ഭവനത്തിൽ സ്നാനത്തിന് ഒരുക്കമെടുക്കുന്നതും നാരദൻ കണ്ടു. മറ്റൊരിടത്ത്, ഹോമകുണ്ഡങ്ങളിൽ ഹോമം നടത്തുന്നതും, അഞ്ചു വിധയുക്തമായ യാഗങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതും, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അന്നദാനം ചെയ്യുന്നതും, മറ്റൊരിടത്ത് അവശിഷ്ടം കഴിക്കുന്നതും കണ്ടു. ചിലഭാഗങ്ങളിൽ, സന്ധ്യാസമയത്ത് കൃഷ്ണൻ വേദം ജപിക്കുന്നതും, മറ്റൊരിടത്ത് വാൾ-ഢാലുമായി ധനുര്വേദപഥങ്ങളിൽ നടക്കുന്നതും കണ്ടു. ചിലയിടങ്ങളിൽ, കുതിരകളും ആനകളും രഥങ്ങളുമായി ബാലരാമനോടൊപ്പം യാത്ര ചെയ്യുന്നതും, മറ്റൊരിടത്ത് കിടക്കയിൽ വിശ്രമിക്കുമ്പോൾ ഗായകർ സ്തുതിക്കുന്നതും കണ്ടു. ചിലയിടങ്ങളിൽ, ഉദ്‌ധവനൊപ്പമുള്ള മന്ത്രിമാരുമായി ആലോചിക്കുന്നതും, മറ്റൊരിടത്ത് അകത്തളത്തിലെ സ്ത്രീകളോടൊപ്പം ജലക്രീഡയിൽ ഏർപ്പെടുന്നതും കണ്ടു. മറ്റൊരിടത്ത്, അലയടക്കമുള്ള പശുക്കളെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്യുന്നതും, മറ്റൊരിടത്ത് പുണ്യകഥകളും പുരാണങ്ങളും ആലോചിക്കുന്നതും കണ്ടു. ചിലപ്പോൾ, വീട്ടിൽ പ്രിയപത്നിയോടൊപ്പം തമാശയുള്ള കഥകൾ പറയുമ്പോൾ ചിരിച്ചും, മറ്റൊരിടത്ത് ധർമ്മത്തിൽ, മറ്റൊരിടത്ത് അർത്ഥ-കാമങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടും കണ്ടു. ഒരിടത്ത്, ഏകാന്തമായി ഇരുന്ന് പ്രകൃതിക്ക് അതീതമായ പരമപുരുഷനെ ധ്യാനിക്കുന്നതും, മറ്റൊരിടത്ത് ഗുരുക്കൾക്ക് ഭോഗങ്ങളും ഉപഹാരങ്ങളും അർപ്പിച്ചും കണ്ടു. ചിലയിടങ്ങളിൽ, കേശവൻ ചിലരുമായി സന്ധി ചെയ്യുന്നതും, മറ്റൊരിടത്ത് യുദ്ധം നടത്തുന്നതും, മറ്റൊരിടത്ത് ബാലരാമനോടൊപ്പം സജ്ജന്മാരുടെ ക്ഷേമം ആലോചിക്കുന്നതും കണ്ടു. യോഗ്യമായ സമയത്ത്, കൃഷ്ണൻ തന്റെ പുത്രികളും പുത്രിമാരും തുല്യമായ വരന്മാരോടും വരന്മാരോടും കല്യാണം കഴിപ്പിക്കുകയും, അവർക്കു അനുയോജ്യമായ ധനം നൽകുകയും ചെയ്തു. മക്കളുടെ യാത്ര, ഉപനയനം തുടങ്ങിയ മഹോത്സവങ്ങൾ ആഘോഷിച്ചു. ഇതെല്ലാം കണ്ട ലോകങ്ങൾ തന്നെ ഈ യോഗേശ്വരനായ കൃഷ്ണന്റെ വൈഭവത്തിൽ അത്ഭുതപ്പെട്ടു. ചിലയിടങ്ങളിൽ, ശക്തിയുള്ള യാഗങ്ങളാൽ ദേവതകളെ ആരാധിക്കുന്നതും, മറ്റൊരിടത്ത് കിണറുകളും തോട്ടങ്ങളും ആശ്രമങ്ങളും സ്ഥാപിച്ച് ധർമ്മം പാലിക്കുന്നതും കണ്ടു. ചിലയിടങ്ങളിൽ, സിന്ധു കുതിരപ്പുറത്ത് കൃഷ്ണൻ വേട്ടയാടുന്നതും, യദുകുലശ്രേഷ്ഠന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് യാഗാർത്ഥമായ മൃഗഹത്യ നടത്തുന്നതും കണ്ടു. അപ്രത്യക്ഷരൂപത്തിൽ കൃഷ്ണൻ അകത്തളങ്ങളിലും പുറത്തുമുള്ള ഭവനങ്ങളിലും സഞ്ചരിച്ചു, വിവിധാവസ്ഥകൾ അനുഭവിക്കാൻ. അവിടെ, നാരദൻ സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിയോടെ കൃഷ്ണനോടു പറഞ്ഞു: "പ്രഭോ, നിങ്ങളുടെ യോഗമായയെ ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു; അതു മഹാമായാജന്മാർക്കും ഗ്രഹിക്കാനാവാത്തതാണ്. യോഗേശ്വരനായ നിങ്ങളുടെ പാദസേവനത്തിലൂടെ അതു പ്രകാശിക്കുന്നു." "പ്രഭോ, നിങ്ങളുടെ കീർത്തി നിറഞ്ഞ ലോകങ്ങളിൽ ഞാൻ പോകട്ടെ; നിങ്ങളുടെ ലീലകൾ പാടിക്കൊണ്ട് ഞാൻ സഞ്ചരിക്കട്ടെ." അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: "ഞാൻ ഗൃഹസ്ഥർ ചെയ്യുന്ന കര്‍മ്മങ്ങൾ അവരോടു സമ്മതം വാങ്ങി നിർവഹിക്കുന്നവനും, അതിലൂടെ ലോകത്തിന് മാതൃക കാണിക്കുന്നവനും ആകുന്നു. അതിനാൽ, മകനേ, ദുഃഖിക്കേണ്ട." ശുകദേവൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ, ഗൃഹസ്ഥർക്ക് പവിത്രത നൽകുന്ന നിർമല കര്‍മ്മങ്ങൾ കൃഷ്ണൻ നിർവഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, നാരദൻ ഓരോ ഭവനത്തിലും കൃഷ്ണന്റെ സാന്നിധ്യം അനുഭവിച്ചു—എവിടെയും ഒരേ കൃഷ്ണൻ. കൃഷ്ണന്റെ അതുല്യമായ യോഗമായയെ നിരന്തരം കണ്ടുകൊണ്ടിരിക്കെ, അത്ഭുതവും കൗതുകവും മഹർഷിയുടെ മനസ്സിൽ നിറഞ്ഞു. അങ്ങനെ, ധന-കാമ-ധർമ്മങ്ങൾക്കായി മനസ്സു സമർപ്പിച്ച കൃഷ്ണന്റെ പൂജ്യമായ ആദരവിൽ തൃപ്തനായി നാരദൻ യാത്രയായി, മനസ്സിൽ കൃഷ്ണനെ മാത്രം സ്മരിച്ചുകൊണ്ട്. ഇങ്ങനെ, ലോകങ്ങളുടെ ഭാവിയിൽ അഖണ്ഡമായ ശക്തി സ്വീകരിച്ച നാരായണൻ, പതിനാറായിരം തെരഞ്ഞെടുത്ത സ്ത്രീകളുടെ ഇടയിൽ, അവരുടെ ലജ്ജാഭരിതമായ സൗഹൃദപൂർണ്ണമായ ചിരികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ മാർഗം പിന്തുടർന്ന് ആനന്ദിച്ചു. ഇവിടെ ഹരിയുടെ ചെയ്തികൾ, സൃഷ്ടിക്കും ലയത്തിനും കാരണമാകുന്നവയും മറ്റൊന്നിനും ഉപാധിയില്ലാത്തവയും, ആരെങ്കിലും പാടുകയോ കേൾക്കുകയോ അംഗീകരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, മോക്ഷപഥത്തിൽ ഭഗവാന്റെ ഭക്തി അവരിൽ ഉദിക്കും.