ഹസ്തിനാപുരം നഗരത്തിന്റെ അതിരുകളിലേക്കു ബാലരാമന് തന്റെ ഹലയുടെ അഗ്രഭാഗം കൊണ്ട് ഉരുക്കിയ്ക്കുകയായിരുന്നു. കോപത്തോടെ അദ്ദേഹം നഗരം ഗംഗയിലേക്കു വലിച്ചിഴച്ചു കൊണ്ടുപോയി, അതിനെ തകര്ക്കുവാന് ഉദ്ദേശിച്ചു. നഗരം ഗംഗയിലേക്കു വലിക്കപ്പെടുമ്പോള് ഒരു കപ്പല് ചുഴലിക്കാറ്റില് ചുറ്റുന്നതുപോലെ ചുറ്റി ചുറ്റി വീണു. കൌരവന്മാര് ഈ ദൃശ്യങ്ങള് കണ്ടപ്പോള് ഭയത്താല് വിറെച്ചു. ജീവിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തില് കൌരവരും അവരുടെ കുടുംബങ്ങളും ലക്ഷ്മണനും സാംബനും മുന്നില് നിർത്തി, കയ്യുയര്ത്തി പ്രഭുവിനോടു ശരണം പ്രാപിച്ചു. അവര് പറഞ്ഞു: “ഹേ രാമാ, സകലത്തിന്റെ ആധാരമായവനേ, നിന്റെ ശക്തി ഞങ്ങള്ക്കറിയില്ല. ഞങ്ങളുടെ അജ്ഞതയെയും തെറ്റിനെയും ക്ഷമിക്കണമേ. സൃഷ്ടി, നിലനില്പ്പ്, ലയങ്ങള്ക്ക് ആശ്രയമില്ലാതെ കാരണം നീയൊന്നാണ്. ലോകങ്ങള് നിന്റെ കളിപ്പാട്ടങ്ങളാണെന്ന് ജ്ഞാനികള് പറയുന്നു, നീ അവയുമായി കളിക്കുന്നു. അനന്തനായവനേ, നിന്റെ ആയിരം തലകളില് ഭൂമിയെ കളിയോടെ താങ്ങുന്നു; സൃഷ്ടി അവസാനിക്കുമ്പോള് എല്ലാം നിന്നിലേക്കു ലയിക്കുന്നു, നീയൊന്നാണ് ശേഷിക്കുന്നത്. നിന്റെ കോപം ഉപദേശത്തിനായാണ്, വെറുപ്പോ അസൂയയോ കൊണ്ടല്ല; സത്ത്വഗുണം നിലനിര്ത്തി നീ എല്ലായ്പ്പോഴും സംരക്ഷണത്തിനാണ് ശ്രമിക്കുന്നത്. സകലജീവികളുടെ ആത്മാവായവനേ, എല്ലാ ശക്തികളും നിനക്കുണ്ട്, നശിക്കാത്തവനേ, വിശ്വസ്രഷ്ടാവേ, ഞങ്ങള് നിനക്ക് നമസ്കരിക്കുന്നു, നിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.” ശരണം പ്രാപിച്ചു ഭയത്താല് വിറയുന്നവരെ ബാലരാമന് സന്തോഷത്തോടെ നോക്കി, “ഭയപ്പെടേണ്ട” എന്ന് പറഞ്ഞു അവര്ക്ക് അഭയം നല്കി. ദുര്യോധനന് അര്പ്പണമായി അറുപത് വയസ്സായ ആനകളും പന്ത്രണ്ടായിരം കുതിരകളും നല്കി. സൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്ന ആറായിരം സ്വര്ണ്ണരഥങ്ങളും, ആഭരണമില്ലാത്ത ആയിരം ദാസിമാരെയും നല്കി. അതെല്ലാം സ്വീകരിച്ചശേഷം സാത്വതന്മാരില് പ്രഗത്ഭനായ പ്രഭു തന്റെ പുത്രനെയും മരുമകളെയും കൂട്ടി, സുഹൃത്തുക്കളാല് ആദരിക്കപ്പെട്ടു തിരിച്ചു പോയി. ഹലായുധന് തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ച്, ബന്ധുക്കളോടു സ്നേഹപൂര്വ്വം, യദുക്കളുടെ സഭയില് കുരുക്കളുടെ ഇടയില് നടന്ന കാര്യങ്ങള് വിശദമായി പറഞ്ഞു. ഇന്നും രാമന്റെ ശക്തിയുടെ അടയാളമായി ആ നഗരം ഗംഗയുടെ തെക്കേ ഭാഗത്ത് ഉയര്ന്നുനില്ക്കുന്നു, എല്ലാവര്ക്കും കാണാവുന്നതായി. ഇങ്ങനെ, മഹാഭാഗവതത്തിന്റെ ഉത്തരംഭാഗത്തിലെ പത്താം സ്കന്ധത്തിലെ “ഹസ്തിനാപുരം വലിച്ചിഴച്ച ശങ്കര്ഷണന്റെ വിജയം” എന്ന അദ്ധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ഗൃഹസ്ഥജീവിതം വിശദീകരിക്കുന്നു. നാരായണന് നരകാസുരനെ സംഹരിക്കുകയും അനേകം സ്ത്രീകളെ വിവാഹം ചെയ്യുകയും ചെയ്തുവെന്നു കേട്ട നാരദമഹര്ഷി അത്ഭുതത്തോടെ അവയെല്ലാം നേരില് കാണണമെന്നാഗ്രഹിച്ചു. അത്ഭുതം തന്നെയാണ്—ഒരു ശരീരത്തില് എട്ടായിരത്തി ഇരുനൂറ് സ്ത്രീകളെ ഓരോരുത്തരുടെയും വീട്ടില് വെച്ച് വിവാഹം കഴിച്ചു എന്നത്. ദ്വാരക നഗരത്തില് എത്താന് ഉത്സുകനായ നാരദന് അവിടെ എത്തി. പൂക്കളും ഉദ്യാനങ്ങളും പുഷ്പിച്ചു നില്ക്കുന്നു; പക്ഷികളുടെ കൂജിപ്പും ബ്രാഹ്മണരുടെ സ്വരവും മുഴങ്ങുന്നു. നീലനീര്ത്താമരകളും വെള്ളിലങ്ങളും പദ്മങ്ങളും കുമുദങ്ങളും പൂത്തുനില്ക്കുന്ന തടാകങ്ങള്, നീളമുള്ള ചൊറിച്ചെടികളോടെ, ഹംസകളും കൊക്കകളും ആസ്വാദ്യമായി കൂവുന്നു. ഒമ്പതുലക്ഷം ക്രിസ്റ്റലും വെള്ളിയും ഉപയോഗിച്ചുണ്ടാക്കിയ, പച്ചമണിയെപ്പോലെയുള്ള, സ്വര്ണ്ണവും രത്നങ്ങളുമാലങ്കരിച്ച ഭവനങ്ങള് നഗരത്തിലെങ്കിലും പടര്ന്നുനില്ക്കുന്നു. വീഥികളും ചത്വരങ്ങളും വിപണികളും പ്രത്യേകം തിരിച്ചറിയാവുന്നതാണ്; മനോഹരമായ ഹാളുകളും സഭാമണ്ഡപങ്ങളും ദേവാലയങ്ങളും നിരന്നു നില്ക്കുന്നു. റോഡുകളും പ്രാകാരങ്ങളും വഴികളും വാതിലുകളും വെള്ളം തളിച്ചാണ്, പതാകകളും കുതിരകളും സൂര്യനില് നിന്ന് കനല് തടയുന്നു. അകത്തുള്ള മനോഹരമായ അഗൃഹങ്ങള് എല്ലാ ഗൃഹസ്ഥരാലും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; അവിടെ ഹരിയുടെ കഴിവ് ത്വഷ്ടാവിന്റെ കയ്യിലുണ്ടായതുപോലെ തെളിഞ്ഞുനില്ക്കുന്നു. അവിടെ, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പത്നിമാരില് ഒരാളുടെ ഭവനത്തില് നാരദന് പ്രവേശിച്ചു. കോറല് തൂണുകളും, ഉത്തമമായ ഇന്ദ്രനീല പാളികളും, വജ്രംപോലുള്ള നിലവും നീലമണിതൂണുകളും അതിനെ അലങ്കരിക്കുന്നു. ത്വഷ്ടാവ് നിര്മ്മിച്ച മോതിരങ്ങളാല് അലങ്കരിച്ച തൂക്കുമരങ്ങളും, രത്നങ്ങളും ആനക്കൊമ്പും കൊണ്ടുള്ള സിംഹാസനങ്ങളും കിടക്കകളും ഉണ്ട്. ഭംഗിയുള്ള വസ്ത്രധാരികളായ ദാസിമാരും ആഭരണങ്ങളില്ലാതെ നില്ക്കുന്നു; പുരുഷന്മാര് ഉത്തമവസ്ത്രം, കച്ച, മുടിയണിയല്, രത്നകുണ്ഡലങ്ങള് ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. രത്നദീപങ്ങളുടെ പ്രകാശം ഇരുട്ട് അകറ്റുന്നു; പലതരം ബാല്ക്കണികളില് മയിലുകള് നൃത്തം ചെയ്യുന്നു; ധൂപവും ഹോമസമഗ്രികളും അര്പ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; ധീരന്മാര് പുറകിലേക്ക് നോക്കി പാട്ടുപാടുന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് ദാസിമാരുടെ നടുവില് ഗുണത്തിലും സൗന്ദര്യത്തിലും യുവാവിലും വസ്ത്രധാരണത്തിലും സമാനമായവരായി, രാജ്ഞി സ്വര്ണ്ണക്കമ്പിയില് ചമരം വീശി സാത്വതരാജനെ സേവിക്കുന്നു. നാരദനെ കണ്ടയുടന് തന്നെ, ധര്മ്മസംഹിതകളില് ശ്രേഷ്ഠനായ ഭാഗ്യശാലിയായ പ്രഭു കിടക്കയില് നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു, കിരീടംവച്ച തല നാരദന്റെ പാദങ്ങളില് വച്ചു, കയ്യുയര്ത്തി സ്നേഹപൂര്വ്വം തന്റെ സിംഹാസനത്തിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചു. നാരദന്റെ പാദം കഴുകി, ആജലം തലയില് വച്ചു; ലോകത്തിന് ഉപദേശകനും സജ്ജനരുടെ പ്രഭുവും ആയിട്ടും, ബ്രഹ്മണ്യദേവന്റെ പാദജലത്തിന്റെ ശുദ്ധി പരമതീർത്ഥമായി കണക്കാക്കുന്നു. ദൈവമുനികളിലെ ശ്രേഷ്ഠനായ നാരദനെ ആദരിച്ചശേഷം, പുരാതനമായ നാരായണമുനി, നരന്റെ സുഹൃത്ത്, സ്നേഹപൂര്വ്വം ചോദിച്ചു: “സ്വാമിയേ, ഞങ്ങള് എന്ത് സേവനം ചെയ്യണം?” നാരദന് പറഞ്ഞു: “ലോകങ്ങളുടെ അധിപതിയായ നിനക്കിതു അത്ഭുതമല്ല; നീ എല്ലാവരോടും സൗഹൃദം പുലര്ത്തുന്നു, ദുഷ്ടരോടു ദമനം കാണിക്കുന്നു; ലോകക്ഷേമത്തിനായി സ്വേച്ഛയോടെ അവതരിച്ച് സംരക്ഷിക്കുന്നു എന്നു ഞങ്ങള് അറിയുന്നു. ബ്രഹ്മാദികള് ഹൃദയത്തില് ധ്യാനിക്കുന്ന, മോക്ഷം നല്കുന്ന നിന്റെ പാദം കാണാന് കഴിഞ്ഞതുകൊണ്ട് ഞാന് സന്തോഷിക്കുന്നു; ലോകമോഹത്തിന്റെ കിണറ്റില് വീണവര്ക്ക് ആശ്രയമായ നിന്റെ പാദം സ്മരിക്കാനുള്ള അനുഗ്രഹം നല്കണമേ.” പിന്നീട്, മറ്റൊരു ദിവസം, കൃഷ്ണന്റെ മറ്റൊരു ഭാര്യയുടെ ഭവനത്തിലേക്ക് നാരദന് പ്രവേശിച്ചു. യോഗികളുടെ പ്രഭുവായ കൃഷ്ണന്റെ യോഗമായ കാണാന് ആഗ്രഹിച്ചു. അവിടെ കൃഷ്ണന് തന്റെ പ്രിയപത്നിയോടും ഉദ്ധവനോടും കൂടെ പാശക്രീഡയില് ഏര്പ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; നാരദന് വന്നപ്പോള് ആദരപൂര്വ്വം എഴുന്നേറ്റ് സിംഹാസനം നല്കി, മറ്റും ചെയ്തു. “ഭഗവാനേ, ഇങ്ങോട്ട് വന്നത് എപ്പോഴാണ്? ഞങ്ങള് അപൂര്ണ്ണരായവരുടെ പക്ഷേ, പൂര്ണ്ണരായവരുടെ മുന്നില് എന്ത് ചെയ്യാന് കഴിയും?” എന്ന് അവിടെയും ചോദിച്ചു. “ഇങ്ങോട്ടു ജനനം സംബന്ധിച്ചും പറയൂ,” എന്ന് അഭ്യര്ത്ഥിച്ചെങ്കിലും, അത്ഭുതത്തോടെ നാരദന് മറ്റൊരു ഭവനത്തിലേക്ക് മൗനത്തില് പോയി. അവിടെയും ഗോവിന്ദന് തന്റെ ബാലന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതും, മറ്റൊരു ഭവനത്തില് കുളിക്കാനായി ഒരുക്കം ചെയ്യുന്നതും കണ്ടു. ചില സ്ഥലങ്ങളില് യജ്ഞാഗ്നിയില് ഹോമം നടത്തുന്നതും, അഞ്ചു തരം യജ്ഞങ്ങള് ചെയ്യുന്നതും, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷിപ്പിക്കുകയും ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതും കണ്ടു. ചിലയിടങ്ങളില് സന്ധ്യാസമയത്ത് വേദപാരായണം ചെയ്യുന്നതും, മറ്റിടങ്ങളില് വാളും കവച്ചും ധരിച്ച് അർച്ചരുടെ പാതയില് നടക്കുന്നതും നാരദന് കണ്ടു.