ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

കൃഷ്ണൻ രുക്മിണിയോട് പറഞ്ഞു: “അതുകൊണ്ട്, നീ തുല്യശക്തിയുള്ള ഒരു ക്ഷത്രിയ വീരനുമായി ചേർന്ന് ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും യഥാർത്ഥമായ അനുഗ്രഹങ്ങൾ നേടുക. ശിശുപാലൻ, ശാൽവൻ, ജരാസന്ധൻ, ദന്തവക്രൻ തുടങ്ങിയ രാജാക്കന്മാർ എനിക്കു വിരോധികളാണ്, സുന്ദരിയേ, നിന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ രുക്മിയും അവരുടെ കൂട്ടത്തിലാണു. നിന്നെ ഞാൻ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നത്, അവരവരുടെ ശക്തിയിൽ മദിച്ചിരിക്കുന്ന ആ രാജാക്കന്മാരുടെ അഹങ്കാരം ചുരുക്കാനും, ധർമ്മാത്മാക്കളുടെ ഭാവിയിൽ വേണ്ടി അവരുടെ ഗർവ്വം തകർക്കാനും വേണ്ടിയാണു. എനിക്ക് ഭാര്യയോ, മക്കളോ, ഭോഗങ്ങളോ ആവശ്യമില്ല; ഞാൻ സ്വയം തൃപ്തനാണ്, എന്റെ ഗൃഹസ്ഥജീവിതം വെറും അന്ധമായ ആചാരമായിരിക്കുന്നു.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് കൃഷ്ണൻ നിശ്ശബ്ദനായി. അവളെ തന്റെ ആത്മാവിനെപ്പോലെ പ്രിയപ്പെട്ടവളായി കണ്ടു, അവളുടെ അഹങ്കാരം അങ്ങനെ അവസാനിച്ചു. ഭഗവാൻ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ നാഥൻ, ഇങ്ങനെ കടുപ്പമുള്ള വാക്കുകൾ—തനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവനിൽ നിന്ന് ആദ്യമായി കേൾക്കുന്നവ—പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാജ്ഞി ഭയത്താൽ വിറച്ച്, ഹൃദയം കുലുങ്ങി, ആഴത്തിലുള്ള ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങി കരയാൻ തുടങ്ങി. നഖങ്ങൾ ചുവപ്പിച്ച് അലങ്കരിച്ച അവളുടെ സുന്ദരമായ കാൽപാദം കൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ വരയിട്ടു; കജലിൽ കലർന്ന കണ്ണുനീർ കറുത്തു ഒഴുകി; കുങ്കുമം പുരട്ടിയ അവളുടെ സ്തനങ്ങൾ കണ്ണുനീർ കൊണ്ട് നനഞ്ഞു; തല താഴ്ത്തി, ദു:ഖത്തിൽ ശബ്ദം മങ്ങിപ്പോയി. അവളെ അതിരൂക്ഷമായ ദു:ഖവും ഭയവും ആശങ്കയും തകർത്തു; അവളുടെ കൈയിൽ നിന്നു വളയിടം വീണു; വീശാൻ ഉപയോഗിച്ച പങ്കയും താഴെ വീണു; ശരീരം, മനസ്സ് എല്ലാം പരാജയപ്പെട്ട്, കാറ്റിൽ തറയ്ക്കുന്ന വാഴയെപ്പോലെ അവൾ തളർന്നു വീണു, മുടി ചിതറി. ഇത് കണ്ട കൃഷ്ണൻ, പ്രിയയുടെ സ്നേഹത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടു, അവളുടെ ആഴത്തിലുള്ള ഭാവന മനസ്സിലാക്കാതെ, കരുണയോടെ നടന്നു. വേഗത്തിൽ കിടക്കയിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, നാലു ഭുജങ്ങളുള്ള ഭഗവാൻ അവളെ ഉയർത്തി, അവളുടെ മുടി ചിതറി ചേർത്തു, കമലപോലെയുള്ള കൈകൊണ്ട് മുഖം തുടച്ചു. കണ്ണുനീരും, ദു:ഖത്തിൽ നനഞ്ഞ സ്തനങ്ങളും തുടച്ച്, അവളെ ഭുജത്തിലേറ്റി അണച്ചു, ഭർത്താവിനെയും മറ്റൊരാളെയും ആരാധിക്കാത്ത അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. ആശ്വാസം നൽകുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള കൃഷ്ണൻ, അവളുടെ അഭിമാനവും കളിയിലും നിന്നു ജനിച്ച മയക്കത്താൽ അലഞ്ഞു പോയ മനസ്സിനെ, അവൾ അർഹിക്കാത്ത ദു:ഖത്തിൽ നിന്ന് കരുണയോടെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. ധർമ്മജ്ഞനായ കൃഷ്ണൻ അവളെ ശാന്തമാക്കി. കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: “വിദർഭരാജകുമാരിയേ, കോപിക്കരുത്; നീ എനിക്ക് എത്ര ഭക്തയാണെന്ന് എനിക്ക് അറിയാം. നിന്നെ സംസാരിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ കളിയായി അങ്ങനെ ചെയ്തതത്രേ, സുന്ദരിയേ. നിന്റെ സുന്ദരമായ മുഖം, പ്രേമത്തിൽ വിറയുന്ന അധരങ്ങൾ, ചുവന്നുനിൽക്കുന്ന ചുണ്ടുകൾ, ഭയക്കലോടെയുള്ള കണ്ണുകൾ, ചുളിവിട്ട നെറ്റികുരു—ഇതെല്ലാം കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ഗൃഹസ്ഥന്മാർക്ക് കുടുംബജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ആനന്ദം പ്രിയപ്പെട്ടവളുമായി ഇങ്ങനെ കളിയിലും സ്നേഹത്തിലും സംസാരിക്കുന്നതിലാണ്, ഭയക്കാത്ത സുന്ദരിയേ.” ശുകദേവൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ കൃഷ്ണൻ ആശ്വസിപ്പിച്ചതോടെ, രാജാവേ, രുക്മിണി കൃഷ്ണന്റെ വാക്കുകൾ കളിയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, പ്രിയപ്പെട്ടവനാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുമോ എന്ന ഭയം വിട്ടു. അവൾ കൃഷ്ണന്റെ മുഖത്തെ നോക്കി, സുന്ദരമായ കണികവുമുള്ള, ലജ്ജയോടു ചേർന്ന സ്നേഹപൂർവ്വമായ ചിരിയോടെ, മഹാപുരുഷനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “കമലനയനാ, നീ പറഞ്ഞത് ശരിയാണു. എങ്ങിനെയാണ് എനിക്ക്, ചെറിയ ഗുണങ്ങളുള്ളതും അജ്ഞയുമായ എനിക്ക്, സർവ്വസമ്പത്തിൻ്റെ ഉടമയായ, സ്വതന്ത്രനായ ഭഗവാനായ നിന്നോട് യോജിക്കാനാവുക? മഹാബാഹു, നീ എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും വസിക്കുന്നവൻ തന്നെ, പക്ഷേ അവയിൽ അകപ്പെട്ടിട്ടില്ല; സമുദ്രം തിരകളുടെ താഴെ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ. ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ അകപ്പെട്ടിട്ടില്ലാത്ത നീ, ഭക്തന്മാർക്കായി രൂപങ്ങൾ പ്രാപിച്ചു, രാജാക്കന്മാരുടെ ഹൃദയത്തിലെ അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുട്ട് നീക്കം ചെയ്യുന്നു. മഹാനേ, ജ്ഞാനികൾ അനുഭവിക്കുന്ന നിന്റെ പാദപങ്കജത്തിലെ മാർഗം മനുഷ്യർക്കും മൃഗങ്ങൾക്കും ഗ്രഹിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്, കാരണം നിന്റെ പ്രവർത്തികൾ ലോകബോധത്തിനു അതീതമാണ്; നിന്നെ അനുഗമിക്കുന്നവർക്കേ നിന്റെ മാർഗം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയൂ. നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്വത്തുക്കൾ ഇല്ലാത്തവനാണ്, കാരണം നിന്റെ പുറത്ത് ഒന്നുമില്ല; ശക്തന്മാരും പോലും നിന്നെ വന്ദിക്കുന്നു. അകൃതാർത്ഥമായ ആഗ്രഹത്തിലും സമ്പത്തിലും മദിച്ചവർക്കു നിന്നെ അറിയാൻ കഴിയില്ല, പ്രിയനേ, എങ്കിലും ശക്തന്മാർക്കും നീ പ്രിയൻ, അവരും നിന്നെ പ്രിയമായി കാണുന്നു. നീ മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ എല്ലാ പുരുഷാർത്ഥങ്ങളുടെ സാക്ഷാത്കാരവും ഫലവും ആണു; ജ്ഞാനികൾ നിന്നെ ആഗ്രഹിച്ച് എല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. അങ്ങയുടെ സാന്നിധ്യം അവർക്കാണ് യോജിച്ചത്, പുരുഷസ്ത്രീകളുടെ സുഖദു:ഖങ്ങളിൽ അകപ്പെട്ടവർക്കല്ല. കോപം ഉപേക്ഷിച്ച മഹർഷികൾ പാടി ഗായിക്കുന്ന നിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; നീ ലോകങ്ങളുടെ ആത്മാവും ആത്മാനുഭവവും നൽകുന്നവനും ആണു. നിന്റെ കണികൂർ ചലിപ്പിച്ചാൽ, ബ്രഹ്മാവിനും ശിവനും പോലും അനുഗ്രഹങ്ങൾ നഷ്ടമാകും; മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യം പറയേണ്ടതില്ല. ഗദയുടെ മൂത്ത സഹോദരനേ, നിന്റെ വാക്കുകൾ ലളിതമായിരിക്കാം; പക്ഷേ നീ വില്ലിന്റെ ശബ്ദത്തോടെ രാജാക്കന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തി എന്നെ കൊണ്ടുപോയി—മൃഗങ്ങളിൽ സിംഹം താൻ അർഹിക്കുന്നതെടുത്തതുപോലെ; അവരിൽ നിന്നുള്ള ഭയത്താൽ ഞാൻ സമുദ്രത്തിൽ അഭയം തേടി. കമലനയനേ, നിന്നെ പ്രാപിക്കാൻ അംബരീഷൻ, നഹുഷൻ, ഗയൻ തുടങ്ങിയ രാജാക്കന്മാർ രാജ്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് കാട്ടിൽ പോയി; എന്നാൽ ഇവിടെയുണ്ടായിരിക്കുന്നവർ, എന്തുകൊണ്ട് നിന്റെ പാത പിന്തുടരുന്നില്ല? ധർമ്മജ്ഞന്മാർ പുകഴ്ത്തുന്ന, ജനങ്ങൾക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്ന നിന്റെ പാദപങ്കജത്തിന്റെ സുഗന്ധം ഒരിക്കൽ പോലും അനുഭവിച്ചവൻ മറ്റൊരു അഭയം തേടുമോ? ഭൗതിക ആഗ്രഹങ്ങളിൽ കണ്ണടച്ച മനുഷ്യർ, ലക്ഷ്മിയുടെ വാസസ്ഥലമായ നിന്റെ പാദപങ്കജത്തെ അവഗണിക്കുന്നു. ലോകങ്ങളുടെ നാഥനായ നിന്നെ ഞാൻ യഥാവിധി ആരാധിച്ചു; ഈ ജന്മത്തിലും അന്ത്യജന്മത്തിലും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിവർത്തുന്നവൻ നീയാണു. ജന്മമരണ ചക്രത്തിൽ ഞാൻ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, നിന്റെ പാദങ്ങൾ മാത്രം എനിക്ക് അഭയം ആകട്ടെ; കാരണം, നിന്നെ ഭജിക്കുന്നവരോട് നീ സ്വയം വരുന്നു, അവരെ മിഥ്യയിൽ നിന്ന് മോചിതരാക്കുന്നു. അച്യുതാ, സ്ത്രീകളുടെ വീടുകളിൽ, പുരുഷന്മാർ നിന്റെ കഥകൾ—ശിവനും ബ്രഹ്മാവും ചേർന്ന് പാടുന്നവ—കേൾക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ, അവർ കഴുത, പശു, കുതിര, പൂച്ച, ദാസൻ എന്നിവരുപോലെയാണ്; അങ്ങനെയുള്ളവരുടെ ജീവിതം എന്തിന്? നിന്റെ പാദപങ്കജത്തിന്റെ അമൃതസുഗന്ധം ഒരിക്കലും അനുഭവിക്കാത്ത മണ്ടൻ സ്ത്രീ, താൻ സ്നേഹിക്കുന്നവനായി ചർമ്മം, മുടി, നഖം, മാംസം, അസ്ഥി, രക്തം, കീടം, മല, കഫം, പിത്തം, വായു എന്നിവ നിറഞ്ഞ ജീവശവം മാത്രം കാണുന്നു. കമലനയനേ, നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ എനിക്ക് ഭക്തി ഉണ്ടാകട്ടെ; നീ സ്വയം തൃപ്തനും, ആരെയും വ്യത്യസ്തനായി കാണാത്തവനും ആണു. വയസ്സിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ രാജോഗുണം വർദ്ധിച്ചാലും, നീ എന്നെ കണികൂർ നോക്കുമ്പോൾ അതാണ് എങ്ങനെയും എനിക്ക് പരമകൃപ. മധുസൂദനാ, നിന്റെ വാക്കുകൾ ഞാൻ അസത്യമാണെന്ന് കരുതുന്നില്ല. ഒരു കന്യകയുടെ സ്നേഹം പൊതുവെ അമ്മയിലേക്കാണ്, അപൂർവ്വമായി മറ്റൊരാളിലേക്കുമാണ്. പതിവില്ലാത്ത സ്വഭാവമുള്ള വിവാഹിതയായ സ്ത്രീയും പുതിയതിലേക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും മനസ്സു തിരിക്കും. അത്തരം വിശ്വാസരഹിത സ്ത്രീയെ ജ്ഞാനി സംരക്ഷിക്കരുത്; സംരക്ഷിച്ചാൽ ഇരുവശവും നഷ്ടമാകും. കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: “പതിവതിയായ രാജകുമാരിയേ, ഞാൻ നിന്നെ വാക്കുകളാൽ പരീക്ഷിച്ചു, നിന്നെ സംസാരിപ്പിക്കാൻ. ഞാൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം യഥാർത്ഥമാണ്. സുന്ദരിയേ, നീ എനിക്ക് മാത്രം ഭക്തയാണെങ്കിൽ, എത്ര ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉണ്ടായാലും അവയൊക്കെ പൂർണ്ണമായും നിനക്കു ലഭിക്കും, ഞാൻ മാത്രം പ്രിയങ്കരമായവളായിരിക്കുമ്പോൾ. നിഷ്പാപയേ, ഭർത്താവിനോടുള്ള സ്നേഹവും വിശ്വാസവും നീ തെളിയിച്ചു; എന്റെ വാക്കുകളിൽ നീ അലഞ്ഞുപോയാലും, മനസ്സു എങ്കിൽ നിന്നിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോയില്ല. വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങളോടും തപസ്സോടും കൂടി ഗൃഹസ്ഥജീവിതത്തിൽ എന്നെ ഭജിക്കുന്നവരിൽ ചിലർ, ആഗ്രഹങ്ങളിൽ അകപ്പെട്ടുകൊണ്ടു, എന്നെ മോക്ഷദായകനെന്നു കരുതി മായയാൽ ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്നെ പ്രാപിച്ചിട്ടും, മോക്ഷസമ്പത്തായ എന്നെ വിട്ട്, ഭൗതിക സമ്പത്തും ഭർത്താവിനെയും ആഗ്രഹിക്കുന്നവരിൽ അഹങ്കാരികൾ ദുഃഖിതരാണ്; അവർക്കു നരകത്തിലും സ്വന്തം കൂട്ടുകാരുടെ സാന്നിധ്യം കൊണ്ടു സന്തോഷം ഉണ്ട്. ഗൃഹലക്ഷ്മിയേ, നല്ല ഭാഗ്യത്താൽ നീ എനിക്ക് അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചു; അതു അപൂർവ്വം, ജന്മമുക്തി നൽകുന്നതാണ്—even for women who are difficult to please, whose desires are hard to fulfill, and who indulge in deceit. അഹങ്കാരിയേ, ഞാൻ ഒരു വീട്ടിലും നിന്നെപോലെ ഭർത്താവിനോടു ഭക്തിയുള്ള ഭാര്യയെ കണ്ടിട്ടില്ല; നിന്റെ വിവാഹദിനത്തിൽ വന്നിരുന്ന രാജാക്കന്മാരെയൊന്നും പരിഗണിക്കാതെ, എന്റെ മഹത്വം കേട്ട ബ്രാഹ്മണനെ രഹസ്യമായി എനിക്ക് അയച്ചു. നിന്റെ സഹോദരൻ യുദ്ധത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ടു, കല്യാണമണ്ഡപത്തിൽ ചതിയിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; ആ ദു:ഖം പോലും, എന്നിൽ നിന്ന് വേർപിരിയുമോ എന്ന ഭയത്തിൽ നീ സഹിച്ചു, ഒരു വാക്കും പറഞ്ഞില്ല; അങ്ങനെ നീ എന്നെ ജയിച്ചു.” ഇങ്ങനെ, കൃഷ്ണനും രുക്മിണിയും തമ്മിലുള്ള ഈ സ്നേഹവും ഭക്തിയും നിറഞ്ഞ സംഭാഷണം, പരസ്പരപരീക്ഷണത്തിലൂടെയും, സത്യസന്ധതയിലൂടെയും, പരസ്പരസ്നേഹത്തിന്റെ ആഴത്തിലൂടെയും, ഭഗവാന്റെ മഹത്വം രുക്മിണിയുടെ ഭക്തിയുടെ മഹത്വം കൂടി പ്രകാശിപ്പിച്ചു.