ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ മഹത്വം സത്പുരുഷന്മാർ, ക്രോധം ഉപേക്ഷിച്ച മഹർഷികൾ, സദാ പുകഴ്ത്തുന്നു. ലോകങ്ങൾക്ക് ആത്മാവും, അവയുടെ ആത്മാക്കളെ നൽകുന്നവനും കൃഷ്ണനാണ്—ഇത് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. കാളത്തിന്റെ ശക്തി സൂചിപ്പിക്കുന്ന കൃഷ്ണന്റെ ക眉ഭംഗി പോലും ബ്രഹ്മാവിനെയും ശിവനെയും അവരുടെ അനുഗ്രഹങ്ങളിൽ നിന്ന് അകറ്റുന്നു; പിന്നെ മറ്റുള്ളവരെ പറയാനോ? ഗദയുടെ അഗ്രജനായ കൃഷ്ണാ, നിങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ പലപ്പോഴും മന്ദമായി തോന്നാമെങ്കിലും, നിങ്ങളുടെ വില്ലിന്റെ ശബ്ദം കൊണ്ട് രാജാക്കന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തി അവരെ നീക്കുകയും, സിംഹം തന്റെ പങ്ക് പിടിക്കുന്നപോലെ എന്നെ എടുത്തു കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്തു. അവരുടെ ഭയത്തിൽ ഞാൻ സമുദ്രത്തിൽ അഭയം തേടിയിരുന്നു. താങ്കളെ ആഗ്രഹിച്ച രാജാക്കന്മാർ—അംബരീഷൻ, നഹുഷൻ, ഗയൻ തുടങ്ങിയവർ—സ്വന്തം രാജ്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് കാടിലേക്ക് പോയി. എന്നാൽ ഇവിടെ തുടരുന്നവർ, എന്തുകൊണ്ടാണ് താങ്കളുടെ പാത പിന്തുടരാത്തത്? താങ്കളുടെ പാദപങ്കജത്തിന്റെ സുഗന്ധം, സത്പുരുഷന്മാർ പുകഴ്ത്തുന്നതും ജനങ്ങൾക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്നതും, ആരെങ്കിലും അനുഭവിച്ച ശേഷം മറ്റേതെങ്കിലും അഭയം തേടുമോ? ഭൗതിക ഇഷ്ടങ്ങൾ കൊണ്ട് കണ്ണ് മൂടിയ മനുഷ്യർ, ലക്ഷ്മിയുടെ നിവാസമായ, സകല ഗുണങ്ങളുടെ ഭണ്ഡാരമായ കൃഷ്ണനെ അവഗണിക്കുന്നു. ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ കൃഷ്ണനെ ഞാൻ യഥാവിധി ആരാധിച്ചു; ഈ ജന്മത്തിലും അന്ത്യജന്മത്തിലും താങ്കൾ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവനാണ്. ജന്മചക്രത്തിൽ ഞാൻ ഭ്രമിക്കുമ്പോഴും, താങ്കളുടെ പാദങ്ങൾ മാത്രം എന്റെ അഭയം ആയിരിക്കട്ടെ; കാരണം, താങ്കളെ ആരാധിക്കുന്നവർക്കു താങ്കൾ സ്വയം വരുന്നു, അവരെ അസത്യത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നു. അച്യുതാ, സ്ത്രീകളുടെ വീടുകളിൽ, താങ്കൾ പഠിപ്പിച്ച പുരുഷന്മാർ കഴുത, പശു, കുതിര, പൂച്ച, ദാസന്മാർ പോലെയാണ്; ശിവനും ബ്രഹ്മാവും അടങ്ങിയ സഭകളിൽ പാടപ്പെടുന്ന താങ്കളുടെ കഥകൾ അവരുടെ ചെവിയിൽ എത്താത്ത പക്ഷം, അവരുടെ ജീവിതം എന്തിനു? താങ്കളുടെ പാദപങ്കജത്തിന്റെ അമൃതം സവാസനയില്ലാതെ ഒരു സ്ത്രീ, താൻ സ്നേഹിക്കുന്നവനെ—തന്റെ ശരീരം ചർമ്മം, മുടി, നഖം, മാംസം, അസ്ഥി, രക്തം, കീടങ്ങൾ, മല, കഫം, പിത്തം, വായു എന്നിവ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞ ഒരു ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ശവം—ആശ്രയിക്കുന്നു. പദ്മനേത്രനായ കൃഷ്ണാ, താങ്കളുടെ പാദങ്ങളിൽ എനിക്ക് ഭക്തി ഉണ്ടാകട്ടെ; താങ്കൾ സ്വയം സംതൃപ്തനും, ആരെയും താങ്കിൽ നിന്ന് വേറെയെന്നു കാണാത്തവനുമാണ്. വൃദ്ധാവസ്ഥയിൽ രജോഗുണം വർധിക്കുമ്പോൾ, താങ്കളുടെ കൃപയുള്ള ദൃഷ്ടി എനിക്കു ലഭിക്കട്ടെ; അത് തന്നെ ഞങ്ങളോടുള്ള താങ്കളുടെ പരമ കൃപയാണ്. മധുസൂദനാ, താങ്കളുടെ വാക്കുകൾ ഞാൻ അസത്യമെന്ന് കരുതുന്നില്ല; ഒരു കന്യകയുടെ സ്നേഹം സാധാരണയായി അമ്മയോടാണ്, മറ്റൊരാളോടു ചിലപ്പോഴേ ഉണ്ടാകൂ. വിവാഹിതയായ, ചാരിത്ര്യരഹിതയായ സ്ത്രീയുടെ മനസ്സ്, വീണ്ടും വീണ്ടും പുതിയതിലേക്ക് തിരിയുന്നു. ഒരു ജ്ഞാനി ഇത്തരത്തിലുള്ള വിശ്വസനരഹിത സ്ത്രീയെ നിലനിർത്തരുത്; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, അവൻ ഇരുപുറത്തെയും നഷ്ടപ്പെടുന്നു. പുണ്യശ്ലോകനായ കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: പാവിത്വമുള്ള രാജകുമാരി, ഞാൻ നിന്നെ വാക്കുകൾകൊണ്ട് പരീക്ഷിച്ചു; അവ നിന്റെ ആഗ്രഹം അറിയുവാനായിരുന്നു. ഞാൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം, നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം, സത്യമാണ്. സുന്ദരിയേ, നീ എനിക്ക് മാത്രം ഭക്തിയുള്ളവളായിരുന്നാൽ, നിന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറുമെന്നു ഞാൻ ഉറപ്പു നൽകുന്നു; നീ എനിക്ക് മാത്രം ഭക്തയാണല്ലോ. പാപരഹിതയേ, ഭർത്താവിനോടുള്ള നിന്റെ സ്നേഹവും വിശ്വാസവും തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്റെ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് നീ വിഷമിച്ചപ്പോഴും, നിന്റെ മനസ്സ് എനിക്ക് നിന്ന് അകറ്റിയില്ല. വിവാഹജീവിതത്തിൽ വ്രതങ്ങളും തപസ്സും അനുഷ്ഠിച്ച് എനിക്ക് ഭക്തി ചെയ്യുന്നവർ, എന്നാൽ ആഗ്രഹങ്ങളിൽ ആകർഷിതരായവർ, എന്റെ മായയാൽ ഭ്രമിച്ചവരാണ്; അവർ എനിക്ക് മോക്ഷദാതാവെന്നു മാത്രം ചിന്തിക്കുന്നു. എന്നെ, മോക്ഷത്തിന്റെ ധനമായ, പ്രാപിച്ച ശേഷം പോലും ഭൗതിക ഐശ്വര്യവും ഭർത്താവിനെയും ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, ദുഃഖിതരാണ്. അത്തരം ആളുകൾക്ക്, അവരുടെ സ്വന്തം കൂട്ടത്തിൽ ഉള്ള ആകർഷണത്താൽ, നരകം പോലും സുഖകരമാണ്. ഗൃഹലക്ഷ്മിയേ, നിന്റെ ഭാഗ്യത്താൽ, നീ എനിക്ക് അനുസരിച്ച് പലതവണ പ്രവർത്തിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇത് അപൂർവവും, ജന്മത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്—even for women who are difficult to please, whose desires are hard to fulfill, and who indulge in deceit. ഗർവിതയേ, ഞാൻ യാതൊരു വീട്ടിലും, നിന്റെയിലേറെ ഭക്തിയുള്ള ഭാര്യയെ കണ്ടിട്ടില്ല; നിന്റെ വിവാഹത്തിൽ വന്ന രാജാക്കന്മാരെ നീ പരിഗണിച്ചില്ല, മറിച്ച് എന്റെ ഗുണങ്ങൾ കേട്ട ബ്രാഹ്മണനെ രഹസ്യമായി എനിക്ക് അയച്ചു. നിന്റെ സഹോദരൻ യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ട്, വിവാഹോത്സവത്തിൽ ചതിയിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, നിന്റെ ഭയാനകമായ ദുഃഖം, എന്നിൽ നിന്ന് വേർപാടിന്റെ ഭയത്തിൽ, നീ സഹിച്ചു; അതിനാൽ നീ ഞങ്ങളെ ജയിച്ചിരിക്കുന്നു. നീ ദൂതനെ രഹസ്യ സന്ദേശം നൽകി എന്നെ നേടാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, ഈ അശുദ്ധ ശരീരം ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കുമോ എന്ന് നീ ഭയപ്പെട്ടപ്പോൾ, നീ എന്നിൽ സ്ഥിരതയോടെ നിന്നു; അതിനാൽ, ഞങ്ങൾ അതിന് തുല്യമായ പ്രതികരണം നൽകുന്നു. ശുകദേവൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ, ലോകത്തിന്റെ അധിപനായ കൃഷ്ണൻ, രുക്മിണിയോടൊപ്പം സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിച്ച്, തന്റെ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവളെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു; മനുഷ്യരടിസ്ഥാനത്തിൽ കളിച്ചു സംസാരിച്ചും. അങ്ങനെ, സർവ്വവ്യാപിയായ ഹരി, ലോകത്തിന് ഉപദേശകനായി, തന്റെ എല്ലാ ഭാര്യമാരുടെ വീടുകളിൽ, ഗൃഹസ്ഥന്റെ കടമകൾ അനുഷ്ഠിച്ച്, ഗൃഹസ്ഥനായതുപോലെ വസിച്ചു. ശുകദേവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം, കൃഷ്ണന്റെ ഓരോ ഭാര്യമാർക്കും പത്തു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; ഓരോ പുത്രനും ശക്തിയിൽ സമനായിരുന്നു, ഒപ്പം ഒമ്പതാമനും ഉണ്ടായിരുന്നതാണ്; എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ പിതാവിന്റെ ഗുണങ്ങൾക്കൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നു. അച്യുതൻ, വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോകാത്തവൻ, അവരുടെ വീടുകളിൽ സാന്നിധ്യവാനായിരുന്നത് കണ്ട രാജകുമാരിമാർ, കൃഷ്ണനെ തങ്ങളുടെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവനെന്നു കരുതിയിരുന്നു; എന്നാൽ സ്ത്രീകൾ കൃഷ്ണന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നില്ല. പൂക്കളായി വിരിഞ്ഞ മുഖങ്ങൾ, ദീർഘമായ കൈകളും കണ്ണുകളും, സ്നേഹപൂർവ്വമായ ദൃഷ്ടിയും മധുരമായ വാക്കുകളും കൊണ്ട് കൃഷ്ണൻ സ്ത്രീകളെ ആകർഷിച്ചു; അവർക്ക് സ്വന്തം സൗന്ദര്യശക്തികൾകൊണ്ട് കൃഷ്ണന്റെ മഹത്വം മറികടക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു. സ്മിതം നിറഞ്ഞ ദൃഷ്ടികളും, ഭാവം സൂചിപ്പിക്കുന്ന കൈകളുമാണ് കൃഷ്ണൻ ഉപയോഗിച്ചത്; ക眉ഭംഗി കൊണ്ടും, സ്നേഹപൂർവ്വമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ടും, കാമദേവന്റെ ബാണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചും, പതിനാറായിരം ഭാര്യമാർ കൃഷ്ണന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അലക്ഷ്യമാക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, അതിൽ അവർ വിജയിച്ചില്ല. ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവായ കൃഷ്ണനെ ഭർത്താവായി ലഭിച്ച സ്ത്രീകൾ—ജ്ഞാനത്തിൽ പോലും ബ്രഹ്മാവിനും മറ്റുള്ളവർക്കും അറിയാനാകാത്തവ—കൃഷ്ണന്റെ ചിരി, ദൃഷ്ടി, സ്പർശം, ആലിംഗനം എന്നിവയ്ക്ക് ആഗ്രഹത്തോടെ, അനന്ത സ്നേഹത്തോടെ, സന്തോഷത്തോടെ സേവനം ചെയ്തു. നൂറുകണക്കിന് ദാസികൾ കൃഷ്ണനെ സേവിച്ചു; വരവേൽപ്പ്, സീറ്റ് കൊടുക്കൽ, പാദപ്രക്ഷാലനം, പാനകം, വിശ്രമം, ചമ്മൽ, സുഗന്ധമാല, മുടി അലങ്കാരം, കിടക്ക ഒരുക്കൽ, സ്നാനം, മറ്റു അർപ്പണങ്ങൾ—ഇവയൊക്കെ അവർ നിർവഹിച്ചു. കൃഷ്ണന്റെ ഭാര്യമാരിൽ, പത്ത് പുത്രന്മാരിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവരാണ് എട്ട് രാജകുമാരിമാർ; ഞാൻ അവരുടെ പുത്രന്മാരുടെ പേരുകൾ പറയാം, പ്രദ്യുമ്നനിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്. ചാരുദേഷ്ണൻ, സുദേഷ്ണൻ, ശക്തിയുള്ള ചാരുദേഹൻ, സുചാരു, ചാരുഗുപ്തൻ, ഭദ്രചാരു, മറ്റൊരാൾ, ചാരുചന്ദ്രൻ, വിചാരു, ചാരു—ഹരിയുടെ പത്താമൻ; ഇവർ, പ്രദ്യുമ്നനെ മുന്നിൽ വെച്ച്, രുക്മിണിക്ക് ജനിച്ചു; പിതാവിനേക്കാൾ കുറവില്ല. ഭാനു, സുഭാനു, സ്വർഭാനു, പ്രഭാനു, ഭാനുമാൻ, ചന്ദ്രഭാനു, ബൃഹദ്ഭാനു, രതിഭാനു—എട്ട് പേരുകൾ. ശ്രീഭാനു, പ്രതിഭാനു—പത്ത് പുത്രന്മാർ സത്യഭാമയ്ക്ക്; സാംബ, സുമിത്ര, പുരുജിത്, ശതജിത്, സഹസ്രജിത്. വിജയ, ചിത്രകേതു, വസുമാൻ, ദ്രവിഡ, ക്രതു—ജാംബവതിക്ക് ജനിച്ച പുത്രന്മാർ, സാംബനെ മുന്നിൽ വെച്ച്, പിതാവിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവർ. വീരചന്ദ്രൻ, അശ്വസേനൻ, ചിത്രഗു, വേഗവാൻ, വൃഷ, ആമ, ശങ്കു, വസു, ശ്രീമാൻ, കുന്തിർ—നാഗ്നജിതിന്റെ പുത്രന്മാർ. ശ്രുത, കവി, വൃഷ, വീര, സുഭാഹു, ഭദ്ര, ഏകല, ശാന്തി, ദർശ, പൂർണമാസ—കാലിന്ദിയുടെ പുത്രന്മാർ; സോമക ഏറ്റവും ഇളയവൻ. പ്രഘോഷ, ഗാത്രവാൻ, സിംഹ, ബല, പ്രബല, ഊർദ്ധ്വഗ, മഹാശക്തി, സഹ, ഒജ, അപരാജിത—മാദ്രിയുടെ പുത്രന്മാർ. വൃക, ഹർഷ, അനില, ഗൃധ്ര, വർദ്ധന, അന്നാദ, മഹാശ, പാവന, വഹ്നി—മിത്രവിന്ദയുടെ പുത്രന്മാർ, കൂടെ ക്ഷുദ്ധി. സംഗ്രാമജിത്, ബൃഹത്സേന, ശൂര, പ്രഹരണ, അരിജിത്, ജയ, സുഭദ്ര, വാമായു, സത്യക—ഭദ്രയുടെ പുത്രന്മാർ. ദീപ്തിമാൻ, താമ്ര, തപ്താ, മറ്റുള്ളവ—റോഹിണിയുടെ പുത്രന്മാർ; പ്രദ്യുമ്നനിൽ നിന്ന് അനിരുദ്ധൻ, രുക്മിണിയുടെ സഹോദരൻ രുക്മിയുടെ മകൾ രുക്മവതിയിൽ ജനിച്ചു, ബോജകട്ട നഗരത്തിൽ. അവരുടെ പുത്രന്മാരും പുത്രസന്തതിയും കോടികൾ ആയിരുന്നു, രാജാവേ; കൃഷ്ണന്റെ കുട്ടികളുടെ അമ്മമാർ പതിനാറായിരം. ഇങ്ങനെ, കൃഷ്ണന്റെ ഗൃഹസ്ഥജീവിതവും, ഭാര്യകളോടുള്ള സ്നേഹവും, അവരുടെ പുത്രസന്തതിയും, ഗൃഹത്തിൽ കൃഷ്ണന്റെ സാന്നിധ്യവും, ഭാര്യമാരുടെ സേവനവും, ജീവിതത്തിലെ പരമമായ ഭക്തിയും, ശ്രേഷ്ഠതയും, ഈ ഭാഗത്തിൽ വിവരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.