ശ്രീമദ്ഭാഗവതപുരാണമ്

കൃഷ്ണൻ തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യ രുക്മിണിയോട് സംസാരിച്ചു: ‘‘നമുക്ക് വഴി തെറ്റിയ പുരുഷന്മാരെ അനുഗമിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക്, സാധാരണയായി ദുഃഖം വരും. ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും ദരിദ്രരാണ്; ദരിദ്രരെ സ്നേഹിക്കുന്നവർക്കാണ് ഞങ്ങൾ പ്രിയം. അതുകൊണ്ട്, ധനവതികൾ എന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കാറില്ല, സുന്ദരിയായവളേ.’’ ‘‘വിവാഹവും സൗഹൃദവും സമാനമായ ധനം, ജന്മം, ശക്തി, സൗന്ദര്യം, സ്ഥിതി എന്നിവയുള്ളവർക്കാണ് ശരിയുള്ളത്; ഏറ്റവും ഉയർന്നവനും ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനും തമ്മിൽ ഒരിക്കലും അല്ല. വിദർഭയുടെ രാജകുമാരിയായ നീ, ഇതു മനസ്സിലാക്കാതെ, സഞ്ചരിക്കുന്ന സന്യാസികൾ വൃഥാ പ്രശംസിക്കുന്ന, ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത എന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.’’ ‘‘അതിനാൽ, യോജിച്ച ഗുണങ്ങളുള്ള ഒരു ക്ഷത്രിയ വീരനുമായി നീ ചേർന്ന് ഈ ലോകത്തും അപ്രത്യക്ഷ ലോകത്തും നന്മ നേടണം. ശിശുപാലൻ, ശാൽവൻ, ജരാസന്ധൻ, ദന്തവക്രൻ തുടങ്ങിയ രാജാക്കന്മാർ, സുന്ദരിയായവളേ, എന്നോട് വൈരമാണ്, നിന്റെ അണ്ണൻ രുക്മിയും അവരിൽ ഒരാളാണ്.’’ ‘‘നല്ലവളേ, നിന്നെ ഞാൻ ഇവിടേക്ക് കൊണ്ടുവന്നത്, ആ രാജാക്കന്മാരുടെ ശക്തിയിൽ ഉരുക്കിയ അഭിമാനം ചുരുക്കാനും, സദാചാരികളുടെ خاطر, അവരുടെ ഗർവം തളർത്താനും ആയിരുന്നു. ഞാൻ ഭാര്യയെയും മക്കളെയും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; സുഖം തേടുന്നില്ല; ഞാൻ സ്വയം തൃപ്തനാണ്; എന്റെ ഗൃഹം വെളിച്ചമില്ലാത്ത യജ്ഞം പോലെയാണ്.’’ ശുകദേവൻ പറഞ്ഞു: ‘‘ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ച ശേഷം, കൃഷ്ണൻ, തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളായ രുക്മിണിയെ അകറ്റാനാവാത്തവളായി കാണുകയും, അവളുടെ അഭിമാനം അവസാനിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.’’ ‘‘ലോകങ്ങളുടെ നാഥൻ കഠിനമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രുക്മിണി, അതിനോടു മുൻപ് ഒരിക്കലും കേട്ടിട്ടില്ലാത്ത വാക്കുകൾ, ഭയത്താൽ നടുങ്ങി, അഗാധമായ ദുഃഖത്തിൽ വീണു, കരയാൻ തുടങ്ങി.’’ ‘‘നിറം പൂശിയ നഖങ്ങൾ കൊണ്ട് നിലം വരച്ചു, കണ്ണീർ കാജലാൽ കറുത്തു, കുങ്കുമം പുരട്ടിയ മുലകൾ വെള്ളമായി, തല കുനിച്ചു, ദുഃഖത്തിൽ ശബ്ദം മൂടി നിന്നു.’’ ‘‘ദുഃഖം, ഭയം, ശോഭയാൽ മനസ്സ് തകർന്നു, കൈയിലെ വളയിടം വീണു, പകൽ വീണു, ശരീരവും മനസും കുഴഞ്ഞു, പവഴമരമെന്ന പോലെ കാറ്റിൽ വീണു, മുടി പടർന്നു.’’ ‘‘ഇത് കണ്ട കൃഷ്ണൻ, തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളുടെ സ്നേഹത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടവൻ, അവളുടെ ആഴത്തിലുള്ള സ്നേഹം മനസ്സിലാക്കാതെ, കരുണയോടെ നടന്നു.’’ ‘‘വേഗത്തിൽ കിടക്കയിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, നാലു ഭുജമുള്ള കൃഷ്ണൻ അവളെ ഉയർത്തി, മുടി ചുരുട്ടി, തന്റെ താമരപോലുള്ള കൈ കൊണ്ട് മുഖം തുടച്ചു.’’ ‘‘കണ്ണീരും ദുഃഖത്തിൽ നനഞ്ഞ മുലകളും തുടച്ച്, കയ്യിൽ പിടിച്ചു, സ്നേഹപൂർവ്വം അവളെ അണച്ചു, രാജാവേ, കൃഷ്ണനിൽ മാത്രമേ അവൾ ഭക്തിയുള്ളൂ.’’ ‘‘അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, കൃഷ്ണൻ, സ്നേഹത്തോടെ, അവളുടെ അഭിമാനവും കളിയിലും കുഴഞ്ഞ മനസ്സ് തിരിച്ചുകൊണ്ടു, അർഹതയില്ലാത്ത ദുഃഖം മാറി, സദാചാരികളുടെ അഭയസ്ഥാനം ആയ കൃഷ്ണൻ അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.’’ ‘‘കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ‘വിദർഭയുടെ രാജകുമാരിയേ, നീ എന്റെ ഭക്തയാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു. നിന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചാണ് ഞാൻ കളിയായി这样 ചെയ്തത്, സുന്ദരിയായവളേ.’’’ ‘‘നിന്റെ മുഖം കാണാൻ, പ്രേമത്തിൽ ചുരുളുന്ന അധരങ്ങൾ, ചുവന്ന കണ്ണുകൾ, കുനിഞ്ഞ ഭ്രൂകൂടുകൾ—all these I desired to see.’’ ‘‘ഗൃഹസ്ഥന്മാർക്കു കുടുംബജീവിതത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടം, പ്രിയപ്പെട്ടവളുമായി സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കലാണ്, ഭയാനകവും സുന്ദരവുമായവളേ.’’ ശുകദേവൻ പറഞ്ഞു: ‘‘കൃഷ്ണൻ ആശ്വസിപ്പിച്ചതോടെ, രുക്മിണി കൃഷ്ണന്റെ വാക്കുകൾ കളിയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, പ്രിയപ്പെട്ടവൻ ഉപേക്ഷിക്കുമോ എന്ന ഭയം വിട്ടു.’’ ‘‘കൃഷ്ണന്റെ മുഖം നോക്കി, ഭരത വംശത്തിലെ മഹാനായവനോട്, രുക്മിണി, മൃദുവായ കണ്ണുകളോടെ, ലജ്ജാപൂർവം ചിരിച്ച്, സ്നേഹപൂർവ്വം പറഞ്ഞു:’’ ‘‘താമരക്കണ്ണായവനേ, നിന്റെ വാക്കുകൾ ശരിയാണ്; ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത, അജ്ഞാനിയായ ഞാൻ എങ്ങനെ നിന്റെ പോലൊരു മഹാത്മാവിന് യോജിച്ചവളാവും? നീ എല്ലാ ഐശ്വര്യത്തിലും ആസ്വദിക്കുന്നവൻ.’’ ‘‘നീ എല്ലാ ഗുണങ്ങൾക്കുള്ളിൽ വസിച്ചിട്ടും, അവയിൽ അകറ്റപ്പെട്ടവനാണ്; സമുദ്രം തിരകൾക്കടിയിൽ കിടക്കുന്നതുപോലെ. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വിട്ട്, ഭക്തർക്കായി രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നവൻ; രാജാക്കന്മാരുടെ മനസ്സിൽ അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത്വം നീക്കുന്നു.’’ ‘‘നിന്റെ താമരപാദങ്ങൾ സന്യാസികൾ ആസ്വദിക്കുന്ന വഴിയാണ്; മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും അതു മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല; ലോകത്തെ അർത്ഥം കടന്നവയാണ് നിന്റെ പ്രവർത്തികൾ; നിന്നെ അനുഗമിക്കുന്നവരാണ് അതു മനസ്സിലാക്കുന്നത്.’’ ‘‘നിനക്ക് യാതൊന്നും സ്വന്തമില്ല; നിനക്ക് പുറത്ത് ഒന്നുമില്ല; ശക്തികൾ പോലും നിനക്ക് അർപ്പണം ചെയ്യുന്നു. അശാന്തമായ ആഗ്രഹവും ധനവും കൊണ്ട് മയക്കപ്പെട്ടവർ നിന്നെ അറിയുന്നില്ല; എങ്കിലും മഹാന്മാർ നിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവരാണ്; നീ അവരുടെ പ്രിയം.’’ ‘‘നീ മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും ഫലങ്ങളും തന്നെയാണ്; ജ്ഞാനികൾ നിന്നെ ആഗ്രഹിച്ച്, എല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. നിന്റെ സാന്നിദ്ധ്യം അവർക്കാണ് യോജിക്കുന്നത്; മനുഷ്യ-സ്ത്രീ സുഖദുഃഖങ്ങളിൽ മുങ്ങിയവർക്കല്ല.’’ ‘‘കോപം വിട്ട സന്യാസികൾ നിന്നെ മഹത്വം പാടുന്നു; നീ ലോകങ്ങൾക്ക് ആത്മാവും, ആത്മാവുകൾ നൽകുന്നവനും; ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. നിന്റെ ഭ്രൂകൂട് കാലശക്തി സൂചിപ്പിച്ചാൽ, ബ്രഹ്മയും ശിവനും അനുഗ്രഹം നഷ്ടപ്പെടും; മറ്റുള്ളവരെയോ?’’ ‘‘ഗദയുടെ അണ്ണൻ, നിന്റെ വാക്കുകൾ മന്ദമായി തോന്നാമെങ്കിലും, നീ വില്ലിൻ ശബ്ദം കൊണ്ട് രാജാക്കന്മാരെ ഓടിച്ചു, എന്നെ പിടിച്ചു; സിംഹം മൃഗങ്ങളിൽ അവകാശം പിടിക്കുന്നതുപോലെ; അവരെ ഭയന്ന് ഞാൻ സമുദ്രത്തിൽ അഭയം തേടിയിരുന്നു.’’ ‘‘നിന്നെ ആഗ്രഹിച്ച്, അമ്ബരീഷൻ, നഹുഷൻ, ഗയൻ തുടങ്ങിയ രാജാക്കന്മാർ രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് കാടിലേക്ക് പോയി; എന്നാൽ ഇവിടെ തുടരുന്നവർ, അവർ നിന്റെ വഴിയെ എന്തുകൊണ്ട് അനുഗമിക്കുന്നില്ല?’’ ‘‘നിന്റെ താമരപാദങ്ങളുടെ സുഗന്ധം, സദാചാരികൾ പാടുന്ന, മോക്ഷം നൽകുന്ന, ആരെങ്കിലും വായിച്ചാൽ, മറ്റേതെങ്കിലും അഭയം തേടുമോ? ലക്‌ഷ്മിയുടെ വാസസ്ഥലമായ നിന്റെ പാദം, ഗുണങ്ങളുടെ ഭണ്ഡാരമായത്, ഭൗതികവസ്തുക്കളിൽ മുങ്ങിയ മനുഷ്യർ അവഗണിക്കുന്നു.’’ ‘‘ഞാൻ ലോകങ്ങളുടെ നാഥനായ നിന്നെ ആരാധിച്ചു; നീ ഈ ലോകത്തും അപ്രത്യക്ഷലോകത്തും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവൻ; ജന്മചക്രത്തിൽ ഞാൻ ഭ്രമിച്ചാലും, നിന്റെ പാദങ്ങൾ എന്റെ അഭയമായിരിക്കും; നീ ആരാധിക്കുന്നവരുടെ അടുത്ത് വരുന്നു, അവരെ മിഥ്യയിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്നു.’’ ‘‘അച്യുതാ, സ്ത്രീകളുടെ വീടുകളിൽ, നിന്റെ ശിഷ്യന്മാർ കാള, കുതിര, പൂച്ച, ദാസൻ പോലെയാണ്; ശിവനും ബ്രഹ്മാവും ചേർന്ന് പാടുന്ന നിന്റെ കഥകൾ കേൾക്കാതെ, അവരുടെ ജീവിതം എന്തിനാണ്?’’ ‘‘നിന്റെ താമരപാദങ്ങളുടെ അമൃതം ന smelled ചെയ്യാത്ത അജ്ഞാനി സ്ത്രീ, തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവനെ സ്നേഹിക്കുന്നു; അവന്റെ ശരീരം ചർമ്മം, മുടി, നഖം, മാംസം, അസ്ഥി, രക്തം, കീറുകൾ, മലം, കഫം, പിത്തം, വായു എന്നിവകൊണ്ട് നിറഞ്ഞ ജീവിച്ചുള്ള ശവം.’’ ‘‘താമരക്കണ്ണായവനേ, നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ ഭക്തി എനിക്ക് ഉണ്ടാകട്ടെ; നീ സ്വയം തൃപ്തനാണ്; ആരെയും വേറിട്ടവനായി കാണുന്നില്ല. വയസ്സിന്റെ സ്വാധീനം കൊണ്ട് രാജസികം വർധിച്ചാലും, നീ എന്നെ നോക്കുന്നതിൽ, അതാണ് ഏറ്റവും വലിയ ദയ.’’ ‘‘മധുസൂദനാ, നിന്റെ വാക്കുകൾ മിഥ്യയാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നില്ല; കന്യകയുടെ സ്നേഹം സാധാരണയായി അമ്മയോടാണ്, മറ്റൊരാളോടൊക്കെ കുറച്ച് മാത്രം.’’ ‘‘വിവാഹിതയായ സ്ത്രീ, ദുഷ്പ്രവർത്തനയുള്ളവൾ, വീണ്ടും പുതിയതിലേക്ക് മനസ്സ് തിരിക്കുന്നു; ജ്ഞാനി അത്തരത്തിലുള്ള സ്ത്രീയെ കൈവശം വയ്ക്കരുത്; കൈവശം വച്ചാൽ, ഇരുവശവും നഷ്ടപ്പെടും.’’ കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: ‘‘പാവമായ രാജകുമാരിയേ, ഞാൻ നിന്നെ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് പരീക്ഷിച്ചു; നീ കേട്ടതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞതും ശരിയാണ്.’’ ‘‘സുന്ദരിയായവളേ, നീ എനിക്ക് മാത്രം ഭക്തയാണെങ്കിൽ, നിന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറും; നീ എനിക്ക് മാത്രം അർപ്പിച്ചവളാണ്.’’ ‘‘നിഷ്പാപയായവളേ, ഭർത്താവിനോടുള്ള സ്നേഹവും വിശ്വാസവും നീ തെളിയിച്ചു; എന്റെ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് നീ അലട്ടിയാലും, മനസ്സിൽ എനിക്ക് നിന്നു മാറിയില്ല.’’ ‘‘വിവാഹജീവിതത്തിൽ austerityയും വ്രതവും പാലിച്ച്, ആഗ്രഹങ്ങളോട് ചേർന്നവരും, എന്നെ മോക്ഷദായകനായി ചിന്തിക്കുന്നവരും, എന്റെ മായയിൽ മുങ്ങിയവരാണ്.