ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

അനിരുദ്ധനും ഉഷയും വിവാഹിതരായ ശേഷം, രാമനും ദശാർഹരും മഹാഭാഗ്യത്തോടെ മനോഹരമായ രഥത്തിൽ അവരെ ഇരുത്തി, മധുസൂദനന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും നിറവേറ്റി, ഭോജകറ്റിൽ നിന്ന് കുശസ്ഥലിയിലേക്ക് യാത്ര തിരിച്ചു. അപ്പോൾ രാജാവ് ചോദിച്ചു: യദുക്കുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ബാണന്റെ മകൾ ഉഷയെ വിവാഹം ചെയ്തു. അപ്പോൾ ഹരിയുടെയും ശങ്കരന്റെയും ഇടയിൽ ഭയാനകമായൊരു യുദ്ധം നടന്നു. മഹായോഗിയേ, ഇതെല്ലാം വിശദമായി പറയാൻ നിങ്ങൾ അർഹനാണ്. ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: മഹാത്മാവായ ബലിയുടെ നൂറു മക്കളിൽ മൂത്തവൻ ബാണൻ. വാമനരൂപത്തിൽ ഭൂമി ഹരിക്ക് സമർപ്പിച്ച ബലിയാണ് അവന്റെ പിതാവ്. ബാണൻ ശിവഭക്തനായി, ആദരിക്കപ്പെട്ടവനും, ദാനശീലനും, ബുദ്ധിമാനുമായിരുന്നു. സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവനും വ്രതങ്ങളിൽ സ്ഥിരനുമായിരുന്നു. ശോണിതപുരം എന്ന മനോഹര നഗരത്തിൽ രാജാവായി ഭരിച്ച ബാണന് ശംഭുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ അമരന്മാരെപ്പോലെയുള്ള അനുചരങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ആയിരം കൈകളാൽ താണ്ഡവനൃത്തത്തിൽ രുദ്രനെ സംഗീതം വഹിച്ച് സന്തോഷിപ്പിച്ചു. പ്രപഞ്ചത്തിലെ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും അധിപതിയായ ഭഗവാൻ, ഭക്തജനങ്ങളുടെ ആശ്രയവും പ്രിയനുമായവൻ, ബാണനോട് ഇഷ്ടമുള്ള വരം ചോദിക്കാൻ അനുവാദം നൽകി. ബാണൻ തന്റെ നഗരത്തിന് ശിവനെ രക്ഷകനായി വേണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു. ഒരു ദിവസം, തന്റെ ശക്തിയിൽ ഉന്മാദനായ ബാണൻ സമീപത്തുണ്ടായിരുന്ന ഗിരിശനെ സമീപിച്ച്, സൂര്യപ്രഭയുള്ള കിരീടം ധരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിച്ചു. “മഹാദേവാ, ലോകങ്ങളുടെ ഗുരുവേ, ആളുകളുടെ അകൃതാർത്ഥമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കുന്നവനേ, അമരന്മാർ പോലും പാദങ്ങൾ പൂജിക്കുന്നവനേ, ഞാൻ നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു,” എന്ന് ബാണൻ പറഞ്ഞു. “നീ എന്നെ ആയിരം കൈകൾ നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചുവെങ്കിലും, അവ എനിക്ക് ഭാരമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിനക്ക് സമാനമായ യുദ്ധസാമർത്ഥ്യമുള്ളവനെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.” യുദ്ധം ആഗ്രഹിച്ച്, തന്റെ കൈകൾ കൊണ്ട് തന്നെ ചുരണ്ടി, ദിക്കുകളുടെ ആനകളുമായി പോരാടുകയും, മലകൾ തകർത്ത് തകർക്കുകയും ചെയ്തു. അവയും ഭയന്ന് ഓടി. ഇത് കേട്ട ഭഗവാൻ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: “നിന്റെ പതാക തകർന്നാൽ, അപ്പോൾ നീ യുദ്ധത്തിൽ നിനക്ക് തുല്യനായ ശത്രുവിനെ കാണും; അവൻ നിന്റെ അഭിമാനം തകർക്കും.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ആ വിവേകശൂന്യനായ ബാണൻ സന്തോഷത്തോടെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി, ഗിരിശന്റെ ആജ്ഞ കാത്ത്, തന്റെ ശക്തി നശിക്കുമെന്ന് പോലും അറിഞ്ഞില്ല. ബാണന് ഉഷ എന്നൊരു മകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൾ സ്വപ്നത്തിൽ ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത, കേട്ടിട്ടില്ലാത്ത, പ്രദ്യുമ്നന്റെ മകനായ മനോഹരനായ യുവാവുമായുള്ള സംഗമം അനുഭവപ്പെട്ടു. സ്വപ്നത്തിൽ കണ്ട ആ യുവാവിനെ കാണാനായില്ലെന്ന് മനസിലാക്കി, ഉഷ കൂട്ടുകാരികളോടൊപ്പം ഉണർന്നു, ഉല്ലാസത്തോടും ലജ്ജയോടും കൂടി “എവിടെയാണ് നീ, പ്രിയനേ?” എന്ന് വിളിച്ചു. ബാണന്റെ മന്ത്രിയായ കുംബാണ്ഡന്റെ മകൾ ചിത്രലേഖ ഉഷയുടെ സുഹൃത്തായിരുന്നു. അവൾ ഉഷയോട് കൗതുകത്തോടെ ചോദിച്ചു: “നീ ആരെയാണ് അന്വേഷിക്കുന്നത്, മനോഹരഭ്രുവിനേ? നിന്റെ മനസ്സിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ആ പുരുഷൻ ആരാണ്? രാജകുമാരിയെ, ഇതുവരെ നിന്റെ കൈ പിടിച്ചവനെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.” ഉഷ പറഞ്ഞു: “എന്റെ സ്വപ്നത്തിൽ ഞാൻ കണ്ട പുരുഷൻ കറുത്തവനാണ്, താമരക്കണ്ണും, പിൾക്കുടയും, വലിയ ഭുജങ്ങളുമുള്ളവൻ; സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സിനെ ആകർഷിക്കുന്നവൻ.” “അവനാണ് ഞാൻ അന്വേഷിക്കുന്നത്. അവൻ തന്റെ അധരങ്ങളിൽ നിന്നു എന്നെ അമൃതം കുടിപ്പിച്ചു, എന്നെ ആഗ്രഹിച്ചു, പിന്നെ എവിടെയോ അപ്രത്യക്ഷനായി, എന്നെ ദുഃഖസാഗരത്തിലാക്കി.” ചിത്രലേഖ പറഞ്ഞു: “മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിന്റെ ദുർഭാഗ്യം നിർണയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ പോലും, ഞാൻ അതു നീക്കാം. ആ മനോഹരനെ ആരെന്ന് നീ പറയൂ, ഞാൻ അവനെ നിനക്ക് കൊണ്ടുവരാം.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, അവൾ ദേവന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും സിദ്ധന്മാരുടെയും ചരന്മാരുടെയും നാഗന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും വിദ്യാധരന്മാരുടെയും യക്ഷന്മാരുടെയും മനുഷ്യന്മാരുടെയും രൂപങ്ങൾ വരച്ചു. മനുഷ്യരിൽ അവൾ വൃഷ്ണികൾ, ശൂര, അനകദുണ്ടുഭി എന്നിവരെയും വരച്ചു. പ്രദ്യുമ്നനെ വരയ്ക്കുമ്പോൾ രാമനെയും കൃഷ്ണനെയും വരയ്ക്കുമ്പോൾ ലജ്ജിച്ചു. അനിരുദ്ധനെ വരച്ചപ്പോൾ ഉഷ മുഖം താഴ്ത്തി, ലജ്ജയോടെ ചിരിച്ചു, രാജാവിനോട് “ഇവനാണ്, ഇവനാണ്” എന്ന് പറഞ്ഞു. ഇത് മനസ്സിലാക്കി, യോഗിനിയായ, കൃഷ്ണന്റെ മകനായ ചിത്രായോഗിനി ആകാശമാർഗം വഴി ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി, കൃഷ്ണന്റെ സംരക്ഷണത്തിലുള്ള നഗരത്തിലേക്ക്. അവിടെ യോഗശക്തി പ്രയോഗിച്ച്, പ്രദ്യുമ്നന്റെ മകനായ അനിരുദ്ധൻ മനോഹരമായ കിടക്കയിൽ ഉറങ്ങുമ്പോൾ അവനെ എടുത്ത് ശോണിതപുരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി, സുഹൃത്തിനോട് കാണിച്ചു. ആ മനോഹരനായ വീരനെ കണ്ടപ്പോൾ, ഉഷ സന്തോഷത്തോടൊപ്പം അനിരുദ്ധനുമായി തന്റെ വീട്ടിൽ സന്തോഷിച്ചു. ആ ഭവനം മറ്റാർക്കും പ്രവേശിക്കാൻ പ്രയാസമായതായിരുന്നു. അവനെ ഉത്തമവസ്ത്രങ്ങൾ, മാലകൾ, സുഗന്ധങ്ങൾ, ധൂപം, ദീപങ്ങൾ, സുഖാസനങ്ങൾ, പാനീയങ്ങൾ, വിഭവങ്ങൾ, രുചികരമായ ഭക്ഷ്യങ്ങൾ, സേവനവചനങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ആദരിച്ചു. കാമനയാൽ ഉഷയുടെ സ്നേഹത്തിൽ മുഴുകി, അവളുടെ ഭവനത്തിൽ മറഞ്ഞ്, അനിരുദ്ധൻ ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോകുന്നത് പോലും ശ്രദ്ധിച്ചില്ല. യദുകുലവീരനാൽ ഇങ്ങനെ അനുഭവിക്കപ്പെട്ടതോടെ, ഉഷയുടെ വ്രതങ്ങൾ ലംഘിക്കപ്പെട്ടതായി സംശയിച്ച ഭടന്മാർ സൂക്ഷ്മചിഹ്നങ്ങൾ കണ്ടു, സന്തോഷത്തോടെ നിരീക്ഷിച്ചു. അവർ രാജാവിനോട് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു: “നിന്റെ മകളിൽ സംശയാസ്പദമായ പെരുമാറ്റം ഞങ്ങൾ കണ്ടു; ഇത് കുടുംബത്തിന് അപമാനമാണ്.” “ഞങ്ങൾ അവളെ സംരക്ഷിച്ചിരുന്നിട്ടും, അവളുടെ ഭവനത്തിൽ ഒരു പുരുഷൻ അവളെ സ്പർശിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല.” അവളുടെ അപമാനം കേട്ട് ബാണൻ ദുഃഖിതനായി, ഉടൻ കന്യാകൃപയിൽ കയറി, യദുപ്രഭുവായ അനിരുദ്ധനെ കണ്ടു. അവൻ കാമന്റെ മകനായ, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരനായ, കറുത്തവൻ, പിൾക്കുടയും താമരക്കണ്ണുകളും, വിശാലഭുജങ്ങളും, കുന്തലങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കാതുകളിൽ കുന്തലമണികളും, ചിരിച്ചുനോക്കുന്ന മുഖം, മഞ്ഞവസ്ത്രം ധരിച്ചവൻ, അവിടെ ഇരിക്കുകയായിരുന്നു. അവൻ പ്രിയയോടൊപ്പം പാശകളി കളിക്കുകയായിരുന്നു; ഉഷയുടെ ശരീരം അവളുടെ കുങ്കുമം പതിച്ച മാലകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അനിരുദ്ധൻ തന്റെ കൈകളിൽ മല്ലികാമാല പിടിച്ചു, അവളുടെ അരികിൽ ഇരിക്കുകയായിരുന്നു. ഇത് കണ്ട ബാണൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു. മധുവിനെ ശത്രുക്കളായ ഭടന്മാരും സൈന്യവും ചുറ്റിപ്പറ്റിയപ്പോൾ, അനിരുദ്ധൻ ഗദ ഉയർത്തി, യമധർമ്മരാജാവിനെപോലെ, യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി നിന്നു. അവനെ പിടിക്കാനായി ചുറ്റുമുന്നുനിന്നവർ ഓടിയെത്തിയപ്പോൾ, അനിരുദ്ധൻ അവരെ നായകളെ കൊല്ലുന്ന കാട്ടുപന്നിയെപ്പോലെ തകർത്തു. തലയും തണ്ടും കൈകളും തകർന്നവരായി അവർ ഭവനത്തിൽ നിന്ന് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ ബാണന്റെ ശക്തനായ മകൻ സർപ്പപാശം ഉപയോഗിച്ച്, തന്റെ സൈന്യത്തെ കൊല്ലുന്ന അനിരുദ്ധനെ ബന്ധിച്ചു. അനിരുദ്ധനെ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടത് കണ്ട ഉഷ ദുഃഖത്തിലും വിഷാദത്തിലും മുങ്ങി, കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ കരഞ്ഞു. ഇങ്ങനെ അനിരുദ്ധന്റെ ബന്ധനം എന്ന അദ്ധ്യായം സമാപിക്കുന്നു. ശ്രീശുകൻ തുടർന്നു പറഞ്ഞു: ഭാരതവംശജനായ രാജാവേ, അനിരുദ്ധനും ബന്ധുക്കളും കാണാതായപ്പോൾ നാലു മാസം അവർക്കു ദുഃഖത്തിൽ കഴിഞ്ഞു. അനിരുദ്ധൻ തടവിലായതും സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങളും നാരദനിൽ നിന്ന് കേട്ട്, കൃഷ്ണനെ ദൈവമായി ആരാധിക്കുന്ന വൃഷ്ണികൾ ശോണിതപുരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. പ്രദ്യുമ്നൻ, യുയുദ്ധാനൻ, ഗദ, സാമ്ബ, സാരണൻ, നന്ദൻ, ഉപനന്ദൻ, ഭദ്രൻ എന്നിങ്ങനെയുള്ള രാമ-കൃഷ്ണാനുയായികൾ എല്ലാവരും അകമ്പടിയായി യാത്രയായി.