യദുകുലപുത്രനായ ബാലരാമന് യമുനയെ ശാസിച്ചതിനുശേഷം, ഭയപ്പെട്ട യമുന ദേഹത്തുടിച്ചുകൊണ്ട് അവന്റെ പാദങ്ങളില് വീണു, നടുങ്ങുന്ന സ്വരത്തില് സംസാരിച്ചു: “ഹേ രാമ, മഹാബലശാലിയായവനേ, ലോകനാഥനായവനേ, ഭൂമി ഒരു ഭാഗംകൊണ്ടു തന്നെ താങ്ങുന്നവനേ, നിന്റെ മഹത്വം എനിക്ക് അറിയില്ലായിരുന്നു. ഭഗവാനേ, ഞാന് നിന്റെ പരമാത്മസ്വഭാവം അറിയാതെ അജ്ഞാനത്തില് പിഴച്ചുപോയി. ഭക്തജനങ്ങളുടെ സുഹൃത്തായ വിശ്വാത്മാവേ, ഞാന് നിന്നില് ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു; എന്നെ ക്ഷമിക്കണം.” യമുനയുടെ പ്രാര്ത്ഥന കേട്ടു, അനുഗ്രഹിച്ച ബാലരാമന് അവളെ വിട്ടയച്ചു. പിന്നീട് സ്ത്രീകളോടൊപ്പം ആനകുലപതിയെപ്പോലെ യമുനയില് സ്നാനം ചെയ്തു. ആനന്ദം അനുഭവിച്ചശേഷം, അവന് ജലത്തില് നിന്നും പുറത്തേക്ക് വന്നു, തുറന്ന ആകാശത്തില് സ്ത്രീകള്ക്ക് മനോഹരമായ ഭൂഷണങ്ങളും മനോഹരമായ പുഷ്പമാലയും സമ്മാനിച്ചു. നീലവസ്ത്രം ധരിച്ച്, സ്വര്ണ്ണമാലയും അണിഞ്ഞ്, അളങ്കൃതനും സുഗന്ധതൈലങ്ങള് പുരട്ടിയവനും ആനകളില് ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ വിശ്രമിച്ചു. ഇന്നും ബാലരാമന് യമുനയെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയ പാത, ബാലയുടെ അനന്തബലത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, വ്യക്തമായി കാണാം. ഇങ്ങനെ, ആ രാത്രി മുഴുവന് ബാലരാമന് വ്രജയില് സ്ത്രീകളുടെ മാധുര്യത്തില് മനസ്സു ആകൃഷ്ടനായി ആനന്ദിച്ചു. അടുത്ത അധ്യായം തുടങ്ങുന്നു. ശുകമുനി പറഞ്ഞു: ബാലരാമന് നന്ദവ്രജത്തിലേക്ക് പോയപ്പോള്, കരുഷരാജാവ്, കൃഷ്ണന് വാസുദേവന് എന്നതറിയാതെ, ഒരു ദൂതനെ അയച്ചു: “ഞാനാണ് വാസുദേവന്.” കുട്ടികള് കൃഷ്ണനോട്, “നീയാണ് വാസുദേവന്, ലോകാധിപതിയായ ഭഗവാന്,” എന്ന് പറഞ്ഞു. കൃഷ്ണന് തന്നെ അച്യുതന് എന്നതറിയുന്നു. അജ്ഞാനിയായ കരുഷരാജാവ്, ബാല്യത്തില് കുട്ടികള് തമ്മില് ദൂതനെ അയയ്ക്കുന്നതുപോലെ, ദ്വാരകയിലേക്കു കൃഷ്ണനോട് ദൂതനെ അയച്ചു. ദൂതന് ദ്വാരകയിലേക്കെത്തി, സഭയില് കൃഷ്ണനെ കണ്ടു, അദ്ദേഹത്തോട് രാജാവിന്റെ സന്ദേശം പറഞ്ഞു: “ഞാനാണ് വാസുദേവന്; മറ്റൊരുവനും ഇല്ല. ജിവികളോട് കരുണകൊണ്ട് ഞാന് അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു. നീ നിന്റെ തള്ളായ അവകാശം ഉപേക്ഷിക്കണം. നീ ധരിക്കുന്ന ചിഹ്നങ്ങള് എന്റെതാണ്; നീ അവ അജ്ഞാനത്താല് ധരിക്കുന്നു, സാത്വതാ. അവ ഉപേക്ഷിച്ച് എന്നില് ശരണം പ്രാപിക്ക, അല്ലെങ്കില് യുദ്ധം അനുവദിക്ക.” ശുകമുനി പറഞ്ഞു: പൗണ്ട്രകന്റെ ഈ അഹങ്കാരപൂര്ണവും അജ്ഞാനപൂര്ണവുമായ വാക്കുകള് കേട്ടു, ഉഗ്രസേനനും സഭയിലെ മറ്റു അംഗങ്ങളും ഉച്ചത്തില് ചിരിച്ചു. ഭഗവാന് കൃഷ്ണന് പരിഹാസംകൊണ്ട് ദൂതനോട് പറഞ്ഞു: “മൂഢാ, നീ ഇത്രയും അഹങ്കരിക്കുന്ന ഈ ചിഹ്നങ്ങള് ഞാന് നിസ്സാരമായി ഉപേക്ഷിക്കും.” “നീ മുഖം മൂടി കിടക്കുന്നവനാകും; പരന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന കഴുകന്, കാക്കകള്, ശ്വാനങ്ങള് നിന്നെ ചുറ്റും; അപ്പോള് നിന്റെ ശരണം നായകളുടെ ഇടയിലായിരിക്കും.” ദൂതന് ഈ ഉപാലഭ്യങ്ങളും സന്ദേശവും തന്റെ രക്ഷിതാവിനോട് അറിയിച്ചു. അതിനുശേഷം കൃഷ്ണന് തന്റെ രഥത്തില് കയറിച്ച് കാശിയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. മഹാബലശാലിയായ പൗണ്ട്രകന് കൃഷ്ണന്റെ വരവ് അറിഞ്ഞ്, രണ്ട് അക്ഷൗഹിണി സൈന്യങ്ങളുമായി നഗരത്തില് നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. കാശിരാജാവായ അവന്റെ സഖാവ് മൂന്ന് അക്ഷൗഹിണി സൈന്യങ്ങളുമായി അവനെ പിന്തുടര്ന്നു. പൗണ്ട്രകന് ചങ്ങ്, ചക്രം, ഗദ, ധനുസ്, ശ്രീവത്സം എന്ന ചിഹ്നം, കൗസ്തുഭമണിയും വനമാലയും അണിഞ്ഞിരുന്നു. പിത്തവസ്ത്രം ധരിച്ച്, ഗരുഡധ്വജം ഉയര്ത്തി, വിലയേറിയ മകുടവും ആഭരണങ്ങളും, മകരകുണ്ടലങ്ങളുമായി തിളങ്ങുകയായിരുന്നു. തന്റെ സ്വരൂപം അനുകരിച്ചുള്ള ഈ വേഷം കണ്ട്, ഹരി നര്ത്തകനെയപ്പോലെ കണ്ട് ഉല്ലാസത്തോടെ ചിരിച്ചു. ശത്രുക്കടാക്ഷരായ രാജാക്കന്മാര് കൃഷ്ണനെ എയ്ത്ത്, ഗദ, ഗദ, മുഷ്ടി, ശൂല, കുന്ത, ഖഡ്ഗ, നിശ, ബാണം എന്നിവകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു. കൃഷ്ണന് തന്റെ ഗദയും ഖഡ്ഗവും ചക്രവും ബാണങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് പൗണ്ട്രകന്റെയും കാശിരാജാവിന്റെയും സൈന്യങ്ങളെ, ആന, രഥം, കുതിര, പദാതികള് ഉള്പ്പെടെ, പ്രളയകാലത്തിലെ അഗ്നിപോലെ സംഹരിച്ചു. യുദ്ധഭൂമി ആന, കുതിര, ഒട്ടകം, കഴുത, മനുഷ്യര് എന്നിവയുടെ ശരീരങ്ങള് കൊണ്ട് നിറഞ്ഞു; വീരന്മാര് അവയെ തകര്ത്തു; അത് ശ്മശാനപോലെയും ധീരന്മാര്ക്ക് ആനന്ദകരവുമായിരുന്നു; സൃഷ്ടികര്ത്താവിന്റെ കളിസ്ഥലത്തിനെപ്പോലെയും ഭയാനകമായിരുന്നു. ശൗരി പൗണ്ട്രകനോട് പറഞ്ഞു: “ഹേ പൗണ്ട്രകാ! നീ ദൂതനിലൂടെ എന്നോട് പറഞ്ഞതുപോലെ, ഈ ആയുധങ്ങള് ഞാന് നിന്നിലേക്ക് ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.” “നീ എന്റെ പേരില് വ്യാജ അവകാശം ഉയര്ത്തിയതും ഉപേക്ഷിക്കും. എനിക്ക് യുദ്ധം വേണ്ടെങ്കില് ഇന്ന് നിന്നില് ശരണം പ്രാപിക്കും.” കുറ്റിവളയങ്ങളാല് പൗണ്ട്രകനെ രഥരഹിതനാക്കി, കൃഷ്ണന് രഥചക്രം കൊണ്ട് അവന്റെ തല വേര്പ്പെടുത്തി; അത് ഇന്ദ്രന് വജ്രംകൊണ്ട് പര്വ്വതം ചിതറിക്കുന്നതുപോലെയായിരുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, കാശിരാജാവിന്റെ തലയും അവന് ബാണങ്ങളാല് വേര്പ്പെടുത്തി, കാശി നഗരത്തിലേക്ക് ഇട്ടുവീഴ്ത്തി; കാറ്റ് താമരകുടം ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ. ഇങ്ങനെ, ദ്വേഷിയായ പൗണ്ട്രകനും അവന്റെ സഖാവുമായ കാശിരാജാവിനെയും സംഹരിച്ച്, ഹരി ദ്വാരകയിലേക്ക് മടങ്ങി; സിദ്ധപുരുഷന്മാര് അമൃതസമാനമായ കഥകള് പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു. പൗണ്ട്രകന് നിരന്തരം ഭഗവാനെ ധ്യാനിച്ചിരുന്നതിനാല് എല്ലാ ബന്ധനങ്ങളില് നിന്ന് മോചിതനായി, ഹരിയുടെ രൂപം പ്രാപിച്ചു, അവനില് ലയിച്ചു. രാജധാനിയിലെ വാതിലില് കുണിഞ്ഞുകിടക്കുന്ന കാശിരാജാവിന്റെ തല കണ്ട് ജനങ്ങള് അമ്പരന്നു: “ഇത് ആരുടെ മുഖമാണെന്നറിയില്ല.” രാജാവിന്റെ തലയാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാജ്ഞിമാരും പുത്രന്മാരും ബന്ധുക്കളും പൗരന്മാരും വിലപിച്ചു: “അയ്യോ! രാജാവ് കൊല്ലപ്പെട്ടു! ഞങ്ങളുടെ രക്ഷകന് പോയി!” അവന്റെ മകന് സുദക്ഷിണന് പിതാവിന്റെ അന്ത്യകൃത്യങ്ങള് ചെയ്തു, മനസ്സില് പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു: “എന്റെ പിതാവിനെ കൊല്ലിച്ചവനെ ഞാന് നശിപ്പിക്കും; അതുവഴി പിതാവിന് ആദരം നല്കാം.” ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച സുദക്ഷിണന് പുരോഹിതനോടൊപ്പം പരമഭക്തിയോടെ മഹേശ്വരനെ പൂജിച്ചു. അവിമുക്തവാസിയായ മഹേശ്വരന് പ്രസന്നനായി അവനോട് വരം ചോദിക്കാനനുമതി നല്കി; സുദക്ഷിണന് തന്റെ ആഗ്രഹമായ പിതാവിന്റെ ശത്രുവിനെ നശിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഉപായം ചോദിച്ചു. “ദക്ഷിണാഗ്നിയെ ബ്രാഹ്മണരും ഹോതാക്കളും ചേര്ന്ന് പൂജിച്ച്, ആത്മസംയമനം പാലിച്ച്, അത്യന്തരബലികര്മ്മം ചെയ്യുക; ആ അഗ്നി, ഭൂതഗണങ്ങളാല് ചുറ്റപ്പെട്ട്, നീ അധമനെതിരേ ഉപയോഗിച്ചാല് ലക്ഷ്യം സിദ്ധിക്കും,” എന്ന് മഹേശ്വരന് ഉപദേശിച്ചു. സുദക്ഷിണന് ആ വിധം കര്മ്മം നടത്തി, കൃഷ്ണനെതിരേ അത്യന്തരബലികര്മ്മം നടത്തി. അപ്പോള് ഹോമകുണ്ടത്തില് നിന്നും ഭയാനകമായ രൂപത്തില് ഒരു തീശരീരം ഉരുത്തിരിഞ്ഞു; അതിന്റെ ചുവന്നതലയിലും താടിയിലും തീപൊന്തിയിരിക്കുന്നു, കണ്ണുകളില് ജ്വാലകള് ഒഴുകുന്നു.