ശ്രീകൃഷ്ണപര്മ്മാത്മാവ് തന്റെ പ്രിയഭാര്യയായ രുക്മിണിയോട് സ്നേഹപൂര്വ്വം പറഞ്ഞു: “നിന്റെ സഹോദരന് യുദ്ധത്തില് പരാജയപ്പെട്ട് വിവാഹോത്സവ സമയത്ത് ചതിയില് കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോള്, അത്രയും അസഹ്യമായ ദുഃഖം സഹിച്ചുവെങ്കിലും, എന്റെ വിച്ഛേദം ഭയന്ന് നീ ഒന്നും പറയാതെ അതു സഹിച്ചു. അതിനാല് നീ ഞങ്ങളെ ജയിച്ചു. നീ രഹസ്യദൂതനെ അയച്ച് എന്നെ നേടാന് ശ്രമിച്ചപ്പോഴും, ഈ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുമോ എന്ന ആശങ്കയോടെ നീ എന്നില് അചഞ്ചലമായി നിന്നു. അതിന്റെ പ്രതിഫലമായി ഞാനും നിന്നോടു അങ്ങനെ തന്നെ പെരുമാറുന്നു.” ഇങ്ങനെ, ലോകത്തിന്റെ അധിപനായ ഭഗവാന് കൃഷ്ണന് രുക്മിണിയോടൊപ്പം സ്നേഹപൂര്വ്വമായ സംഭാഷണത്തിലൂടെ അവളെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു; മനുഷ്യരിലേക്കുള്ള ഭാവം സ്വീകരിച്ച് കളിയോടെ അവളോടൊപ്പം സമയം ചെലവഴിച്ചു. അങ്ങനെ തന്നെ, ലോകത്തിന് മാതൃകയാവുന്ന കൃഷ്ണന് ഓരോ ഭാര്യയുടെ ഭവനത്തിലും ഗൃഹസ്ഥന്റെ കൃത്യങ്ങള് നിര്വ്വഹിച്ച്, അവിടെയൊക്കെ ഗൃഹസ്ഥജീവിതം അനുഷ്ഠിച്ചു. ശുകമുനി തുടര്ന്നു പറഞ്ഞു: പിന്നീട് കൃഷ്ണന്റെ ഓരോ ഭാര്യയ്ക്കും പത്തു പുത്രന്മാര് ജനിച്ചു; ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ പിതാവിന് തുല്യശക്തിയുള്ളവരായിരുന്നു. ഒപ്പം, ഓരോരുത്തര്ക്കും ഒമ്പതാം പുത്രനും ഉണ്ടായിരുന്നു. അച്യുതന് എപ്പോഴും വീട്ടില് തന്നെയുണ്ടെന്നു കണ്ട രാജകുമാരിമാര് അവനെ ഏറ്റവും പ്രിയനായി കരുതിയിരുന്നു; എന്നാല് കൃഷ്ണന്റെ യഥാര്ത്ഥ സ്വഭാവം അവര് അറിയാതെ തന്നെയായിരുന്നു. പുഷ്പിക്കുന്ന താമരപൂവുപോലെയുള്ള മുഖം, ദീര്ഘമായ ഭുജങ്ങളും കണ്ണുകളും, സ്നേഹപൂര്വ്വമായ ദൃഷ്ടിയും മധുരവചനങ്ങളും കൊണ്ട് കൃഷ്ണന് അവരെ ആകര്ഷിച്ചു; അവര് സ്വയം ആകര്ഷണമുണ്ടാക്കാന് ശ്രമിച്ചിട്ടും കൃഷ്ണന്റെ മഹത്വത്തിനു മുമ്പില് അവരുടെ മനസ്സുകള് കീഴടങ്ങുകയായിരുന്നു. കൃഷ്ണന് സ്നേഹപൂര്വ്വമായ ചിരിയും, ഭാവം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ചലനങ്ങളും, കുനിഞ്ഞ കന്യാകളിന്റെ കാമബാണങ്ങള് പോലും അവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ അലോസരപ്പെടുത്താന് കഴിഞ്ഞില്ല. ഇങ്ങനെ, ലക്ഷ്മിയുടെ ഭര്ത്താവായ കൃഷ്ണനെ ഭര്ത്താവായി നേടിയ ആ സ്ത്രീകള്—ബ്രഹ്മാദിമാരും അറിയാത്ത മാര്ഗ്ഗത്തില് നടന്നവര്—അവന്റെ ചിരി, ദൃഷ്ടി, സ്പര്ശം, അങ്കലാഭം എന്നിവയ്ക്ക് എപ്പോഴും ആഗ്രഹിച്ച് അനിരോധ്യമായ ഭക്തിയോടെ സേവിച്ചു. നൂറുകണക്കിന് ദാസിമാര് കൃഷ്ണനെ സ്വീകരിച്ചു, സീറ്റ് നല്കി, പാദപ്രക്ഷാലനം നടത്തി, താമ്പൂലവും വിശ്രമവും, വീശലും സുഗന്ധപുഷ്പമാലകളും, മുടി അലങ്കരിക്കല്, കിടക്ക ഒരുക്കല്, സ്നാനം, മറ്റു ഉപചാരങ്ങള് എന്നിവ ചെയ്തു. കൃഷ്ണന്റെ ഭാര്യകളില് പ്രധാനപ്പെട്ട എട്ട് രാജകുമാരിമാരുടെ പത്തുപേരെപ്പറ്റിയാണ് ശുകമുനി വിശദീകരിച്ചത്. രുക്മിണിയുടെ പുത്രന്മാര് പ്രദ്യുമ്നന്, ചാരുദേഷ്ണന്, സുദേഷ്ണന്, ചാരുദേഹന്, സുചാരു, ചാരുഗുപ്തന്, ഭദ്രചാരു, ചാരുചന്ദ്രന്, വിചാരു, ചാരു—ഇവരാണു്, ഇവര് പിതാവിനോട് തുല്യശക്തിയുള്ളവരായിരുന്നു. സത്യഭാമയുടെ പുത്രന്മാര് ഭാനു, സുഭാനു, സ്വര്ഭാനു, പ്രഭാനു, ഭാനുമാന്, ചന്ദ്രഭാനു, ബൃഹദ്ഭാനു, രതിഭാനു, ശ്രീഭാനു, പ്രതിഭാനു എന്നിവരാണ്. ജാംബവതിയുടെ പുത്രന്മാര് സാംബന്, സുമിത്രന്, പുരുജിത്, ശതജിത്, സഹസ്രജിത്, വിജയന്, ചിത്രകേതു, വസുമാന്, ദ്രവിഡന്, ക്രതു എന്നിവരാണ്. നാഗ്നജിതിന്റെ പുത്രന്മാര് വീരചന്ദ്രന്, അശ്വസേനന്, ചിത്രഗു, വേഗവാന്, വൃഷ, ആമ, ശങ്കു, വസു, ശ്രീമാന്, കുന്തിരെന്നിവരാണ്. കാലിന്ദിയുടെ പുത്രന്മാര് ശ്രുതന്, കവിയ്, വൃഷന്, വീരന്, സുഭാഹു, ഭദ്രന്, എകല, ശാന്തി, ദർശ, പൂർണമാസ, സോമക (ഇവന് ഏറ്റവും ഇളയവന്) എന്നിവരാണ്. മാദ്രിയുടെ പുത്രന്മാര് പ്രഘോഷന്, ഗാത്രവാന്, സിംഹന്, ബാലന്, പ്രബലന്, ഊർദ്ധ്വഗന്, മഹാശക്തി, സഹ, ഓജ, അപരാജിതന് എന്നിവരാണ്. മിത്രവിന്ദയുടെ പുത്രന്മാര് വൃക, ഹർഷ, അനില, ഗൃധ്ര, വർധന, അന്നാദ, മഹാശ, പാവന, വഹ്നി, ക്ഷുധി എന്നിവരാണ്. ഭദ്രയുടെ പുത്രന്മാര് സംഗ്രാമജിത്, ബൃഹത്സേന, സൂര, പ്രഹരണ, അരിജിത്, ജയ, സുഭദ്ര, വാമായു, സത്യക എന്നിവരാണ്. രോഹിണിയുടെ പുത്രന്മാര് ദീപ്തിമാന്, താമ്ര, തപ്ത, മുതലായവരാണ്. പ്രദ്യുമ്നനില് നിന്ന് അനിരുദ്ധന് ജനിച്ചു; രുക്മിയുടെ മകളായ ശക്തിയുള്ള രുക്മവതിയിൽ നിന്നാണ് അനിരുദ്ധന് ജനിച്ചത്. ഇവരുടെ പുത്രന്മാരുടെയും കൊച്ചുമക്കളുടെയും എണ്ണം പതിനായിരക്കണക്കിന് ആയിരുന്നു. കൃഷ്ണന്റെ മക്കളുടെ മാതാക്കള് പതിനാറായിരം സ്ത്രീകളായിരുന്നു. രാജാവ് ചോദിച്ചു: “കൃഷ്ണനാല് അപമാനിക്കപ്പെട്ടും, അവനെ കൊല്ലാന് അവസരം തേടിയിരുന്ന രുക്മി, എങ്ങനെ തന്റെ മകളെ കൃഷ്ണന്റെ മകനുമായി വിവാഹം കഴിക്കാന് സമ്മതിച്ചു? ഈ വൈരികളായ രണ്ടു കുടുംബങ്ങളുടെ വിവാഹകഥ പറയൂ.” മഹാത്മാക്കള് ഭവിഷ്യവും ഭൂതവും വര്ത്തമാനവും, ഗൂഢമായതും ദൂരവുമായതും വ്യക്തമാക്കാന് കഴിവുള്ളവരാണെന്ന് ശുകമുനി പറഞ്ഞു. സ്വയംവരത്തില് രുക്മവതി, കാമദേവനെപ്പോലെയുള്ള അനിരുദ്ധനേയാണ് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. സമവായിച്ചിരുന്ന രാജാക്കന്മാരെ പരാജയപ്പെടുത്തി, അനിരുദ്ധന് ഒറ്റയ്ക്ക് അവളെ തന്റെ രഥത്തില് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. രുക്മി, തന്റെ വൈരം മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്നിട്ടും, സഹോദരിയുടെ സന്തോഷത്തിനായി തന്റെ മകളെ അനിരുദ്ധനോട് വിവാഹം കഴിച്ചു. കൃതവർമയുടെ പുത്രന് രുക്മിണിയുടെ മകളെ വിവാഹം കഴിച്ചു. രുക്മി തന്റെ കൊച്ചുമകളായ റോചനയെ ഹരിയുടെ കൊച്ചുമകനായ അനിരുദ്ധനോട് നല്കി, ബന്ധത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം മനസ്സിലാക്കി, തന്റെ സഹോദരിയുടെ ഇഷ്ടത്തിനായി അതു ചെയ്തു. ആ ശുഭവേളയില് രുക്മിണി, രാമന്, കൃഷ്ണന്, സമ്ബന്, പ്രദ്യുമ്നന് തുടങ്ങിയവര് ബോജകട നഗരത്തിലേക്ക് പോയി. വിവാഹം കഴിഞ്ഞ ശേഷം, കലിംഗരാജാവിനെത്തുടര്ന്ന് വന്ന രാജാക്കന്മാര് അഹങ്കാരത്തോടെയും അഭിമാനത്തോടെയും രുക്മിയെ ബാലരാമനോട് പാശക്രീഡയില് മത്സരിക്കാനായി ഉണർത്തി. “ഇവന് പാശം അറിയില്ല,” എന്ന് പറഞ്ഞു ബാലരാമനെ വിളിച്ചു. രുക്മിയും ബാലരാമനും പാശം കളിച്ചു. ആദ്യം നൂറ്, പിന്നെ ആയിരം, പിന്നെ പത്തായിരം നാണയങ്ങള് പന്തയമിട്ടു; രുക്മി വിജയിച്ചു. കലിംഗരാജാവ് ബാലരാമനെ പരിഹസിച്ച് പല്ല് കാണിച്ചു ചിരിച്ചു; അത് ഹലായുധന് സഹിച്ചില്ല. പിന്നീട് രുക്മി ലക്ഷം നാണയങ്ങള് പന്തയമിട്ടു; ഈ തവണ ബാലരാമന് ജയിച്ചു. എന്നാല് രുക്മി വഞ്ചനയോടെ “ഞാനാണ് ജയിച്ചത്” എന്ന് അവകാശപ്പെട്ടു. അതിനാല് കോപഭരിതനായ ബാലരാമന് പത്തു ലക്ഷം നാണയങ്ങള് പന്തയമിട്ടു. ബാലരാമന് നീതിപൂര്വ്വം ജയിച്ചു; രുക്മി വീണ്ടും വഞ്ചനയോടെ “ഞാനാണ് ജയിച്ചത്, സാക്ഷികള് പറയട്ടെ” എന്ന് പറഞ്ഞു. അപ്പോള് ആകാശത്തില് നിന്നൊരു ദിവ്യശബ്ദം: “ബാലരാമനാണ് ജയിച്ചത്; രുക്മി വാക്കുകള് കൊണ്ടാണ് ജയമെന്നു പറയുന്നു, ധര്മ്മത്താല് അല്ല.” എന്നാല് ആ ദിവ്യശബ്ദം അവഗണിച്ച്, ദുഷ്ടരായ രാജാക്കന്മാരുടെ പ്രേരണയിലും വിധിയിലും പെട്ട്, രുക്മി ശങ്കര്ഷണനെ പരിഹസിച്ചു. “നിങ്ങള്ക്കു പാശം അറിയില്ല; കാട്ടില് കറങ്ങുന്ന ഗോപന്മാര് മാത്രമാണ് നിങ്ങള്; രാജാക്കന്മാരാണ് പാശം കളിക്കുകയും ബാണം അയക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്; നിങ്ങളല്ല,” എന്ന് അവന് പറഞ്ഞു. ഇങ്ങനെ രാജാക്കന്മാരും രുക്മിയും ബാലരാമനെ പരിഹസിച്ചു. അതിനാല് ബാലരാമന് അത്യാക്രോഷത്തോടെ തന്റെ ഗദ ഉയർത്തി, പുരുഷന്മാരുടെ സന്നിധിയില് രുക്മിയെ അടിച്ചു.