ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഭാരതവംശത്തിലെ മഹാരാജാവേ, അന്ന് അശ്വസേനയുടെ വിവാഹത്തിൽ വലിയ ഉത്സവം നടക്കുമ്പോൾ, ചിലർ ബലഭദ്രനോടു പറഞ്ഞത്, “ഇവൻ കളിയുടെ രീതി അറിയുന്നില്ല, രാജാവേ, എങ്കിലും നഷ്ടം വളരെ വലുതാണ്.” അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ബലരാമൻ അവിടെ വിളിക്കപ്പെട്ടു. രുക്മി ബലരാമനോടു പാശകലയിലൂടെ കളിക്കാൻ തുടങ്ങി. ആ കളിയിൽ ആദ്യം ബലരാമൻ നൂറ് നാണയവും, പിന്നെ ആയിരം, പിന്നെ പത്തായിരം നാണയവും പണയമായി വെച്ചു. ഓരോ തവണയും രുക്മി അവനെ തോൽപ്പിച്ചു. അപ്പോൾ കലിംഗരാജാവ് ബലരാമനെ നോക്കി വലിയ ശബ്ദത്തിൽ പല്ല് കാണിച്ചു ചിരിച്ചു. ഹലായുധനായ ബലരാമൻ അതു സഹിക്കാനാവാതെ പോയി. അതിനുശേഷം രുക്മി ഒരു ലക്ഷം നാണയം പണയമായി വെച്ചു. ആ തവണ ബലരാമൻ ജയിച്ചു. എന്നാൽ രുക്മി വഞ്ചനയുമായി, “ഞാനാണ് ജയിച്ചത്,” എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. അതോടെ മഹത്വം നിറഞ്ഞ ബലരാമൻ, സമുദ്രം നിറഞ്ഞപ്പോലെ ക്രോധത്തിൽ നിറഞ്ഞു, കണ്ണുകൾ ജന്മത്തോടും കോപത്തോടും ചുവപ്പായി, പത്തു കോടി നാണയം പണയമായി വെച്ചു. ആ വലിയ പണയവും ബലരാമൻ നീതിയോടെ ജയിച്ചു. പക്ഷേ രുക്മി വീണ്ടും വഞ്ചനയോടെ, “ഞാനാണ് ജയിച്ചത്; സാക്ഷികൾ പറയട്ടെ,” എന്നു പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ നിന്നൊരു ദിവ്യശബ്ദം മുഴങ്ങി: “ഈ പണയം ബലരാമൻ മാത്രം ജയിച്ചു; രുക്മി അർത്ഥരഹിതമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് വ്യാജമായി വിജയത്തെ അവകാശപ്പെടുന്നു.” ആ ദിവ്യശബ്ദം അവഗണിച്ച്, വിദർഭരാജാവ് മറ്റു ദുഷ്ടരാജാക്കന്മാരുടെയും വിധിയുടെയും പ്രേരണയാൽ ശങ്കർഷണനെ പരിഹസിച്ചു. അവൻ പറഞ്ഞു: “നിങ്ങൾ കാട്ടിൽ കന്നുകാലികളെ മേയിക്കുന്നവരാണ്; രാജാക്കന്മാർക്ക് മാത്രമാണ് പാശകലയോ അമ്പെടുപ്പോ ചെയ്യാൻ കഴിയുക, നിങ്ങളെ പോലെയുള്ളവർക്കല്ല.” ഇങ്ങനെ രാജാക്കന്മാരും രുക്മിയും ബലരാമനെ പരിഹസിച്ചു. അതോടെ ബലരാമൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ തന്റെ ഗദ ഉയർത്തി രുക്മിയെ പുരുഷസമൂഹത്തിൽ തന്നെ അടിച്ചു. പിന്നെ, കലിംഗരാജാവിനെ പത്താം കാൽവരയിൽ പിടിച്ചു, അത്യാക്രോഷത്തോടെ അവന്റെ പല്ലുകൾ തകർത്തു—പല്ല് കാണിച്ചു ചിരിച്ചിരുന്ന അതേ രാജാവിനെ. മറ്റ് രാജാക്കന്മാരുടെ കൈകളും തോളുകളും തലകളും തകർന്ന് രക്തത്തിൽ കുളിച്ച്, ബലരാമന്റെ ഗദയുടെ പ്രഹരത്തിൽ അവരൊക്കെ ഭയത്തോടെ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു. രുക്മി, അർത്ഥത്തിൽ കൃഷ്ണന്റെ ഭാര്യയായ രുക്മിണിയുടെ സഹോദരൻ, കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഹരി അതിനോട് അനുകൂലമോ വിരോധമോ പ്രകടിപ്പിച്ചില്ല; രുക്മിണിയുടെയും ബലരാമന്റെയും സ്നേഹം തകരുമോ എന്ന ഭയത്തിൽ അദ്ദേഹം മൗനം പാലിച്ചു. പിന്നീട് അനിരുദ്ധനും അവന്റെ വധുവും ഭംഗിയുള്ള രഥത്തിൽ ഇരുത്തി, രാമനും ദാശാരഹന്മാരും ഭോജകതിൽ നിന്ന് കുശസ്ഥലിക്ക് മധുസൂദനന്റെ കാവലിൽ സന്തോഷത്തോടെ മടങ്ങി. അപ്പോൾ രാജാവ് ശുകമുനിയോട് ചോദിച്ചു: “യദുക്കുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠൻ ബാണന്റെ മകൾ ഉഷയെ വിവാഹം ചെയ്തു. അപ്പോൾ ഹരിയും ശങ്കരനും തമ്മിൽ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു. മഹായോഗീശ്വരനായ നിങ്ങൾ അതിന്റെ മുഴുവൻ കഥയും വിശദമായി പറയാൻ യോഗ്യനാണ്.” ശ്രീശുകൻ പറഞ്ഞു: മഹാത്മാവായ ബലിയുടെ നൂറു പുത്രന്മാരിൽ മുതിർന്നവനായിരുന്നു ബാണൻ—ഭൂമിയെ വാമനരൂപിയായ ഹരിക്ക് സമർപ്പിച്ച ബലി. ബാണൻ ശിവഭക്തനായിരുന്നു, ബഹുമാന്യനും ദാനശീലനും ബുദ്ധിമാനുമായും സത്യവ്രതനുമായും നിലകൊണ്ടു. മനോഹരമായ ശോണിതപുരിയിൽ രാജാവായി ഭരിച്ചിരുന്ന ബാണന് ശംഭുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ ദൈവങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള സേവകരുണ്ടായിരുന്നു. ആയിരം കൈകളാൽ താൻ താണ്ഡവനൃത്തത്തിൽ സംഗീതം വായിച്ചപ്പോൾ രുദ്രനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനും ഭക്തജനങ്ങളുടെ പ്രിയനുമായ പ്രഭു, ബാണനോട് ഒരു വരം ചോദിക്കാമെന്നു പറഞ്ഞു. ബാണൻ തന്റെ നഗരത്തിന് ശിവൻ കാവൽക്കാരനാവണമെന്നു മോഹിച്ചു. ഒരിക്കൽ തന്റെ ശക്തിയിൽ അഹങ്കരിച്ച്, അടുത്തിരുന്ന ഗിരിശനെ സമീപിച്ച്, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന കിരീടം ധരിച്ച് അവന്റെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിച്ചു. അവൻ പറഞ്ഞു: “മഹാദേവാ, ലോകങ്ങളുടെ ഗുരുവേ, മാനവരുടെ അഭിലാഷങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവനേ, അമരന്മാർ പോലും ആരാധിക്കുന്ന പാദങ്ങളുള്ളവനേ, ഞാൻ നിനക്കു വന്ദനം ചെയ്യുന്നു. നീ എന്നെ ആയിരം കൈകളോടെ അനുഗ്രഹിച്ചു, പക്ഷേ അതെനിക്ക് വലിയ ഭാരമായി. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും എനിക്ക് തുല്യൻ ആരുമില്ല; നീയല്ലാതെ യുദ്ധത്തിനൊരാളില്ല.” യുദ്ധാഗ്രഹത്തിൽ, തന്റെ കൈകൾ കൊണ്ട് സ്വയം ചുരണ്ടി, ദിശകളിലെ ആനകളുമായി പോരാടി, പർവതങ്ങൾ തകർത്തു തുടങ്ങി. അവരും ഭയപ്പെട്ടു ഓടി. ഇതു കേട്ട ശിവൻ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: “നിന്റെ കൊടി തകർക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അപ്പോഴാണ് നീയോട് തുല്യനായ യുദ്ധസമർത്ഥനെയെന്നു കാണും; അവൻ നിന്റെ അഹങ്കാരം തകർക്കും.” ഇങ്ങനെ ശിവൻ പറഞ്ഞതിൽ സന്തോഷിച്ച ബാണൻ, ഭവാന്റെ ആജ്ഞ കാത്ത്, അജ്ഞാനത്തോടെ സ്വന്തം വീട് പ്രവേശിച്ചു; അതോടെ തന്റെ ശക്തിയുടെ നാശം വരുമെന്ന് അറിയാതെ. അവനു ഉഷ എന്ന പേരിൽ ഒരു മകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൾ സ്വപ്നത്തിൽ, ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്തതും കേട്ടിട്ടില്ലാത്തതുമായ പ്രദ്യുമ്നന്റെ പുത്രനുമായി സാംയോജ്യം അനുഭവിച്ചു. അവനെ അവിടെ കാണാനായില്ല; അതോടെ ഉഷ സുഹൃത്തുക്കളിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ്, വ്യാകുലയുമായി ലജ്ജയോടെ, “എവിടെയാണ് നീ, പ്രിയനേ?” എന്ന് വിളിച്ചു. ബാണന്റെ മന്ത്രിയായിരുന്ന കുബ്ഭാണ്ഡന്റെ മകൾ ചിത്രലേഖ, ഉഷയുടെ സുഹൃത്ത് ആയിരുന്നു. അവൾ ഉഷയോട് കൗതുകത്തോടെ ചോദിച്ചു: “നീ ആരെയാണ് അന്വേഷിക്കുന്നത്, മനോഹരഭ്രൂവളിയായ രാജകുമാരി? നിന്റെ മനസ്സിൽ നിറയുന്ന പുരുഷൻ ആരാണ്? ഇതുവരെ ആരും നിന്റെ കൈ പിടിച്ചിട്ടില്ലല്ലോ.” ഉഷ മറുപടി പറഞ്ഞു: “സ്വപ്നത്തിൽ ഞാൻ ഒരു പുരുഷനെ കണ്ടു—കറുത്ത, താമരക്കണ്ണുള്ള, പിതാംബരധാരിയായ, വലിയ ഭുജങ്ങളുള്ളവൻ—സ്ത്രീകളുടെ ഹൃദയം ആകർഷിക്കുന്നവൻ.” “ഞാൻ ആ പ്രിയനെയാണ് അന്വേഷിക്കുന്നത്. അവൻ തന്റെ അധരങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അമൃതം എന്നെ കുടിപ്പിച്ചു, പക്ഷേ എന്നെ ആഗ്രഹിച്ചിട്ടും എവിടെയോ അപ്രത്യക്ഷനായി; എന്നെ ദുഃഖസമുദ്രത്തിൽ തള്ളി.” ചിത്രലേഖ പറഞ്ഞു: “മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിനക്ക് ദുർദൈവം നിർണ്ണയിച്ചാലും ഞാൻ അതു നീക്കാം. ആരാണ് നിന്നെ ഇങ്ങനെ ആകർഷിച്ചത്, അവനെ ഞാൻ നിന്നിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാം.” അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, അവൾ ദേവതകളുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും സിദ്ധന്മാരുടെയും ചാരണമാരുടെയും സർപ്പങ്ങളുടെയും അസുരന്മാരുടെയും വിദ്യാധരന്മാരുടെയും യക്ഷന്മാരുടെയും മനുഷ്യരുടെയും രൂപങ്ങൾ വരച്ചു. മനുഷ്യരിൽ വൃഷ്ണികൾ, ശൂര, അനകദുന്ദുഭി എന്നിവരെയും വരച്ചു. പ്രദ്യുമ്നനെ വരയ്ക്കുമ്പോൾ രാമനും കൃഷ്ണനും വരയ്ക്കുമ്പോൾ അവൾ ലജ്ജിച്ചു. അനിരുദ്ധനെ വരച്ചപ്പോൾ ഉഷ ലജ്ജയോടെ മുഖം താഴ്ത്തി; പിന്നെ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് രാജകുമാരിയോട് പറഞ്ഞു: “ഇവനാണ്, ഇവനാണ്.” ഇതു മനസ്സിലാക്കി, യോഗശക്തിയുള്ള കൃഷ്ണയുടെ മരുമകൾ ചിത്രലേഖ, രാജാവേ, ആകാശമാർഗം ദ്വാരകയിലേക്ക് പോയി—കൃഷ്ണന്റെ കാവലിൽ. അവിടെ യോഗബലത്തിൽ, പ്രദ്യുമ്നന്റെ പുത്രനായ അനിരുദ്ധൻ അന്നത്തെ മനോഹരമായ കിടക്കയിൽ ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ അവനെ എടുത്ത് ശോണിതപുരിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു, സുഹൃത്തിനായി കാണിച്ചു. ആ മനോഹരനായ വീരനെ കണ്ടു, ഉഷ സന്തോഷത്തോടെ അനിരുദ്ധനോടൊപ്പം സ്വന്തം വീട്ടിൽ അനായാസം ഇഷ്ടാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ നടത്തി; മറ്റാർക്കും അതിൽ പ്രവേശിക്കാൻ കഴിയാത്ത സ്ഥലം. അവൻ ഉത്തമവസ്ത്രങ്ങളും മലർചൂടുകളും സുഗന്ധങ്ങളും ധൂപവും ദീപവും സുഖാസനവും പാനീയങ്ങളും വിഭവങ്ങളും രുചികരമായ ഭക്ഷണവും സേവാഭാഷണവും ഉൾപ്പെടെ ആദരിക്കപ്പെട്ടു. കന്യാമന്ദിരത്തിൽ ഒളിഞ്ഞിരുന്ന അനിരുദ്ധൻ, ഉഷയുടെ പ്രണയം ദിനംപ്രതി വർധിക്കുമ്പോഴും, അവളുടെ സ്നേഹത്തിൽ മുഴുകി, ദിവസങ്ങൾ കടന്നുപോകുന്നത് പോലും ശ്രദ്ധിച്ചില്ല. അങ്ങനെ യദുകുലവീരനാൽ അനുഭവിക്കപ്പെട്ട ഉഷയുടെ വ്രതങ്ങൾ ലംഘിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവളെ രഹസ്യമായി ആസ്വദിക്കുന്നതിന്റെയും സന്തോഷത്തിന്റെയും സൂക്ഷ്മചിഹ്നങ്ങൾ കാവൽക്കാരുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടു.