ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

അനിരുദ്ധനെ പിടികൂടാനായി ചുറ്റുമുള്ളവരെല്ലാം കടന്നുകയറി വരുമ്പോൾ, അനിരുദ്ധൻ അവരെ ഒരു കാട്ടുപന്നിയുടെ നേതാവിനെപ്പോലെ നായകളെ വധിക്കുന്നതുപോലെ അടി കൊടുത്തു വീഴ്ത്തി. തലയും തുണ്ടുകളും കൈകളും തകർന്നു വീണവരെല്ലാം കൊലചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ ഭയപ്പെട്ട് കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു. അതിനുശേഷം, ശക്തിയുള്ള ബാണന്റെ മകൻ പാമ്പുപോലുള്ള ബന്ധനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് അനിരുദ്ധനെ ബന്ധിച്ചു; അനിരുദ്ധൻ കോപത്തോടെ തന്റെ തന്നെ സൈന്യത്തെ സംഹരിക്കുമ്പോഴായിരുന്നു ഇത്. പ്രിയനായ അനിരുദ്ധനെ ഇങ്ങനെ ബന്ധിതനായി കണ്ട് ഉഷാ ദു:ഖത്തിലും വിഷാദത്തിലും മുങ്ങി കണ്ണുനിറഞ്ഞ് കരയാൻ തുടങ്ങി. ഇങ്ങനെ അനിരുദ്ധനെ ബന്ധിച്ച കഥയോടെ ദശമ സ്കന്ധത്തിലെ അൻപത്തിരണ്ടാം അദ്ധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: ഭാരതവംശജനായ രാജാവേ, അനിരുദ്ധനും അവന്റെ ബന്ധുക്കളും കാണാതായതോടെ നാലു മാസം അനിരുദ്ധന്റെ കുടുംബത്തിന് ദു:ഖത്തിലും നിരന്തരം വിഷാദത്തിലും കഴിയി. അനിരുദ്ധൻ എവിടെയാണെന്നും അവനോടു നടന്ന സംഭവങ്ങളെയും നാരദൻ വൃഷ്ണികൾക്ക് അറിയിച്ചു. കൃഷ്ണൻ ദൈവമായ വൃഷ്ണികൾ ഉടൻ തന്നെ ശോണിതപുരത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. പ്രദ്യുമ്നൻ, യുവധാനൻ, ഗദ, സാമ്ബ, സാരണൻ, നന്ദൻ, ഉപനന്ദൻ, ഭദ്രൻ തുടങ്ങിയവർ, രാമനും കൃഷ്ണനും അനുയായികളായവർ, എല്ലാവരും ചേർന്നു പുറപ്പെട്ടു. പന്ത്രണ്ടു വിഭാഗങ്ങളിലായുള്ള വലിയ സൈന്യത്തോടുകൂടി സാത്വതരിൽ ഏറ്റവും മുന്നിലുള്ളവർ ബാണന്റെ നഗരം四വശവും വളഞ്ഞു. അവന്റെ ഉദ്യാനങ്ങൾ, മതിലുകൾ, ഗോപുരങ്ങൾ, കവാടങ്ങൾ എന്നിവ നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ബാണൻ കോപത്താൽ കത്തിയുയർന്നു തുല്യമായ ഒരു സൈന്യത്തോടുകൂടി യുദ്ധത്തിനായി പുറത്തു വന്നു. ബാണന്റെ خاطر, ഭാഗ്യശാലിയായ രുദ്രനും മകനും പ്രമഥഗണങ്ങളുമൊത്ത് നന്ദി എന്ന കാളയുടെ മേൽ കയറി രാമനും കൃഷ്ണനും എതിരായി യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ കൃഷ്ണനും ശങ്കരനും തമ്മിലും, പ്രദ്യുമ്നനും ഗുഹയുമായും അത്യന്തം ഭയാനകവും അതിശയകരവും രോമാഞ്ചം നിറഞ്ഞതുമായ യുദ്ധം നടന്നു. കുമ്ഭാണ്ഡനും കൂപകർണ്ണനും ബാലരാമനോട് യുദ്ധം ചെയ്തു; സാമ്ബൻ ബാണന്റെ മകനുമായി ഏറ്റുമുട്ടി; സത്യകി ബാണനോടു നേരിട്ട് പോരാടുകയും ചെയ്തു. ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവാധിപതികളും, മഹർഷിമാരും സിദ്ധന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും യക്ഷന്മാരും ആകാശനൗകകളിൽ കയറി ഈ മഹായുദ്ധം കാണാൻ എത്തി. കൃഷ്ണൻ ശങ്കരന്റെ അനുയായികളായ ഭൂതഗണങ്ങളെ, പ്രമഥന്മാരെയും ഗുഹ്യകന്മാരെയും ഡാകിനിമാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും വിനായകന്മാരെയും അകറ്റി തുരത്തിപ്പറയിച്ചു. പ്രേതന്മാരെയും മാതൃകന്മാരെയും പിശാചുകളെയും കുഷ്മാണ്ഡന്മാരെയും ബ്രഹ്മരാക്ഷസന്മാരെയും തന്റെ ശക്തമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ശാരംഗ ധനുസ്സിൽ നിന്ന് വിട്ടയച്ചു തുരത്തിക്കളഞ്ഞു. പിനാകധാരിയായ ശങ്കരൻ വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കൃഷ്ണനോടു നേരെ പ്രയോഗിച്ചെങ്കിലും, കൃഷ്ണൻ അവയെല്ലാം തുല്യായുധങ്ങൾകൊണ്ട് നേരിടുകയും നിർമ്മാർജ്ജനമാക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തിന് തന്റെ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം കൊണ്ടും, വായവ്യായുധത്തിന് പാർവതാസ്ത്രം കൊണ്ടും, അഗ്നേയായുധത്തിന് പാർജന്യായുധം കൊണ്ടും, പാശുപതായുധത്തിന് തന്റെ ആയുധം കൊണ്ടും കൃഷ്ണൻ പ്രതിരോധിച്ചു. പിന്നീട് ജൃംഭണായുധം ഉപയോഗിച്ച് ഗിരിശനെ ഭ്രമിപ്പിച്ചശേഷം, ശൗരി (കൃഷ്ണൻ) വാളും ഗദയും അമ്പുകളും ഉപയോഗിച്ച് ബാണന്റെ സൈന്യത്തെ തകർത്തു. പ്രദ്യുമ്നന്റെ അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹത്തിൽ എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്ന് ആക്രമിക്കപ്പെട്ട സ്കന്ദൻ (കാർത്തികേയൻ) ശരീരത്തിൽ രക്തം ചോരിച്ച്, മയില്പടക്കമുള്ള തന്റെ പതാകയുമായി യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് പിന്മാറി. കുമ്ഭാണ്ഡനും കൂപകർണ്ണനും ഹലായുധനായ ബാലരാമൻ അടിച്ചുതകർത്തപ്പോൾ അവരുടെ സൈന്യം നേതാവില്ലാതെ എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു. തന്റെ സൈന്യം തകർന്നുപോകുന്നത് കണ്ട ബാണൻ, കോപത്തിൽ കത്തിയവൻ, സത്യകിയെ ഉപേക്ഷിച്ച് യുദ്ധഭൂമിയിൽ കൃഷ്ണനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു. ഒരേസമയം അഞ്ച് നൂറ്റാണ്ട് വില്ലുകളിൽ ഓരോന്നിൽ രണ്ടെണ്ണം അമ്പുകൾ വെച്ച് ബാണൻ യുദ്ധം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ ഭഗവാൻ ഹരി അവന്റെ വില്ലുകൾ എല്ലാം ഒരുമിച്ച് വെട്ടി തകർത്തു; രഥസാരഥിയെ, രഥത്തെയും കുതിരകളെയും കൊല്ലുകയും തന്റെ ശംഖം മുഴക്കുകയും ചെയ്തു. അവന്റെ അമ്മയായ കോട്ടരാ നഗ്നയാവസ്ഥയിലും മുടിയലഞ്ഞ നിലയിലും കൃഷ്ണന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു നിന്നു, മകന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കണമെന്ന് അപേക്ഷിച്ചു. ഗദാഗ്രജൻ (കൃഷ്ണൻ) മുഖം തിരിച്ചു നോക്കാതിരുന്നതോടെ, രഥവും വില്ലും നഷ്ടപ്പെട്ട ബാണൻ പട്ടണത്തിലേക്ക് ഓടി കയറി. സൈന്യങ്ങൾ തുരത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ, മൂന്നു തലയും മൂന്നു കാലും ഉള്ള ഭയാനകമായ ജ്വരദൈവം ദശാഹര എന്ന വംശജനായ കൃഷ്ണനെ നേരെ, പത്തു ദിശയും കത്തിക്കുന്നതുപോലെ, ആക്രമിക്കാൻ ഓടി വന്നു. അപ്പോൾ ദിവ്യനായ നാരായണൻ തന്റെ സ്വന്തം ജ്വരദൈവത്തെ വിടുവിച്ചു; ശിവന്റെ ജ്വരവും വിഷ്ണുവിന്റെ ജ്വരവും തമ്മിൽ യുദ്ധം ചെയ്തു. വിഷ്ണു ജ്വരത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ കീഴടങ്ങിയ ശിവജ്വരം, ഭയപ്പെട്ടു രക്ഷപ്പെടാൻ ഇടമില്ലാതെ ഹൃഷീകേശനിൽ അഭയം തേടി, കയ്യൊപ്പിച്ച് സ്തുതിച്ചു. ജ്വരദൈവം പറഞ്ഞുവോ: അനന്തശക്തിയുള്ളോനേ, പരമാധിപതിയേ, സർവ്വാത്മാവേ, ശുദ്ധചൈതന്യസ്വരൂപനേ, സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-സംഹാരങ്ങളുടെ കാരണമായ ബ്രഹ്മസ്വരൂപനേ, ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. കാലം, വിധി, കർമ്മം, ജീവൻ, പ്രകൃതി, ദ്രവ്യം, ക്ഷേത്രം, ശ്വാസം, ആത്മാവ്, പരിണാമം—ഇതെല്ലാം വിത്തും തളിരുമെന്നതുപോലെ, നിന്റെ മായയാണ്; അതിന്റെ നിഷേധത്തിൽ ഞാൻ അഭയം തേടുന്നു. നിനക്ക് ഇഷ്ടമായ രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച് ദേവന്മാരെയും സജ്ജനരെയും ലോകങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള പാലങ്ങളെയും സംരക്ഷിക്കുകയും, ദുഷ്ടന്മാരെ സംഹരിക്കുകയും, ഭൂഭാരഹരണത്തിനായി ജന്മം എടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. നിന്റെ അത്യന്തം ദാരുണവും അഗ്നിപരിശുദ്ധിയുമുള്ള ജ്വരത്തിൽ ഞാൻ ചുട്ടുപോകുന്നു; ആളുകൾ ആശയില്പ്പിൽ പറ്റിപിടിച്ചിരിക്കുന്നിടത്തോളം അവർ നിന്റെ പാദമൂലത്തിൽ അഭയം തേടുന്നില്ല; അതുകൊണ്ട് അവരുടെ ദു:ഖം നീങ്ങുന്നില്ല. ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ത്രിശിരസേ, ഞാൻ നിന്നിൽ സന്തോഷവാനാണ്; നിനക്ക് ജ്വരത്തിൽ നിന്ന് ഭയം ഇല്ലാതാകട്ടെ. നമ്മുടെ ഈ സംവാദം ഓർക്കുന്നവർക്ക് നിന്നിൽ നിന്ന് ഭയം ഉണ്ടാകില്ല. ഇങ്ങനെ ശിവജ്വരം അച്യുതനെ നമസ്കരിച്ചു വിട്ടുപോയി. ബാണൻ വീണ്ടും രഥത്തിൽ കയറി ജനാർദ്ദനനെ നേരെ യുദ്ധത്തിന് ഇറങ്ങി. രാജാവേ, ആയിരം കൈകളും വിവിധായുധങ്ങളുമായി ദാനവനായ ബാണൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ ചക്രധാരിയായ കൃഷ്ണനെ നേരെ അമ്പുകൾ വിടുകയും ചെയ്തു. കൃഷ്ണൻ അവന്റെ വായിൽ നിന്ന് വരുന്ന ആയുധങ്ങൾ എല്ലാം തന്നെ രേസർതാരമുള്ള ചക്രം കൊണ്ട് വെട്ടി തകർത്തു; അതുപോലെ തന്നെ ബാണന്റെ കൈകൾ വൃക്ഷത്തിന്റെ ശാഖകൾ പോലെ വെട്ടിമുറിച്ചു. ബാണന്റെ കൈകൾ മുറിഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഭഗവാൻ ഭവൻ ഭക്തികളോടു കരുണയുള്ളവൻ, കൃഷ്ണന്റെ അടുത്തേക്ക് വന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: "നീ പരമബ്രഹ്മനാണ്, പരമജ്യോതിസാണ്, വാക്കിലൂടെ ബോധ്യമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നവൻ; ശുദ്ധഹൃദയമുള്ളവർ നിന്നെ ആകാശംപോലെ ഏകമായവനായി കാണുന്നു. നിന്റെ നാഭി ആകാശം, വായ് അഗ്നി, വെള്ളം ശുക്ലം, തല ആകാശം, ദിശകൾ കാതുകൾ, കാലുകൾ ഭൂമി, ചന്ദ്രൻ മനസ്സ്, സൂര്യൻ കണ്ണ്, ആത്മാവ് ആത്മാവ്, ഞാൻ സമുദ്രം, നിന്റെ വയറാണ്, സർപ്പരാജാവ് നിന്റെ കൈയാണ്. നിന്റെ രോമങ്ങൾ ഔഷധികൾ, മേഘങ്ങൾ വെള്ളം, ബ്രഹ്മാവ് നിന്റെ രോമങ്ങൾ, ബുദ്ധി സൃഷ്ടിശക്തി, പ്രജാപതി ഹൃദയം, ധർമ്മം നിന്റെ സ്വഭാവം; നീയാണു ഈ വിശ്വരൂപൻ, ലോകങ്ങൾക്ക് മാതൃക. ഭഗവാൻ, ഈ അവതാരം നീ ധർമ്മസംരക്ഷണത്തിനും ലോകക്ഷേമത്തിനുമാണ് സ്വീകരിച്ചത്; ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും നിന്റെ പ്രേരണയിൽ ഏഴു ലോകങ്ങളെ ഗ്രഹിക്കുന്നു." ഇങ്ങനെ മഹായുദ്ധം സമാപിച്ചു, ദൈവികമായ മഹത്വവും കരുണയും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു ഈ സംഭവങ്ങൾ.